Hệ thống giấy phép của phần mềm tự do nguồn mở và tư liệu mở

  • 916 views
Uploaded on

Speaker: Lê Trung Nghĩa …

Speaker: Lê Trung Nghĩa
Work at: Bộ KHCN

More in: Technology
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
916
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
91
Comments
0
Likes
3

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. HỆ THỐNG GIẤY PHÉP CỦA PMTDNM VÀ TƯ LIỆU MỞ NGÀY PHP 2012 TẠI HÀ NỘI 15/12/2012 LÊ TRUNG NGHĨA VĂN PHÒNG PHỐI HỢP PHÁT TRIỂN MÔI TRƯỜNG KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, BỘ KHOA HỌC & CÔNG NGHỆ Email: letrungnghia.foss@gmail.com Blogs: http://vnfoss.blogspot.com/ http://blog.yahoo.com/letrungnghia Trang web CLB PMTDNM Việt Nam: http://vfossa.vn/vi/ HanoiLUG wiki: http://wiki.hanoilug.org/ Đăng ký tham gia HanoiLUG: http://lists.hanoilug.org/mailman/listinfo/hanoilug/
  • 2. NỘI DUNG1. Quan điểm của thế giới PMTDNM về SHTT2. Hệ thống giấy phép PMTDNM3. Hệ thống giấy phép tư liệu mở4. Kết luận
  • 3. 1. Quan điểm của thế giới PMTDNM về SHTT1. “Các giấy phép cho hầu hết các phần mềmđược thiết kế để lấy đi sự tự do của bạn để chiasẻ và sửa đổi nó”. Richard Stallman, GPLv2.2. PMTDNM LÀ sở hữu trí tuệ.Michael Teamann (OSFA, OSI, Red Hat).3. Từ bỏ một số quyền SHTT chỉ cốt để mọingười sử dụng phần mềm được dễ dàng.Bruce Perens ( viết định nghĩa PMNM).4. Quyền SHTT: (a) đảm bảo quyền đạo đức vàvật chất của người sáng tạo; (b) phù hợp vớiquyền công khai đối với lợi ích từ sáng tạo, bảovệ đầu tư trong sáng tạo, R&D. Để hài hòa, sởhữu trí tuệ là tạm thời và hết hạn khi hoànthành chức năng khuyến khích của nó.
  • 4. 1. Quan điểm của thế giới PMTDNM về SHTT (2)5. Việc sao chép (phần mềm) không phải là sự “ăn cắp”, nókhông làm mất đi thứ gì của tác giả, dù có thể gây thiệt hạicho chủ sở hữu, qua việc lấy đi từ anh ta lợi tức có khả năngtừ việc bán hàng.6. Không thể kiểm soát các bản sao phần mềm, nội dung vàmất an ninh về pháp lý cho mọi người khi vi phạm không chủý gia tăng, đặc biệt khi 2/3 dân số dùng Internet ngày nay.7. Tính sáng tạo khi sao chép tăng dần khi có thêm giá trịsáng tạo bổ sung => sao chép + đổi mới sáng tạo <=> kiểmsoát độc nhất một tác phẩm bởi tác giả của nó
  • 5. 1. Quan điểm của thế giới PMTDNM về SHTT (3)8. Sự bắt chước với những cải tiến từng là nền tảng trongsự phát triển của các siêu cường như Mỹ, Nhật và rất quantrọng cho sự độc lập về tài chính của các quốc gia đang PT.9. Bằng sáng chế phần mềm từng là động lực để phát triểntừ 500 năm trước. Tuy nhiên, ngày càng nhiều tiếng nói chothấy nó đang cản trở đổi mới sáng tạo, đặc biệt hiện nay.10. Cuộc chiến bằng sáng chế phần mềm ngày nay cựcnóng; PMTDNM chống lại các bằng sáng chế phần mềm.Mới đây Chính phủ Mỹ thừa nhận chính thức sự đóng góp tolớn của PMTDNM.
  • 6. 2. Hệ thống các giấy phép của PMTDNM1. Cả PMTDNM và PMSHĐQ đều cungcấp cho NSD một giấy phép. Trong khigiấy phép của PMSHĐQ (EULA) thườngcó nội dung để cấm đoán NSD, thì cácgiấy phép của PMTDNM lại thường làmđiều ngược lại.2. Tất cả các giấy phép PMTDNM đềuphải tuân thủ định nghĩa hoặc của PMTDtừ FSF, hoặc của PMNM từ OSI.3. Khi có nhiều người đóng góp mã nguồncho một dự án PMTDNM, mỗi người đónggóp có thể sẽ ký thỏa thuận với công tyhoặc quỹ đứng sau PMTDNM đó. Có thỏathuận nhượng lại bản quyền, có thỏathuận khẳng định bản quyền.
  • 7. 2.1. Các loại giấy phép của PMTDNM- Có hơn 70 loại giấy phép khác nhau, dùtrên thực tế chỉ 4-5 loại sử dụng phổ biến.- Có 4 quyền tự do cơ bản cho NSD từ FSF:1. Tự do sử dụng vì bất kỳ mục đích gì2. Tự do phân phối cho bất kỳ ai3. Tự do sửa đổi theo như cầu sử dụng4. Tự do phân phối lại bản sửa đổi cho bấtkỳ ai, dù có phí hay miễn phí.- PMTD là nói về quyền tự do, như tự dongôn luận, không phải tự do uống bia.- Có 10 điểm trong định nghĩa PMNM từ OSI
  • 8. 2.2. Các giấy phép dễ dãi1. Còn được gọi là các giấy phép hào phónghoặc tối thiểu, bản chất: Tự do cho tới lập trìnhviên. Khi phân phối lại phần mềm, lập trình viêncó thể được phép phân phối lại phần mềm ởdạng mã nguồn hoặc mã nhị phân nhưPMSHĐQ. Điển hình là giấy phép họ BSD. BSDcho quyền thay đổi tùy ý PM và tích hợp vàocác PM khác mà không có hạn chế nào.2. Thường các giấy phép BSD được traocho những dự án thí điểm, dự án làmchuẩn có kinh phí từ Chính phủ Mỹ.3. Giấy phép tương tự: Apache,Zope Public License
  • 9. 2.3. Các giấy phép mạnh1. Còn được gọi là các giấy phép Copyleft.2. Mang Tự do cho tới người sử dụng.Bất kỳ ai đóng góp thêm mã nguồnvào cho chương trình thì các mã nguồnđó cũng sẽ mang giấy phép gốc ban đầukhi phân phối phần mềm phái sinh đó.3. Triết lý: PM có tác giả, không có chủ sở hữu.4. Các giấy phép Copyleft: GNU GeneralPulic Licence (gần 70% các PMTDNMmang giấy phép này, trong đó có nhânLinux); GNU Lesser General Public Licence(LGPL); Affero General Public Licence(AGPL). Ngoài ra có 1 số giấy phép mạnh:Sleepycat; eCos Licence; IBM Public Licence 1.0;Mozilla Public Licence 1.1.
  • 10. 2.4. Phân phối theo vài giấy phép1. Sử dụng giấy phép đôi. Ví dụ: Trolltechphân phối Qt theo giấy phép đôi: nếu phầnmềm GPL đi với Qt thì sử dụng Qt GPL. Nếuphần mềm không tương thích GPL đi với Qtthì phải mua giấy phép đặc biệt để sử dụng.Tương tự: StarOffice có giấy phép độc quyền,trong khi OpenOffice.org có giấy phép LGPL.2. Đặc biệt, Mozilla Firefox từng chấp nhậnnhững đóng góp theo 3 giấy phép MPL, GPLvà LGPL, lý do không tìm được các lập trìnhviên đã từng đóng góp mã nguồn cho dự án.3. Thêm thông tin về giấy phép của PMTDNM,xem ở đây (khuyến cáo sử dụng, bản dịch ...).
  • 11. 2.5. Tính tương thích của các giấy phép KHÔNG TƯƠNG THÍCH ▼Với 2 giấy phép nguồn mở không tương thích nhau, thì việc sao chép mãnguồn của chương trình này sang chương trình khác sẽ vi phạm ít nhất 1trong 2 giấy phép đó! Xem thêm: http://www.gnu.org/licenses/license-list.html
  • 12. 2.6. Một vài gợi ýBruce Perens A. Cần bao nhiêu giấy phép thì đủ? Trả lời: 4: (1) Giấy phép quà tặng – Apache 2.0 (2) Giấy phép có đi có lại – GPLv3 (3) Giấy phép trung gian – LGPLv3: Tạo ra thư viện theo mẫu của GPL, nhưng cho phép sử dụng được với các PMSHĐQ. (4) Giấy phép cho SaaS – AGPLv3B. Sử dụng giấy phép PMTDNM với các PMSHĐQ như thế nào?(1) Các bộ vi xử lý tách biệt: 2 vi xử lý trong 1 chip(2) Nhân Linux GPLv2; Chạy trên đỉnh nhân Linux - bất kỳ GP nào!(3) Có những điều không được làm.Điều gì sẽ xảy ra nếu trong một hệ thống lớn có 2 loại giấy phép phầnmềm không tương thích nhau với các quyền bản quyền trái ngượcnhau hoàn toàn? ► Kiến trúc mở! ► Kết hợp PMTDNM & API mở!Các khái niệm mới: các thời điểm thiết kế, phân phối và chạy & conđệm giấy phép ...
  • 13. 3. Hệ thống giấy phép tài liệu mở1. Xuất xứ: Tài liệu là một phần không thể thiếu củachương trình như theo Luật SHTT của TBN. Tài liệu cầncó cùng mức tự do với phần mềm. Bất kỳ lúc nào có thayđổi trong chương trình thì cũng có thay đổi trong tài liệu.2. Tài liệu chương trình thường không có định dạng, hoặcở dạng văn bản thô, để không bị phụ thuộc vào bất kỳtrình soạn thảo nào, công ty nào.3. Phổ biến: 2 hệ thống giấy phép tư liệu mở: GNUGeneral Free Document Licence (GFDL) và CreativeCommons (CC).4. Vô số: văn bản, ảnh, âm thanh, multimedia... có GP CC.
  • 14. 3.1. Creative Commons là gì?1. Các giấy phép mở chocác tư liệu2. Phương pháp tuân thủ,bảo vệ quyền SHTT - Đối với người sáng tạo - Đối với người sử dụng3. Sử dụng trong giáo dục
  • 15. 3.2. Quyền và nghĩa vụ tiêu chuẩn1. Các quyền cơ bản của người sử dụng giấy phép CC - Sao chép tác phẩm - Phân phối tác phẩm - Hiển thị hoặc trình bày tác phẩm - Truyền đạt tác phẩm - Làm các bản sao nguyên tác của tác phẩm lên CD/DVD2. Các nghĩa vụ - Ghi công tác giả, người sáng tạo - Tuân thủ giấy phép với các quyền được trao - Giữ lại bất kỳ lưu ý bản quyền nào - Chỉ ra liên kết tới giấy phép ở bất kỳ bản sao nào - Chỉ ra các phần tùy biến đối với các tác phẩm phái sinh3. Không được phép: - Chỉnh sửa các điều khoản giấy phép - Sử dụng tác phẩm mà gây hại cho uy tín của tác giả - Ngụ ý tác giả phê chuẩn hoặc đỡ đầu cho bạn - Hạn chế người sử dụng khác bằng bất kỳ công nghệ gì
  • 16. 3.3. Các yếu tố tùy chọn của giấy phépCó 4 yếu tố tùy chọn cho giấy phép CC1. Ghi công - bắt buộc (BY) 2. Phi thương mại (NC)3. Không có tác phẩm phái sinh (ND) 4. Chia sẻ giống tương tự (SA)
  • 17. 3.4. Các giấy phép CC tiêu chuẩnCó 6 loại giấy phép CC tiêu chuẩn:1. Ghi công (BY)2. Ghi công - Phi thương mại (BY-NC)3. Ghi công - Chia sẻ tương tự (BY-SA)4. Ghi công - Không có phái sinh (BY-ND)5. Ghi công - Phi thương mại -Chia sẻ tương tự (BY-NC-SA)6. Ghi công - Phi thương mại -Không có phái sinh (BY-NC-ND)
  • 18. 3.5. Mức độ tự do của các giấy phép CCMột số khái niệm:1. Miền công cộng No Rights Reserved2. Giữ lại một số quyền Some Rights Reserved3. Giữ lại tất cả các quyền All Rights Reserved
  • 19. 3.6. Ghi công các tư liệu có giấy phép CCCác nội dung ghi nhận công cho tác phẩm1. Công nhận người sáng tạo2. Đưa ra tên tác phẩm3. Đưa ra URL của tác phẩm4. Đưa ra dạng & URL giấy phép của tác phẩm (nếu được)5. Giữ nguyên lưu ý bản quyền của tác phẩmMột số lưu ý:1. Xác định người sáng tạo2. Ghi công cho những người có liên quan: cấp vốn, NXB...3. Luôn có giấy phép CC4. Liên kết tới site có tác phẩm gốc ban đầu5. Phái sinh: “Đây là tác phẩm phái sinh của ...”
  • 20. 3.7. Tìm kiếm các tư liệu có giấy phép CC4 bước tìm kiếm:1. Khởi tạo tìm kiếm2. Chọn giấy phép3. Chọn dạng tư liệu4. Tiến hành tìm kiếm http://search.creativecommons.org
  • 21. 3.8. Một số tư liệu có giấy phép CC sẵn cóTên gọi Mô tả URLWiki Hơn 13 triệu tệp hình ảnh, âm thanh, đa http://commons.wikimedia.org/wiki/Main_PageCommons phương tiện. Có đường dẫn tới nhiều dự án khác như: Meta-Wiki, Wikibooks, Wikispecies, Wikisource, Wiktionary, Wikiversity, ...Tài nguyên Gần 40.000 tài nguyên các khóa học từ http://www.oercommons.org/giáo dục phổ thông 12 lớp tới cao đẳng, có giấymở phép mở, sử dụng tự do.Thư viện Hơn 1 triệu đầu sách các loại. http://openlibrary.org/mởSách giáo Nơi đăng ký và tập hợp các đường dẫn http://www.opentextbook.org/khoa mở tới các dự án, các kho sách giáo khoa mở.Máy tìm Cổng truy cập các tạp chí điện tử mở http://www.oajse.com/kiếm các của Đại học Mở Krishna Kanta Handiqui.tạp chí mở Điểm khởi đầu để tìm kiếm vô số các tạp chí mở khác trên thế giới.
  • 22. 3.9. Tóm tắt về các tư liệu CC1. Các tư liệu CC là cách thúc đẩyđổi mới sáng tạo thông qua việcmở ra tri thức cho mọi người trongkhi vẫn tôn trọng các quyền SHTT.2. Khuyến khích đổi mới sáng tạotiếp tục dựa vào tri thức đã có.3. Có khả năng là lựa chọn tốt vềTài nguyên Giáo dục Mở - OER(Open Education Resources) chogiáo dục Việt Nam → Các trườngđại học thường đi tiên phong.
  • 23. 3.10. Tài nguyên Giáo dục Mở (OER) Tuyên bố của Hội nghị OER Thế giới, 20-22/06/2012, do UNESCO tổ chức tại Paris, Pháp, đã khuyến cáo ▼ 1. Khuyến khích nâng cao nhận thức và sử dụng OER. 2. Tạo thuận lợi cho các môi trường sử dụng CNTT-TT. 3. Tăng cường phát triển các chiến lược và chính sách OER. 4. Thúc đẩy hiểu biết và sử dụng các khung cấp phép mở. 5. Hỗ trợ xây dựng năng lực vì sự phát triển bền vững các tư liệu học tập chất lượng. 6. Khuyến khích các liên minh chiến lược về OER. 7. Thúc đẩy phát triển và áp dụng OER trong các ngôn ngữ vàXuất bản truy ngữ cảnh văn hóa khác nhau. cập mở 8. Thúc đẩy nghiên cứu về OER (Open 9. Tạo thuận lợi để phát hiện, tìm kiếm sử dụng và chia sẻ OER. Access 10. Thúc đẩy việc cấp phép mở cho các tư liệu giáo dục được Publishing) tạo ra từ ngân sách nhà nước.
  • 24. 3.11. Các tài liệu tham khảo về CC 1. Creative Commons là gì? Cho các giáo viên và học sinh. http://www.smartcopying.edu.au/scw/webdav/site/scwsite/shared/What_is_Cr 2. Làm thế nào để tìm kiếm các tư liệu Creative Commons bằng việc sử dụng Cổng tìm kiếm Creative Commons. http://www.smartcopying.edu.au/scw/webdav/site/scwsite/shared/CC%20Port 3. Cách ghi nhận công các tư liệu có giấy phép Creative Commons cho các giáo viên và học sinh. http://www.smartcopying.edu.au/scw/webdav/site/scwsite/shared/attribute.pdf Cả 3 tài liệu trên đều do Trung tâm Xuất sắc ARC vì các nền Công nghiệpSáng tạo và Đổi mới thông qua Creative Commons Úc và Nhóm Cố vấn Bảnquyền của Hội đồng cấp Bộ các Công tác Giáo dục, Việc làm, Huấn luyện vàThanh niên, xuất bản. 4.Các ảnh biểu tượng sử dụng từ các nguồn sau: http://creativecommons.org/about/downloads/ http://commons.wikimedia.org/w/index.php?search=open+icon+library&butt
  • 25. 3.12. Ví dụ về các giấy phép tài liệu mở 26/09/2012, 3 tài liệu của Viện hàn lâm Công nghệ Mở - FTA (FreeTechnology Academy), giấy phép GFDL, CC BY-SA đã được dịch xong sang tiếng Việt và xuất bản trên mạng Internet.
  • 26. 4. Kết luận1. SHTT tác động lên PMTDNM. Nếu được áp dụng đúng, thì nó cótác dụng bảo vệ sự tồn tại của PMTDNM và các giấy phép của nó.2. Có nhiều loại giấy phép, với các ưu nhược điểm khác nhau.Trong khi GPL đưa quyền tự do về tới tận người sử dụng đầu cuối,thì BSD lại đưa quyền tự do về cho những người sửa đổi hoặcphân phối lại.3. Khi khởi xướng một dự án PMTDNM, rất quan trọng phải chọnngay một giấy phép để theo vì sau này không dễ để sửa đổi.4. PMTDNM và PMSHĐQ không chỉ khác nhau về bản chất cácgiấy phép, mà còn khác nhau ở bản chất của mô hình phát triển vàcác mô hình kinh doanh.5. Có các hệ thống giấy phép cho các tư liệu mở như GFDL và CC.6. Vô số tài nguyên giáo dục mở tiếng ngước ngoài có các giấyphép CC. Rất cần có bằng tiếng Việt.Lưu ý: Có khả năng trong tương lai, các công ty và các lập trìnhviên sẽ phải chú ý tới cái gọi là: Hệ thống phần mềm kiến trúc mở.
  • 27. Tất cả các hình sử dụng trong tài liệu này đều:hoặc có các giấy phép CC, hoặc nằm trong miềncông cộng, hoặc đã được tác giả của tài liệu tùybiến dựa vào các hình đó. Cảm ơn! Hỏi đáp