Kastelen in de middeleeuwen

2,126 views
1,719 views

Published on

Published in: Education
3 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
2,126
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
372
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
3
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kastelen in de middeleeuwen

  1. 1. 1kastelenin de middeleeuwen 500-1500
  2. 2. 2De eerste kastelenDe eerste kastelen zijn voor het eerst gebouwd inde elfde eeuw (1000-1100) Ze werden vooralgebouwd als bescherming. Het was een onrustigeen gevaarlijke tijd. Er waren veel kleine oorlogen.De eerste kastelen waren meer een soortversterkte woningen. Dit soort ‘kastelen’ noem jemotte-burchten . Een ‘motte’ is zo’n heuvel,die is gemaakt van de aarde van de gegravengracht eromheen.De motte-burcht op het plaatje heeft ook nogeen versterkte voorburcht. Als je de voorburcht inwilde, moest je over een ophaalbrug. Na devoorburcht was er nog een ophaalbrug.
  3. 3. 3
  4. 4. 4Verschillende motte-burchtenDe kleine plaatjes rechts laten de verschillen zien tussende motte-burchten. Eerst had je alleen een motte-burcht.Daarna kreeg je ook versterkte voorburchten erbij. Laterging men ook stenen muren maken. De stenen woontorenwas klein genoeg om op de aarden heuvel te kunnenblijven staan.
  5. 5. 5De stenen kastelenDe houten muren en woontoren van demotte-burcht konden natuurlijk makkelijkin brand vliegen. Daarom ging men al snelstenen kastelen maken. Die werdenechter snel zo zwaar, dat ze niet meer opeen aarden heuvel konden staan. Ze stondenop de vlakke grond of op een bestaandeheuvel.In het midden van het kasteel, binnen demuren, stond een grote woontoren, die dedonjon wordt genoemd.Daarin werd gewoon door de kasteelheer enzijn familie. In de andere gebouwenwoonden bedienden en handwerklieden.
  6. 6. 6
  7. 7. 7De donjon van binnenDit is een voorbeeld van een donjon. Dit ishet belangrijkste deel van het kasteel. Dezaal met de houten vloer is de ridderzaal.Daarboven zijn de kamers van de kasteelheeren zijn familie.Onder heb je de kwartieren voor hetgarnizoen (verblijfplaats van soldaten).Zie je ook de kapel? En beneden in de kelderwerden de voorraden opgeslagen. Binnenhadden ze zelfs een waterput. Zie je ‘m? Erwas zelfs een klein ophaalbruggetje bij depoortdeur.Zelfs als het hele kasteel veroverd was, konmen het in de donjon nog wel evenuitzingen. Maar dan moest er natuurlijk welsnel hulp komen.
  8. 8. 8Binnenhof en buitenhofOp het kasteel op dia 6 had jemaar één binnenplaats en daarstond de donjon.Bij latere kastelen had je binnende muren een buitenhof , danweer muren en dan hetbinnen-hof met de donjon.Op het buitenhof zijn destallen, de verblijven voor debediendes, de moestuin en eenoefenterrein voor de soldaten.Bij de regeringsgebouwen vande Tweede Kamer heb je ookeen binnenhof en eenbuitenhof.
  9. 9. 9Binnen de murenRond 1200-1250 bouwdemen kastelen zonderdonjon . Er waren allemaallosse gebouwen, zoals:1. opslagplaats2. keuken3. brouwerij4. ridderzaal5. stallenWaterputten hebben altijd ‘nafdak, omdat vijanden somsdode dieren over de murenslingerden in de hoop hetdrinkwater van het kasteel tevergiftigen.
  10. 10. 10Binnen de muren 2Hier gaat het kasteel verder.Op de binnenplaats, achter hethouten hek, zie je de duiventil.Met duiven ver- stuurden zesoms nieuws.Verder zie je:6. varkensstallen7. de slotkapel8. de smidseJe ziet dat de grote rondetorens allemaal als kleinedonjon kunnen dienen. Rondetorens zijn ook steviger danvierkante.
  11. 11. 11Gebouwd om te verdedigenKastelen werden gebouwd voor de veiligheid.Als er een vijandelijk leger voor de poortenlag, moesten de mensen in het kasteel veiligzijn en aanvallen kunnen weerstaan.Manieren die je bij elk kasteel wel terugziet,zijn de slotgracht , de ophaalbrug , depoort en het valhek .Sommige kastelen hadden meer van elk, zodathet extra lastig was om binnen te komen.
  12. 12. 12SchietgatenDe verdedigers van het kasteel moesten makkelijkop de vijand kunnen schieten, maar zelf veiligblijven. Op de kasteelmuren had je kantelen (zievolgende bladzijde), waar de soldaten zich achterkonden verschuilen.In de muren had je vele schietgaten . Die gatenwaren vanaf de buitenkant heel erg smal, bijnaspleten. Dan kon de vijand je moeilijk raken.De soldaten in het kasteel moesten wel goed kunnenrichten, daarom waren ze aan de binnenkant heelwijd. Zo had je een veel groter bereik.Je had verschillende soorten schietgaten: rechte,kruisvormige (zodat je beter in de breedte kon zien)en gaten met een gat onderin. Die kwamen pas later,toen er musketten – een soort geweren – warenuitgevonden.
  13. 13. 13Kantelen en mezekooienBoven op de muren zaten de kantelen .Daarachter verscholen zich de soldaten.In tijden van oorlog maakten ze houtenstellages die over de kantelen hingen. Ditwaren hordijzen .In zo’n hordijs zaten ook gaten waar- doorze stenen, hete olie of pek konden gooien opde aanvallers die zich onder aan de muurbevonden.Die ‘werpgaten’ (zie onderste plaatje)worden ook mezekooien of mezekouwengenoemd. Een andere naam is pekneus. Ha,ha, snap je ‘m?Bij sommige kastelen werden de houtenhordijzen vervangen door een stenen versie.Op het eerste plaatje zie je zo’n stenenhordijs.
  14. 14. 14SpiltrappenHeel slim bedacht waren detrappen. Hele normale trappen,zou je zo zeggen.Maar er zitten vele voordelen aanzo’n trap, mocht het er vankomen dat de vijandbinnendringt.De trap slingert zo omhoog, datverdedigers (rode soldaat) methun zwaard makkelijker naarbeneden konden slaan. Aanvallerskonden niet makkelijkzwaardvechten; de spil van detrap zat in de weg.Dan moet je natuurlijk welbegrijpen dat bijna alle soldatenrechtshandig waren.
  15. 15. 15Tijdens de aanvalHier zie je een kasteel tijdens een aanval.Zie je de hordijs met de mezekooi overde kantelen hangen?Je kan ook zien dat er tussen dekantelen houten luiken werdengehangen als extra bescherming.Zo’n groot kasteel kon moeilijk metgeweld worden veroverd. Vaak won devijand door verraad (iemand werdomgekocht en zette ‘s nachts de poortopen) of door een belegering .Tijdens een belegering sloot de vijandhet kasteel helemaal in, zodat erniemand meer bij kon. Als je maar langgenoeg wachtte, had men geen etenmeer en moest men zich wel overgeven.
  16. 16. 16De bouwHier zie je de bouw van een toren. Kijkeens hoe slim zo’n spiltrap in elkaar zit!Aan de bouw van een groot kasteeldeden tussen de 800 en 1500 man mee.Toen hadden ze niet veel technischehulpmiddelen. Ze werkten met katrollenen takels. In de grote ronde takel bovende grote binnenruimte zit een man. Zie je‘m? De muren werden van binnen gevuldmet puin en kiezels, vermengd metmetselkalk en gewapend met grote zwarekettingen. Dit werd op den duur zo hardals graniet.De bouw van een groot kasteel, metmuren, torens en een donjon duurdegemiddeld zo’n vijf jaar.
  17. 17. 17Waar werden de kastelen gebouwd?Kastelen werden gebouwd op plekken die goed verdedigd moesten worden, zoals de grenzenvan het land, belangrijke rivieren of drukke handelsroutes .Het kasteel werd vaak gebouwd op een plek die van zichzelf al makkelijk te verdedigen was. Bijeen brede rivier hoefde men de rivierkant minder goed te verdedigen. Bij een rotsachtige heuvelliep één kant misschien heel steil naar beneden toe. De kans dat daar werd aangevallen, was veelkleiner.Soms ontstond bij een kasteel een dorpje. Soms werd er ook pas een kasteel gebouwd als hetdorpje groter of belangrijker werd. Hier zie je een kasteel bij Montfort.Op de volgende pagina zie je deburcht Hoch Osterwitz in Oostenrijk.Het ligt boven op een steile berg. Dusmakkelijk te verdedigen. De wegslingert zich omhoog en om dehonderd meter is een poort dieverdedigd wordt. Lastig te veroveren,maar ook voor vrienden is het eenlange klim naar het kasteel op de topvan de berg.
  18. 18. 18
  19. 19. 19Binnen in een kasteelIn het kasteel had je verschillende ruimtes. Kamersvoor de kasteelheer en zijn familie, kamers voor debediendes, de keuken, etc.In tijden van oorlog was er nog een belangrijkekamer: de wapenkamer . Daar werden alle wapens,harnassen, schilden, etc. bewaard.En je kent natuurlijk wel het woord venster-bank . Dat is zo’n lat onder het raam waar jeplanten en leuke dingen opzet. Maar waarom heethet dan een vensterbank? Dat komt omdat het in detijd van de kastelen ook echt een bank was.Hiernaast zie je zo’n vensterbank, waar dekasteelvrouwe vroeger misschien wel zat tehandwerken of zat te kletsen met haar dochters.
  20. 20. 20De ridderzaalDe belangrijkste zaal van het kasteel was de ridderzaal. Datwas vaak de grootste ruimte in het kasteel. In het beginwaren die nog maar tochtig en donker. Daarom hingen ervaak van die grote geborduurde kleden tegen de muur. Danhad je meteen iets moois om tegen aan te kijken.Op de volgende dia zie je zo’n grote ridderzaal.De bekendste ridderzaal van Nederland is de ridder-zaal inDen Haag, waar Koningin Beatrix altijd de troonredevoorleest op prinsjesdag.
  21. 21. 21
  22. 22. 22De Ridderzaal in Den Haag Het plein heet het binnenhof. Het gebouw met de torens is de ridderzaal
  23. 23. 23De boeren bij het kasteelDe boeren bewerkten het land met een eg en De boeren oogsten de gewassen. Hier zijn zezaaiden nieuwe gewassen. Zie je de druiven aan het plukken. Je ziet ze in de tweeboogschutter? tonnen achter de wagen.
  24. 24. 24De boeren bij het kasteelIn de winter, als de schapen op stal waren, De zwijnenherder zorgde voor de wildeging ‘t werk door. Er moest hout gehakt zwijnen. Ze aten eikels. Menig zwijn eindigdeworden. Je ziet ook bijenkorven. op het bord van de kasteelheren.
  25. 25. 25De boeren bij het kasteelHet leven als boer was hard en zwaar. En het Hier zie je twee boeren met hun zeisen hetgrootste deel van de oogst ging naar de graan oogsten. Voor zie je twee herders die opedelen in het kasteel. hun schapen passen.
  26. 26. 26De edelen van het kasteelDe kasteelheer en zijn familie hadden een Met feestelijke gebeurtenissen dosten ze zichluxer leven. Ze waren rijk gekleed met extra mooi op. Ze konden tenslotte nietschitterende stoffen uit verre landen. onderdoen voor elkaar.
  27. 27. 27De edelen van het kasteelAls belangrijke gasten langskwamen werd er De edelen gingen vaak op valkenjacht. Zeeen groot banket gehouden, waarbij heerlijk hadden getrainde valken die joegen op vogelsen veel werd gegeten. en ander klein wild.
  28. 28. 28Het einde van kastelenAan het einde van de 15e eeuw kwamen er steeds minderkastelen. Dat heeft twee belangrijke oorzaken.Ten eerste vond men het buskruit en dus ook kanonnenuit. Daardoor werd de manier van verdedigen en oorlogvoeren anders.Ten tweede werd het wat rustiger in Europa. Erontstonden echte landen met vaste grenzen. Er heerste vredeen rust.De mensen wilden niet meer in die grote, kille, groffekastelen wonen. Ze wilden meer comfort. In kastelen die nadeze tijd gebouwd worden, wordt er niet zo veel nadrukgelegd op de verdediging van een kasteel.
  29. 29. 29De nieuwe ‘kastelen’In de nieuwere kastelen was meer comfort. Dekastelen werden niet meer gebouwd alsverdedigingswerk, maar als woonhuis.De muren werden minder dik. Er waren geenkantelen en dergelijke meer. Er kwamen meerramen, zodat het lichter zou worden binnen.Soms hebben die grote huizen nog wel een grachteromheen, maar meer omdat ze het gewoon mooivonden.Het worden eigenlijk meer woonhuizen dan echtekastelen. Het bovenste plaatje is van huize DeHaere, aan de IJssel richting Olst.Sommige oude kastelen werden nog wel gebruiktals kazerne voor soldaten. Vele andere oudekastelen werden afgebroken en de stenen werdengebruikt voor andere gebouwen. De ruïnes blevenover.
  30. 30. 30Nog meer nieuwe ‘kastelen’
  31. 31. 31SprookjeskastelenZelfs na 1800, toen de Middeleeuwen al lang waren afgelopen, bouwde men nog wel kastelen.Men had toen een heel romantisch beeld van de Middeleeuwen. De kastelen zagen er ook meeruit als sprookjeskastelen. Je zou er assepoester of doornroosje kunnen tegenkomen. Hier zie jetwee keer kasteel Neuschwanstein in Duitsland.
  32. 32. 32Kastelen worden paleizenDe kastelen op de vorige dia’s waren wel van rijkerefamilies, maar als het om een echte koning gaat,worden het meer paleizen dan kastelen.Hier zie je het paleis van Lodewijk de Veertiende inVersailles, vlak bij Parijs. Het is gebouwd rond1630. Het was allemaal pracht en praal.Rechtsonder zie je de spiegelzaal, een soort balzaalwaar feesten werden gegeven.
  33. 33. 33De voorstelling is afgelopenHopelijk vond je het een leuke eninteressante voorstelling en heb je erveel van geleerd.Als er nog iemand komt kijken naardeze voorstelling, mag je straks nogéén keer klikken en dan de volgendegaan halen.Als er geen nieuwe kinderen meerkomen, druk dan op de ESC-knoplinksboven op je toetsenbord. Sluitdan het programma doorrechtsboven op het kruisje teklikken.

×