การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ทิพย์วัลย์ ตุลยะสุข คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น 2552

การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ : ความหมาย กระบวนการใน การวางแผนและดำเนินการ เกี่ยวกับการสร้างเสริม ทรัพยากรสารสนเทศ ของห้องสมุดทั้ง ในด้านคุณลักษณะและจำนวน โดยการคาดคะเนถึง ความต้องการ ( Want ) และความจำเป็น ( Need ) ของ ผู้ใช้ห้องสมุด ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว ทั้งยังมีการวิเคราะห์และ ประเมินผลอย่างสม่ำเสมอ เพื่อตรวจสอบว่าทรัพยากรห้องสมุดที่มีอยู่นั้นสามารถสนองความต้องการผู้ใช้ได้ดีเพียงไร ถ้าพบข้อบกพร่องจะได้ทำการปรับปรุงให้ดีขึ้น

กระบวนการใน การวางแผนและดำเนินการ เกี่ยวกับการสร้างเสริม ทรัพยากรสารสนเทศ ของห้องสมุดทั้ง ในด้านคุณลักษณะและจำนวน

โดยการคาดคะเนถึง ความต้องการ ( Want ) และความจำเป็น ( Need ) ของ ผู้ใช้ห้องสมุด ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว

ทั้งยังมีการวิเคราะห์และ ประเมินผลอย่างสม่ำเสมอ เพื่อตรวจสอบว่าทรัพยากรห้องสมุดที่มีอยู่นั้นสามารถสนองความต้องการผู้ใช้ได้ดีเพียงไร ถ้าพบข้อบกพร่องจะได้ทำการปรับปรุงให้ดีขึ้น

วัตถุประสงค์/เป้าหมาย “ Collect the right information for the right user at the right time ” เลือกสารสนเทศที่ มีคุณภาพและสอดคล้องความต้องการของผู้ใช้แต่ละคน ให้ได้ใช้ประโยชน์ในเวลาที่เขาต้องการ อย่างเหมาะสม

“ Collect the right information for

the right user at the right time ”

เลือกสารสนเทศที่ มีคุณภาพและสอดคล้องความต้องการของผู้ใช้แต่ละคน ให้ได้ใช้ประโยชน์ในเวลาที่เขาต้องการ อย่างเหมาะสม

การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ : ลักษณะงาน การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ เป็นงานเทคนิคห้องสมุด สรุปตามลักษณะงานได้เป็น 2 กลุ่มคือ งานวางแผน ได้ แก่ การวิเคราะห์ชุมชน งานนโยบาย งานประเมินผล งานที่ปฏิบัติประจำ ได้แก่ งานเลือก งานจัดหา งานบำรุงรักษา งานคัดออก

การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ เป็นงานเทคนิคห้องสมุด

สรุปตามลักษณะงานได้เป็น 2 กลุ่มคือ

งานวางแผน ได้ แก่ การวิเคราะห์ชุมชน งานนโยบาย

งานประเมินผล

งานที่ปฏิบัติประจำ ได้แก่ งานเลือก งานจัดหา งานบำรุงรักษา งานคัดออก

แหล่งบริการสารสนเทศ ห้องสมุด - ประชาชน - โรงเรียน - สถาบันอุดมศึกษา - เฉพาะ - ศูนย์เอกสาร - ศูนย์สารนิเทศ - หอจดหมายเหตุ ฯลฯ

ให้บริการข่าวสารความรู้เพื่อพัฒนาบุคลากร และเพื่อการวิจัยในสาขาวิชา พนักงาน / นักวิชาการ / นักวิจัย หน่วยงาน ให้บริการข่าวสารความรู้ พัฒนาการศึกษาตามหลักสูตรและส่งเสริมการวิจัย นักศึกษา / อาจารย์ / ข้าราชการ / นักเรียน / ครู สถาบัน การศึกษา ให้บริการข่าวสารความรู้ พัฒนาการศึกษา และอาชีพแก่คนในอำเภอ ห้องสมุดประชาชน ( ประชาชนในอำเภอ ) อำเภอ ให้บริการข่าวสารความรู้ พัฒนาการศึกษา และอาชีพแก่คนในจังหวัด ห้องสมุดประชาชน ( ประชาชนในจังหวัด ) จังหวัด รวบรวม อนุรักษ์ทรัพยากรทางสติปัญญาของชนในชาติ หอสมุดแห่งชาติ ( ประชาชนในประเทศ ) ประเทศ วัตถุประสงค์ ประเภทห้องสมุด / ผู้ใช้ ชุมชน

องค์ประกอบการดำเนินงานห้องสมุด นวนิยาย โสตทัศนวัสดุ จรรโลงใจ นันทนาการ สารคดี อ้างอิง การค้นคว้า / วิจัย หนังสือตำรา การศึกษา ประชาชน นักเรียน นักศึกษา ( ป . ตรี / บัณฑิต ) อาจารย์ นักวิจัย ข้าราชการ บริหาร เทคนิค - พัฒนาทรัพยากร - วิเคราะห์ / ทำรายการ บริการ - ยืม - คืน ( จ่าย - รับ ) ตอบคำถาม ข่าวสารทันสมัย ถ่ายเอกสาร วารสาร หนังสือพิมพ์ ข่าวสาร ความรู้ ผู้ใช้ การดำเนินงาน ทรัพยากร ห้องสมุด วัตถุประสงค์

บริหาร

เทคนิค

- พัฒนาทรัพยากร

- วิเคราะห์ / ทำรายการ

บริการ

- ยืม - คืน ( จ่าย - รับ )

ตอบคำถาม

ข่าวสารทันสมัย

ถ่ายเอกสาร

งานห้องสมุด 1. งานบริหาร - งบประมาณ บุคลากร สถานที่ อุปกรณ์ 2. งานเทคนิค - งานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ - วิเคราะห์สารสนเทศ ( จัดเก็บ – ระบบ L.C.) - ทำรายการ ( บัตรรายการ / OPAC )

1. งานบริหาร

- งบประมาณ บุคลากร สถานที่ อุปกรณ์

2. งานเทคนิค

- งานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ

- วิเคราะห์สารสนเทศ ( จัดเก็บ – ระบบ L.C.)

- ทำรายการ ( บัตรรายการ / OPAC )

งานห้องสมุด (ต่อ) 3. งานบริการ - ยืม – คืน / จอง / สำรอง - บริการสารสนเทศ ( ตอบคำถาม , ช่วยการค้นคว้า ) - งานสอน / แนะนำการใช้ห้องสมุด / การรู้สารสนเทศ - ยืมระหว่างห้องสมุด - รวบรวมบรรณานุกรม - ถ่ายเอกสาร ฯลฯ

3. งานบริการ

- ยืม – คืน / จอง / สำรอง

- บริการสารสนเทศ ( ตอบคำถาม , ช่วยการค้นคว้า )

- งานสอน / แนะนำการใช้ห้องสมุด / การรู้สารสนเทศ

- ยืมระหว่างห้องสมุด

- รวบรวมบรรณานุกรม

- ถ่ายเอกสาร

ฯลฯ

ทรัพยากร สารนิเทศ เอกสาร ฟิล์ม ( ภาพยนตร์ / สไลด์ / ฟิล์มสตริป ) ฐานข้อมูล จุลสาร วัสดุย่อส่วน ( ไมโครฟิล์ม / ไมโครฟิช ฯลฯ ) e-book วารสาร เทปภาพ เทปเสียง แผ่นเสียง CD-ROM หนังสือ ภาพ หุ่นจำลอง ของจริง ฯลฯ ห้องสมุดอื่น ผู้ผลิตจำหน่าย เลือก นโยบาย ผู้ใช้ วงจรการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศในห้องสมุด

ผู้ผลิต / ผู้จำหน่าย จัดหา ตรวจรับ การเงิน ประทับตรา / ลงทะเบียน ) ทรัพยากรห้องสมุด วิเคราะห์เนื้อหาทำบัตรรายการ บริการผู้อ่าน หนังสือ / วารสาร / โสตทัศนวัสดุ บำรุงรักษา / คัดออก จัดหาทดแทน / เพิ่มเติม ประเมินผล

การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ Collection Development การวิเคราะห์ชุมชน (Community analysis) นโยบายการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ ( Collection development policy) การเลือก ( Selection) การจัดหา (Acquisitions) การคัดออก ( Weeding) การประเมินผล (Collection evaluation) ( Evans, 2000)

การวิเคราะห์ชุมชน (Community analysis)

นโยบายการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ

( Collection development policy)

การเลือก ( Selection)

การจัดหา (Acquisitions)

การคัดออก ( Weeding)

การประเมินผล (Collection evaluation)

( Evans, 2000)

การวิเคราะห์ชุมชน เป็นการดำเนินงานรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ทราบจุดมุ่งหมายของห้องสมุดและ ความต้องการของผู้ใช้ห้องสมุด อย่างชัดเจน เมื่อห้องสมุดวิเคราะห์ชุมชนเสร็จแล้ว ห้องสมุดจะสามารถวางแผนการดำเนินงานห้องสมุดและปรับปรุงลักษณะทรัพยากรสารสนเทศให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้ได้เสมอ

เป็นการดำเนินงานรวบรวมข้อมูลอย่างเป็นระบบ เพื่อให้ทราบจุดมุ่งหมายของห้องสมุดและ ความต้องการของผู้ใช้ห้องสมุด

อย่างชัดเจน

เมื่อห้องสมุดวิเคราะห์ชุมชนเสร็จแล้ว ห้องสมุดจะสามารถวางแผนการดำเนินงานห้องสมุดและปรับปรุงลักษณะทรัพยากรสารสนเทศให้สอดคล้องกับความต้องการของผู้ใช้ได้เสมอ

นโยบายการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ เป็นแผนงานที่กำหนดขึ้นโดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับแนวปฏิบัติและข้อมูลสำคัญที่ใช้ประกอบการตัดสินใจในการเลือก การจัดหา การคัดออก การบำรุงรักษาและการประเมินผลทรัพยากรสารสนเทศ ให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายดำเนินงานไปสู่เป้าหมายเดียวกันอย่างเหมาะสม ไม่ขัดแย้งกัน

เป็นแผนงานที่กำหนดขึ้นโดยมีรายละเอียดเกี่ยวกับแนวปฏิบัติและข้อมูลสำคัญที่ใช้ประกอบการตัดสินใจในการเลือก การจัดหา การคัดออก การบำรุงรักษาและการประเมินผลทรัพยากรสารสนเทศ ให้ผู้ที่เกี่ยวข้องทุกฝ่ายดำเนินงานไปสู่เป้าหมายเดียวกันอย่างเหมาะสม ไม่ขัดแย้งกัน

การเลือก เป็นกระบวนการตัดสินใจเกี่ยวกับคุณภาพและประโยชน์ของทรัพยากรสารสนเทศที่จะจัดหามาไว้ให้บริการแก่ผู้ใช้ เป็นงานสำคัญที่ต้องดำเนินการก่อนการจัดหา

เป็นกระบวนการตัดสินใจเกี่ยวกับคุณภาพและประโยชน์ของทรัพยากรสารสนเทศที่จะจัดหามาไว้ให้บริการแก่ผู้ใช้

เป็นงานสำคัญที่ต้องดำเนินการก่อนการจัดหา

การจัดหา เป็นการการดำเนินงาน เพื่อเพิ่มเติม ทรัพยากรสารสนเทศสำหรับบริการแก่ผู้ใช้ห้องสมุด โดยวิธี การซื้อ ขอ รับบริจาค แลกเปลี่ยน หรือผลิตขึ้นเอง เพื่อให้ผู้ใช้ได้ใช้ทรัพยากรสารสนเทศที่ต้องการอย่างรวดเร็วและมีความประหยัด เป็นการดำเนินงานภายใต้ ข้อจำกัด หลายประการคือ ปริมาณและรูปแบบ ของทรัพยากรสารสนเทศเพิ่มขึ้นอย่าง รวดเร็ว / ความต้องการของผู้ใช้ มีความหลากหลาย ข้อจำกัดด้าน งบประมาณและสถานที่

เป็นการการดำเนินงาน เพื่อเพิ่มเติม ทรัพยากรสารสนเทศสำหรับบริการแก่ผู้ใช้ห้องสมุด โดยวิธี การซื้อ ขอ รับบริจาค แลกเปลี่ยน หรือผลิตขึ้นเอง เพื่อให้ผู้ใช้ได้ใช้ทรัพยากรสารสนเทศที่ต้องการอย่างรวดเร็วและมีความประหยัด

เป็นการดำเนินงานภายใต้ ข้อจำกัด หลายประการคือ

ปริมาณและรูปแบบ ของทรัพยากรสารสนเทศเพิ่มขึ้นอย่าง

รวดเร็ว / ความต้องการของผู้ใช้ มีความหลากหลาย

ข้อจำกัดด้าน งบประมาณและสถานที่

การดูแล ป้องกันและบำรุงรักษา เป็นการดำเนินการเพื่อดูแล ป้องกันและ แก้ไข ทรัพยากรสารสนเทศให้สามารถใช้ประโยชน์ได้ดี และยาวนาน เช่น การเข้าปก เย็บเล่ม หุ้มห่อ เลือกใช้วัสดุและวิธีการซ่อมแซมตามหลักวิชาการ ดูแล และป้องกัน สิ่งที่เป็นอันตรายต่อทรัพยากร รวมทั้งจัดสถานที่เก็บและสภาพแวดล้อม ไม่ให้ทรัพยากรสารสนเทศเสื่อมสภาพ ถูกทำลายหรือ สูญหาย โดยง่าย

เป็นการดำเนินการเพื่อดูแล ป้องกันและ แก้ไข ทรัพยากรสารสนเทศให้สามารถใช้ประโยชน์ได้ดี และยาวนาน เช่น การเข้าปก เย็บเล่ม หุ้มห่อ เลือกใช้วัสดุและวิธีการซ่อมแซมตามหลักวิชาการ ดูแล และป้องกัน สิ่งที่เป็นอันตรายต่อทรัพยากร รวมทั้งจัดสถานที่เก็บและสภาพแวดล้อม ไม่ให้ทรัพยากรสารสนเทศเสื่อมสภาพ ถูกทำลายหรือ สูญหาย โดยง่าย

การคัดออก (Weeding/Withdrawal /Deselection) เป็นการตรวจสอบและประเมินทรัพยากรสารสนเทศแต่ละรายการว่ารายการใดควรคัดออกจากห้องสมุดหรือคัดแยกไปห้องเก็บ เป็นการช่วยให้ห้องสมุดมีทรัพยากรน่าอ่านและทันสมัยอยู่เสมอ

เป็นการตรวจสอบและประเมินทรัพยากรสารสนเทศแต่ละรายการว่ารายการใดควรคัดออกจากห้องสมุดหรือคัดแยกไปห้องเก็บ

เป็นการช่วยให้ห้องสมุดมีทรัพยากรน่าอ่านและทันสมัยอยู่เสมอ

การประเมินผล เป็นการดำเนินงานเพื่อทราบว่า ทรัพยากรสารสนเทศ ที่มีอยู่ สามารถตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ได้ ดี ตรงตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้เพียงไร งบประมาณ ที่จัดสรรสำหรับการจัดหา มีความเหมาะสม เพียงไร ประสิทธิภาพการดำเนินงานจัดหา มีความเหมาะสมเพียงไร

เป็นการดำเนินงานเพื่อทราบว่า

ทรัพยากรสารสนเทศ ที่มีอยู่ สามารถตอบสนองความต้องการของผู้ใช้ได้ ดี ตรงตามวัตถุประสงค์ที่กำหนดไว้เพียงไร

งบประมาณ ที่จัดสรรสำหรับการจัดหา มีความเหมาะสม เพียงไร

ประสิทธิภาพการดำเนินงานจัดหา มีความเหมาะสมเพียงไร

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อการพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ วัตถุประสงค์ / ห้องสมุด ความต้องการผู้ใช้ห้องสมุด สภาพแวดล้อมทางสังคมและเศรษฐกิจ การจัดองค์กรในห้องสมุด งบประมาณ บุคลากร ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี ผู้ผลิตจำหน่าย ทรัพยากรสารสนเทศ แหล่งสารสนเทศอื่นๆ ความร่วมมือระหว่างห้องสมุด

วัตถุประสงค์ / ห้องสมุด

ความต้องการผู้ใช้ห้องสมุด

สภาพแวดล้อมทางสังคมและเศรษฐกิจ

การจัดองค์กรในห้องสมุด

งบประมาณ

บุคลากร

ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยี

ผู้ผลิตจำหน่าย

ทรัพยากรสารสนเทศ

แหล่งสารสนเทศอื่นๆ

ความร่วมมือระหว่างห้องสมุด

การพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ : แนวโน้ม / พัฒนาการ ปัจจัยที่ทำให้เปลี่ยนแปลง พัฒนาการเทคโนโลยีสารสนเทศ - ระบบ ห้องสมุดอัตโนมัติ - ห้องสมุดแบบผสม - พัฒนาการ อินเทอร์เน็ต - พัฒนาการ ทรัพยากร อิเล็กทรอนิกส์ - พัฒนาการ สื่อการสอน อิเล็กทรอนิกส์ ผลกระทบ พฤติกรรม การสื่อสาร / พฤติกรรมการใช้สารสนเทศ การปรับเปลี่ยนรูปแบบในการบริหารและดำเนินงานห้องสมุด การขยายตัวทางการศึกษา – ( เนื้อหา ) สหสาขาวิชา / --( สถานที่ ) วิทยาเขต / การศึกษานานาชาติ วิธีการเรียนรู้ —การศึกษาด้วยตนเอง / การศึกษาทางไกล

ปัจจัยที่ทำให้เปลี่ยนแปลง

พัฒนาการเทคโนโลยีสารสนเทศ

- ระบบ ห้องสมุดอัตโนมัติ

- ห้องสมุดแบบผสม

- พัฒนาการ อินเทอร์เน็ต

- พัฒนาการ ทรัพยากร

อิเล็กทรอนิกส์

- พัฒนาการ สื่อการสอน

อิเล็กทรอนิกส์

ผลกระทบ

พฤติกรรม การสื่อสาร /

พฤติกรรมการใช้สารสนเทศ

การปรับเปลี่ยนรูปแบบในการบริหารและดำเนินงานห้องสมุด

การขยายตัวทางการศึกษา – ( เนื้อหา ) สหสาขาวิชา / --( สถานที่ ) วิทยาเขต / การศึกษานานาชาติ

วิธีการเรียนรู้ —การศึกษาด้วยตนเอง / การศึกษาทางไกล

ผลกระทบต่อรูปแบบทรัพยากรห้องสมุด สื่อตีพิมพ์ / โสตทัศนวัสดุ - เข้าถึงทางกายภาพ - จำกัด ด้านสถานที่ / เวลา - จำกัดจำนวนผู้ใช้ / เล่ม - การแก้ไขปรับปรุง ต้องผลิตใหม่ - การจัดส่ง ใช้ เวลานานกว่า - ผู้อ่านไม่ต้องมีความรู้ด้าน เทคโนโลยีสารสนเทศ อิเล็กทรอนิกส์ - เข้าถึงโดยระบบคอมพิวเตอร์ / เครือข่าย / ออนไลน์ - ไม่จำกัด ด้านสถานที่ / เวลา - ไม่จำกัด จำนวนผู้ใช้ / ครั้ง การทำสำเนา แก้ไข ส่งต่อ ทำได้ง่าย ต้องอาศัยอุปกรณ์ / บุคลากรด้าน IT - ผู้อ่านต้องมีอุปกรณ์และความรู้ด้าน IT

สื่อตีพิมพ์ / โสตทัศนวัสดุ

- เข้าถึงทางกายภาพ

- จำกัด ด้านสถานที่ / เวลา

- จำกัดจำนวนผู้ใช้ / เล่ม

- การแก้ไขปรับปรุง ต้องผลิตใหม่

- การจัดส่ง ใช้ เวลานานกว่า

- ผู้อ่านไม่ต้องมีความรู้ด้าน

เทคโนโลยีสารสนเทศ

อิเล็กทรอนิกส์

- เข้าถึงโดยระบบคอมพิวเตอร์ / เครือข่าย / ออนไลน์

- ไม่จำกัด ด้านสถานที่ / เวลา

- ไม่จำกัด จำนวนผู้ใช้ / ครั้ง

การทำสำเนา แก้ไข ส่งต่อ ทำได้ง่าย

ต้องอาศัยอุปกรณ์ / บุคลากรด้าน IT

- ผู้อ่านต้องมีอุปกรณ์และความรู้ด้าน IT

ผลกระทบต่อทรัพยากรห้องสมุด ( ต่อ ) 2. ขยายขอบเขตนิยาม “ ทรัพยากรห้องสมุด” (Library collection / Library resources / Library materials) -- ทรัพยากรที่มีในห้องสมุด / ห้องสมุด เป็นเจ้าของ (Ownership) -- ทรัพยากรสารสนเทศที่ห้องสมุด จัดเตรียมให้ผู้ใช้เข้าถึง ได้ ( Accessible)

2. ขยายขอบเขตนิยาม

“ ทรัพยากรห้องสมุด”

(Library collection / Library resources / Library materials)

-- ทรัพยากรที่มีในห้องสมุด / ห้องสมุด เป็นเจ้าของ (Ownership)

-- ทรัพยากรสารสนเทศที่ห้องสมุด จัดเตรียมให้ผู้ใช้เข้าถึง ได้

( Accessible)

ผลกระทบต่อ วิธีการจัดการทรัพยากรอิเล็กทรอนิกส์ ผลิต หลากหลาย รูปแบบ / วัตถุประสงค์ - บรรณานุกรม สาระสังเขป เนื้อหาเต็ม / ภาพนิ่ง / ภาพเคลื่อนไหว / เสียง - สารคดี / วิชาการ / สื่อการสอน / บันเทิง ทุกคนสามารถเป็นผู้แต่ง / สนพได้ง่าย จัดเก็บ / ประหยัดพื้นที่ในการจัดเก็บ การเผยแพร่และเครื่องมือช่วยค้น สามารถทำได้ หลากหลายวิธี ( - บรรณานุกรม สาระสังเขป เนื้อหาเต็ม ) โดยการเชื่อมต่อเครือข่ายอินทราเน็ต / อินเทอร์เน็ต ข้อจำกัด ราคา โครงสร้างพื้นฐาน / อุปกรณ์ / โปรแกรม / บุคลากร

ผลิต

หลากหลาย รูปแบบ / วัตถุประสงค์

- บรรณานุกรม สาระสังเขป เนื้อหาเต็ม / ภาพนิ่ง / ภาพเคลื่อนไหว / เสียง

- สารคดี / วิชาการ / สื่อการสอน / บันเทิง

ทุกคนสามารถเป็นผู้แต่ง / สนพได้ง่าย

จัดเก็บ / ประหยัดพื้นที่ในการจัดเก็บ

การเผยแพร่และเครื่องมือช่วยค้น สามารถทำได้ หลากหลายวิธี

( - บรรณานุกรม สาระสังเขป เนื้อหาเต็ม ) โดยการเชื่อมต่อเครือข่ายอินทราเน็ต / อินเทอร์เน็ต

ข้อจำกัด

ราคา โครงสร้างพื้นฐาน / อุปกรณ์ / โปรแกรม / บุคลากร

ผลกระทบต่องานพัฒนาทรัพยากรสารสนเทศ การเปลี่ยนแปลงรูปแบบ / วิธีการจัดหาทรัพยากรอิเล็กทรอนิกส์ สิ่งพิมพ์ อิเล็กทรอนิกส์ -- จัดหาเป็นรายการ / ชื่อ -- จัดหาเป็นมัด / กลุ่ม -- เลือกได้ว่าจะซื้อกับ -- ซื้อกับผู้จัดจำหน่าย สำนักพิมพ์ / ตัวแทน vendor aggregator

การเปลี่ยนแปลงรูปแบบ / วิธีการจัดหาทรัพยากรอิเล็กทรอนิกส์

สิ่งพิมพ์ อิเล็กทรอนิกส์

-- จัดหาเป็นรายการ / ชื่อ -- จัดหาเป็นมัด / กลุ่ม

-- เลือกได้ว่าจะซื้อกับ -- ซื้อกับผู้จัดจำหน่าย

สำนักพิมพ์ / ตัวแทน vendor aggregator