Romaanse en gotische kunst

517
-1

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
517
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Romaanse en gotische kunst

  1. 1. Goddelijke ordeRomaans in de elfde en twaalfde eeuw.H.2 Bespiegeling vwo
  2. 2. Goddelijke ordeMIDDELEEUWEN:Vroege Middeleeuwen:Donkere eeuwen: 5e t/m de 8e eeuwKarolingische kunst: 9e eeuwOttoonse kunst: 10e eeuwRomaans:11e en 12e eeuwGotiek:13e en 14e eeuwRomaans in de elfde en twaalfde eeuw.Roerige tijden na de ineenstorting van het West-Romeinse rijk.“Tijd van het Geloof”
  3. 3. Donkere eeuwenTijd van de volksverhuizingen. Geen vaste verblijfplaats geen architectuur en beeldende kunsten, wel (draagbare) gebruiksvoorwerpen.West Europa wordt geteisterd doorinvallen van o.a. Vikingen en Germaanse stammen.Christendom overleeft in Ierse kloostergemeenschappen.Van hier uit verspreiding van het geloof naar Engeland enWest-Europa. (Kerstening)Decoratieve Keltisch-Germaansemanuscripten.Kop Vikingschip,825BrocheViking drinkbeker
  4. 4. Donkere eeuwenKerstening vanuit Ierse kloosters.Christendom overleeft in Iersekloostergemeenschappen.Van hier uit verspreiding van het geloof naarEngeland en West-Europa. (Kerstening)(754: Bonifatius bij Dokkum vermoord)Decoratieve Keltisch-Germaanse manuscripten.( Organisch abstracte diermotieven)Lindisfarne Evangeliarium, ca.700Evangelist Marcus, Evang. VanEchternach,ca700‘Moderne’tatoeage
  5. 5. Karolingische periodeKarel de Grote:(Kortstondig) herstel van de keizerlijke titel.Streven om de oude Romeinse beschaving te versmeltenmet de Keltisch-Germaanse geest.Karel de Grote,ca 900Paleiskapel Aken, 792Geïnspireerd op San Vitale Lindause Evang. Ca.870 H.H.Matheus, ca.800
  6. 6. Ot t oonse periode ca. 950-1000Karolingische en Byzantijnse invloeden.Meer realisme.‘Westwerk’ St.PantaleonKeulen ca.980Gero Kruisbeeldca.975Dom van KeulenAdam en Eva, St.MichaelHildesheim ca.1015Lukas, Evang. Otto III,ca.1000
  7. 7. Romaans 11e en 12e eeuwConques: Buiten de directe omgeving van burchten en kloosters is Europaonherbergzaam en onbekend. De pelgrimages, waartoe de kerk oproept zijngevaarlijke ondernemingen. En nemen maanden in beslag. De Pelgrims volgen vasteroutes. Conques ligt op de weg naar Santiago de la Compostela, waar het graf vanapostel Jacobus zich bevindt. De kerk in Conques is ingericht voor de ontvangst vande pelgrim. Boven de entree een groot timpaan waarop de meest verschrikkelijkemartelingen staan afgebeeld.. In het midden troont Christus en maakt een scheidingtussen goed en kwaad. Wie kijken kan heeft geen uitleg meer nodig. PelgrimSainte Foy, Conques
  8. 8. Romaans 11e en 12e eeuwCarcasonne St.NectaireAngst: De verschrikkingen van het laatste oordeel staan beschreven in hetlaatste bijbelboek de Apocalyps. Alleen zij die het ware geloof hebben, zullen na devernietiging van de mensheid opstaan en toetreden tot het eeuwige leven. Anst iseen kenmerk van de vroegmiddeleeuwse cultuur: angst voor de almacht van God,de natuur, het onbekende, de onbegaanbare wereld, enz. Bescherming tegen diegevaren biedt de lagere adel. De feodale heren organiseren hun eigen beroepslegeren verdedigen hun gebied. Deze ridders vormen een hechte groep met een eigencultuur van heldhaftigheid.Fragment ridders
  9. 9. Kloost ersOra et Labora:Met de dood voor de ogen is het voor gelovigen zaak schoon schip te maken.Schenkingen aan kerken en kloosters zij een manier om gemaakte fouten goed te maken. Feodale heren zorgenvoor verdediging en bestuur, de kloosters loven God als een soort beroepsleger. Zij zetten zich in voor dezielenheil van de mensheid, maar vooral voor diegenen die het klooster metschenkingen steunt. Ora et labora: bid en werk. Men bad soms wel 7 uurper dag, tussendoor werd geslapen in het dormitorium of gewerkt. Echt‘monnikenwerk wordt verricht in het scriptorium, waar met veel geduldteksten werden gekopieerd. Deze teksten worden vaak voorzien vanillustraties: miniaturen.Kloosteromgang Le-PuyCultuurverspreidingLeven volgens vaste regelsSt.Sernin ‘apostel’
  10. 10. Kloost ersGregoriaans: Volgens de kloosterregels zijn er opvaste tijden gebedsdiensten: de getijden. Iedere week worden,volgens een vast rooster, alle 150 psalmen gezongen omlijstmet gebeden. Dit alles in het Latijn. De benaming voor dezegezongen psalmen is gregoriaans ( naar Paus Gregorius deGrote). Gregoriaans is éénstemmig gezongen melodielijn ineen niet maatgebonden ritme. De monniken zingen in hetkoorgedeelte van de kerk. Hun zang is bestemd voor deliturgie. Lettergreep voor lettergreep op één toon gezongenzoals een schoolklas de tafel van zeven opzegt. Daarnaast zijner melodieën met een reeks van tonen op één lettergreep,zolas bij het uitbundige Alleluja.MoissacCultuurverspreidingLeven volgens vaste regelsMuzieknotatie: Het gregoriaans wordt steeds meer geperfectioneerd; hoebeter, hoe dichter bij God. Er komen zelfs speciaal opgeleide monniken om depsalmen te zingen, het repertoire neemt toe, waardoor overlevering van monnik totmonnik via het gehoor steeds moeilijker wordt. Als eerste stap in muzieknotatieworden er tekentjes , neumen, aangebracht boven de tekst. Guido van Arezzoperfectioneert dit systeem door twee lijnen aan te brengen. Vervolgens ontstaat devierlijnige notenbalk met sleutel en vierkante noten. Hij geeft de nonen namen,deze solmisatie ontleent hij aan een Johanneshymne, do-re-mi-fa-sol-la-to-do.Johannes 1147Fragment: Tears in heaven
  11. 11. Weelde t er ere van GodDe orde van Cluny: Door schenkingen en legaten wordt de orde van de Cluniacenzers ( Cluny) zeer rijk:oogverblindende gewaden, reliekhouders, wierookvaten en verfraaide kerken en kloosters. Zij bouwenhonderden kloosters en kerken. In de Sainte Madeleine te Vézelay is veel daarvan nog te zien in het overdadigebeeldhouwwerk. Alle pijlers en halfzuilen hebben unieke kapitelen met bloem- en plantmotieven, Bijbelscènes enduivelse gedrochten. In de narthex een groot gebeeldhouwd portaal van Christus en de vier evangelisten.Heidense volken worden halfmenselijk afgebeeld.Vézelay: St.Madeleine, 1120 Bedevaartskerk,bevat de relikwieën van Maria Magdalena en istevens vertrekplaats voor de pelgrimage Santiagode la Compostella. Deze tocht wordtgesymboliseerd door via de narthex, met deChristus als verspreider van de heilige geest,, hetdonkere middenschip, dat waarschuwt voor degevaren en verleidingen onderweg, naar deapsis, badend in het licht als symbool voor het RijkAve Maria
  12. 12. Weelde t er ere van GodSt.Savin Tongewelf 1095Pelgrimsroute: De afstanden tussen de afgelegen burchten en kloosters waren groot. Goede wettenontbraken, de kans onderweg te verdwalen, te verhongeren of overvallen te worden was groot. Kloosters zijnvoor de pelgrims een toevluchtsoord om te overnachten en aan te sterken. Langs deze routes wordt veelgebouwd. Het klooster Santo Domingo de Silos geniet nog steeds bekendheid doordat er nog steeds hettraditionele gregoriaans te horen is. Met het ondernemen van een pelgrimstocht kon een aflaat( strafvermindering in het hiernamaals) worden verdiend.De ongelovige Thomas (Silos)De ongelovige Thomas laat ons zien datgeloven belangrijker was dan onderzoeken weten. Onderzoek naar de zichtbarewerkelijkheid speelt in de wijze vanafbeelden nog geen rol.Santo Domingo de Silos
  13. 13. Weelde t er ere van GodGewelf ontwikkelingSt.Sernin: plattegrondIndeling en opbouw van de kerkA westwerkB middenschipC zijbeukenD dwarsschip/transeptE koorF apsisG kooromgangH straalkapellenI vieringtorenBACDEFG HISt.Etienne Caen 1120
  14. 14. Weelde t er ere van GodBijbel in steenHet laatste oordeel Timpaan AutunAutun, Eva MoissacKapitelen
  15. 15. Sober zoals Christ us Cisterciënzers: armoede zoalsChristusFontenay: De eenvoud van Bernardus is ook te zien in de strakkekloostertuin. Symmetrisch een afspiegeling van de goddelijke orde. Dekloostergang kaal, zonder beeldhouwwerk. Hier worden dehandgeschreven boeken niet voorzien van illustraties. Alles is sober,alleen de architectuur en bouwkundige aspecten verwijzen naar God.kloostercomplexBernardus van Clairvaux:In de geschriften van Bernardus wordt de pracht en praal van declyniacenzers – in contrast met de armoede van de bevolking- aangevallen. ‘De kerk fonkelt van alle kanten,maar de armen leven in ontbering.’ De kerken van zijn orde, de Cisterciënzers, maken een sobere indruk, geenoverdadig beeldhouwwerk, geen crypten, geen reliekschrijnen. De zang moet plechtig zijn en niet afleiden van debetekenis van de woorden. Het zijn de eerste tekenen van de verdeeldheid binnen de roomse kerk. In Nederlandwerden deze monniken schiermonniken genoemd ( schier: grauw of grijs), kloosters vaak in eenzame gebieden.
  16. 16. Romaanse variat iePer land en streekveel variatie o.a. door traditie,klimaat en plaatselijke materialen.Poitiers,FrankrijkPisa ItaliëCaen Frankrijk
  17. 17. Romaans: schilderkunstFrescoTapijt van Bayeux ca. 1073Miniaturen
  18. 18. Samenvat t ing* Gesloten woongemeenschappen in onherbergzaam landschap* Wankel bestaan voortdurend bedreigd.* Angst voor berovingen en oorlog.* Feodale heren en ridders bieden hiertegen weerstand.* Angst voor God en zijn onberekenbaar ingrijpen.* In kloosters heerst een strakke discipline.* Bidden tot God om de mensheid te redden.* Kloosterorden verkrijgen grote rijkdommen.* Verzet tegen deze luxe: cisterciënzerorde.* Gregoriaanse psalmen en gezangen.* Ontstaan notatiesysteem voor muziek.*Pelgrimstochten naar relikwieën voor aflaten.

×