0
TÜRK YE
CUMHUR YET MERKEZ
    BANKASI
      Bakanlar Kurulu /
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu
          Sunumu

         Durm...
Sunum Planı


I.     Uluslararası Gelişmeler

II.    Küresel Krizin Türkiye Ekonomisine Etkileri

III.   Türkiye’de Finans...
I. Uluslararası Gelişmeler




                             3
Küresel Kriz
     Küresel piyasaların 2007 yılı Temmuz ayından bu yana maruz kaldıkları çalkantılar
                 devam...
Küresel Kriz
          Ortaya çıkan likidite sıkışıklığı, para otoritelerinin aldıkları önlemler sayesinde
               ...
Küresel Kriz
            Ayakta kalmayı başaran finansal kuruluşlar reel sektöre kredi kullandırmada
                     ...
Küresel Kriz
          Alınan tedbirlere rağmen, finansal koşullardaki aşırı sıkılık devam etmektedir.



                ...
Küresel Ekonomiye Etkileri
     2008 yılının son çeyreğinden itibaren küresel krizin dünya ekonomileri üzerindeki
        ...
Küresel Ekonomiye Etkileri
          Finansman koşullarındaki bozulma ve toplam talebin gerilemesiyle birlikte
           ...
Güven Endeksleri ve Öncü Göstergeler
             Kredi mekanizmasının işlerliğini kaybetmesi nedeniyle 2008 yılının ikinc...
II. Küresel Krizin Türkiye
    Ekonomisine Etkileri




                             11
Türkiye’de Finansal Gelişmeler
             Son zamanlarda küresel risk algılamalarında gözlenen toparlanma eğilimi
      ...
Türkiye’de Finansal Gelişmeler
      Bu dönemde Türkiye’nin risk göstergelerinin göreli olarak daha iyi bir performans
   ...
Türkiye’de Finansal Gelişmeler
                                Türkiye’nin risk primi, küresel risk algılamalarındaki bozu...
Türkiye Ekonomisi
              Artan risk algısı ve küresel krizin bankaların finansman imkanları üzerindeki
            ...
Türkiye Ekonomisi
        Özellikle özel tüketim ve yatırım harcamalarının gerilemesi nedeniyle iç talepte
               ...
Üretim Gelişmeleri
Sanayi üretiminde mevsimsellikten arındırılmış verilerle Nisan ayından bu yana
       gözlenen düşüş eğ...
ç Talep Gelişmeleri
                      Yurt içi talebe ilişkin göstergeler bir önceki çeyreğe kıyasla sınırlı bir
     ...
Tüketici Güven Endeksi ve Beklentiler
                       Küresel düzeyde yaşanan krizin etkisiyle hızla gerileyen tüke...
Kredi Gelişmeleri
           Banka kredilerinde 2008 yılının üçüncü çeyreğinden itibaren görülen azalış
         eğilimi, ...
stihdam
                      ş gücü piyasasına dair veriler iktisadi faaliyetteki belirgin yavaşlamayı teyit
            ...
stihdam
              şsizlik oranındaki artışta iş gücüne katılım eğilimindeki yükseliş kısmen etkili
                   ...
stihdam
2009 Ocak döneminde tarım dışı istihdamın yıllık bazda gerilemesinde sanayi
       sektöründe yaşanan istihdam kay...
Dış Ticaret Gelişmeleri
              Mevsimsellikten arındırılmış veriler, 2008 yılı Ekim ayında ihracatta başlayan
     ...
Ödemeler Dengesi Gelişmeleri
           2008 yılının 3. çeyreğinden bu yana dış ticaret açığında ve cari açıkta önemli
   ...
Ödemeler Dengesi Gelişmeleri
Cari açığın finansmanında reel kesimin payı azalırken, doğrudan sermaye girişinin
           ...
Ödemeler Dengesi Gelişmeleri
 Özel sektörün borç çevirme oranı 2008 yılı Kasım ayında yüzde 75’e gerilemiş, 2009
         ...
Ödemeler Dengesi Gelişmeleri
            Ekim 2008 – Şubat 2009 Arası Ödemeler Dengesi Gelişmeleri


KULLANIM             ...
III. Türkiye’de Finansal stikrar

Bankacılık Sektörü    Reel Sektör

    Hanehalkı        Kamu Sektörü




               ...
Bankacılık Sektörü
           Türkiye’de bankacılık sistemi krize göreceli olarak güçlü bir pozisyonla girmiştir.
        ...
Bankacılık Sektörü
              Sermaye yeterlilik rasyolarının ve kısa vadeli likidite yeterlilik oranlarının yüksek
   ...
Kredilerin Takibe Dönüşüm Oranları
Kredilerin tahsili gecikmiş alacak dönüşüm oranı 2008 yılı Eylül ayından itibaren
     ...
Reel Sektör
              Banka dışı kesimin yabancı para açık pozisyonu 2008 yılının son çeyreği itibarıyla
             ...
Reel Sektör
      Türkiye’de küçük ve orta ölçekli şirketlerin yüzde 75’inin yabancı para cinsi borcu
        bulunmamakta...
Reel Sektör
  Firmaların borçlanma imkanları 2008 yılının 4. çeyreğinden itibaren daralma
eğilimine girmiştir. Son dönemde...
Hanehalkı
                     Hanehalkı borçluluk oranı, Avrupa Birliği ve Doğu Avrupa ülkeleri ile
        kıyaslandığın...
Kamu Sektörü
                Geçmiş dönemlere kıyasla kamu kesimi, dış şoklara karşı daha sağlam bir
                     ...
Merkez Bankası Döviz Rezervleri
            Güçlü döviz rezerv pozisyonu, ortaya çıkabilecek şokların olumsuz etkilerinin
...
IV. Enflasyon Görünümü




                         39
Fiyat stikrarı ve Para Politikası
                                                 Fiyat stikrarı
                        ...
Deflasyon Riski
Talep yetersizliği ve finansal istikrar kaygıları ile birlikte ortaya çıkan deflasyon,
                   ...
Deflasyon Riski
1930’lu yıllardan bu yana dünya ekonomisi ilk kez bu kadar belirgin bir deflasyon
                        ...
Deflasyon Riskine Karşı Para Politikası
Önümüzdeki dönemde dünya ekonomilerinin ayrışmasında, deflasyonist baskılara
   ka...
Deflasyon Riskine Karşı Maliye Politikası
2009 yılında küresel büyümedeki belirgin yavaşlama ve deflasyon riskini
  hafifl...
Deflasyon Riski ve şgücü Piyasası
Tüketim ve yatırım harcamalarının kısılması nedeniyle tarım dışı istihdamda
            ...
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Sunum 2009
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Sunum 2009

2,624

Published on

TCMB Başkanının Bakanlar Kurulu Sunuşu (21 Nisan 2009)

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
2,624
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
31
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Sunum 2009"

  1. 1. TÜRK YE CUMHUR YET MERKEZ BANKASI Bakanlar Kurulu / TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu Sunumu Durmuş YILMAZ Başkan 21 Nisan 2009 1
  2. 2. Sunum Planı I. Uluslararası Gelişmeler II. Küresel Krizin Türkiye Ekonomisine Etkileri III. Türkiye’de Finansal stikrar IV. Enflasyon Görünümü V. Para Politikası Duruşu 2
  3. 3. I. Uluslararası Gelişmeler 3
  4. 4. Küresel Kriz Küresel piyasaların 2007 yılı Temmuz ayından bu yana maruz kaldıkları çalkantılar devam etmektedir. Bu krizin geçmişte yaşanmış krizlerden en önemli farkı, klasik bir bankacılık krizi olmaması, karmaşık ve yüksek hacimli türev ürünlerini kapsamasıdır. Piyasa Büyüklükleri Risk ştahı Endeksi (2001 – 2008*, trilyon ABD doları) (Ocak 2005 - Nisan 2009) 70 ABD Menkul Kıymetler Borsası 10 ABD Toplam Borçlanma Senetleri Piyasası Aşırı yimserlik ABD Mortgage Piyasası 60 Kredi flas Takası (CDS) Piyasası 8 6 50 4 Riskten Kaçınma 40 2 Eğilimi 30 0 -2 20 -4 Panik 10 -6 0 -8 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2005 2006 2007 2008 2009 * CDS verisi 2008 yılının ilk yarısı Kaynak: Credit Suisse, TCMB itibarıyladır. Kaynak: ISDA, WFE, SIFMA 4
  5. 5. Küresel Kriz Ortaya çıkan likidite sıkışıklığı, para otoritelerinin aldıkları önlemler sayesinde önemli ölçüde giderilmiştir. Ancak bu dönemde ortaya çıkan zararlar, finansal kuruluşların sermayelerini eriterek bilançolarında çok büyük hasar yaratmıştır. 3 Ay Vadeli LIBOR Faiz Oranı ile ABD Hazine Bonosu Küresel Bankacılık Kesiminin Açıklanan Zararları Getirisi Arasındaki Fark (TED Spread) (2007 2.Ç – 2009 1.Ç, milyar ABD doları, birikimli) (Ocak 2007 – Nisan 2009, baz puan) 500 1400 Merkez Bankaları ve Dünya 450 IMF’nin likidite önlemleri 1200 400 1000 350 ABD 300 800 250 600 200 Avrupa 400 150 100 200 50 0 0 2007 2007 2007 2008Ç1 2008 2008 2008 2009 01-07 04-07 07-07 10-07 01-08 04-08 07-08 10-08 01-09 04-09 Ç2 ve Ç3 Ç4 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Öncesi Kaynak: Bloomberg, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 5
  6. 6. Küresel Kriz Ayakta kalmayı başaran finansal kuruluşlar reel sektöre kredi kullandırmada isteksiz davranmakta, kredi verme koşullarında aşırı sıkılık devam etmektedir. Kredi Verme Koşullarını Sıkılaştıran Kredi flas Takası (CDS) Primleri Bankaların Payı (Haziran 2007 - Nisan 2009, baz puan) (2006 1.Ç – 2009 1.Ç, yüzde) 90 600 1200 80 ABD Lehman Brothers’ın 500 flası 1000 70 60 Avrupa 400 Gelişmekte Olan 800 50 Ülkeler (sağ eksen) 40 300 600 30 200 400 20 10 100 200 0 BBB ve üstü kredi notuna sahip firmalar* (sol eksen) -10 0 0 06 Ç1 06 Ç3 07 Ç1 07 Ç3 08 Ç1 08 Ç3 09 Ç1 06-07 09-07 12-07 03-08 06-08 09-08 12-08 03-09 * ABD’de BBB ve üstü kredi notuna sahip firmalar Kaynak: ABD ve Avrupa Merkez Bankası, TCMB Kaynak: JP Morgan, TCMB 6
  7. 7. Küresel Kriz Alınan tedbirlere rağmen, finansal koşullardaki aşırı sıkılık devam etmektedir. Finansal Koşullar Endeksi Mali Paketlerin Maliyetleri* (Ocak 2005 – Şubat 2009) (2008-2010, 2007 GSY H’ye oranı, yüzde) 103 2008 2009 2010 Sıkı 102 Çin 0,4 3,2 2,7 G. Kore 1,1 2,3 1,3 101 ABD Rusya 0,0 2,3 1,6 100 ABD 1,1 2,0 1,8 99 AB G. Afrika 1,7 1,8 - 98 Kanada 0,0 1,5 1,3 Almanya 0,0 1,5 2,0 97 Japonya Meksika 0,0 1,5 - 96 0,4 1,4 0,4 Japonya 95 Fransa 0,0 0,7 0,7 Gevşek Hindistan 0,6 0,6 - 94 2005 2006 2007 2008 2009 Brezilya 0,0 0,4 0,2 Kaynak: Goldman Sachs, TCMB * Finansal kesime yapılan destekleri içermemektedir. Kaynak: IMF,TCMB 7
  8. 8. Küresel Ekonomiye Etkileri 2008 yılının son çeyreğinden itibaren küresel krizin dünya ekonomileri üzerindeki etkisi çok hızlı ve yıkıcı bir şekilde ortaya çıkmıştır. Gelişmiş ve Gelişmekte Olan 2009 Yılı GSY H Büyüme Tahminleri (yıllık yüzde değişim) Ülkelerde Sanayi Üretimi (Ocak 2001 – Şubat 2009, yıllık yüzde değişim) 2 15 Gelişmekte Olan Ülkeler 1 10 0 Euro Bölgesi 5 -1 -2 0 -3 ABD -5 -4 -5 -10 Gelişmiş Ülkeler -6 Japonya -15 09-08 10-08 11-08 12-08 01-09 02-09 -20 03-09 01-01 07-01 01-02 07-02 01-03 07-03 01-04 07-04 01-05 07-05 01-06 07-06 01-07 07-07 01-08 07-08 01-09 Kaynak: Consensus Forecasts, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 8
  9. 9. Küresel Ekonomiye Etkileri Finansman koşullarındaki bozulma ve toplam talebin gerilemesiyle birlikte küresel ticaret, miktar ve birim değer bazında sert bir şekilde gerilemektedir. Küresel Ticaret Birim Değer Endeksi Küresel Ticaret Miktar Endeksi (Ocak 2003 – Ocak 2009, yıllık yüzde değişim) (Ocak 2003 – Ocak 2009, yıllık yüzde değişim) 30 20 25 15 20 15 10 10 5 5 0 0 -5 -5 -10 -15 -10 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Kaynak: CPB, TCMB Kaynak: CPB, TCMB 9
  10. 10. Güven Endeksleri ve Öncü Göstergeler Kredi mekanizmasının işlerliğini kaybetmesi nedeniyle 2008 yılının ikinci yarısında öncü göstergelerde ve güven endekslerinde yaşanan düşüş eğilimi, son dönemde yerini kısmi bir toparlanmaya bırakmıştır. Küresel Satın Alma Yöneticileri Endeksi Baltık Kuru Yük Taşımacılık Endeksi ve Öncü Göstergeler (Ocak 2002 – Nisan 2009) (Ocak 2004 – Mart 2009) 70 4 14,000 65 Küresel Öncü Göstergeler 3 (sağ eksen) 12,000 60 2 55 1 10,000 50 0 Küresel Satın Alma Yöneticileri 8,000 45 Endeksi (sol eksen) -1 6,000 40 -2 35 -3 4,000 30 -4 2,000 25 -5 20 -6 0 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2002 2003 2004 2006 2007 2009 Kaynak: Bloomberg, Goldman Sachs, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 10
  11. 11. II. Küresel Krizin Türkiye Ekonomisine Etkileri 11
  12. 12. Türkiye’de Finansal Gelişmeler Son zamanlarda küresel risk algılamalarında gözlenen toparlanma eğilimi Türkiye’nin risk primine, yurt içi piyasa faizlerine ve döviz kurlarına olumlu yansımıştır. Risk Göstergeleri Döviz Kurları (1 Ocak 2008 - 17 Nisan 2009, baz puan) (1 Temmuz 2008 – 17 Nisan 2009, ABD dolarının Çeşitli Para Birimleri Cinsinden Değeri, Temmuz 2008=100) 1000 170 160 900 Orta ve Doğu Avrupa 150 Endeksi* 800 EMBI+ 140 700 130 600 120 500 Türk Lirası 110 400 EMBI+Türkiye 100 300 90 200 80 01-08 03-08 05-08 07-08 09-08 11-08 01-09 03-09 04-08 06-08 08-08 10-08 12-08 02-09 04-09 Kaynak: Bloomberg, TCMB * ABD dolarının, Çek Cumhuriyeti, Hırvatistan, Macaristan, Litvanya, Polonya, Romanya, Slovakya ve Ukrayna para birimleri cinsinden basit ortalaması. Kaynak: Bloomberg, TCMB 12
  13. 13. Türkiye’de Finansal Gelişmeler Bu dönemde Türkiye’nin risk göstergelerinin göreli olarak daha iyi bir performans gösterdiği, Türkiye’de hem döviz hem de sermaye piyasalarındaki oynaklığın diğer ülkelere kıyasla daha sınırlı gerçekleştiği görülmektedir. Döviz Kuru Oynaklığı Hisse Senedi Piyasası Oynaklığı (Eylül 2008 - Mart 2009, döviz kurlarının günlük değişimlerinin (Eylül 2008 - Mart 2009, endekslerin günlük değişimlerinin standart standart sapması) sapması) Şili Y.Zelanda Kolombiya Şili Kolombiya Meksika Polonya Çek Cum. G.Afrika Y.Zelanda Meksika Türkiye Türkiye Hindistan Macaristan G.Kore Polonya Macaristan G.Afrika Arjantin Çek Cum. G.Kore Brezilya Brezilya Rusya 0.012 0.014 0.016 0.018 0.020 0.022 0.024 0.026 0.015 0.025 0.035 0.045 0.055 0.065 Kaynak: Bloomberg, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 13
  14. 14. Türkiye’de Finansal Gelişmeler Türkiye’nin risk primi, küresel risk algılamalarındaki bozulmaya kredi notunun ima ettiğinden çok daha fazla direnç göstermiştir. Türkiye gibi risk priminde göreli olarak düşük artış yaşanan ülkelerde para otoriteleri yüksek miktarda faiz indirimlerine gidebilmişlerdir. Ülkelerin Kredi Notları ve Politika Faizlerinde ve Ülkelerin Risk Risk Primlerindeki Değişim Primlerindeki Değişim 300 (12 Eylül 2008 – 13 Nisan 2009 arası) 300 (12 Eylül 2008 - 17 Nisan 2009 arası) Macaristan Macaristan 250 Hindistan 250 Rusya Hindistan CDS Değişimi (baz puan) CDS Değişimi (baz puan) 200 G.Kore 200 150 PolonyaMeksika Meksika Kolombiya G.Kore Kolombiya Brezilya 150 G.Afrika Polonya 100 Şili Çek Cumh. G.Afrika Brezilya Şili 100 50 Türkiye Türkiye Çek Cumh. 0 50 0 2 4 6 8 -8 -6 -4 -2 0 S&P Kredi Notları (1=A+, 9=BB-) Faiz Değişimi (Yüzde) Not: Eğilim eğrisi Türkiye hariç ülkeleri kapsamaktadır. Not: Eğilim eğrisi Türkiye hariç ülkeleri kapsamaktadır. Kaynak: Bloomberg, TCMB Kaynak: Bloomberg, TCMB 14
  15. 15. Türkiye Ekonomisi Artan risk algısı ve küresel krizin bankaların finansman imkanları üzerindeki olumsuz etkileri nedeniyle, diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de de iktisadi faaliyette belirgin bir yavaşlama yaşanmaktadır. Büyümenin Bileşenleri Büyümenin Bileşenleri (2006 4.Ç – 2008 4.Ç, bir önceki yılın aynı dönemine göre, (2006 4.Ç – 2008 4.Ç, bir önceki yılın aynı dönemine göre, yüzde katkı) yüzde katkı) 10 10 GSY H 8 Net hracat 8 Tarım 6 6 4 4 2 2 0 0 -2 -2 Sanayi -4 nşaat Nihai Yurt çi Talep -4 Hizmetler -6 -6 -8 -8 06 Ç4 07 Ç1 07 Ç2 07 Ç3 07 Ç4 08 Ç1 08 Ç2 08 Ç3 08 Ç4 06 Ç4 07 Ç1 07 Ç2 07 Ç3 07 Ç4 08 Ç1 08 Ç2 08 Ç3 08 Ç4 Kaynak: TÜ K, TCMB Kaynak: TÜ K, TCMB 15
  16. 16. Türkiye Ekonomisi Özellikle özel tüketim ve yatırım harcamalarının gerilemesi nedeniyle iç talepte sert bir düşüş yaşandığı görülmektedir. Büyümenin Bileşenleri GSY H ve Nihai Yurt çi Talep (2007 1.Ç – 2008 4.Ç, bir önceki yılın aynı dönemine göre, (2004 1.Ç – 2008 4.Ç, mevsimsellikten arındırılmış, yüzde katkı) 1998 sabit fiyatlarıyla, milyar TL) 6 28 Nihai Yurt çi Talep 4 27 26 2 GSY H 25 0 24 -2 23 -4 22 Devletin Nihai Tüketim Harcamaları Net Dış Ticaret -6 Gayri Safi Sabit Sermaye Oluşumu 21 Stok Değişmeleri Yerleşik Hanehalkının Tüketimi 20 -8 04 Ç1 04 Ç2 04 Ç3 04 Ç4 05 Ç1 05 Ç2 05 Ç3 05 Ç4 06 Ç1 06 Ç2 06 Ç3 06 Ç4 07 Ç1 07 Ç2 07 Ç3 07 Ç4 08 Ç1 08 Ç2 08 Ç3 08 Ç4 07 Ç1 07 Ç2 07 Ç3 07 Ç4 08 Ç1 08 Ç2 08 Ç3 08 Ç4 Kaynak: TÜ K, TCMB Kaynak: TÜ K, TCMB 16
  17. 17. Üretim Gelişmeleri Sanayi üretiminde mevsimsellikten arındırılmış verilerle Nisan ayından bu yana gözlenen düşüş eğilimi Aralık ayından itibaren belirginleşmiştir. Sanayi Üretim Endeksi* (Ocak 2006 – Şubat 2009) ve Kapasite Kullanım Oranı* (Ocak 2006 – Mart 2009) 85 125 120 80 Kapasite Kullanım Oranı 115 (Sol Eksen) 75 110 105 70 Sanayi Üretim Endeksi 100 (Sağ Eksen) 65 95 60 90 01-05 07-05 01-06 07-06 01-07 07-07 01-08 07-08 01-09 * Mevsimsellikten arındırılmış Kaynak: TÜ K, TCMB 17
  18. 18. ç Talep Gelişmeleri Yurt içi talebe ilişkin göstergeler bir önceki çeyreğe kıyasla sınırlı bir toparlanma sergilemekle birlikte zayıf seyrini korumaktadır. Yurt çine Yapılan Beyaz Eşya* Talep Göstergeleri (Ocak 2007 – Şubat 2009) ve Otomobil Satışları* (Ocak 2007 – Mart 2009) (Ocak 2007 – Mart 2009, Aralık 2006=100) 170 60 PMI - Yeni Siparişler Endeksi* 150 40 Otomobil Satışları 130 20 110 0 90 -20 YA** - Gelecek Üç Ayda ç Beyaz Eşya Piyasa Sipariş Beklentisi Satışları 70 -40 50 -60 01-07 05-07 09-07 01-08 05-08 09-08 01-09 01-07 05-07 09-07 01-08 05-08 09-08 01-09 * Mevsimsellikten arındırılmış. * PMI: Satınalma Yöneticileri Endeksi Kaynak: BESD, OSD, TCMB ** ktisadi yönelim anketi Kaynak: ABN Amro, TCMB 18
  19. 19. Tüketici Güven Endeksi ve Beklentiler Küresel düzeyde yaşanan krizin etkisiyle hızla gerileyen tüketici güven endekslerindeki bozulmanın son dönemde durduğu gözlenmektedir. Tüketici Güven Endeksi* Büyüme Beklentileri* (Ocak 2007 – Mart 2009) (Ocak 2008 – Nisan 2009, yüzde) 110 6 2008 100 5 4 2007 90 Tüketici Güven Endeksi 3 2009 (TCMB) 2 80 1 70 0 Tüketici Güven Endeksi (CNBC-e) -1 60 -2 50 -3 01-07 05-07 09-07 01-08 05-08 09-08 01-09 04-06 10-06 04-07 10-07 04-08 10-08 04-09 * Mevsimsellikten arındırılmış * Merkez Bankası beklenti anketi. Her yıl için büyüme beklentisi, gelecek yıl için Kaynak: CNBC-e, TCMB beklenen büyüme oranlarının cari yıl beklentisine eklenerek gösterilmiştir. Kaynak: TCMB 19
  20. 20. Kredi Gelişmeleri Banka kredilerinde 2008 yılının üçüncü çeyreğinden itibaren görülen azalış eğilimi, hem arz hem talep yönlü gelişmeler nedeniyle, Mart ayında da devam etmiştir. Yurt çi Kredi Hacmi Şirket ve Tüketici Kredilerinin Aylık Değişimi (Ocak 2006 – Mart 2009, Ocak 2006=100, reel) (Ocak 2008 – Mart 2009, 4 haftalık hareketli ortalama, yüzde) 190 1.5 180 1.0 170 160 Tüketici Kredileri 0.5 150 0.0 140 130 -0.5 şletme 120 -1.0 Kredileri 110 100 -1.5 01-06 07-06 01-07 07-07 01-08 07-08 01-09 01-08 03-08 05-08 07-08 09-08 11-08 01-09 03-09 Kaynak: BDDK, TCMB Kaynak: BDDK, TCMB 20
  21. 21. stihdam ş gücü piyasasına dair veriler iktisadi faaliyetteki belirgin yavaşlamayı teyit eder niteliktedir. şsizlik Oranları* Tarım Dışı şsiz Sayısındaki Değişim (Ocak 2000 - Ocak 2009, yüzde) (Ocak 2000 - Ocak 2009, bir önceki çeyreğe göre değişim, bin kişi) 20 500 400 16 300 Tarım Dışı şsizlik Oranı 200 12 100 0 8 şsizlik Oranı -100 -200 4 -300 01-00 01-01 01-02 01-03 01-04 01-05 01-06 01-07 01-08 01-09 01-00 01-01 01-02 01-03 01-04 01-05 01-06 01-07 01-08 01-09 *Mevsimsellikten arındırılmış *Mevsimsellikten arındırılmış Kaynak: TÜ K, TCMB Kaynak: TÜ K, TCMB 21
  22. 22. stihdam şsizlik oranındaki artışta iş gücüne katılım eğilimindeki yükseliş kısmen etkili olmakla birlikte, temel belirleyicinin istihdamdaki yavaşlama olduğu düşünülmektedir. Toplam şgücü ve stihdam Edilen Nüfus Kentte stihdam Edilen Nüfusun (Ocak 2007 – Ocak 2009, bir önceki yılın aynı dönemine 15 Yaş ve Üzeri Nüfusa Oranı göre değişim, bin kişi) (Aralık 2000 – Ocak 2009, yıllık hareketli ortalama, yüzde) 1400 67 24 1200 1000 65 22 800 Kadın 63 Erkek 20 600 (sol eksen) 400 Erkek 61 18 200 0 59 16 Kadın -200 (sağ eksen) 57 14 -400 stihdam -600 55 12 1-07 4-07 7-07 10-07 1-08 4-08 7-08 10-08 1-09 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Kaynak: TÜ K, TCMB Kaynak: TÜ K, TCMB 22
  23. 23. stihdam 2009 Ocak döneminde tarım dışı istihdamın yıllık bazda gerilemesinde sanayi sektöründe yaşanan istihdam kaybı önemli bir rol oynamıştır. Tarım Dışı stihdam Artışına Katkı (Ocak 2007 - Ocak 2009, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde katkı) 5 Hizmetler nşaat 4 Sanayi 3 2 1 0 -1 -2 -3 01-07 03-07 05-07 07-07 09-07 11-07 01-08 03-08 05-08 07-08 09-08 11-08 01-09 Kaynak: TÜ K, TCMB 23
  24. 24. Dış Ticaret Gelişmeleri Mevsimsellikten arındırılmış veriler, 2008 yılı Ekim ayında ihracatta başlayan gerileme eğiliminin, 2009 yılı ilk aylarında durduğuna işaret etmektedir. Bununla birlikte, küresel talep koşulları göz önüne alındığında, ihracattaki toparlanmanın uzun bir süre alabileceği düşünülmektedir. hracat Miktar Endeksi* (Ocak 2007 – Şubat 2009) Reel hracat ve thalat* 50 ve hracat Beklentileri** (Ocak 2007 – Mart 2009) 25 150 (Ocak 2005 – Şubat 2009, 2005=100) 40 20 140 hracat 30 15 20 10 130 10 5 120 0 0 110 -10 -5 hracat Miktar Endeksi -20 -10 100 (sol eksen) -30 -15 Altın Hariç 90 hracat -40 hracat Beklentisi -20 thalat (sağ eksen) -50 -25 80 01-07 05-07 09-07 01-08 05-08 09-08 01-09 2005 2006 2007 2008 2009 * 3 aylık birikimli yüzde değişim * hracat ve ithalat verileri, ilgili aya ait iş günü sayısına bölünüp fiyat endeksiyle ** ktisadi yönelim anketi ihracat beklentilerinde artış ile azalış arasındaki fark (bir ay ileri reelleştirildikten sonra mevsimsellikten arındırılmıştır. kaydırılmış), Kaynak: TÜ K, TCMB Kaynak: TÜ K, TCMB 24
  25. 25. Ödemeler Dengesi Gelişmeleri 2008 yılının 3. çeyreğinden bu yana dış ticaret açığında ve cari açıkta önemli gerileme yaşanmaktadır. Cari dengedeki iyileşme sonucu finansman ihtiyacının hızla azaldığı görülmektedir. Dış Ticaret Dengesi Cari şlemler Dengesi (Ocak 2005 – Şubat 2009, milyar ABD doları) (Ocak 2005 – Şubat 2009*, GSY H’ye oranı, yüzde) 45 7 6 40 Enerji 5 Cari Açık 35 4 30 3 Enerji Hariç Cari Açık* 25 2 1 20 Enerji Hariç Dış Ticaret Açığı 0 15 -1 10 -2 01-05 07-05 01-06 07-06 01-07 07-07 01-08 07-08 01-09 01-05 07-05 01-06 07-06 01-07 07-07 01-08 07-08 01-09 Kaynak: TÜ K, TCMB * Tahmin Kaynak: TÜ K, TCMB 25
  26. 26. Ödemeler Dengesi Gelişmeleri Cari açığın finansmanında reel kesimin payı azalırken, doğrudan sermaye girişinin payı istikrarlı bir seyir izlemiştir. Cari Açığın Finansman Kalemlerinin Cari Açığa Oranı (Ocak 2006 – Şubat 2009, 12 aylık hareketli ortalama, yüzde) 100 80 Banka Dışı Kesim Kredileri 2 60 40 Doğrudan Yatırım 3 20 Banka Kredileri 1 0 Portföy Yatırımları ve Banka Mevduatları 4 -20 01-06 05-06 09-06 01-07 05-07 09-07 01-08 05-08 09-08 01-09 1 Banka Kredileri: Bankacılık sektörünün yurt dışından net kredi kullanımı 2 Banka Dışı Kesim Kredileri: Bankacılık dışı kesimin yurt dışından net kredi kullanımı 3 Doğrudan Yatırım: Yurt içine doğrudan yatırım girişi 4 Portföy Yatırımları: Yurt dışı yerleşiklerin hisse senedi ve borçlanma senedi alımı 26
  27. 27. Ödemeler Dengesi Gelişmeleri Özel sektörün borç çevirme oranı 2008 yılı Kasım ayında yüzde 75’e gerilemiş, 2009 yılının ilk iki ayında ise yüzde 88 seviyesinde gerçekleşmiştir. Özel Sektörün Borç Çevirme Oranı* Özel Sektörün Borç Çevirme Oranı* (Ocak 2000 – Şubat 2009, Dış borç kullanımının (Ocak 2008 – Şubat 2009, Dış borç kullanımının anapara ödemelerine oranı, yüzde) anapara ödemelerine oranı, yüzde) 160 260 150 Banka Dışı Kesim 140 12 aylık hareketli ortalama 220 130 Bankalar 180 120 110 140 100 90 100 80 Ticari Krediler 70 60 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 1-08 3-08 5-08 7-08 9-08 11-08 1-09 * Kısa ve uzun vadeli ticari, bankacılık kesimi ve diğer sektör kredilerinin toplamı * Kısa ve uzun vadeli kredilerinin toplamı Kaynak: TÜ K, TCMB Kaynak: TÜ K, TCMB 27
  28. 28. Ödemeler Dengesi Gelişmeleri Ekim 2008 – Şubat 2009 Arası Ödemeler Dengesi Gelişmeleri KULLANIM Milyar KAYNAK Milyar ABD doları ABD doları Cari şlemler Dengesi -5,3 Net Hata Noksan 14,9 Portföy Yatırımları -8,8 Doğrudan Yatırım 5,2 (Hisse senetleri, borç senetleri ve banka mevduatları) Diğer 2,0 Krediler -9,7 (Ticari krediler, bankacılık, kamu kesimi ve diğer sektör kredileri Rezerv Varlıklar 1,7 (Resmi rezervler ve bankaların döviz varlıkları) NET HATA NOKSAN KALEM Varlık Barışı gibi nedenlerle yurt içinde yerleşik kişilerin yurt dışındaki mevduatlarını yurda getirerek döviz tevdiat hesaplarına aktarması, Yurt içi bankacılık sistemi dışında tutulan efektif şeklindeki tasarrufların bankalara Türk Lirası karşılığında satılması, Kur hareketlerinin muhasebeleştirilmesi sırasında ortaya çıkan farklılıklar. 28
  29. 29. III. Türkiye’de Finansal stikrar Bankacılık Sektörü Reel Sektör Hanehalkı Kamu Sektörü 29
  30. 30. Bankacılık Sektörü Türkiye’de bankacılık sistemi krize göreceli olarak güçlü bir pozisyonla girmiştir. Küresel kriz karşısında ekonomimizin dayanıklılığını artıran temel unsur finansal sistemimizin sağlam ve istikrarlı yapısıdır. Yabancı Para Pozisyonu Yabancı Para Net Genel Pozisyonu (Ocak 2008 – Nisan 2009, milyar ABD doları) (2000 1.Ç – 2009 2.Ç*, milyar ABD doları) 14 14 1 12 12 0 10 10 Bilanço Dışı 8 8 -1 6 6 4 4 -2 2 2 0 0 -3 -2 -2 -4 -4 -4 -6 -6 -5 -8 -8 -10 -10 -6 Bilanço çi -12 -12 -7 -14 -14 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 01-08 02-08 04-08 05-08 07-08 09-08 10-08 01-09 03-09 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 Ç1 * 4 Nisan 2009 itibarıyla Kaynak: BDDK, TCMB Kaynak: BDDK, TCMB 30
  31. 31. Bankacılık Sektörü Sermaye yeterlilik rasyolarının ve kısa vadeli likidite yeterlilik oranlarının yüksek seviyesini koruması ve yabancı para pozisyonlarının düşük düzeyi, finansal sistemimizin dayanıklılığını artıran unsurlardır. Sermaye Yeterlilik Oranı Kısa Vadeli Yabancı Para (Temmuz 2007 – Şubat 2009, yüzde) Likidite Yeterlilik Rasyoları 24 300 (1 Ocak 2008 – 3 Nisan 2008, yüzde) 20 250 0-7 gün 16 200 12 150 1 aya kadar Hedef oran yüzde 12 8 100 Yasal sınır yüzde 8 4 50 Yasal sınır yüzde 80 0 0 07-07 09-07 11-07 01-08 03-08 05-08 07-08 09-08 11-08 01-09 01-08 03-08 05-08 07-08 09-08 11-08 01-09 03-09 Kaynak: BBDK, TCMB Kaynak: BDDK, TCMB 31
  32. 32. Kredilerin Takibe Dönüşüm Oranları Kredilerin tahsili gecikmiş alacak dönüşüm oranı 2008 yılı Eylül ayından itibaren artış eğilimine girmiştir. Tahsili Gecikmiş Alacak Oranları (Mart 2005 – Nisan 2009, yüzde) 10 9 8 Kredi Kartları 7 6 5 Firma Kredileri 4 3 2 Tüketici Kredileri 1 0 03-05 09-05 03-06 09-06 03-07 09-07 03-08 09-08 03-09 Kaynak: BDDK, TCMB 32
  33. 33. Reel Sektör Banka dışı kesimin yabancı para açık pozisyonu 2008 yılının son çeyreği itibarıyla 78 milyar ABD dolarıdır. Firmaların Yabancı Para Varlık ve Yükümlülükleri Firmaların Uzun Vadeli Dış Borçlarının Vade (2005 – 2008 4.Ç, milyar ABD doları) Kompozisyonu* (Şubat 2009, milyar ABD doları) 200 YP Cinsi Yükümlülükler 45 41,9 167 172 161 154 40 150 YP Cinsi Varlıklar 139 129 35 117 30,5 108 100 30 100 86 87 83 78 81 72 68 73 25 63 66 46 19,0 50 20 13,5 15 0 10 2005 2006 2007 2007 2007 2007 2008 2008 2008 2008 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 5 -50 0 2009 2010 2011 2012 Sonrası -100 Net YP Pozisyonu Kaynak: TCMB * Vadeye kalan gün sayısı Kaynak: TCMB 33
  34. 34. Reel Sektör Türkiye’de küçük ve orta ölçekli şirketlerin yüzde 75’inin yabancı para cinsi borcu bulunmamaktadır. Yabancı para cinsi krediler, daha çok büyük ölçekli ve ihracat amaçlı üretim yapan şirketler tarafından kullanılmaktadır. Reel Sektörün Kısa Vadeli Borçlarının Reel Sektörün Borç Dolarizasyonu Toplam Borçlara Oranı* (2000 – 2007, yüzde) 90 (2000 – 2007, yüzde) 90 hracat Payı Yüksek Firmalar malat Sektörü malat Sektörü 80 malat Dışı Sektörler 80 hracat Payı Düşük Firmalar 70 70 60 malat Dışı Sektörler 60 50 50 40 40 30 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 * Vadeye kalan süreye göre Kaynak: TCMB Kaynak: TCMB 34
  35. 35. Reel Sektör Firmaların borçlanma imkanları 2008 yılının 4. çeyreğinden itibaren daralma eğilimine girmiştir. Son dönemde ise borç çevirme oranlarının istikrarlı bir seyir kazandığı görülmektedir. Net Dış Borç Kullanımı (Ocak 2008 – Şubat 2009, milyar ABD doları) 5.0 4.0 Banka Dışı Krediler 3.0 2.0 1.0 0.0 -1.0 Ticari Krediler -2.0 01-08 02-08 03-08 04-08 05-08 06-08 07-08 08-08 09-08 10-08 11-08 12-08 01-09 02-09 Kaynak: TCMB 35
  36. 36. Hanehalkı Hanehalkı borçluluk oranı, Avrupa Birliği ve Doğu Avrupa ülkeleri ile kıyaslandığında, düşük bir düzeydedir. Tüketici kredileri içerisinde dövize duyarlı kredilerin payının çok düşük olması finansal dalgalanmalar karşısında hanehalkının kur riskini sınırlamaktadır. Dövize Endeksli Tüketici Kredilerinin Hanehalkı Yükümlülüklerinin GSY H’ye Oranı 20 Toplam Tüketici Kredilerine Oranı 70 (2005 – 2007, yüzde) (2003 – Nisan 2009, yüzde) 18 Avrupa Birliği 60 56 56 16 55 (AB27) 14 50 Doğu 12 40 Avrupa 10 8,6 8 30 Türkiye 28 6,4 23 6 4,8 4,7 4,5 20 17 3,6 3,8 4 12 10 10 8 2 0 0 2003 2004 2005 2006 2007 2008 Nisan 2005 2006 2007 2009 Kaynak: TCMB Kaynak: Avrupa Merkez Bankası, TCMB 36
  37. 37. Kamu Sektörü Geçmiş dönemlere kıyasla kamu kesimi, dış şoklara karşı daha sağlam bir yapıdadır. Kamu Sektörü Net Borç Stoku Merkezi Yönetim Brüt Borç Stokunun Kompozisyonu (2000 – 2008 4.Ç, GSY H’ye oranı, yüzde) (2003 – 2009*) 70 66 Toplam Net Borç Stoku 61 60 55 Net ç Borç 31 38 37 34 35 46 42 49 50 39 Net Dış Borç 43 42 36 40 34 38 34 33 36 29 28 29 32 31 33 30 29 26 25 28 29 35 20 30 28 27 27 28 25 24 24 10 31 32 35 33 32 17 30 14 13 24 6 4 0 1 1 2 1 2 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008Ç1 2008Ç2 2008Ç3 2008Ç4 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 Sabit Değişken Döviz Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, TCMB * Şubat 2009 itibarıyla. Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, TCMB 37
  38. 38. Merkez Bankası Döviz Rezervleri Güçlü döviz rezerv pozisyonu, ortaya çıkabilecek şokların olumsuz etkilerinin giderilmesine ve ülkeye duyulan güvenin artmasına katkı sağlamaktadır. Merkez Bankası Döviz Rezervleri Kısa Vadeli Dış Borçların Merkez Bankası (2002 – Nisan 2009, milyar ABD doları) Rezervlerine Oranı (1996 – 2008 4.Ç, yüzde) 80 160 71,3 70 70 140 63,7 58,3 60 120 48,3 50 100 40 36,0 80 33,7 30 27,0 60 20 40 10 20 0 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 96 97 98 99 00 01 02 03 04 05 06 07 08 Kaynak: TCMB Kaynak: Hazine Müsteşarlığı, TCMB 38
  39. 39. IV. Enflasyon Görünümü 39
  40. 40. Fiyat stikrarı ve Para Politikası Fiyat stikrarı Fiyat stikrarı Deflasyon Riski Deflasyon Riski Enflasyon Riski Enflasyon Riski • Küresel işsizlik oranlarının hızla artması, • Reel politika faiz oranlarının aşırı düşürülmesi, • Yatırımcı ve tüketici güveninin yeniden tesis • Merkez Bankalarının piyasalara aşırı düzeyde likidite vermesi, edilememesi, • Genişleyici maliye politikaları, • Küresel talebin zayıflaması, • Toparlanmanın beklenenden daha erken • Tüm ülkelerde iç talebin gerilemesi, başlaması, • Beklenen toparlanmanın daha da gecikmesi • Maliye ve para politikalarının zamanında sıkılaştırılamaması, Süreklilik arz eden fiyat düşüşlerine yol açabilir Orta vadede enflasyonist etki yapabilir Merkez Bankalarının Para Politikası Duruşu Merkez Bankalarının Para Politikası Duruşu 40
  41. 41. Deflasyon Riski Talep yetersizliği ve finansal istikrar kaygıları ile birlikte ortaya çıkan deflasyon, büyüme üzerinde yıkıcı etkiler oluşturmaktadır. ABD’de Büyüme ve Enflasyon Oranları (yıllık yüzde değişim) 1930-1933 2009 0 -1 -2 TÜFE** -3 GSY H* -4 -5 -6 -7 TÜFE -8 GSY H * Tahmin (Consensus Forecasts) ** Tahmin (The Economist) Kaynak: BEA, BLS, Consensus Forecasts, the Economist, TCMB 41
  42. 42. Deflasyon Riski 1930’lu yıllardan bu yana dünya ekonomisi ilk kez bu kadar belirgin bir deflasyon riski ile karşı karşıyadır. 42
  43. 43. Deflasyon Riskine Karşı Para Politikası Önümüzdeki dönemde dünya ekonomilerinin ayrışmasında, deflasyonist baskılara karşı ülkelerin ne ölçüde hareket esnekliğine sahip oldukları belirleyici olacaktır. Bu çerçevede, reel faizlerin seyrinin önemli bir gösterge olduğu düşünülmektedir. Reel Politika Faiz Oranı (Mart 2009 itibarıyla*, yüzde) Ukrayna zlanda srail G. Kore Malezya Rusya Şili Endonezya Çek Polonya Peru Meksika Kolombiya Tayland G. Afrika Türkiye Romanya Macaristan Brezilya Çin -10 -8 -6 -4 -2 0 2 4 6 8 * Türkiye için Nisan verisi kullanılmıştır. Kaynak: Merkez Bankaları, statistik Ofisleri, TCMB 43
  44. 44. Deflasyon Riskine Karşı Maliye Politikası 2009 yılında küresel büyümedeki belirgin yavaşlama ve deflasyon riskini hafifletmek üzere uygulanan dengeleyici maliye politikaları tüm dünyada bütçe açıklarının hızla artmasına neden olmaktadır 2008 Yılı Bütçe Açığı ve 2009-2010 Bütçe Açığı Tahminleri* (GSY H’ye oranı, yüzde) Gelişmekte Gelişmiş Olan Hindistan ngiltere Japonya ABD Fransa Ülkeler Türkiye Ülkeler Çin Meksika G. Afrika Brezilya 0 -2 -4 -6 -8 2008 2009 -10 2010 -12 * Türkiye için KEP verisi, diğer ülkeler için IMF tahmini kullanılmıştır Kaynak: IMF, KEP, TCMB 44
  45. 45. Deflasyon Riski ve şgücü Piyasası Tüketim ve yatırım harcamalarının kısılması nedeniyle tarım dışı istihdamda ortaya çıkan gerileme, deflasyonist riskleri artıran bir unsurdur. Tarım Dışı stihdam (Ocak 2007 – Şubat 2009, yıllık yüzde değişim) 5 4 3 Türkiye 2 1 AB 0 -1 -2 ABD -3 -4 01-07 04-07 07-07 10-07 01-08 04-08 07-08 10-08 01-09 Kaynak: TÜ K, BLS, EUROSTAT, TCMB 45
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×