Programmaboekje

connectingYouth withsociety Uitwisseling van innovatieve methodes voorjongerenparticipatie en -inclusie December 8 - 9, 2011

InhoudsopgaveProgramma 2• donderdag 8 december 2• vrijdag 9 december 4Beschrijving workshops 5• inleiding 5• centrale thema’s bij de workshops 5• workshops ronde 1 donderdag 9• workshops ronde 2 donderdag 14• workshops ronde 3 vrijdag 18• workshops ronde 4 v rijdag 22• workshops ronde 5 vrijdag 26Beknopt overzicht alle workshops 30 1

Programma8 december 20118.30 Registratie, koffie en thee9. 00 Welkom Kris de Visscher, Demos, facilitator van de conferentie I ntroductie van het concept ‘Betekenisvolle jongerenparticipatie en - inclusie’ Inga Verhaert, Gedeputeerde voor jeugd van de provincie Antwerpen, België Noel Selegzi, Directeur Jongeren Initiatieven, Open Society Foundation, Verenigde Staten Yvonne Heselmans, Executive Director, IDEA NL , Nederland Korte filmpjes van jongeren over betekenisvolle jongerenparticipatie en -inclusie Introductie van de jeugdreporters van de conferentie Kris de Visscher, Demos en jeugdreporters9.40 H et artikel 12 van de Conventie voor de Rechten van het Kind van de Verenigde Naties ‘Kinderen tot 18 jaar hebben het recht om gehoord te worden’. Hoe maak je het in de praktijk waar? Bruno Vanobbergen, Kinderrechtencommissaris bij het Vlaams Parlement, België 9.50 K ansen en uitdagingen van betekenisvolle jongeren -inclusie in een internationaal perspectief Filip Coussée, Doctor Sociale Pedagogiek, Faculteit Psychologie en Pedagogische We- tenschappen van de universiteit Gent, België10.00 P aneldiscussie over ‘De paradox van jongeren -inclusie’. Kan betekenisvolle jongeren- inclusie werkelijkheid zijn, of is het een utopie? Hoe organiseer je het? Beno Schraepen, Studie Centrum voor Inclusie, Plantijn Hogeschool, Antwerpen, België Bart Roels, Coördinator Arktos, België Nina Henkens, Stafmedewerker Uit De Marge10.35 Koffie en thee11.00 P resentatie ‘Betekenisvolle jongeren -inclusie in stedelijke context. Het escalatie- model voor spanningen in de wijk’ Otto Adang, Hoofd Afdeling Publieke Veiligheid Politie Academie, Nederland11.20 Paneldiscussie over ‘Jongeren -inclusie op lokaal niveau met speciale focus op wijken in Londen, Amsterdam, Gouda, Parijs, Antwerpen en New York’. 2

Wat karakteriseert de relaties tussen jongeren en de politie? Welke kansen en barrières zijn er om positieve veranderingen mogelijk te maken? Welke rol spelen de autoriteiten in dit veranderingsproces? Arjan Kasius, Teamchef Politie Hollands-Midden, Nederland Tom de Leeuw, Promovendus Sociologie, Universiteit van Rotterdam, Nederland Nina Henkens, Stafmedewerker Uit De Marge Chris Baugh, Medewerker Jongeren Initiatieven Open Society Foundation, Verenigd Koninkrijk Plenaire discussie12.15 Introductie van de workshops en de facilitatoren Kris de Visscher, Demos, conferentie facilitator12.30 Lunch13.30 workshops Ronde 115.00: Koffie en thee15.30 workshops Ronde 217.00 Reflecties, samenvattingen en kanttekeningen Jeugdreporters en het publiek17.15 Borrel en gelegenheid tot napraten 3

Programma9 december 20119.00 Registratie, koffie en thee9.30 Welkom en samenvatting van eerste dag Kris de Visscher, Demos, facilitator9.45 workshops Ronde 311.15: Koffie en thee11.30 workshops Ronde 413.00 Lunch14.00 workshops Ronde 515.30 Koffie en thee16.00 Jeugdreporters geven hun meningen over wat ze hebben gehoord in de workshops Reacties en beschouwingen over ‘Jongeren-inclusie in de toekomst’ Isabel Devriendt, Vlaamse Jeugdraad, België Tanja Jadnanansing (tbc), Parlementslid van de Tweede Kamer, Partij van de Arbeid, Neder- land17.00 Borrel en gelegenheid tot napraten 4

Beschrijvingvan de workshopsInleidingEind augustus hebben de Provincie Antwerpen, Open Society Foundation en IDEA NL een oproepgedaan aan organisaties met de vraag bij te dragen aan workshops voor een conferentie over‘Connecting youth with society - innovative approaches to youth inclusion’. Er zijn meer dan 95 re-acties op deze oproep gekomen, waarvan 34 geselecteerd zijn. Om de keuzes zo weloverwogen temaken, hebben wij eerst gekeken welke hoofdthema’s het meest van belang zijn als we kijken naar‘youth inclusion’. Deze thema’s werden de kapstok voor de verdere selectie van de workshops.De hoofdthema’s worden hieronder toegelicht. Ieder hoofdthema heeft een ‘logo’ gekregen. Ditlogo zal steeds vermeld worden bij de beschrijving van de workshops, zodat u weet bij welk themadeze workshop hoort. Natuurlijk overlappen thema’s elkaar. We willen met deze indeling danook niet de illusie wekken dat het een op deze manier geordende wereld is waarbinnen jonge-ren opgroeien. Maar we vonden het interessant om u mee te nemen in het denkproces achterde workshops. Thema A: Verbeteren van relaties tussen jongeren en de politieIn heel Europa komen maatschappelijk kwetsbare jongeren veel te vaak in contact met de poli-tie. Geregeld is er sprake van vijandige situaties zoals bij het checken van hun legitimatie. Ookjongeren uiten hun mening soms op een sociaal onaanvaardbare manier, waardoor ze in contactkomen met de politie. Deze confronterende ontmoetingen, die meestal het eerste directe contactzijn tussen jongeren en de politie, zijn complex en problematisch. Ze kunnen een diepe en langdurigeinvloed hebben op de beeldvorming die beide partijen van elkaar en zichzelf hebben. Jongeren vindende ontmoetingen vaak heel bedreigend en vernederend wat uiteindelijk kan leiden tot gevoelens vanminderwaardigheid of tot zich buitengesloten voelen in de samenleving. Aan de andere kant beschadi-gen deze ontmoetingen het beeld van de politie en hun rol in de gemeenschap. 5

Jongeren zijn daarnaast vaak het slachtoffer van misdaad. Ze kunnen zich onzeker en onveiligvoelen in hun eigen gemeenschap. Toch worden ze nauwelijks betrokken bij discussies die gaanover het optreden van de politie of over het veilig maken van de buurt.Terwijl jongeren juist in eenunieke positie verkeren om de problemen en uitdagingen in de wijk te begrijpen en aan te gevenhoe het veiliger kan worden.De workshops die onder dit thema vallen, onderzoeken vanuit verschillende invalshoeken de relatietussen jonge mensen en de politie. In de workshops wordt gekeken hoe deze relatie kan wordenverbeterd en hoe jonge mensen hun stem in discussies rondom het optreden van de politie kunnenlaten horen. In de workshops wordt vooral aandacht geschonken aan de jongeren die uit achter-gestelde wijken komen. Zij zijn vaak niet vertegenwoordigd in het publieke debat en worden weiniggeconsulteerd. Thema B: Jongeren in de stadJongeren in de stad groeien op binnen een complex netwerk van relaties. Meestal zijn jongeren zichhier niet van bewust en genieten ze van de kansen en mogelijkheden die de stad hen biedt. Pasals jongeren in moeilijke omstandigheden komen, wordt duidelijk dat er niet direct een eenduidigeoplossing is. Alles hangt met elkaar samen. Het aanpakken van de wortel van het probleem kandan ook nooit geïsoleerd gebeuren. Samenwerking vanuit verschillende disciplines is nodig om jon-geren te ondersteunen zodat ze weer actief meedoen in de samenleving. Dit betekent ‘systemischesamenwerking’ vanuit diverse disciplines in de stad.Hoe doe je dat zonder de jongeren zelf uit het oog te verliezen? En wie zijn dan sleutelfiguren inde stad die de jongeren effectief en gezamenlijk kunnen ondersteunen? Diverse studies hebbenaangetoond dat jongeren een netwerk om zich heen nodig hebben van mensen die ze kunnenvertrouwen en die ondersteuning kunnen bieden bij de ontwikkeling van hun talenten. Deze sleu-telpersonen wonen of werken vaak in de wijk of in de buurt waarin de jongeren opgroeien. Het kun-nen professionele hulpverleners zijn, maar ook de buschauffeur, winkeliers, de favoriete docent,de jongerenwerker en natuurlijk de buren of de ouders of vrienden. Al deze mensen spelen eenbelangrijke rol in het leven van deze jongerenDe workshops die binnen dit thema vallen richten zich veelal op het versterken van de formeleen informele netwerken rondom de jongeren zodat ze (opnieuw) veilig en betrokken opgroeien inde wijk. Workshopleiders praten met de deelnemers over hun ervaringen om ‘systemisch samen tewerken’ en wat de kracht van de netwerken is. Ook gaan ze in op de vraag hoe de jongeren niet ‘on-dergesneeuwd’ worden door al die complexe relaties en verbanden, maar juist centraal blijven staanin de aanpak zodat ze opgroeien in een veiligere wijk waarin ze zich thuis voelen. 6

Thema C: Jongeren als actieve betrokken burgersSommige jongeren hebben het talent om te debatteren. Ze draaien hun hand er niet voor om omte lobbyen en ze weten zich handig te bewegen in diplomatieke kringen. Goed burgerschap en meepraten over zaken die zij van belang vinden, is deze jongeren op het lijf geschreven. Maar lang nietalle jongeren gaat dit zo gemakkelijk af. Sommigen zijn verlegen en anderen voelen zich te onveiligom zich uit te spreken. En velen staan onverschillig tegenover de politiek ‘want politici luisterentoch niet’.De vraag die velen zich daarom stellen is hoe zij jongeren kunnen ondersteunen om actief enpositief betrokken te zijn in de samenleving ondanks deze barrières. Hoe kunnen zij ervoor zorgendat jongeren kennis opdoen over onderwerpen die hen aangaan en raken? Hoe kunnen zij bij dezejongeren vaardigheden ontwikkelen die zij nodig hebben om hun mening voor het voetlicht te kun-nen brengen? De vraag is met andere woorden hoe deze meer kwetsbare jongeren een stem tegeven en hen te laten ontwikkelen tot actieve, zelfbepalende en mondige burgers.In de workshops die onder dit thema zijn samengevoegd, kijken workshopleiders met de groepnaar praktische ervaringen en toetsen die aan de vraag of dit bijdraagt tot betrokken burgerschap.Andere workshops binnen dit thema ‘actief burgerschap’ starten vanuit onderzoek om vanuit datkader te kijken naar praktijk. Thema D: Jongerenparticipatie en -inclusie in de scholenScholen spelen een belangrijke rol bij het betrekken van jongeren bij de samenleving en bij hetstimuleren van jongeren om zich als actieve burgers op te stellen. Sommige scholen slagen hierinzeer goed, anderen zoeken naar methodes en ideeën om jongerenparticipatie binnen en buitende muren van de scholen betekenisvol te laten zijn. Hoe kun je jongeren bijvoorbeeld betrekken bijbesluitvorming op de school? En hoe de brug slaan naar de lokale gemeenschap, het familieleven ende (lokale) politiek?De workshops die binnen het thema ‘jongerenparticipatie en inclusie in de scholen’ vallen, biedenideeën, ervaringen, methodes en uitdagingen om jongerenparticipatie via de school vorm te geven.Deze workshops presenteren een spectrum van ‘best practices’ die de moeite waard zijn om toe 7

te passen, zowel in de school, maar ook in buurthuizen, gemeentes of elders. Sommige workshopsrichten zich specifiek op de jongeren die op school zitten. Andere workshops binnen dit thema kij-ken meer naar de vraag hoe je vroegtijdige schoolverlaters weer kan betrekken bij de samenlevingen wat de school hierin kan betekenen. De workshops behandelen stimulerende voorbeelden enmethodes rondom jongerenparticipatie, maar ook vernieuwende aanpakken via de online media. Thema E: Interesses en behoeftes en talenten van jongerenJongeren binnen de samenleving betrekken, is niet altijd eenvoudig. Desondanks hechten enormveel organisaties er belang aan dat jongeren hun weerstand overwinnen en hun stem laten horenover onderwerpen die ze van belang vinden, op wat voor wijze dan ook. Deze organisaties willenvoorkomen dat jongeren geïsoleerd worden of dat ze in een destructieve spiraal terecht komen vaneenzaamheid, isolement of criminaliteit.De organisaties die binnen dit thema zijn geselecteerd stellen allemaal interesses, behoeftes entalenten van de jongeren centraal. Vanuit de behoeftes en interesses ontwikkelen ze talenten vanjongeren op het gebied van sport, muziek, theater. Hierdoor geven ze jongeren zelfvertrouwen eneen stem en versterken zo de band met de samenleving. Hoe dit in de praktijk er aan toegaat, komtin de workshops rondom dit thema aan bod.Aan de andere kant gaat het er bij interesses en behoeftes ook om een plek waar jongeren elkaarkunnen ontmoeten, met elkaar kletsen en zien wat er op straat gebeurt oftewel vanuit een hangplekde samenleving verkennen. Bij dit thema komt daarom ook aan bod welk beleid je hierop moetvoeren en hoe jongeren bij dit beleid een stem te geven. Thema F: Open discussiesTijdens de voorbereiding van deze workshops stuitte de organisatie op diverse, overkoepelendeonderwerpen die vandaag de dag spelen binnen de sectoren jeugdwerk en vrije tijd, onderwijs enwelzijn. De discussies in de voorbereidende groep waren zo interessant dat is besloten om dezeonderwerpen ook tijdens de conferentie te agenderen. Sommige van deze open discussies wordengeïntroduceerd door sprekers die met het onderwerp veel ervaring hebben. In andere discussieskunnen deelnemers onder leiding van de gespreksleider direct van wal steken met hun meningenen ideeën. 8

Donderdag8 december1A. Kritische ontmoetingen ’ , goede relaties ‘ ontwikkelen tussen jongeren en politie Open Society Foundation, Chris Baugh, Verenigd Koninkrijk Improphondo, Marijn Vissers, Nederland Theater werkt, Maartje van Amersfoort, Nederland Het project ‘Kritische ontmoetingen’ is een initiatief met als doel vooroordelen en stereotype denkbeelden bij zowel jongeren als de politie over elkaar af te bouwen. In het project wordt onderzocht wat vertrouwen betekent. Jongeren en politiemedewerkers kunnen elkaar leren kennen in het project en samen onderzoeken wat wederzijds vertrouwen betekent. Het initiatief werd ontwikkeld in Londen en wordt nu als pilot uitgevoerd in Gouda. In de workshop komen ideeën achter het project aan de orde, inclusief de per- spectieven van jongeren, politiemedewerkers en begeleiders. Vervolgens wordt op een participatieve manier de dynamiek van een politiecontrole verkend. Maartje van Amersfoort en Marijn Vissers begeleiden de workshop en doen een aantal actieve oefeningen en rollenspellen met de deelnemers.1B. Bruggen slaan tussen verschillende werelden door peer educatie Diversion, Saskia Selen en Jela Keyany, Nederland Gebeurtenissen en ontwikkelingen uit het verleden of in een ver land kunnen een grote invloed hebben op jonge mensen. Kwesties zoals het conflict tussen Israel en Palestina en de ‘War on Terror’ hebben een grote impact op het huidige leven van jongeren in Europa. Discussies raken dan ook snel verhit als onderwerpen zoals de tweede wereldoorlog of internationale politiek aan de orde komen. 9

Diversion, een organisatie voor nieuwe benaderingen binnen het jeugdwerk, heeft een vorm van peer educatie ontwikkeld om zulke gevoelige onderwerpen te kunnen bespreken en om bruggen te kunnen slaan tussen de verschillende belevingswerelden van jongeren. Saskia Selen en twee jonge peer educators zullen dit model demonstreren aan de hand van een voorbeeldles over de tweede wereldoorlog. Na een korte introductie zullen de peereducators hun verhaal vertellen en laten zien hoe peereducatie in de praktijk werkt.1b Flash mobs, debat en ‘ advocaten van de straat ’ : hoe kun je betekenisvolle jongerenparticipatie stimuleren onder Roma jongeren? De workshop ‘ Flash mobs, debat en advocaten van de straat’ wil overzicht geven in een aantal positieve benaderingen in het werken met jonge Roma`s en andere `kansarme jongeren. De workshop zal een bron van inspiratie zijn voor mensen die werken met deze groepen jongeren. De creatieve nieuwe manier van aanpak, die in deze workshop worden gepresenteerd, zijn gebaseerd op vrije, ongedwongen methodes. In het versterken van betrokkenheid bij jongeren en het vergroten van publiek bewustzijn hebben deze methodes zichzelf als effectief bewezen. Het inzetten van flash mobs; debatten; advocaten van de straat en verschillende andere simulaties hebben hun diensten bewezen. Deelnemers zullen uiteenlopende methodes te zien krijgen die hebben positief hebben gewerkt om de Roma jongeren en andere minderheden in Macedonia te betrekken. De deelnemers aan de workshop krijgen achtergrond informatie over de status, de prestaties en de problemen die Roma jongeren organisaties in Macedonië hebben. Macedonië is momenteel het land waar het actuele presidentschap voor de Roma Decade is. Facilitated by Brankica Georgievska, Youth Educational Forum, Macedonia1C. Debat in de buurt ’ om jongeren, buurtbewoners ‘ en beleidsmakers te verbinden IDEA NL, Doutsen Langhout, Nederland Illinois State University, Joe Zompetti, Verenigde Staten Jongeren in een buurt leren discussiëren over kwesties die voor hen belangrijk zijn met mensen die volgens hen een heel andere mening hebben, dat is in het kort waar het bij het project ‘Debat in de buurt’om gaat. Jongeren hebben vaak een 10

uitgesproken mening over het creëren van hangplekken voor jongeren, drank- en drugsgebruik, het optreden van de politie of vriendschappen en relaties. Toch praten ze hier nauwelijks over met buurtbewoners en beleidsmakers. Ze denken dat die hen niet begrijpen of dat het onderwerp te gevoelig is. Ook hebben ze weinig vertrouwen in debatteren omdat beleidsmakers veel praten zonder dat dat voor jongeren direct tot zichtbare resultaten leidt. IDEA NL en Illinois State University willen met ‘Debat in de buurt’ deze denkbeelden doorbreken. Zij willen laten zien dat debat een belangrijke eerste stap is voor veranderingen ten goede. Zij leren jongeren debatteren en organiseren met scholen en jongerenwerkorganisaties debatten waarbij buurtbewoners en beleidsmakers worden uitgenodigd. Het is en blijft natuurlijk spannend om in het openbaar te spreken, maar doordat de jongeren samen een debat voorbereiden, zijn zij beter in staat met deze emoties om te gaan. De workshop zal ingaan op de vragen hoe jongeren voor debatteren te enthou- siasmeren, hoe hen over de drempel voor het spreken in het openbaar te krijgen en hoe publieke debatten te organiseren. Doutsen Langhout en Joe Zompetti zullen hun ervaringen in Nederland en de Verenigde Staten delen door middel van een korte presentatie, een aantal oefeningen en een klein debat over een kwestie in een buurt. Goezi vande Velde, coördinator jeugdwerking KRAS Antwer- pen, zal in de workshop ingaan op de vraag of ‘Debat in de buurt’ een bruikbaar project is voor Antwerpen.1D. Schooluitval voorkomen: hoe betrek je potentiele uitvallers bij de school? Algemeen Onderwijsbeleid Stad Antwerpen, Erik Vandezande, België Jongeren die hun school niet afmaken of voortijdig verlaten is een toenemend probleem in Europa. In Spanje maakt 27% van de jongeren de school niet af, in Portugal zelfs 37,1%. Dit is van enorme betekenis voor de kansen van deze jongeren in de maatschappij. In deze workshop zal de onderwijsafdeling van de Stad Antwerpen hun project ‘Samen aan de toekomst werken’ presenteren. Met dit project zorgen ze voor opvang van jongeren die de school niet af willen maken. Het doel is jongeren zo te begeleiden dat ze toch terugkeren. Vervolgens is er een discussie rondom de vraag hoe jongeren binnen school te houden op een inclusieve manier. Ook zal ingegaan worden op hoe het is te voorkomen dat risico-jongeren buitengesloten worden en sociaal geisoleerd raken. De medewerkers van de onderwijsafdeling zullen over hun ervaring met het te- 11

rugbrengen van jongeren naar school vertellen. Het doel van de workshop is dat deelnemers gereedschap en informatie krijgen, waardoor ze zelf beter risico- jongeren kunnen ondersteunen bij het afmaken van of terugkeren naar school.1E. ‘ Mijn Valies ’ Nederlandstalige workshop Vzw Recht-op, Lene Keersmaekers, België Project ‘Mijn Valies’ is een sociaal-artistiek project van de jongerenwerking van vzw Recht-Op, een vereniging waar armen het woord nemen. Het is ontwikkeld in samenwerking met Stampmedia/VideAntz, een persagentschap door jongeren. Gedurende meer dan een half jaar werkten ze op een laagdrempelige manier met film en foto rond de leefwereld van jongeren in armoede. ‘Wat zit er in jouw valies?’ vroegen ze aan de jongeren. Welke ervaringen, positief en negatief neem je mee in die valies? Is ze zwaar of niet en kun je ze wegsmijten? De jongeren filmden en praatten: de korte film ‘Valies’ is het resultaat. Ondertus- sen bouwden ze ook verder op de film met een vorming. In ‘Mijn valies, jouw valies?!’ geven de jongeren zelf vorming over wat armoede voor hen betekent en waar ze op verschillende levensdomeinen tegenaan lopen. Jongerenwerker Lene Keersmaekers vertelt aan de hand van de korte film over de leefwereld van jongeren in armoede en hoe ze er vanuit hun jongerenwerking mee aan de slag gaan.1F. Rondhangen op straat? Een pleidooi voor een integrale benadering om rondhangende jongeren te betrekken in het besluitvormingsproces Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, Nathalie van Ceulebroeck, België Noordaenco, Jaap Noorda, Nederland Gemeente Kapellen, België Alle jongeren moeten betrokken worden bij de besluitvorming, maar de definitie van jongeren is breed. Sommige groepen hebben speciale aandacht nodig om er voor te zorgen dat zij gehoord en gezien worden. Één van deze groepen zijn de jongeren die veel op straat zijn of ‘hangen’. De sprekers tijdens deze open discussie stellen dat een systematische en nieuwe benadering nodig is om deze jongeren bij de besluitvorming in hun buurt of wijk te betrekken. Verder zal de discussie gaan rond de vragen of het nodig is een specifieke benadering voor deze groep te ontwikkelen en hoe je een actieve integrale benadering vormgeeft. 12

Het onderwerp staat hoog op de agenda van de Vereniging Vlaamse Jeugddien- sten. Zij ontwikkelden de campagne ‘De Hangman’ om het recht op rondhangen te verdedigen en te pleiten voor een integrale benadering. Zij openen de discussie met een presentatie van hun campagne ‘De hangman’. Jaap Noorda heeft over dit onderwerp onderzoek verricht in Nederland. Hij schreef verschillende artikelen en boeken, zoals ‘Open ruimte voor jongeren die rondhangen, een nieuwe trend?’. Hij zal op de campagne ‘De hangman’ re- ageren vanuit een Nederlands perspectief en vervolgens de discussie openen. De gemeente Kapellen heeft tot slot een integraal beleid ten opzichte van hang- jongeren ontwikkeld. Zij delen graag hun ervaringen en tips.1F. Jongeren hebben het recht gehoord te worden. Beleidsmakers zijn verplicht jongerenparticipatie betekenisvol te maken Karuur, Katrien Vanhove, België IDEA NL, Wim Kuijvenhoven, Nederland John Jay College of Criminal Justice, Brett Stoudt, Verenigde Staten Artikel 12 van de UN-conventie van de Rechten van het Kind stelt dat kinderen tot 18 jaar het recht hebben gehoord te worden. In werkelijkheid is het horen van jongeren in de politieke en sociale besluitvorming vaak ad hoc en cosme- tisch. Toch zijn er ook goede voorbeelden van jongerenparticipatie. Tijdens deze open discussie zullen deelnemers ingaan op de vraag hoe jongerenparticipatie bij besluitvorming zo betekenisvol mogelijk te maken. Hoe de echte dialoog aan te gaan? Hoe ervoor zorgen dat alle partijen gerespecteerd worden? Hoe ervoor zorgen dat kwetsbare of kansarme jongeren ook gehoord worden? Hoe bij onderzoek naar kwesties voor jongeren de jongeren zélf betrekken? Deskundigen uit Vlaanderen, de Verenigde Staten en Nederland zullen deze vragen met de deelnemers verkennen. Jeugdparticipatie is in Vlaanderen geregeld bij wet. De overheden zijn op alle niveaus verplicht jongeren te betrekken bij de besluitvorming. Er zijn jeugdra- den op alle beleidsniveaus. Echter, ondanks deze wettelijke regeling, voelen veel jongeren zich niet betrokken. Organisatie Karuur legt uit hoe dit komt. Jongeren in New York werden betrokken bij het uitvoeren van een onderzoek en het maken van beleidsaanbevelingen rond het optreden van de politie. Het project ‘Stem voor rechtvaardigheid’ voerde twee onderzoeken uit naar ervaringen met arrestaties, ondervragingen en fouilleren onder 1100 jonge New Yorkers in 2008 en 2009. De jongeren werden bij het opstellen van de vragenlijsten betrokken en verspreidden hem onder hun eigen netwerk. Brett Stoudt gaat in 13

op de meerwaarde van deze werkwijze. De Nederlandse raad voor het jeugdbeleid, een overheidsorganisatie, ontwikkelde een systematische manier om de stem van echt álle jongeren te horen. Als beleidsmedewerker van de Nederlandse overheid paste Wim Kuijvenhoven deze methodiek toe en ontdekte zo de kracht en de dilemma’s bij jeugdparticipatie. Hij zal dit tijdens deze methodiek toelichten.2A. Jongeren in de bres voor eerlijke en effectieve ‘ Stop and Search ’ Stop Watch, Gill Kamaljeet en Jay Jay Spinks, Verenigd Koninkrijk In het Verenigd Koninkrijk, maar ook in andere landen, worden jongeren con- stant buitengesloten van discussies over het optreden van de politie, terwijl ze het meest met de politie te maken hebben. Politici, beleidsmakers en politie verklaren regelmatig dat jongeren om aanhouding en fouilleren vragen, maar zij onderbouwen dezer verklaring nauwelijks. Jongeren en met name jongeren van (zwarte of etnische) minderheidsgroeperingen worden bijna uitsluitend gezien als slachtoffers of daders van criminaliteit. De Stop Watch jongerengroep is opgezet om deze jongeren de gelegenheid te geven hun mening te geven. En dat is niet alleen een kwestie van het bezoeken van politieke bijeenkomsten en debatten. In plaats daarvan creëren zij een ruimte waar de jongeren zich uit kunnen spreken en waar de beleidsmakers worden uitgenodigd om te luisteren. Stop Watch zal in deze workshop ingaan op de betrekkingen tussen politie en jongeren in het Verenigd Koninkrijk en de behoefte aan een door jeugd geïni- tieerd antwoord. Ook gaan zij in op hoe nieuwe en traditionele media worden gebruikt om de discussie aan te wakkkeren en een ruimte te scheppen waar politie, politici en andere beleidsmakers kunnen luisteren naar jongeren op eigen voorwaarden. 14

2B. Knipperlichtenmodel om buurten met speciale behoeften te herkennen Arktos, Bart Roels en Lies Verstraete, België Het knipperlichtenmodel werd door Arktos ontwikkeld om buurten die speciaal aandacht behoeven als dusdanig te herkennen. Het idee achter dit model is dat door signalen op tijd te onderkennen, preventief aan de slag gegaan kan worden in een buurt die dit nodig heeft. De knipperlichten die dit instrument aanbiedt, zijn dus in de eerste plaats bedoeld voor (lokale) beleidsmakers, die aan de hand daarvan kunnen beslissen of een buurt behoefte heeft aan een investering in een bepaalde vorm. De focus is gericht op de problematieken om en rond de jongerenpopulatie uit die buurt. Arktos integreert hiervoor een aantal factoren die maken dat jongeren extra aandacht verdienen en bekijken wanneer er sprake is van aandacht in ’t kwadraat (in ‘probleembuurten’ werken met ‘probleemjongeren’). Ook bouwen ze verder op het idee dat de knipperlichten die een buurt met aandacht typeren gemengd van aard zijn. Uit de theorie en de praktijk is immers gebleken dat men rekening moet houden met twee luiken om buurten met aandacht als dusdanig te kunnen definiëren. Het model bestaat uit een kwantitatief en kwalitatief onderzoek. Aan de hand van de verzamelde informatie stelt Arktos een uitgebreid rapport op en worden een aantal suggesties geformuleerd om tegemoet te komen aan de vastge- stelde problematieken. In het hele proces worden (lokale) beleidsmakers en diensten nauw betrokken.2C. Jongeren betrekken bij de politiek om de behoeften van de jongeren uit te drukken Nederlandstalige workshop Recht-Op jongeren, Sofie De Vocht, België Betonne Jeugd en andere verenigingen waar jongeren in armoede het woord nemen, België Politici nemen regelmatig beslissingen die van grote invloed zijn op het dagelijkse leven van jongeren, maar jongeren worden weinig bij die besluitvorming betrokken. In april 2011 gingen echter een groep van 20 jongeren uit Antwer- pen naar het Europese parlement in Brussel en Straatsburg. Zij ontmoetten verschillende politici, onder wie de Minister van armoede bestrijding Ingrid Lie- ten en het Europees parlementslid Kathleen van Brempt. Voordat dit bezoek plaatsvond, hadden de jongeren onderwerpen geformuleerd waarin zij graag verandering zagen. Hun agenda betrof voornamelijk onderwijs, werk, huisves- ting en vrije tijd. 15

In de workshop zullen de deelnemers reflecteren op de vragen hoe zij zelf jongeren ondersteunen in lobbyen en wat zij kunnen doen om een platform te creëren waar jongeren hun stem kunnen laten horen. Een video van het bezoek aan Straatsburg en Brussel, gemaakt door Stampmedia, zal gebruikt worden als stimulans voor een levendige discussie.2D. Schoolopbouwwerk als brug tussen school en maatschappelijk kwetsbare kinderen Nederlandstalige workshop De Schoolbrug Antwerpen, Omar Al Jattari & Gert Rooms, België Onderwijsopbouwwerkers van De Schoolbrug uit Antwerpen leveren een des- kundige bijdrage om gelijke onderwijskansen en rechten te helpen realiseren voor kinderen en jongeren die geconfronteerd worden met achterstand en ach- terstelling op het vlak van onderwijs. Zij bewerkstelligen aangepaste initiatieven voor deze doelgroep en werken naar structurele inbedding. Ze hanteren een collectieve aanpak waarbij de participatie van ouders en kinderen/jongeren aan het onderwijs centraal staat. Enerzijds ondersteunen zij ouders en jongeren in hun contacten met de school en anderzijds proberen ze om bij de school de drempels te verlagen die leerbedreigend zijn. De Schoolbrug schetst het kader van waaruit zij werken en stellen enkele projecten voor die zij organiseren in samenwerking met de scholen uit kleuter-, lager-, secundair- en hoger onderwijs. De Schoolbrug is een organisatie waarin onderwijsopbouwwerkers en vele vrij- willigers de brug slaan tussen de school en maatschappelijk kwetsbare jongeren en hun ouders.2E. De kracht van kunst om de maatschappij te veranderen De 8, Antwerpen, België Culturele Centra van Antwerpen, België Werkmaat vzw, België Verschillende organisaties die met maatschappelijk kwetsbare kinderen en jongeren werken, maken gebruik van kunst als middel om hun talenten te ontwikkelen. Theater, rap-muziek of een video maken zijn krachtige manieren om de stem van de jeugd voor een breder publiek te versterken. Het is leuk, spreekt tot de verbeelding en vormt daardoor een stevige brug naar de samenleving. 16

In deze workshop zullen deelnemers verschillende voorbeelden zien van hoe kunst jongeren kan stimuleren en betrekken. Ook ervaren ze het zelf als middel om zich uit te drukken. Vervolgens zullen zij stilstaan bij hoe zijzelf en jongeren verder kunst kunnen gebruiken om de maatschappij te veranderen.2E. Talentontwikkeling voor risico jongeren Youth Spot, Timon Raven en Sebastian Abdallah, Nederland In het jongerenwerk is talentontwikkeling in korte tijd een gevleugeld begrip geworden. Over de werking en resultaten van talentontwikkeling is echter nog weinig bekend. Reden genoeg om het fenomeen talentontwikkeling grondig onder de loep te nemen. Het doel van Youth Spot is in bestaande praktijken van talentontwikkeling werkzame bestanddelen inzichtelijk en overdraagbaar maken om zo de kwaliteit en effectiviteit van talentontwikkeling te verbeteren en de kennis te verduurzamen door publicaties, implementatie en deskundig- heidsbevordering voor professionals en onderwijsontwikkeling. De aanname dat talentontwikkeling een positief effect heeft op risicojongeren sluit aan bij de wetenschappelijke discussie over beschermende factoren rondom risicoongeren. Omgevingsfactoren (sociale steun) en individuele factoren j (zelfbeeld en zelfcontrole) spelen een rol in het voor ó en van probleemge- k m drag. Vermoed wordt dat talentontwikkeling bijdraagt aan de ontwikkeling van beschermende factoren, maar van wetenschappelijke onderbouwing is geen sprake. Evenzo is het de vraag wat de werkzame bestanddelen zijn van talentontwikkeling en waarop zij invloed hebben. Timon Raven en Sebastian Abdallah van Youth Spot hebben onderzoek naar talentontwikkeling gedaan. Zij zullen hun onderzoeksresultaten tijdens deze workshop op een participatieve manier met de deelnemers delen.2F. Hoe ziet een geintegreerd ondersteuningsbeleid voor betekenisvolle jongerenparticipatie eruit? Nederlandstalige discussie Provincie Antwerpen, Tim Uten, België Een overheid voert dikwijls een beleid in aparte ‘hokjes’ (vakgebieden): jeugdwerk, sport, cultuur, onderwijs, enz. Dit staat haaks op de visie van een geïnte- greerd jeugdbeleid, waarin het ‘over de muurtjes heen kijken’ en samen handelen een noodzakelijke voorwaarde is om tot maatschappelijke participatie van álle jongeren te komen. Het ‘hokjes’ denken dwingt jongeren en jongerenorga- nisaties somt tot keuzes en acties in relatie tot ondersteunende overheden in plaats van tot doelstellingen en werking. Tijdens deze discussie buigen we ons daarom over de vraag hoe de overheid in de toekomst om moet of om kan gaan 17

met geïntegreerd jeugdbeleid. Ook komt aan de orde hoe dat van invloed is op bijvoorbeeld het gemeentelijke organogram of het financiële beleid. Tim Uten, diensthoofd van de provinciale Jeugddienst van de provincie Antwerpen zal de discussie opstarten en faciliteren.Vrijdag 9 december3A. Twee sprong ’ , een pro-actief schoolproject van ‘ de preventiecel van de Lokale Politie Antwerpen Nederlandstalige workshop Preventiecel van Lokale Politie Antwerpen, Nana De Meyer en Rudi Rosseel, België ‘Twee Sprong’ is een schoolproject van de Lokale Politie Antwerpen voor jongeren van 12 tot 14 jaar. Met dit project wil de Lokale Politie Antwerpen met leerlingen werken voor ze enig contact hebben gehad met politionele en justi- tiële diensten. Door deze vroegtijdige integrale benadering hopen ze de kans op contact met deze diensten te verminderen. Met Tweesprong wordt gewerkt aan bewustwording van het maken van eigen keuzes en een verantwoorde vrije- tijdsbesteding en eventuele studiekeuze. De leerlingen leggen een hele dag in groep een traject af waarbij ze geconfronteerd worden met opdrachten waarbij veel aandacht wordt geschonken aan hoe elk individu kiest om te gaan met normen en waarden, de gevolgen van gesteld gedrag, sociaal gewenst gedrag versus deviant gedrag, groepsdynamica,… Via de methodiek van ‘human dynamics’ wordt de persoonlijkheidsynamiek van elke leerling bepaald. Hierdoor kunnen leerkrachten op een andere en gerich- tere wijze interveniëren en leerlingen benaderen op een manier die het best bij hun persoonlijkheid past. De leerlingen komen in het traject op een open en constructieve manier in contact met verschillende inspecteurs en agenten van politie en dit resulteert in een andere beeldvorming van de politie. 18

Tijdens deze workshop zullen twee medewerkers van de preventiecel van Lo- kale Politie Antwerpen het project uitleggen en door middel van participatieve vragen en opdrachten laten zien waarom het zo succesvol is.3A. ‘ Buiten de marges ’ , werken aan vertrouwen tussen jongeren en de politie in Noord-Ierland Public Achievement, Liz Nelson en Una Crossen, Verenigd Koninkrijk Public Achievement is een grote jongerenorganisatie in Noord-Ierland. Zij richten zich op ‘Maatschappelijk Jongerenwerk’ wat betekent dat zij jongeren betrekken bij kwesties die daadwerkelijk in de maatschappij of in een buurt spelen. Zij hebben verschillende spannende projecten in lokale buurten en scholen. Ook werken zij wereldwijs samen met collega’s wat betreft conflicthantering in verscheurde gemeenschappen. Zij hebben een prijs gekregen voor hun ‘WIMP-project gekregen: waar is mijn publieke service verlener. In 2010 heeft Public Achievement een onderzoek gepresenteerd over jongeren en de politie, getiteld: ‘Buiten de marges, werken aan vertrouwen tussen jongeren en politie’. Zij hebben de relatie tussen jongeren en de politie onderzocht op verschillende plekken in Noord-Ierland en hierbij hebben ze vooral gekeken naar die gemeenschappen met een ‘hardere’ sociale werkelijkheid waar waarschijnlijk meer de scherpere kant van het optreden van de politie is ervaren. Zij stellen vast dat er vooruitgang is geboekt, maar dat er zeker nog een lange weg is te gaan. In deze workshop zullen zij ingaan op de vraag waarom en hoe de relatie tussen jongeren en politie zo slecht is geworden en in welke context dit is gebeurd. Aan de hand van korte video-fragmenten en interactieve activiteiten zullen de deelnemers aan de workshops ervaren hoe het optreden van de politie vaak is in hun land. Ook zullen deelnemers gelegenheid hebben hun eigen ervaringen te delen en met ideeën en wensen te komen voor een verbeterde relatie. Hoewel er bepaalde zaken uniek zijn voor Noord-Ierland, gelooft Public Achievement dat er ook veel overeenkomsten zijn tussen verschillende landen en gemeenschappen en dat er veel van elkaar te leren is.3B. ‘ Krachtscholen ’ en ‘ Zo ver ’ -projecten makensterker om verbinding te creeren RADAR, Bram Schouws en jongeren, Nederland ‘Ik ben omdat jij bent’ is de basis van de Ubuntu filosofie. Het is een manier van denken waarbij ieder individu even belangrijk is. Een gemeenschap bestaat uit interactie tussen individuele mensen. Deze individuele mensen zijn de doelgroep van empowerment programma’s van RADAR, bureau voor gelijke behandeling en tegen discriminatie. 19

De ‘Krachtschool’ is een van deze programma’s. Een groep jongeren krijgen één keer per week een training in het identificeren van hun persoonlijke doelen. Ook stellen de jongeren vast welke barrières het moeilijk maken deze doelen te bereiken. De volgende stap is hoe dan met die barrières om te gaan. Het programma ‘Zo ver’ is een vervolg op de ‘Krachtschool’. In een stage bij RADAR leren jongeren hoe zij hun eigen buurt en omgeving kunnen verbeteren. Tijdens deze workshop zullen Bram Schouws en stagiaire-jongeren van ‘Zo ver’ de deelnemers de kracht van een ‘Krachtschool’ op een participatieve manier laten ervaren en ingaan op de vraag wat je zelf kan doen om de directe leef- omgeving te verbeteren.3C. Doorbreken van barrières: stimuleren van jonge mensen tot het nemen van hun rol als burger Algemeen Onderwijsbeleid Stad Antwerpen, Eva Franck, België Vrije Universiteit van Brussel, Saskia de Groof, België Het Internationale Onderzoek naar Onderwijs in Maatschappijleer en Burgerschapskunde(ICCS) is het grootste onderzoek in zijn soort ooit uitgevoerd. Gegevens van meer dan 140000 scholieren, 62000 docenten en 5300 directeu- ren in 38 landen zijn verzameld in 2008 en 2009. Het onderzoek richtte zich op de manier waarop landen hun jongeren voorbereiden op hun rol als burger. ICCS ging uit van de premisse dat deze voorbereiding de jongeren helpt inzicht te krijgen in wat het betekent actief burger te zijn. Eva Franck van de stad Antwerpen en Saskia de Groof waren beide bij dit onderzoek betrokken. In deze workshop zullen zij vooral ingaan op de achtergrond ervan en op de vooronderstellingen. Zij zullen de belangrijkst uitkomsten presenteren wat betreft vaardigheden en houdingen die worden geassocieerd met goed burgerschap. Hierbij zullen ze ingaan op verschillen tussen landen. Eva Franck zal de stad Antwerpen als voorbeeld gebruiken bij het beantwoorden van de vraag hoe onderwijsbeleid actief burgerschap op scholen kan stimuleren. Eva Franck is voormalig onderzoeker van de afdeling ‘school en politiek’aan de Universiteit van Antwerpen. Sinds kort werkt zij als beleidsmedewerker bij de afdeling Onderwijs van Antwerpen Stad. Saskia de Groof is medewerker van de onderzoeksafdeling aan de Vrije Universiteit van Brussel en coördinator van het ICCS-onderzoek. 20

3D. Versterken van jongerenparticipatie door debat online en op school Illinois State University, Joe Zompetti, Verenigde Staten IDEA UK, Manos Moschopoulos, Verenigd Koninkrijk Deze workshop zal zich richten op hoe leraren participatie van jongeren kunnen versterken in de klas en online. Samen met deelnemers onderzoeken Joe Zompetti en Manos Moshopoulos en hoe in direct contact debat gebruikt kan worden om betrokkenheid van jongeren te vergroten. Daarna zullen zij demonstreren hoe de nieuw ontwikkelde website van IDEA een heel scala aan online debatten en activiteiten voor studenten kan voeden.3E. Talent en creativiteit van jongeren benutten om verandering te bewerkstelligen Stichting Alexander, Leo Rutjes, Nederland ICDI, Mathijs Euwema, Nederland Stichting Alexander wil jongerenparticipatie op alle niveaus bevorderen, maar richt zich vooral op participatie op lokaal niveau. Zij stimuleren talentontwikkeling en begeleiden getalenteerde jongeren van verschillende achtergronden om actief bij te dragen tot verandering en verbetering van de buurt. Leo Rutjes, directeur van Stichting Alexander zal haar werkwijze uitleggen en demonstreren. ICDI heeft een onderzoek gedaan rondom het concept ‘positief verschil’. Wel- ke factoren zorgen ervoor dat sommige jongeren zich in positieve zin onder- scheiden in moeilijke situaties zoals stress, discriminatie of marginalisatie? Welke voorwaarden en welke karakteristieken stellen sommigen in staat zich constructief op te stellen, hoe moeilijk de situatie ook is? Tijdens het tweede deel van deze workshop zal Mathijs Euwema de belangrijkste resultaten en uitkomsten delen. Vervolgens zal er ingegaan worden op de vraag wat dit voor jongerenparticipatie betekent. 21

4A. Kritische ontmoetingen ’ , goede relaties ‘ ontwikkelen tussen jongeren en politie Nederlandstalig Improphondo, Marijn Vissers, Nederland Theater werkt, Maartje van Amersfoort, Nederland Het project ‘Kritische ontmoetingen’ is een initiatief met als doel vooroordelen en stereotype denkbeelden af te bouwen bij zowel jongeren als de politie over elkaar en het behoren tot de ‘andere groep’. In het project wordt onderzocht wat vertrouwen betekent. Jongeren en politiemedewerkers kunnen elkaar leren kennen in het project en samen onderzoeken zij wat vertrouwen betekent. Het is ontwikkeld in Londen en wordt nu als pilot uitgevoerd in Gouda. In de workshop komen ideeën achter het project aan de orde, inclusief de per- spectieven van jongeren, politiemedewerkers en begeleiders. Vervolgens wordt op een participatieve manier de dynamiek van een politiecontrole verkend. Maartje van Amersfoort en Marijn Vissers zullen de workshop geven en een aantal actieve oefeningen en rollenspellen met de deelnemers doen.4A. Stop en fouilleer-praktijken in New York Make The Road, José Lopez en Jamal Richards, Verenigde Staten Het optreden van de politie in New York is de laatste tijd onderwerp van discussie geweest. Gemeenschappen gingen actief in op de vraag hoe om te gaan met de negatieve gevolgen van de raciaal gekleurde Stop en fouilleer-praktijken van de politie in zwarte en latino-wijken. In deze wijken ervaren gekleurde mensen en meer specifiek jongeren van ouders met een laag inkomen dagelijks vernedering en systematisch racisme. Het doel van organisatie Make the Road is in de eerste plaats onderzoek naar de praktijken bij de politie van New York te bevorderen en de jongeren hierbij actief te betrekken. In de tweede plaats willen zij alternatieven voor dit optreden promoten, alternatieven die recht doen aan de waardigheid van de gekleurde gemeenschap. In de derde plaats willen zij de groei van bewegingen van onderop en binnenuit stimuleren op een internationaal niveau, zodat het optreden van politie verandert. 22

4B. geen trammelant in de bus! ’ : Jongeren als ‘ ambassadeurs voor verbeterde relaties met buschauffeurs Tweetalig Doedèskadèn, Jan Van Dijck, België De Lijn, Tim Surmont, België Deze workshop focust op de relatie tussen jeugd en bus- en tramchauffeurs. De chauffeurs en de jeugd ontmoeten elkaar elke dag op dezelfde route van huis naar school of naar de stad. Gebrek aan respect, disloyaliteit en zelfs agressie komen voor. De organisatie Doedèskadèn zal in deze workshop ingaan op de vraag hoe het project ‘Trammelant’ de dagelijkse ontmoetingen een nieuwe dimensie kan geven. Binnen het project worden jonge mensen uitgenodigd om deel uit te maken van een klankbordgroep van openbaar vervoerorganisatie De Lijn. Ver- volgens worden ze uitgenodigd en opgeleid tot ambassadeurs voor verbetering van de vervoerorganisatie. Terwijl de relatie tussen chauffeurs en jongeren in sommige wijken in België gespannen is, is dit een project waarbij jongeren ge- raadpleegd worden over problemen en oplossingen hiervoor. Jongeren worden ook gevraagd de dialoog met anderen in de buurt aan te gaan, om zo confron- taties en conflicten te verminderen. De workshop zal ingaan op de belangrijkste beginselen van samenwerken met en betrekken van jongeren bij het vinden van oplossingen voor problemen waar ze zelf deel van uit maken. De aanpak bij ‘Trammelant’ wordt daarbij als voorbeeld gebruikt.4B. Jongeren staan centraal binnen ons netwerk van ondersteuning De Slinger Jongeren, Annick Mantoua, Nederland Bureau Frontlijn Rotterdam, Barend Rombout, Nederland In deze interactieve workshop zullen Barend Rombout van Bureau Frontlijn uit Rotterdam en Annick Mantoua van De Slinger Jongeren uit Den Haag vertellen hoe zij de participatie van jongeren bevorderen door de wensen en behoeften van jongeren centraal te stellen en vandaaruit aansluiting te zoeken. Zowel Bureau Frontlijn als De Slinger Jongeren werken met veel verschillende partijen, organisaties en bedrijven. De Slinger Jongeren ontwikkelde het project ‘Maatschappelijke broedplaatsen’ als antwoord op de vele kansen die aanwezig waren in de Schilderswijk in Den Haag en die niet werden benut. Het project ondersteunt jongeren die voortijdig de school hebben verlaten, die werkloos zijn of andere moeilijkheden ervaren. De 23

wensen, behoeften èn dromen van de jongeren vormen het vertrekpunt. Door hun werkwijze weten ze jongeren ongelooflijk veel energie en zelfvertrouwen te geven. Annick Mantoua zal in deze workshop verder uitleggen hoe dit komt. Bureau Frontlijn richt zich op risico-jongeren, met wie zij in contact komen via verschillende overheidsinstanties, maar ook via mond-tot-mond reclame. Ook zij stellen de jongere centraal en onderzoeken vanuit de behoeften, wensen, uitdagingen en kansen wat de mogelijkheden zijn om deze jongeren weer terug op de rails te krijgen. Is eerst intensieve begeleiding nodig, dan komt die er. Is er een stageplek nodig, dan komt die er. Is terughoudendheid en ruimte vereist, dan wordt daar voor gezorgd. Maatwerk, daar gaat het om. Bureau Frontlijk weet door deze onconventionele aanpak jongeren zo te stimuleren, dat er weinig terugval is. Barend Rombout zal belangrijke do’s and dont’s met de deelnemers van de workshop delen.4C. Engagement continuüm: een methode om actieve burgers te maken van jongeren D’broej, Dirk De Block, België D’Broej gebruikt ‘Engagement continuüm’ als beeld en kader voor hun jongerenwerk. Zij willen jongeren ondersteunen om zich te engageren in het publieke domein. De organisatie stimuleert jongeren actief te worden en niet enkel zwijgzame toeschouwer te zijn. Als zij verandering willen, zullen zij zelf ook in actie moeten komen en het handelen niet alleen overlaten aan politici en autoriteiten. Deelnemers aan deze sessie zullen op een interactieve manier verrijkt worden met informatie, ervaringen, richtlijnen en resultaten van dit engagement con- tinuüm.4F. Zonder jeugd geen effectieve lobby voor jongeren Plan Nederland, meiden van Girls Right Watch, Nederland Girls Right Wacht is een groep van 13 Nederlandse meiden met verschillende achtergronden en één gemeenschappelijke belangstelling: in actie komen voor de situatie van meisjes in ontwikkelingslanden. Niet omdat meisjes belangrijker zijn dan jongens, maar omdat discriminatie en ongelijkheid gebaseerd op ge- slacht algemene praktijk is in veel landen. Girls Right Watch, organiseerde een campagne tegen sextoerisme, die ze graag tijdens deze conferentie presenteren. Zij kozen ervoor om speciaal jonge reizigers te informeren. In de open discussie willen de meiden beginnen met een presentatie om de 24

kracht te laten zien van een door jongeren georganiseerde campagne. Daarna willen zij de discussie openen rondom de dilemma’s om jongeren bij lobby-cam- pagnes te betrekken. Zij willen eerlijk vertellen wat organisaties kunnen verwach- ten als zij samen willen werken met jongeren. Wanneer is deze samenwerking gelijkwaardig? En wat is nodig om jongeren echt de motor te laten zijn?4F. Hoe beleidsparticipatie verzekeren van minderheidsgroepen in cultureel diverese samenlevingen? (inclusief versus doelgroepenbeleid) Minderhedenforum, Hakim Benichou, België Regionaal Open Jeugd Centrum Mechelen, Rudi Possemiers, België War Child Nederland, Juliana Aguilar, Nederland Beno Schraepen, Studie Centrum voor Inclusie, Plantijn Hogeschool, Antwerpen, België Het principe van niet-discrimineren is sterk verankerd binnen de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Toch is het een ideaal dat ver van de werkelijkheid kan afstaan, omdat er veel jongeren zijn die zich buitengesloten voelen van de samenleving. Deze gevoelens zijn zelfs nog sterker onder jongeren van minderheidsgroepen, vluchtelingen, jongeren met een handicap of jongeren uit kansarme sociale milieus. Deze jongeren voelen zich vaak buiten het politieke proces staan en hun stem wordt nauwelijks gehoord. De vraag is waaraan dit ligt. Ligt dit aan politieke mechanismes die de jongeren uitsluiten of is het de onbekendheid met de politiek bij jongeren. Wordt de waarde van de inbreng van jongeren wel voldoende gezien? Hakim Benichou, Rudi Possemiers, Beno Schraepen en Juliana Aguilar zullen hun ervaringen met jongerenparticipatie en inclusie delen. Jongeren, jongerenwerkers, beleidsmakers en andere geïnteresseerden worden uitgenodigd hun ideeën en voorstellen in te brengen. 25

5A. Monitoring door de buurt van ‘ stop en fouilleer ’ -. praktijken door de politie in Suffolk Ipswich and Suffolk Council of Racial Equality, Monique Lane en Jamie Scoulding, Verenigd Koninkrijk Het doel van deze workshop is de deelnemers de mogelijkheid te bieden kennis te maken met hoe de Ipswich and Suffolk Council of Racial Equality (ISCRE) een methode heeft ontwikkeld om samen te werken met de politie van Suffolk op het gebied van aanhouden en fouilleren. In 2008 heeft de polite ISCRE gevraagd een onderzoek te doen naar het dispro- portionele aantal aanhoudingen van (zwarte) minderheidsgroepen in Suffolk. De aanbeveling naar aanleiding van de uitkomsten werd opgevolgd. Er kwam een referentiegroep voor aanhoudingen, zodat het optreden van de politie verder onder de loep gelegd kon worden. Uit het onderzoek bleek ook dat de belangrijkste doelgroep voor de aanhoudingen zwarte mannen onder de 25 jaar waren. Dit heeft ertoe geleid dat deze mannen meer bij de monitoring werden betrokken. De deelnemers aan de workshop zullen horen wat de belangrijkste kwesties waren en wat bij het betrekken van jongeren meer en wat minder succesvol was.5A. Campagne tegen politie misbruik in wijken in Frankrijk Collectife Contre le Controller au Facies, Tara Dickman and Ladji Real, Frankrijk Stop le controle au facies… is de eerste beweging die zich inzet om negatieve en discriminerende praktijken van politie in Frankrijk tegen te gaan. Jonge ac- tivisten, advocaten, maatschappelijke organisaties en een internationale men- senrechtenorganisatie (NGO)- werken samen aan een campagne. Deze beweging wilt bewustzijn creëren, burgerschap en kennis over mensen- rechten versterken onder jongeren via het onderwijs. De beweging heeft een ongekende actie ontwikkeld door een rechtzaak tegen de staat aan te spannen. In hun activieiten maken ze gebruik van innovatieve technologieën en media strategieën. 26

In deze workshop geleid door Tara Dickman en Ladji Real—zullen campagnelei- ders de methodiek beschrijven die ze gebruiken om hun doelen te bereiken. Ze laten enthousiast zien hoe ze met hun methodes op grote schaal jongelui mobiliseren. Ook zullen ze samen met de deelnemers discussiëren over mogelijke actievormen in eigen land. In de workshops krijgen de deelnemers een serie interviews te zien van be- roemde Franse rappers . Zij spreken in de film over hun ervaringen met de politie. Deze serie over ID checks had meer dan 40.00- kijkers in de eerste week dat het uitgebracht werd. De workshop leiders delen verder hun eigen ervaringen op het terrein van interactieve street actions. Zij zullen niet schro- men om de deelnemers te motiveren om het ook te proberen, zelfs tijdens deze conferentie!.5B. Straatcultuur en burgercultuur, hoe omgaan met de verschillen? Ramnath, Ramon Ramnath, Nederland Het verschil tussen straatcultuur en burgercultuur zorgt vaak voor misverstan- den en conflicten. Andere waarden en normen, andere codes kunnen ervoor zorgen dat een simpele opmerking als een belediging wordt gezien. Als theater- producent en acteur zal Ramon Ramnath laten zien hoe deze verschillen in de communicatie tot spanningen kunnen leiden en hoe die spanningen afgebouwd kunnen worden. De deelnemers worden uitgenodigd actief aan deze workshop deel te nemen door zelf alledaagse situaties aan te dragen of met voorbeelden te komen waarin zij graag anders zouden handelen. Via rollenspel en feedback worden handvatten gegeven om elkaar vanuit verschillende culturen te begrijpen.5C. WIMPS-Waar is mijn publieke serviceverlener? Public Achievement, Liz Nelson, Una Crossen en Laura Boyle, Noord-Ierland WIMPS is een media-project van jongeren voor jongeren. De jongeren gebruiken de nieuwste web-technologie om jongeren te ondersteunen en in contact te komen met de mensen die aan de knoppen zitten oftewel de beslissingen nemen die de jongeren direct aangaan. Zij maken films, houden interviews, schrij- ven artikelen en voeren campagne voor kwesties die belangrijk voor jongeren zijn. Zij stellen zich ten doel de kracht van politiek en participatie te gebruiken door jongeren het gereedschap te geven om verandering te bewerkstelligen. Zij doen dit met veel enthousiasme, energie en bovenal echte betrokkenheid bij de rechten en mogelijkheden van jongeren. 27

Kort geleden heeft Public Achievement een tweede fase van hun website gelan- ceerd, met een heel scala aan nieuwe mogelijkheden om campagne te voeren voor haar leden. Het doel is dat de website een praktisch middel is voor actief burgerschap en jongeren, jongerenwerkers en leraren mogelijkheden biedt om stappen te nemen hun gemeenschap te beïnvloeden. In de workshop zullen interactieve oefeningen worden toegepast om de aanpak van WIMPS te verkennen en haar waarde voor actieve ontwikkeling van burgerschap te ontdekken. De workshop zal inzicht geven in het soort inhoud dat WIMP-jongeren op de website zetten en welke vaardigheden zij hierbij laten zien. De jongeren zullen ook samen met de deelnemers aan deze workshop de impact onderzoeken van de campagne ‘Stop alle straf-aanvallen’. Het is een reis door de wereld van WIMPS.5D. Aan de slag met leerlingenparticipatie! De werkmap ‘ Oprechte deelneming ’ als praktische gids Nederlandstalige workshop Doedèskadèn, Jan Van Dijck, België ‘De school is van iedereen. Groot én klein moet kunnen meedoen op school; zijn mening zeggen en meekiezen wat er op school gebeurt. Als we meepraten, kunnen we de school toffer maken. En de school kan altijd toffer. Altijd.’ (Je- roen, 11 jaar) ‘Oprechte deelneming’ is een werkmap die ontwikkeld werd door Doedèskadèn vzw en het Vlaams Kinderrechtencommissariaat op vraag van het Ministerie van Onderwijs in Vlaanderen. In eerste instantie richt de werkmap zich naar de basisschool die met leerlingenparticipatie aan de slag wil gaan. De werkmap bundelt heel wat concrete praktische informatie voor de leerkracht. Wat is echte participatie? Waarom is het zo belangrijk? Welke stappen onderneem je het best met je leerlingen om tot echte participatie te komen? In de map vind je stap voor stap alle mogelijke methodieken om leerlingen meer te betrekken bij het klas-en schoolleven. Dat zijn gestructureerde overlegvormen zoals leerlingenraad, kringgesprek, gemengde werkgroep of verbetergroep, maar ook kleine methodieken zoals de ‘dit kan anders’-prikkers, de exploratieroos of het evaluatieraster. De werkmap ‘Oprechte deelneming’ kan ook zeer goed vertaald worden naar andere werkingen en doelgroepen. In het citaat van Jeroen hierboven kan je bijvoorbeeld het woord ‘school’ toch gemakkelijk vervangen door ‘gemeente’ of ‘wijk’ of ‘jeugdwerking….’, niet? De workshop is voor één ieder die eens op een andere manier dan de klassieke jeugd- of leerlingenraad échte participatie wil realiseren. Jan van Dijck legt uit 28

hoe je dit met de werkmap ‘Oprechte deelneming’ kan organiseren.5E. De kracht van DANS als POSITIEVE benadering van jongeren : innerlijke dansreis! WCU-dance, Gert Daniels en Maggie Nauwelaers, België WCU-Dance (We See You Dance) richt zich op dans en jongeren. De docenten van WCU-Dance nemen mee op een dansreis op een mix van Afrikaanse, Indi- ase en andere wereldmuziek ritmes. Echter, het is niet dansen in het licht, maar dansen in het donker. Door in het donker te dansen, zijn de jongeren beter in staat zich te concentreren en zich meer over te geven aan de muziek en zichzelf. Dit helpt hen hun gevoelens te verkennen. Voor de jongeren en de docenten is dit een creatieve en positieve manier om een beter begrip van lichaam en geest te krijgen. Daar komt bij dat het leuk is. Om te ervaren hoe het is, kom naar deze workshop en geniet van het dansen in het donker. Ervaar de creatieve kracht van dansen zelf!5F. Ontwikkelen van competenties en participeren in de maatschappij: Kan dit alleen via formeel onderwijs? JES, Filip Balthau, België Scouting Gelderland, Jo Peeters, Nederland Is formeel onderwijs een antwoord voor alle jongeren om te participeren? Vol- gens Jo Peeters van Scouting Nederland niet. Veel jongeren leren veel meer buiten school en om die reden moet niet-formeel onderwijs en jongerenwerk meer herkend en gewaardeerd worden. Is het dan noodzakelijk dat jongerenwerkers leren hoe zij jongeren bewust kunnen maken van de vaardigheden die zij buiten school ontwikkelen? Hoe doe je dit dan? Is dit niet een te zware of moeilijke taak? Hoe kun je vaardigheden waarderen, wanneer je hiervoor niet gestudeerd hebt? En zijn de jongeren die om verschillende redenen voortijdig de school hebben verlaten voor deze for- malisering van hun niet-formele leerervaringen? Jo Peeters van Scouting Gelderland en Filip Balthau van JES Antwerpen zullen op deze vragen ingaan en vanuit hun ervaringen de discussie openen. Tijdens de discussie zullen er verschillende gelegenheden zijn waarbij de deelnemers de eigen vaardigheden in het herkennen van vaardigheden van anderen kunnen toetsen. Dit zal gebeuren aan de hand van verschillende praktijkvoorbeelden. 29

Beknopt overzichtworkshopsDonderdag 8 decemberWorkshopronde 1, 13.30-15.00 uur1A ‘Kritische ontmoetingen’, goede relaties ontwikkelen tussen jongeren en de politie Open Society Foundation, Chris Baugh, Verenigd Koninkrijk Improphondo, Marijn Vissers, Nederland Theater Werkt, Maartje van Amersfoort, Nederland1B Bruggen slaan tussen verschillende werelden door peer educatie Diversion, Saskia Selen en Jela Keyany, Nederland1B Inclusie van Roma Youth Educational Forum, Brankica Georgievska, Macedonië1C ‘Debat in de buurt’ om jongeren, buurtbewoners en beleidsmakers te verbinden IDEA NL, Doutsen Langhout, Nederland Illinois State University, Joe Zompetti, Verenigde Staten1D Schooluitval voorkomen: hoe betrek je potentiële uitvallers bij de school? Algemeen Onderwijsbeleid Stad Antwerpen,Erik Vandezande, België1E ‘Mijn Valies’ Nederlandstalig Vzw Recht-Op jongeren, Lene Keersmaekers, België1F ondhangen op straat? Een pleidooi voor een integrale benadering om rondhangende R jongeren te betrekken in het besluitvormingsproces Vereniging Vlaamse Jeugddiensten, Nathalie van Ceulebroeck, België Noordaenco, Jaap Noorda, Nederland Gemeente Kapellen,België1F ongeren hebben het recht gehoord te worden. Beleidsmakers zijn verplicht jongerenpar- J ticipatie betekenisvol te maken Karuur, Katrien Vanhove, België IDEA NL adviesraad, Wim Kuijvenhoven, Nederland John Jay College of Criminal Justice, Brett Stoudt, Verenigde StatenDonderdag 8 decemberWorkshopronde 2, 15.30 – 17.00 uur2A Jongeren in de bres voor eerlijke en effectieve ‘Stop and Search’ Stop Watch, Verenigd Koninkrijk2B Het knipperlichtenmodel om buurten met speciale behoeften te herkennen en ondersteunen Arktos, Bart Roels en Lies Verstraete, België2C Jongeren betrekken bij de politiek om de behoeften van de jongeren uit te drukken Nederlandstalig 30

Recht-Op Jongeren, Sofie De Vocht, België Betonne Jeugd en andere verenigingen waar jongeren in armoede het woord nemen, België2D Schoolopbouwwerk als brug tussen school en maatschappelijk kwetsbare kinderen Nederlandstalig De Schoolbrug Antwerpen, Omar Al Jattari en Gert Rooms, België2E De kracht van kunst om de maatschappij te veranderen De 8, Antwerpen, België Culturele Centra van Antwerpen, België Werkmaat vzw, België2E Talentontwikkeling voor risico jongeren Youth Spot, Timon Raven en Sebastian Abdallah, Nederland2F Hoe ziet een geïntegreerd ondersteuningsbeleid voor betekenisvolle jongerenparticipatie eruit? Nederlandstalig Provincie Antwerpen, Tim Uten, BelgiëVrijdag 9 decemberWorkshopronde 3, 9.45-11.15 uur3A ´Twee sprong’, een pro-actief schoolproject van de politie Nederlandstalig Preventiecel van Lokale Politie Antwerpen, Nana De Meyer en Rudi Rosseel, België3A ‘Buiten de marges’, werken aan vertrouwen tussen jongeren en de politie in Noord-Ierland Public Achievement, Liz Nelson en Una Crossen, Verenigd Koninkrijk3B ‘Krachtscholen’ en ‘Zo ver’-projecten maken sterker om verbinding te creëren RADAR, Bram Schouws en jongeren, Nederland3C Doorbreken van barrières: stimuleren van jonge mensen tot het nemen van hun rol als burger Algemeen Onderwijsbeleid Stad Antwerpen, Eva Franck, België Vrije Universiteit van Brussel, Saskia de Groof, België3D Versterken van jongerenparticipatie door debat online en op school Illinois State University, Joe Zompetti, Verenigde Staten IDEA UK, Manos Moschopoulos, Verenigd Koninkrijk3E Talent en creativiteit van jongeren benutten om verandering te bewerkstelligen Stichting Alexander, Leo Rutjes, Nederland ICDI, Mathijs Euwema, NederlandVrijdag 9 decemberWorkshopronde 4, 11.30-13.00 uur4A ‘Kritische ontmoetingen’, goede relaties ontwikkelen tussen jongeren en de politie Nederlandstalig Improphondo, Marijn Vissers, Nederland Theater werkt, Maartje van Amersfoort, Nederland4A Stop en fouilleer-praktijken in New York 31

Make The Road, José Lopez en Jamal Richards, Verenigde Staten4B Geen trammelant in de bus!’: Jongeren als ambassadeurs voor verbeterde relaties met ‘ buschauffeurs Tweetalig Doedèskadèn, Jan Van Dijck en Tim Surmont, De Lijn, België4B Jongeren staan centraal binnen ons netwerk van ondersteuning De Slinger Jongeren, Annick Mantoua, Nederland Bureau Frontlijn Rotterdam, Barend Rombout, Nederland4C ‘Engagement continuüm’: van zwijgen tot doen en doorgaan D’broej, Dirk De Block, België4F Zonder jeugd geen effectieve lobby voor jongeren Plan Nederland, meiden van Girls Right Watch, Nederland IDEA NL, Yvonne Heselmans, Nederland4F oe beleidsparticipatie verzekeren van minderheidsgroepen in cultureel diverese samen- H levingen? (inclusief versus doelgroepenbeleid) Tweetalig Minderheden Forum, Hakim Benichou, België Beno Schraepen, Studie Centrum voor Inclusie, Plantijn Hogeschool, Antwerpen, België Regionaal Open Jeugd Centrum Mechelen, Rudi Possemiers, België War Child Nederland, Juliana Aguilar, NederlandVrijdag 9 decemberWorkshopronde 5, 14.00-15.30 uur5A Monitoring door de buurt van stop en fouilleer-praktijken door de politie in Suffolk Suffolk Council of Racial Equality, Monique Lane en Jamie Scoulding, Verenigd Koninkrijk5A Jonge mensen tegen misbruik van macht van politie mobiliseren Arrête le control au faciès, Tara Dickman, Frankrijk5B Straatcultuur en burgercultuur, hoe omgaan met de verschillen? Ramnath, Ramon Ramnath, Nederland5C WIMPS-Waar is mijn publieke serviceverlener? Public Achievement, Liz Nelson en Una Crossen, Verenigd Koninkrijk (Noord-Ierland)5D Participatie in de klas: presentatie van het handboek ‘Met oprechte deelneming’ Nederlandstalig Doedèskadèn, Jan Van Dijck, België5E De kracht van DANS als POSITIEVE benadering van jongeren : innerlijke dansreis! WCU Dance, Gert Daniels en Maggie Nauwelaers, België5F ntwikkelen van competenties en participeren in de maatschappij: Kan dit alleen via O formeel onderwijs? JES, Filip Balthau, België Scouting Gelderland, Jo Peeters, Nederland

Huis van de Sport Boomgaardstraat 222600 Antwerpen • België Telefoon +32 324 06 270

Programmaboekje

by Hans Vannuffelen

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Programmaboekje Document Transcript