CHƯƠNG1                                      TỔNG QUAN                          THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN1. Cơ sở hình thà...
− TTCK laø hình thöùc phaùt trieån cao cuûa neàn saûn xuaát haøng hoaù,      thò tröôøng naøy chæ toàn taïi vaø phaùt trie...
•   Thò tröôøng giao dòch kyø haïn laø thò tröôøng giao dòch theo giaù       thoûa thuaän khi kyù hôïp ñoàng, nhöng thanh ...
SGDCK ñöôïc thaønh laäp theo quy ñònh cuûa phaùp luaät, laø moät toå chöùccoù tö caùch phaùp nhaân, coù theå ñöôïc toå chö...
− Nhöõng ñònh cheá tieát kieäm hôïp ñoàng (contractual saving institutions)       goàm coù nhöõng coâng ty baûo hieåm (ins...
− Tạo tính thanh khoản cho các CK.Các NĐT có thể chuyển đổi các CK họ sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại CK khác.    − Đá...
+ Quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chào bán;   quyết định mức cổ tức hằng năm của từng ...
− Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý công ty, có toàn quyền nhân danh công ty để  quyết định, thực hiện các quyền và ngh...
phải đền bù thiệt hại cho công ty; thành viên phản đối thông qua quyết định nói    trên được miễn trừ trách nhiệm. Trong t...
+ Quyết định lương và phụ cấp (nếu có) đối với người lao động trong công ty kể cả    người quản lý thuộc thẩm quyền bổ nhi...
+ Kiến nghị HĐQT hoặc Đại hội đồng cổ đông các biện pháp sửa đổi, bổ sung, cải        tiến cơ cấu tổ chức quản lý, điều hà...
Tiêu chuẩn các công ty phải đáp ứng trước khi được phép phát hành chứng khoán racông chúng được chia ra làm 2 nhóm tiêu ch...
−    Phát hành ra công chúng.  3.1.2 Phân loại theo tính chất chắc chắn của đợt phát hành:  −     Phát hành không bảo lãnh...
−    Việc đấu giá mua CP được thực hiện theo hình thức bỏ phiếu kín.  −    Khi cuộc đấu giá bắt đầu, mọi phiếu đấu giá khô...
(4) Giá đấu thành công bình quân:   (40.000 x 20.000 + 30.000 x 15.000 + 30.000 x 12.000)/100.000 = 16.100 đ/cp   4. Phát ...
+ Các tài liệu khác nhằm thuyết minh rõ phương án huy động.   4.4 Cơ chế điều hành lãi suất các loại TP phát hành:   − Chủ...
−     Đưa ra một cách chính xác, liên tục về các chứng khoán, tình hình hoạt động củacác tổ chức niêm yết, các công ty chứ...
−    Tuân thủ các quy định của SGDCK  −     Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và báo cáo bất thường theo quy định   4. Niêm...
tính hoaëc thoâng qua ñieän thoaïi, fax,…   5.1.3 Hệ thống giao dịch tự động hoàn toàn  Đaëc ñieåm noåi baät cuûa heä thoá...
Xác nhận kết quả giao dịch Cổ phiếu TMT:    −   Mua: Tổng cộng 3.200 cổ phiếu    + Nhà ĐT A mua được 1.000 cổ phiếu    + N...
−        Áp dụng cho khớp lệnh định kỳ.    Ví dụ: Sổ lệnh cổ phiếu AAA như sau:    − Kết quả khớp lệnh:    + 1.000 cổ phiế...
−       Là lệnh đặt mua/bán chứng khoán tại mức giá mở cửa.−       Được ưu tiên trước lệnh giới hạn.−       Được nhập vào ...
−    Traùi phieáu: yeát giaù 100ñ   5.7 Biên độ dao động giá (price change limits)   Ñoù laø giôùi haïn toái ña (giaù traà...
−     Làm trung gian hoà giải theo yêu cầu của thành viên giao dịch khi phát sinh tranhchấp liên quan đến hoạt động giao d...
giao dịch    −   Giá sàn: mức giá thấp nhất mà một loại CK có thể được thực hiện trong phiêngiao dịch   6.4.4 Phương thức ...
THỊ TRƯỜNG CỔ PHIẾU1. Khái niệm       Cổ phiếu là giấy chứng nhận cấp cho cổ đông để chứng nhận số cổ phần mà cổđông đó ...
Giá trị sổ sách mỗi cổ phần = Vốn cổ phần ròng (giá trị tài sản ròng)/số cổ phầnthường đang lưu hànhVốn CP ròng (giá trị t...
− Cổ phần ưu đãi hoàn lại;   − Cổ phần ưu đãi khác do Điều lệ công ty quy định.5. Đònh giaù coå phieáu thöôøng5.1 YÙ töôûn...
=> V = D1/(ke - g)Ví duï 1: Coå töùc kyø voïng cuûa coå phieáu ACB ôû thôøi kyø t = 1 laø4.000ñ/coå phieáu. Coå töùc naøy ...
6.1 Coå phieáu öu ñaõiNeáu thay giaù thò tröôøng hieän taïi (P0) cho giaù trò lyù thuyeát (V) trongcoâng thöùc tính giaù t...
(3) Đánh giá giá trị doanh nghiệp và tình hình kinh tế- Thị trường chứng khoán là nơi đánh giá giá trị doạnh nghiệp và tìn...
1.2.3 Căn cứ theo hình thức chứng khoán- Chứng khoán ghi danh: là chứng khoán trên đó có ghi tên người sở hữu. Thông thườn...
Kỳ hạn chứng quyền 28/3/03-28/4/03Nếu A không muốn mua CP, A có thể bán chứng quyền với giá 3000đ/chứng quyền+ Chứng khế: ...
- Tính thanh khoản: Thị trường chứng khoán phải đảm bảo tính thanh khoản cao giúp chocác nhà đầu tư có thể mua và bán chứn...
- Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho mìnhchứng khoán có lợi nhuận cao nhất2. Ng...
đạt được tốc độ tăng trưởng cao thì các nhà đầu tư có thể thu đượccác khoản lợi từ s...
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
1chung khoan in
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

1chung khoan in

1,097 views

Published on

thị trường chứng khoán

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,097
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

1chung khoan in

  1. 1. CHƯƠNG1 TỔNG QUAN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN1. Cơ sở hình thành và phát triển TTCK − Nhu cầu giao lưu vốn − Sự xuất hiện các giấy tờ có giá − Các nước trên thế giới đều có những chính sách kinh tế -tài chính nhằm thúc đẩy sự hình thành và phát triển củaTTCK, và được thể hiện: + Xây dựng luật, cải cách thuế,… + Hình thành nhiều công cụ tài chính mới + Phát triển thị trường phi tập trung (OTC – Over The Counter) + Có sự đổi mới mạnh mẽ về mặt kỹ thuật + Thành lập các thị trường chứng khoán phái sinh (Derivatives) + Mở rộng sự tham gia của các trung gian tài chính.2. Khái niệm TTCKThị trường chứng khoaùn coù nhieàu khaùi nieäm khaùc nhau, sau ñaây laømoät soá khaùi nieäm ñöôïc söû duïng nhieàu nhaát: − TTCK laø nôi giao dòch nhöõng coå phieáu, traùi phieáu vaø nhöõng saûn phaåm phaùi sinh. Cuøng vôùi heä thoáng ngaân haøng, TTCK taïo moät doøng chaûy taøi chính trong neàn kinh teá. − TTCK laø moät thò tröôøng coù toå chöùc, laø nôi caùc chöùng khoaùn ñöôïc mua baùn tuaân theo nhöõng quy taéc ñaõ ñöôïc aán ñònh. − Cuõng coù quan nieäm cho raèng TTCK laø moät thò tröôøng coù toå chöùc vaø hoaït ñoäng coù ñieàu khieån, laø nôi dieãn ra caùc hoaït ñoäng mua baùn caùc loaïi chöùng khoaùn trung vaø daøi haïn giöõa nhöõng ngöôøi phaùt haønh chöùng khoaùn vaø mua chöùng khoaùn hoaëc kinh doanh chöùng khoaùn.3. Đặc trưng của TTCK − TTCK xuaát hieän khi caùc chöùng khoaùn ñöôïc phaùt haønh vaø trao ñoåi. − TTCK laø thò tröôøng voán trung vaø daøi haïn. − TTCK laø thò tröôøng maø ôû ñoù khoâng coù söï can thieäp, ñoäc ñoaùn hay cöôõng cheá veà giaù caû. Giaù mua baùn treân TTCK hoaøn toaøn do cung caàu quy ñònh. 1
  2. 2. − TTCK laø hình thöùc phaùt trieån cao cuûa neàn saûn xuaát haøng hoaù, thò tröôøng naøy chæ toàn taïi vaø phaùt trieån trong cô cheá kinh teá thò tröôøng.4. Cơ cấu TTCK4.1. Caên cöù vaøo quy trình löu thoâng chöùng khoaùn (mức luânchuyển vốn), coù theå phaân chia TTCK thaønh 2 lọai: − Thò tröôøng sô caáp; − Thò tröôøng thöù caáp.4.2. Caên cöù vaøo phöông thöùc giao dòchTTCK ñöôïc phaân chia thaønh 2 lọai: − Thò tröôøng taäp trung: laø thò tröôøng coù toå chöùc, trong ñoù caùc chöùng khoaùn ñöôïc giao dòch mua baùn taïi moät nôi goïi laø SGDCK hay TTGDCK. − Thò tröôøng phi taäp trung: bao goàm thò tröôøng giao dòch ngoaøi quaày (thò tröôøng OTC – Over The Counter ) vaø thò tröôøng giao dòch “trao tay” + Thò tröôøng OTC laø TTCK, ôû ñoù vieäc giao dòch khoâng dieãn ra taïi moät ñieåm taäp trung maø thoâng qua heä thoáng noái maïng giöõa caùc thaønh vieân, khoâng coù ngaøy giôø hay thuû tuïc nhaát ñònh maø do söï thoûa thuaän cuûa ngöôøi mua vaø ngöôøi baùn. + Thò tröôøng OTC laø TTCKĐặc điểm: • TT OTC giao dịch mua bán CK thông qua hệ thống điện thoại và vi tính nối mạng. • CK niêm yết trên TT OTC có điều kiện niêm yết không quá nghiêm ngặt, chỉ cần được phép phát hành là có thể giao dịch ◊ mức độ tín nhiệm không cao.4.3 Caên cöù vaøo kyø haïn giao dòch, TTCK coù theå ñöôïc phaânchia thaønh: − Thò tröôøng trao ngayThò tröôøng trao ngay (coøn goïi laø thò tröôøng thôøi ñieåm) laø thò tröôøngmaø vieäc giao dòch mua baùn chöùng khoaùn theo giaù thoûa thuaän khi kyùhôïp ñoàng, nhöng thanh toaùn vaø giao nhaän chöùng khoaùn seõ dieãn ratieáp theo sau ñoù moät hoaëc hai ngaøy. − Thò tröôøng giao dòch kyø haïn 2
  3. 3. • Thò tröôøng giao dòch kyø haïn laø thò tröôøng giao dòch theo giaù thoûa thuaän khi kyù hôïp ñoàng, nhöng thanh toaùn vaø giao nhaän chöùng khoaùn seõ dieãn ra sau moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh theo quy ñònh trong hôïp ñoàng. − Thò tröôøng giao dòch töông lai. • Thò tröôøng giao dòch töông lai laø thò tröôøng mua baùn chöùng khoaùn theo moät loaïi hôïp ñoàng ñònh saün, giaù caû ñöôïc thöïc hieän trong ngaøy giao dòch nhöng vieäc giao nhaän vaø thanh toaùn seõ dieãn ra trong moät kyø haïn nhaát ñònh trong töông lai.4.4 Căn cứ vào hàng hoá giao dịch: – Thị trường cổ phiếu. – Thị trường trái phiếu. – Thị trường các công cụ CK phái sinh.5. Các chủ thể tham gia TTCK tập trung5.1 UÛy Ban Chöùng Khoaùn Quoác Gia.UÛy Ban Chöùng Khoaùn Quoác Gia laø cô quan quaûn lyù ñieàu tieát vó moâveà TTCK do Chính phuû thaønh laäp, tuy nhieân khoâng phaûi UÛy BanChöùng Khoaùn Quoác Gia ra ñôøi khi baét ñaàu xuaát hieän TTCK. Quaù trìnhphaùt trieån TTCK theá giôùi cho thaáy raèng UÛy Ban Chöùng Khoaùn QuoácGia ñöôïc hình thaønh sau moät thôøi gian daøi hoaït ñoäng cuûa TTCK phitaäp trung; thò tröôøng naøy hình thaønh moät caùch töï phaùt khi xuaát hieäncoå phieáu, traùi phieáu vaø coù nhu caàu mua baùn laïi caùc chöùng khoaùnnaøy.Chức năng: − Thực hiện các quy định quản lý ngành CK, điều hành và giám sát có hiệu quả hoạt động của TTCK − Kiểm soát mọi vấn đề trong hoạt động thị trường. − Quản lý trực tiếp các tổ chức tự quản. − Thanh tra đối với cá nhân hay tổ chức để bảo vệ lợi ích chung của công chúng.5.2 Sôû giao dòch chöùng khoaùn (SGDCK).SGDCK laø nôi gaëp gôõ giöõa caùc thaønh vieân cuûa TTCK ñeå thöônglöôïng ñaáu giaù mua baùn chöùng khoaùn, vaø laø cô quan phuïc vuï cho hoaïtñoäng giao dòch mua baùn chöùng khoaùn. 3
  4. 4. SGDCK ñöôïc thaønh laäp theo quy ñònh cuûa phaùp luaät, laø moät toå chöùccoù tö caùch phaùp nhaân, coù theå ñöôïc toå chöùc theo moät trong nhöõngloaïi hình sôû höõu cô baûn sau: − Sôû höõu Nhaø nöôùc. − Sôû höõu tö nhaân: bao gồm sôû höõu thaønh vieân vaø sôû höõu cuûa caùc coå ñoâng ngoaøi SGDCKChức năng: − Điều hành các hoạt động diễn ra trên Sở GD. − Giám sát, theo dõi các giao dịch giữa các Cty thành viên và khách hàng của họ. − Hoạt động điều hành và giám sát của Sở GD phải được thực hiện trên cơ sở phù hợp với các quy định pháp luật có liên quan đến ngành CK5.3 Caùc nhaø phaùt haønh chöùng khoaùn. − Chính phuû: goàm chính quyeàn Trung öông vaø chính quyeàn ñòa phöông. − Doanh nghieäp: bao goàm coâng ty coå phaàn vaø caùc doanh nghieäp Nhaø nöôùc. − Caùc ñònh cheá taøi chính (financial institutions): caùc ngaân haøng, caùc ty baûo hieåm, caùc quyõ trôï caáp höu boång, caùc coâng ty ñaàu tö, caùc coâng ty taøi chính .…5.4 Caùc nhaø ñaàu tö chöùng khoaùn. − Nhaø ñaàu tö caù nhaân: laø coâng chuùng, moät loaïi chuû theå coù khaû naêng cung öùng moät khoái löôïng tieàn teä raát lôùn. − Caùc toå chöùc ñaàu tö: bao goàm caùc quyõ höu boãng, quyõ töông hoã, caùc coâng ty baûo hieåm, caùc ngaân haøng thöông maïi, caùc coâng ty ñaàu tö quoác gia, caùc quyõ taøi chính coâng, caùc quyõ baûo hieåm xaõ hoäi, quyõ cöùu trôï…5.5 Caùc ñònh cheá taøi chính trung gian (financial intermediaries). − Nhöõng ñònh cheá kyù thaùc (depository institutions) bao goàm caùc ngaân haøng thöông maïi, ngaân haøng tieát kieäm, hieäp hoäi tieát kieäm vaø cho vay. 4
  5. 5. − Nhöõng ñònh cheá tieát kieäm hôïp ñoàng (contractual saving institutions) goàm coù nhöõng coâng ty baûo hieåm (insurance companies), caùc quyõ trôï caáp höu boång (pension funds). − Caùc coâng ty ñaàu tö (investment companies) − Caùc coâng ty taøi chính (financial companies) − Caùc coâng ty kinh doanh vaø moâi giôùi chöùng khoaùn (security brokers and dealers)6. Nguyên tắc hoạt động, chức năng và vai trò của TTCK6.1 Nguyên tắc hoạt động: − Nguyên tắc trung gian.Đây là nguyên tắc căn bản với vai trò của các Cty CK, các nhà môi giới làm cầu nối giữacung và cầu CK.Trên thị trường sơ cấp, NĐT không mua trực tiếp CK từ tổ chức phát hành mà từ các nhàbảo lãnh phát hành.Trên thị trường thứ cấp khách hàng mua bán các CK thông qua các nghiệp vụ môi giới,kinh doanh của Cty CK − Nguyên tắc cạnh tranh:Theo nguyên tắc này, giá cả trên TTCK phản ảnh quan hệ cung cầu về CK và thể hiệntương quan cạnh tranh giữa các Cty.Trên thị trường sơ cấp, các nhà phát hành cạnh tranh nhau để bán CK cho NĐT, cònNĐT tự do lựa chọn CK theo mục tiêu của mình.Trên thị trường thứ cấp, các NĐT cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho mình lợi nhuậncao nhất. − Nguyên tắc công khai:Nguyên tắc này nhằm đảm bảo lợi ích cho tất cả những người tham gia thị trường, thểhiện tính công bằng có nghĩa là mọi người tham gia thị trường đều phải tuân thủ nhữngquy định, được bình đẳng trong việc chia sẻ thông tin và trong việc gánh chịu các hìnhthức xử phạt nếu vi phạm vào những quy định đó.Nguyên tắc này nhằm bảo vệ NĐT, đồng thời NĐT phải chịu trách nhiệm về các quyếtđịnh đầu tư của mình.6.2 Chức năng của TTCK − Huy động VĐT cho nền KT.Thông qua việc mua CK do các cty phát hành hoặc từ Cphủ, chính quyền địa phương,NĐT đã cung ứng một lượng vốn lớn cho hoạt động SXKD và góp phần mở rộng sảnxuất xã hội. − Cung cấp môi trường ĐT cho công chúng.TTCK cung cấp cho công chúng môi trường đầu tư lành mạnh với cơ hội lựa chọn phongphú (thông qua tính chất, thời hạn, độ rủi ro của CK) − Tạo môi trường giúp Chính Phủ thực hiện chính sách kinh tế vĩ mô.Các chỉ báo của TTCK phản ảnh động thái của nền kinh tế một cách nhạy bén và chínhxác, là công cụ giúp Cphủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô.6.3 Vai trò của TTCK 5
  6. 6. − Tạo tính thanh khoản cho các CK.Các NĐT có thể chuyển đổi các CK họ sở hữu thành tiền mặt hoặc các loại CK khác. − Đánh giá hoạt động của các DN.Thông qua sự biến động giá CK, NĐT có thể đánh giá DN một cách khách quan và khoahọc. − Hỗ trợ và thúc đẩy các CTyCP ra đời và phát triển.TTCK hỗ trợ chương trình CP hoá, thu hút NĐT góp vốn vào Cty CP; ngược lại sự pháttriển mô hình Cty CP làm phong phú và đa dạng các loại hàng hoá, thúc đẩy sự phát triểnTTCK − Thu hút VĐT nước ngoài.Thông qua việc phát hành TP hoặc CP ra thị trường vốn quốc tế để thu hút ngoại tệ.7. Nhöõng maët haïn cheá của TTCK. − TTCK luoân tieàm aån khaû naêng luõng ñoaïn thò tröôøng vaø coù theå gaây neân khuûng hoaûng thò tröôøng. − TTCK coù theå taïo ra caùc hieän töôïng giao dòch noäi giaùn. − TTCK coù theå phaùt sinh caùc thoâng tin khoâng ñuùng veà hoaït ñoäng cuûa doanh nghieäp hoaëc moät loaïi chöùng khoaùn. CHƯƠNG 2 CÔNG TY CỔ PHẦN1. Khái niệmCông ty cổ phần là doanh nghiệp, trong đó: − Vốn điều lệ được chia thành nhiều phần bằng nhau gọi là cổ phần; − Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là ba và không hạn chế số lượng tối đa; − Cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp; − Cổ đông có quyền tự do chuyển nhượng cổ phần của mình cho người khác, trừ cổ đông sở hữu cổ phần ưu đãi biểu quyết. − Công ty cổ phần có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh. − Công ty cổ phần có quyền phát hành chứng khoán các loại để huy động vốn.2. Cơ cấu tổ chứcTùy vào qui mô mà các công ty cổ phần có cơ cấu tổ chức khác nhau, nhưng nhìn chungcác công ty cổ phần thường có cơ cấu tổ chức như sau:2.1 Đại hội cổ đông − Đại hội đồng cổ đông gồm tất cả cổ đông có quyền biểu quyết, là cơ quan quyết định cao nhất của công ty cổ phần. − Đại hội đồng cổ đông có các quyền và nhiệm vụ sau đây: + Thông qua định hướng phát triển của công ty; 6
  7. 7. + Quyết định loại cổ phần và tổng số cổ phần của từng loại được quyền chào bán; quyết định mức cổ tức hằng năm của từng loại cổ phần; Đại hội cổ đông Hội đồng quản trị Chủ tịch HĐQT Ban kiểm soát Giám đốc P. Giám đốcPhòng hành Phòng kinh Phòng kế Phòng đầu Các đơn vịchánh nhân doanh toán tư trực thuộc sự + Bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm thành viên Hội đồng quản trị, thành viên Ban kiểm soát; + Quyết định đầu tư hoặc bán số tài sản có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty nếu Điều lệ công ty không quy định một tỷ lệ khác; + Quyết định sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty; + Thông qua báo cáo tài chính hằng năm; + Quyết định mua lại trên 10% tổng số cổ phần đã bán của mỗi loại; + Xem xét và xử lý các vi phạm của HĐQT, Ban kiểm soát gây thiệt hại cho công ty và cổ đông công ty; + Quyết định tổ chức lại, giải thể công ty; + Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật doanh nghiệp và Điều lệ công ty. + Cổ đông là tổ chức có quyền cử một hoặc một số người đại diện theo uỷ quyền thực hiện các quyền cổ đông của mình theo quy định của pháp luật; trường hợp có nhiều hơn một người đại diện theo uỷ quyền được cử thì phải xác định cụ thể số cổ phần và số phiếu bầu của mỗi người đại diện. Việc cử, chấm dứt hoặc thay đổi người đại diện theo uỷ quyền phải được thông báo bằng văn bản đến công ty trong thời hạn sớm nhất. 2.2 Hội đồng quản trị 7
  8. 8. − Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý công ty, có toàn quyền nhân danh công ty để quyết định, thực hiện các quyền và nghĩa vụ của công ty không thuộc thẩm quyền của Đại hội đồng cổ đông.− HĐQT có các quyền và nhiệm vụ sau đây:+ Quyết định chiến lược, kế hoạch phát triển trung hạn và kế hoạch kinh doanh hằng năm của công ty;+ Kiến nghị loại cổ phần và tổng số cổ phần được quyền chào bán của từng loại;+ Quyết định chào bán cổ phần mới trong phạm vi số cổ phần được quyền chào bán của từng loại; quyết định huy động thêm vốn theo hình thức khác;+ Quyết định giá chào bán cổ phần và trái phiếu của công ty;+ Quyết định mua lại cổ phần.+ Quyết định phương án đầu tư và dự án đầu tư trong thẩm quyền và giới hạn theo Luật doanh nghiệp hoặc Điều lệ công ty;+ Quyết định giải pháp phát triển thị trường, tiếp thị và công nghệ; thông qua hợp đồng mua, bán, vay, cho vay và hợp đồng khác có giá trị bằng hoặc lớn hơn 50% tổng giá trị tài sản được ghi trong báo cáo tài chính gần nhất của công ty hoặc một tỷ lệ khác nhỏ hơn quy định tại Điều lệ công ty;+ Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức, ký hợp đồng, chấm dứt hợp đồng đối với Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý quan trọng khác do Điều lệ công ty quy định; quyết định mức lương và lợi ích khác của những người quản lý đó; cử người đại diện theo uỷ quyền thực hiện quyền sở hữu cổ phần hoặc phần vốn góp ở công ty khác, quyết định mức thù lao và lợi ích khác của những người đó;+ Giám sát, chỉ đạo Giám đốc hoặc Tổng giám đốc và người quản lý khác trong điều hành công việc kinh doanh hằng ngày của công ty;+ Quyết định cơ cấu tổ chức, quy chế quản lý nội bộ công ty, quyết định thành lập công ty con, lập chi nhánh, văn phòng đại diện và việc góp vốn, mua cổ phần của doanh nghiệp khác;+ Duyệt chương trình, nội dung tài liệu phục vụ họp Đại hội đồng cổ đông, triệu tập họp Đại hội đồng cổ đông hoặc lấy ý kiến để Đại hội đồng cổ đông thông qua quyết định;+ Trình báo cáo quyết toán tài chính hằng năm lên Đại hội đồng cổ đông;+ Kiến nghị mức cổ tức được trả; quyết định thời hạn và thủ tục trả cổ tức hoặc xử lý lỗ phát sinh trong quá trình kinh doanh;+ Kiến nghị việc tổ chức lại, giải thể hoặc yêu cầu phá sản công ty;+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật doanh nghiệp và Điều lệ công ty.+ HĐQT thông qua quyết định bằng biểu quyết tại cuộc họp, lấy ý kiến bằng văn bản hoặc hình thức khác do Điều lệ công ty quy định. Mỗi thành viên HĐQT có một phiếu biểu quyết.+ Khi thực hiện chức năng và nhiệm vụ của mình, HĐQT tuân thủ đúng quy định của pháp luật, Điều lệ công ty và quyết định của Đại hội đồng cổ đông. Trong trường hợp quyết định do HĐQT thông qua trái với quy định của pháp luật hoặc Điều lệ công ty gây thiệt hại cho công ty thì các thành viên chấp thuận thông qua quyết định đó phải cùng liên đới chịu trách nhiệm cá nhân về quyết định đó và 8
  9. 9. phải đền bù thiệt hại cho công ty; thành viên phản đối thông qua quyết định nói trên được miễn trừ trách nhiệm. Trong trường hợp này, cổ đông sở hữu cổ phần của công ty liên tục trong thời hạn ít nhất một năm có quyền yêu cầu HĐQT đình chỉ thực hiện quyết định nói trên.2.3 Chủ tịch Hội đồng quản trị− Đại hội đồng cổ đông hoặc HĐQT bầu Chủ tịch HĐQT theo quy định tại Điều lệ công ty. Trường hợp HĐQT bầu Chủ tịch HĐQT thì Chủ tịch được bầu trong số thành viên HĐQT. Chủ tịch HĐQT có thể kiêm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc công ty nếu Điều lệ công ty không có quy định khác.− Chủ tịch HĐQT có các quyền và nhiệm vụ sau đây:+ Lập chương trình, kế hoạch hoạt động của Hội đồng quản trị;+ Chuẩn bị hoặc tổ chức việc chuẩn bị chương trình, nội dung, tài liệu phục vụ cuộc họp; triệu tập và chủ toạ cuộc họp HĐQT;+ Tổ chức việc thông qua quyết định của HĐQT;+ Giám sát quá trình tổ chức thực hiện các quyết định của HĐQT;+ Chủ toạ họp Đại hội đồng cổ đông;+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật này và Điều lệ công ty.− Trường hợp Chủ tịch HĐQT vắng mặt thì uỷ quyền bằng văn bản cho một thành viên khác để thực hiện các quyền và nhiệm vụ của Chủ tịch HĐQT theo nguyên tắc quy định tại Điều lệ công ty. Trường hợp không có người được uỷ quyền hoặc Chủ tịch HĐQT không làm việc được thì các thành viên còn lại bầu một người trong số các thành viên tạm thời giữ chức Chủ tịch HĐQT theo nguyên tắc đa số quá bán.2.4 Giám đốc− HĐQT bổ nhiệm một người trong số họ hoặc thuê người khác làm Giám đốc hoặc Tổng giám đốc. Trường hợp Điều lệ công ty không quy định Chủ tịch HĐQT là người đại diện theo pháp luật thì Giám đốc hoặc Tổng giám đốc là người đại diện theo pháp luật của công ty.− Giám đốc hoặc Tổng giám đốc là người điều hành công việc kinh doanh hằng ngày của công ty; chịu sự giám sát của HĐQT và chịu trách nhiệm trước HĐQT và trước pháp luật về việc thực hiện các quyền và nhiệm vụ được giao.+ Nhiệm kỳ của Giám đốc hoặc Tổng giám đốc (TGĐ) không quá năm năm; có thể được bổ nhiệm lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.+ Giám đốc hoặc TGĐ công ty không được đồng thời làm Giám đốc hoặc TGĐ của doanh nghiệp khác.− Giám đốc hoặc TGĐ có các quyền và nhiệm vụ sau đây:+ Quyết định các vấn đề liên quan đến công việc kinh doanh hằng ngày của công ty mà không cần phải có quyết định của Hội đồng quản trị;+ Tổ chức thực hiện các quyết định của Hội đồng quản trị;+ Tổ chức thực hiện kế hoạch kinh doanh và phương án đầu tư của công ty;+ Kiến nghị phương án cơ cấu tổ chức, quy chế quản lý nội bộ công ty;+ Bổ nhiệm, miễn nhiệm, cách chức các chức danh quản lý trong công ty, trừ các chức danh thuộc thẩm quyền của HĐQT;− GĐ hoặc TGĐ có các quyền và nhiệm vụ sau đây (tt): 9
  10. 10. + Quyết định lương và phụ cấp (nếu có) đối với người lao động trong công ty kể cả người quản lý thuộc thẩm quyền bổ nhiệm của Giám đốc hoặc Tổng giám đốc;+ Tuyển dụng lao động;+ Kiến nghị phương án trả cổ tức hoặc xử lý lỗ trong kinh doanh;+ Các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của pháp luật, Điều lệ công ty và quyết định của HĐQT.+ Giám đốc hoặc Tổng giám đốc phải điều hành công việc kinh doanh hằng ngày của công ty theo đúng quy định của pháp luật, Điều lệ công ty, hợp đồng lao động ký với công ty và quyết định của Hội đồng quản trị. Nếu điều hành trái với quy định này mà gây thiệt hại cho công ty thì Giám đốc hoặc Tổng giám đốc phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và phải bồi thường thiệt hại cho công ty.2.5 Ban kiểm soát (BKS)− Ban kiểm soát có từ 3 đến 5 thành viên nếu Điều lệ công ty không có quy định khác; nhiệm kỳ của BKS không quá năm năm; thành viên BKS có thể được bầu lại với số nhiệm kỳ không hạn chế.− Các thành viên BKS bầu một người trong số họ làm Trưởng BKS. Quyền và nhiệm vụ của Trưởng BKS do Điều lệ công ty quy định. BKS phải có hơn một nửa số thành viên thường trú ở Việt Nam và phải có ít nhất một thành viên là kế toán viên hoặc kiểm toán viên.− Trong trường hợp vào thời điểm kết thúc nhiệm kỳ mà BKS nhiệm kỳ mới chưa được bầu thì BKS đã hết nhiệm kỳ vẫn tiếp tục thực hiện quyền và nhiệm vụ cho đến khi BKS nhiệm kỳ mới được bầu và nhận nhiệm vụ.− Quyền và nhiệm vụ của Ban kiểm soát+ Ban kiểm soát thực hiện giám sát HĐQT, Giám đốc hoặc TGĐ trong việc quản lý và điều hành công ty; chịu trách nhiệm trước Đại hội đồng cổ đông trong thực hiện các nhiệm vụ được giao.+ Kiểm tra tính hợp lý, hợp pháp, tính trung thực và mức độ cẩn trọng trong quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh, trong tổ chức công tác kế toán, thống kê và lập báo cáo tài chính.+ Thẩm định báo cáo tình hình kinh doanh, báo cáo tài chính hằng năm và sáu tháng của công ty, báo cáo đánh giá công tác quản lý của HĐQT.+ Trình báo cáo thẩm định báo cáo tài chính, báo cáo tình hình kinh doanh hằng năm của công ty và báo cáo đánh giá công tác quản lý của HĐQT lên Đại hội đồng cổ đông tại cuộc họp thường niên.+ Xem xét sổ kế toán và các tài liệu khác của công ty, các công việc quản lý, điều hành hoạt động của công ty bất cứ khi nào nếu xét thấy cần thiết hoặc theo quyết định của Đại hội đồng cổ đông hoặc theo yêu cầu của cổ đông hoặc nhóm cổ đông.+ Khi có yêu cầu của cổ đông hoặc nhóm cổ đông, BKS thực hiện kiểm tra trong thời hạn bảy ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu. Trong thời hạn 15, kể từ ngày kết thúc kiểm tra, BKS phải báo cáo giải trình về những vấn đề được yêu cầu kiểm tra đến HĐQT và cổ đông hoặc nhóm cổ đông có yêu cầu.+ Việc kiểm tra của BKS không được cản trở hoạt động bình thường của HĐQT, không gây gián đoạn điều hành hoạt động kinh doanh của công ty. 10
  11. 11. + Kiến nghị HĐQT hoặc Đại hội đồng cổ đông các biện pháp sửa đổi, bổ sung, cải tiến cơ cấu tổ chức quản lý, điều hành hoạt động kinh doanh của công ty. + Khi phát hiện có thành viên HĐQT, Giám đốc hoặc Tổng giám đốc vi phạm nghĩa vụ của người quản lý công ty thì phải thông báo ngay bằng văn bản với HĐQT, yêu cầu người có hành vi vi phạm chấm dứt hành vi vi phạm và có giải pháp khắc phục hậu quả. + Thực hiện các quyền và nhiệm vụ khác theo quy định của Luật doanh nghiệp, Điều lệ công ty và quyết định của Đại hội đồng cổ đông. + Ban kiểm soát có quyền sử dụng tư vấn độc lập để thực hiện các nhiệm vụ được giao. + Ban kiểm soát có thể tham khảo ý kiến của HĐQT trước khi trình báo cáo, kết luận và kiến nghị lên Đại hội đồng cổ đông. 3. Các loại hình công ty cổ phần 3.1 Công ty cổ phần nội bộ Là công ty cổ phần chỉ phát hành cổ phiếu trong số những người sáng lập ra công ty, những cán bộ nhân viên trong công ty và các pháp nhân là những đơn vị trực thuộc những những đơn vị trong cùng tập đoàn của đơn vị sáng lập. Đây là cổ phiếu ký danh không được chuyển nhượng hoặc chỉ được chuyển nhượng theo một số điều kiện nhất định trong nội bộ công ty. Chương 3 THỊ TRƯỜNG SƠ CẤP 1. Phương thức phát hành− Phát hành CK là tiền đề quan trọng trong quá trình luân chuyển CK, là điều kiệnquyết định sự thành công trong quá trình huy động vốn đối với chủ thể phát hành CK.− Có 2 loại phát hành CK:+ Phát hành lần đầu  tạo vốn+ Phát hành bổ sung  tăng vốn 1.1 Phương thức phát hành riêng lẻ Là việc phát hành được thực hiện với quy mô nhỏ trong đó CK được bán trong phạmvi một số người nhất định với những điều kiện hạn chế và không tiến hành rộng rãi racông chúng Các Cty lựa chọn phát hành riêng lẻ:− Cty không đủ tiêu chuẩn để phát hành ra công chúng.− Số lượng vốn cần huy động thấp.− Cty phát hành cổ phiếu nhằm duy trì các mối quan hệ kinh doanh.− Phát hành cho CB-CNVC của Cty. 1.2 Phương thức phát hành ra công chúng (Public Offerings) Là việc phát hành rộng rãi CK ra công chúng với quy mô lớn  Điều kiện phát hành chứng khoán lần đầu ra công chúng: 11
  12. 12. Tiêu chuẩn các công ty phải đáp ứng trước khi được phép phát hành chứng khoán racông chúng được chia ra làm 2 nhóm tiêu chuẩn: + Định lượng + Định tính 2. Bảo lãnh phát hành Bảo lãnh phát hành là việc tổ chức bảo lãnh giúp tổ chức phát hành thực hiện các thủtục trước khi chào bán các CK, tổ chức việc phân phối CK và giúp bình ổn giá CK tronggiai đoạn đầu sau khi phát hành 2.1 Chức năng của tổ chức bảo lãnh phát hành − Tư vấn cho Cty cách tốt nhất để tăng vốn dài hạn − Tăng vốn cho người phát hành bằng cách phân phối CK mới. − Mua CK từ người phát hành sau đó bán lại cho công chúng. − Phân phối lượng CK lớn cho công chúng và cho các NĐT 2.2 Trách nhiệm của tổ chức bảo lãnh phát hành CK− Thực hiện việc thỏa thuận bảo lãnh phát hành với nhà phát hành.− Thiết lập thỏa thuận giữa các thành viên bảo lãnh phát hành, ấn định trách nhiệmpháp lý và ấn định chi phí.− Nhận cam kết về số cổ phần ấn định bảo lãnh phát hành của các thành viên.− Xác định số lượng cổ phần mà mỗi Cty sẽ bán.− Tái phân bổ lại số cổ phần mà thành viên nhóm bảo lãnh phát hành chưa bán hếtcho các thành viên khác có nhu cầu thêm hoặc cho thành viên nhóm bán khác. 2.3 Các hình thức bảo lãnh phát hành− Loại 1: Bảo lãnh bao tiêu (Underwriting) là hình thức bảo đảm chắc chắn.− Loại 2: Đại lý bảo hành với cố gắng cao nhất (best effort)− Loại 3: Bảo đảm tất cả hoặc không (All-or-none)− Loại 4: Bảo lãnh với hạn mức tối thiểu. 2.4 Quy trình bảo lãnh phát hành − Chuẩn bị hồ sơ xin phép phát hành − Phân phối chứng khoán − Kết thúc đợt phát hành 3. Phát hành cổ phiếu của Cty cổ phần 3.1 Phân loại 3.1.1 Phân loại theo phạm vi phát hành: − Phát hành riêng lẻ. 12
  13. 13. − Phát hành ra công chúng. 3.1.2 Phân loại theo tính chất chắc chắn của đợt phát hành: − Phát hành không bảo lãnh. − Phát hành có bảo lãnh. 3.1.3 Phân loại theo cách xác định giá và việc phân phối cổ phiếu. − Phát hành công khai với giá xác định trước. − Phát hành theo phương thức ghi sổ. − Phát hành theo phương thức đấu giá 3.2 Phát hành CP lần đầu của các doanh nghiệp cổ phần hoá. 3.2.1 Đối tượng mua cổ phần − Nhà đầu tư cá nhân − Nhà đầu tư tổ chức + Các doanh nghiệp + Các ngân hàng + Quỹ đầu tư 3.2.2 Tổ chức bán đấu giá cổ phần. a. Phương thức bán đấu giá. − Đấu giá trực tiếp tại DN. − Đấu giá tại các tổ chức tài chính trung gian. − Đấu giá tại TTGDCK. b. Công việc của NĐT tham gia đấu giá: − Gửi đơn đăng ký theo mẫu cho cơ quan đấu giá. − Nộp đầy đủ tiền đặt cọc bằng 10% giá trị cổ phần đăng ký mua tính theo giá khởiđiểm. − Thời gian nộp đơn và đặt cọc tối thiểu 5 ngày trước ngày tổ chức đấu giá. − Thanh toán đầy đủ, đúng hạn tiền mua cổ phần nếu được mua. − Nếu vi phạm sẽ bị huỹ bỏ quyền tham gia đấu giá và không được hoàn trả tiền đặtcọc. c. Điều kiện tổ chức đấu giá. Cuộc đấu giá được thực hiện khi có ít nhất 2 NĐT đủ tiêu chuẩn tham gia đấu giá. Trường hợp có ít hơn 2 người đủ tiêu chuẩn tham dự, Hội đồng đấu giá được phép hũybỏ cuộc đấu giá và tiền ký quỹ được hoàn trả cho các bên có đăng ký tham gia và có thamdự. d. Tiến hành đấu giá. 13
  14. 14. − Việc đấu giá mua CP được thực hiện theo hình thức bỏ phiếu kín. − Khi cuộc đấu giá bắt đầu, mọi phiếu đấu giá không được hoàn trả hay sửa chữa. − Trưởng ban đấu giá công bố thông tin chủ yếu về cuộc đấu giá (theo quy định tạiđiểm 1 mục II phụ lục 12 Thông tư 126/2004/TT-BTC). − Thành viên Ban đấu giá mở hòm phiếu, phân loại phiếu đấu giá hợp lệ và nhậpphiếu đấu giá hợp lệ vào hệ thống. − Ban đấu giá xác định giá đấu thành công, giá đấu thành công bình quân và lập báocáo kết quả đấu giá và lập biên bản đấu giá (theo Phụ lục 11 Thông tư số 126/2004/TT-BTC). − Trưởng Ban đấu giá đọc công bố công khai kết quả và tuyên bố kết thúc cuộc đấugiá. đ. Xác định kết quả đấu giá. − Nguyên tắc xác định kết quả đấu giá theo giá đặt mua từ cao xuống thấp, NĐT đặtmua theo giá nào thì được mua theo giá đó. − NĐT trả giá cao nhất được quyền mua đủ số CP đã đăng ký mua theo giá đã trả.Số CP còn lại lần lượt được bán cho NĐT với các mức giá thấp hơn cho đến hết các CPchào bán. − Trường hợp các bên tham gia đấu giá trả giá bằng nhau thì Hội đồng đấu giá ưutiên bán CP cho các NĐT có tiềm năng hơn về vốn, kinh nghiệm quản lý, trình độ côngnghệ hoặc các chủ nợ. − Trường hợp các bên tham gia đấu giá có tiềm năng như nhau, trả giá bằng nhaunhưng số lượng cổ phần chào bán ít hơn tổng số cổ phần đăng ký mua thì quyền mua cổphần của các bên được xác định trên cơ sở: tổng số cổ phần chào bán và tỷ lệ giữa cổphần của từng bên đã đăng ký so với tổng số cổ phần của các bên đã đăng ký. − Mọi trường hợp trả giá thấp hơn giá khởi điểm đều bị coi là không hợp lệ và bịloại trừ khỏi cuộc đấu giá. Ví dụ: (1) Số lượng chào bán cổ phần đấu giá là 100.000 cổ phần, giá khởi điểm11.000đ/cp (2) NĐT đăng ký:– NĐT A đăng ký mua 40.000cp với giá đặt mua là 20.000đ/cp– NĐT B đăng ký mua 30.000cp với giá đặt mua là 15.000đ/cp– NĐT C đăng ký mua 40.000cp với giá đặt mua là 12.000đ/cp– NĐT D đăng ký mua 20.000cp với giá đặt mua là 12.000đ/cp– NĐT E đăng ký mua 10.000cp với giá đặt mua là 10.000đ/cp (3) Xác định kết quả đấu giá: − NĐT A mua được 40.000cp với giá mua là 20.000đ/cp − NĐT B mua được 30.000cp với giá mua là 15.000đ/cp − NĐT C mua được 30.000cp với giá mua là 12.000đ/cp 14
  15. 15. (4) Giá đấu thành công bình quân: (40.000 x 20.000 + 30.000 x 15.000 + 30.000 x 12.000)/100.000 = 16.100 đ/cp 4. Phát hành trái phiếu Chính phủ 4.1 Phương pháp đấu giá. Việc phát hành TP Chính Phủ được tiến hành chủ yếu dựa trên cơ sở đấu giá giá lãisuất hay đấu giá trên cơ sở giá. 4.2 Một số phương pháp phát hành khác: − Phát hành qua tổ hợp các ngân hàng đầu tư − Phương pháp bán lẻ. 4.3 Trình tự phát hành TP a. Xây dựng kế hoạch phát hành TP − Đối với TP Chính phủ: Căn cứ vào chỉ tiêu huy động vốn đã được Quốc hội quyếtđịnh. − Đối với TP Chính quyền ĐP: UBND cấp Tỉnh thực hiện kế hoạch phát hành TP. − Trong kế hoạch phát hành phải thuyết minh: nhu cầu vốn phát hành, mục đích sửdụng vốn huy động, dự kiến thời gian phát hành trong năm kế hoạch. − KBNN, Quỹ hỗ trợ phát triển, UBND Tỉnh, các tổ chức tài chính, tín dụng côngbố công khai các thông tin về kế hoạch phát hành TP đã được chấp thuận hoặc báo cáotrong năm, chi tiết hàng tháng phân theo từng loại TP, kỳ hạn TP và phương thức pháthành. b. Trình tự, thủ tục phát hành TP. b1. Phát hành tín phiếu KB, Trái phiếu KB, TP công trình TW và TP ngoại tệ. − KBNN tổ chức triển khai việc thực hiện phát hành theo nhu cầu và tiến độ chi củaNSNN. − Việc phát hành theo phương thức bán lẻ qua hệ thống KBNN do Bộ tài chínhquyết định cho từng đợt phát hành. b2. Phát hành TP chính quyền địa phương. − Điều kiện phát hành: + Dự án, công trình sử dụng nguồn thu từ phát hành TP phải thuộc danh mục đầu tưthuộc kế hoạch đầu tư 5 năm đã được HĐND cấp Tỉnh phê duyệt. + Có phương án phát hành TP được HĐND cấp Tỉnh thông qua. + Dư nợ vốn huy động tại thời điểm trình phương án và dư nợ nếu được chấp thuậnphát hành TP bảo đảm không vượt quá 30% VĐT XDCB trong nước hàng năm của NScấp Tỉnh. − Nội dung phương án phát hành TP: + Tên dự án đầu tư sử dụng nguồn phát hành TP. + Quyết định đầu tư của cấp có thẩm quyền. + Hiệu quả KT-XH của dự án. + Tổng số VĐT cần huy động và dự kiến nguồn bảo đảm trả nợ của NS cấp Tỉnh. + Khối lượng huy động; thời hạn, lãi suất huy động và phương án trả nợ khi đến hạn. + Cân đối NS cấp Tỉnh năm báo cáo và khả năng trả nợ của NS các năm tiếp theo. 15
  16. 16. + Các tài liệu khác nhằm thuyết minh rõ phương án huy động. 4.4 Cơ chế điều hành lãi suất các loại TP phát hành: − Chủ tịch UBND cấp Tỉnh, Tổng GĐ tổ chức phát hành thực hiện điều hành lãisuất để tổ chức đấu thầu, lãi suất phát hành theo phương thức bảo lãnh và đại lý pháthành trong phạm vi mức lãi suất trần và biên độ cho phép. − Lãi suất TP phát hành qua hệ thống KBNN theo phương thức bán lẻ do Bộ trưởngBộ tài chính quyết định cho từng đợt phát hành. − Lãi suất được Bộ tài chính thông báo theo phương thức trả lãi sau hàng năm. 5. Phát hành trái phiếu doanh nghiệp − Doanh nghiệp có mức vốn điều lệ đã góp tại thời điểm đăng ký chào bán từ 10 tỷđồng Việt Nam trở lên tính theo giá trị ghi trên sổ kế toán; − Hoạt động kinh doanh của năm liền trước năm đăng ký chào bán phải có lãi, đồngthời không có lỗ luỹ kế tính đến năm đăng ký chào bán, không có các khoản nợ phải trảquá hạn trên một năm; − Có phương án phát hành, phương án sử dụng và trả nợ vốn thu được từ đợt chàobán được Hội đồng quản trị hoặc Hội đồng thành viên hoặc Chủ sở hữu công ty thôngqua; − Có cam kết thực hiện nghĩa vụ của tổ chức phát hành đối với nhà đầu tư về điềukiện phát hành, thanh toán, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư và cácđiều kiện khác. CHƯƠNG 4 THỊ TRƯỜNG THỨ CẤP 1. Khái niệm, chức năng của Sở giao dịch chứng khoán 1.1 Khái niệm SGDCK là một thị trường trong đó việc giao dịch mua bán chứng khoán được thựchiện tại một địa điểm tập trung gọi là sàn giao dịch (Trading floor) hoặc thông qua hệthống máy tính. Lịch sử phát triển của thị trường chứng khoán gắn liền với sự ra đời và phát triển củaSở giao dịch chứng khoán. 1.2 Hình thức sở hữu SGDCK là một tổ chức có tư cách pháp nhân được thành lập theo qui định của phápluật. Lịch sử phát triển trải qua các hình thức: - Hình thức sở hữu thành viên (phổ biến nhất) - Hình thức công ty cổ phần - Hình thức sở hữu nhà nước 1.3 Chức năng của Sở giao dịch chứng khoán − Thiết lập thị trường giao dịch chứng khoán có tổ chức − Chức năng xác định giá cả công bằng trong việc tạo ra một thị trường liên tục 16
  17. 17. − Đưa ra một cách chính xác, liên tục về các chứng khoán, tình hình hoạt động củacác tổ chức niêm yết, các công ty chứng khoán. 2. Tổ chức của Sở giao dịch chứng khoán 2.1 Hội Đồng Quản Trị Bao gồm các đại diện là những người có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến TTCK. Nhiệm vụ và quyền hạn của HĐQT: - Đình chỉ và rút giấy phép thành viên - Chấp thuận, đình chỉ và hủy bỏ niêm yết chứng khoán - Chấp thuận kế hoạch và ngân sách hàng năm của Sở giao dịch - Ban hành và sửa đổi các qui chế hoạt động của Sở giao dịch chứng khoán - Giám sát hoạt động của thành viên - Xử phạt các hành vi, vi phạm quy chế của Sở giao dịch chứng khoán 2.2 Ban Giám đốc điều hành: - Chịu trách nhiệm về hoạt động của Sở giao dịch chứng khoán - Giám sát các hành vi giao dịch của các thành viên - Dự thảo các qui định và quy chế của Sở giao dịch chứng khoán - Hoạt động độc lập nhưng chịu sự chỉ đạo của HĐQT 2.3 Các Vụ chức năng 3. Thành viên của SGDCK Thành viên SGD là các công ty CK được UBCK cấp phép hoạt động và được SGDchấp nhận là thành viên của SGD. Công ty chứng khoán là thành viên của SGD phải đáp ứng các yêu cầu về thu nạpthành viên của SGD và được hưởng các quyền, cũng như nghĩa vụ do SGD qui định. 3.1 Phân loại thành viên - Các nhà môi giới tại sàn. - Nhà môi giới độc lập. - Nhà kinh doanh chứng khoán có đăng ký. 3.2 Tiêu chuẩn thành viên - Yêu cầu về tài chính - Quy định về nhân sự - Điều kiện về cơ sở vật chất kỹ thuật 3.3 Thủ tục kết nạp thành viên - Nộp đơn xin kết nạp - Thẩm tra - Chấp thuận của Hội đồng quản trị - Thanh toán các khoản phí - Kết nạp. 3.4 Quyền hạn và trách nhiệm của thành viên 3.4.1 Quyền của thành viên − Quyền bỏ phiếu quyết định các vấn đề quan trọng của SGDCK − Quyền được giao dịch tại SGDCK − Quyền được nhận các dịch vụ do SGDCK cung cấp − Quyền bầu đại biểu đại diện cho thành viên HĐQT 3.4.2 Trách nhiệm của thành viên 17
  18. 18. − Tuân thủ các quy định của SGDCK − Thực hiện chế độ báo cáo định kỳ và báo cáo bất thường theo quy định 4. Niêm yết chứng khoán 4.1 Khái niệm: Niêm yết CK là việc đưa CK có đủ tiêu chuẩn vào đăng ký và giao dịch tại thị trườnggiao dịch tập trung. 4.2 Phân loại niêm yết chứng khoán − Niêm yết lần đầu (Intial listing) − Niêm yết bổ sung (Additional listing) − Thay đổi niêm yết (Change listing) − Niêm yết lại (Relisting) − Niêm yết toàn phần và niêm yết từng phần (Dual listing & Partial listing) 4.3 Tiêu chuẩn niêm yết − Tiêu chuẩn định lượng − Tiêu chuẩn định tính 4.4 Thủ tục niêm yết - Sở giao dịch thẩm định sơ bộ - Nộp bản đăng ký lên UBCK - UBCK cấp phép phát hành - Chào bán ra công chúng - Xin phép niêm yết - SGDCK thẩm tra niêm yết chính thức - Niêm yết chính thức 5. Hoạt động giao dịch trên SGDCK 5.1 Kỹ thuật giao dịch 5.1.1 Hệ thống giao dịch thủ công Vôùi heä thoáng giao dòch thuû coâng, saøn giao dòch ñöôïc phaân chiathaønh nhieàu quaày giao dòch. Moãi quaày daønh ñeå giao dòch moät soá loaïichöùng khoaùn nhaát ñònh. Caùc ñoái töôïng hoaït ñoäng treân saøn giao dòch bao goàm: − Moâi giôùi höôûng hoa hoàng; − Ngöôøi kinh doanh coù ñaêng kyù; − Chuyeân gia …. 5.1.2 Hệ thống giao dịch bán tự động Khi aùp duïng heä thoáng giao dòch baùn töï ñoäng, ngöôøi ñaàu tö ñaëtleänh taïi vaên phoøng coâng ty chöùng khoaùn, sau ñoù leänh ñöôïc chuyeånvaøo heä thoáng giao dòch cuûa TTCK taäp trung baèng moät heä thoáng maùy 18
  19. 19. tính hoaëc thoâng qua ñieän thoaïi, fax,… 5.1.3 Hệ thống giao dịch tự động hoàn toàn Đaëc ñieåm noåi baät cuûa heä thoáng giao dòch naøy laø toaøn boä caùccoâng vieäc lieân quan ñeán hoaït ñoäng giao dòch ñeàu ñöôïc töï ñoäng hoùahoaøn toaøn. Tuy nhieân, chöùc naêng laøm moâi giôùi trung gian cuûa caùcCtyCK thaønh vieân vaãn khoâng thay ñoåi. 5.2 Quy trình giao dịch trên TTCK tập trung (1). Mở tài khoản giao dịch (2). Đặt lệnh giao dịch (3). Chuyển phiếu lệnh đến phòng GD CTCK (4). Chuyển lệnh đến người môi giới tại SGDCK (5). Chuyển lệnh đến bộ phận khớp lệnh (6). Khớp lệnh và thông báo kết quả giao dịch (7). Báo cáo kết quả về CTCK (8). Xác nhận giao dịch và làm thủ tục thanh toán (9). Thanh toán và hoàn tất giao dịch5.3 Phương thức giao dịch − Giao dịch đấu giá − Giao dịch đấu lệnh Các hình thức khớp lệnh: + Khớp lệnh định kỳ + Khớp lệnh kiên tục Khớp lệnh định kỳ: Là phương thức giao dịch trong đó giá thực hiện được xác định theo điều kiện chophép khối lượng giao dịch cao nhất, trên cơ sở tập hợp tất cả các lệnh mua và bán trongmột khoảng thời gian nhất định. Khớp lệnh định kỳ thường được các sở giao dịch sử dụng để xác định giá mở cửa,đóng cửa hoặc giá của chứng khoán được phép giao dịch lại sau một thời gian bị ngưnggiao dịch. − Trình tự: + Caùc leänh mua vaø baùn ñöôïc chuyeån vaøo heä thoáng giao dòchtrong moät khoaûng thôøi gian nhaát ñònh. + Trong thôøi gian naøy, maëc duø caùc leänh ñöôïc ñöa vaøo lieân tuïcnhöng khoâng coù giao dòch ñöôïc thöïc hieän. + Vaøo ñuùng thôøi ñieåm khôùp leänh, taát caû caùc leänh seõ ñöôïc sokhôùp ñeå choïn ra möùc giaù coù khoái löôïng giao dòch lôùn nhaát.Ví dụ: Cổ phiếu TMT được giao dịch với lệnh giới hạn và phương thức khớp lệnh định kỳ 19
  20. 20. Xác nhận kết quả giao dịch Cổ phiếu TMT: − Mua: Tổng cộng 3.200 cổ phiếu + Nhà ĐT A mua được 1.000 cổ phiếu + Nhà ĐT B mua được 500 cổ phiếu + Nhà ĐT C mua được 700 cổ phiếu + Nhà ĐT D mua được 1.000 cổ phiếu − Bán: Tổng cộng 3.200 cổ phiếu + Nhà ĐT H bán được 1.500 cổ phiếu + Nhà ĐT I bán được 700 cổ phiếu + Nhà ĐT K bán được 1.000 cổ phiếu − Giá khớp lệnh: 20.500 đồng/cp Khớp lệnh liên tục: − Giao dịch được thực hiện liên tục ngay khi có các lệnh đối ứng được nhập vào hệthống. − Trình tự: + Các lệnh mua bán sau khi đăng ký sẽ được so với nhau. + Nếu thấy khớp về giá sẽ cho thực hiện ngay Ví dụ: Cổ phiếu MTM được giao dịch với phương thức khớp lệnh liên tục Xác nhận giao dịch cổ phiếu MTM: − Nhà đầu tư G mua được 500 cổ phiếu với giá 10.500 đồng/cp − Nhà đầu tư L bán được 400 cổ phiếu với giá 10.500 đồng/cp − Nhà đầu tư K bán được 100 cổ phiếu với giá 10.500 đồng/cp 5.4 Các loại lệnh giao dịch 5.4.1 Lệnh cơ bản: − Lệnh thị trường (Market Order) − Lệnh giới hạn (Limit Order) − Lệnh dừng (Stop Order) Lệnh thị trường – MP (Market Price)− Là lệnh mua chứng khoán tại mức giá bán thấp nhất và lệnh bán chứng khoántại mức giá mua cao nhất hiện có trên thị trường.− Nếu khối lượng chưa khớp hết thì mức giá tiếp theo sẽ được lựa chọn.− Nếu khối lượng vẫn còn và không thể khớp được nữa thì lệnh MP chuyển thànhlệnh LO mua với mức giá cao hơn một bước giá và bán với mức giá thấp hơn một bướcgiá.− Không được nhập lệnh MP vào hệ thống khi chưa có lệnh đối ứng. 20
  21. 21. − Áp dụng cho khớp lệnh định kỳ. Ví dụ: Sổ lệnh cổ phiếu AAA như sau: − Kết quả khớp lệnh: + 1.000 cổ phiếu được mua và bán với giá 98.000 đồng/cp + 2.000 cổ phiếu được mua và bán với giá 99.000 đồng/cp + Còn 2.000 cổ phiếu sẽ được mua và bán với giá cao hơn 99.000 đồng/cp Lệnh giới hạn – LO (Limit Order)− Là lệnh mua/bán chứng khoán tại mức giá xác định.− Lệnh có hiệu lực kể từ khi nhập vào hệ thống cho hết ngày giao dịch hoặc cho đếnkhi huỷ bỏ. Ví dụ: Sổ lệnh cổ phiếu BBB với giá tham chiếu 99 như sau: Kết quả khớp lệnh (Giả sử lệnh bán đặt trước lệnh mua): − 1.000 cổ phiếu sẽ được bán và mua với giá 98.000 đồng/cp − 1.000 cổ phiếu sẽ được bán và mua với giá 100.000 đồng/cp − 3.000 cổ phiếu đặt mua còn lại sẽ chờ lệnh bán. Lệnh dừng (Stop Order) − Là loại lệnh đặc biệt để bảo đảm cho các nhà đầu tư có thể thu lợi nhuận tại mộtmức độ nhất định và phòng chống rủi ro trong trường hợp giá chứng khoán chuyển độngtheo chiều hướng ngược lại. Sau khi đặt lệnh, nếu giá thị trường đạt tới hoặc vượt quámức giá dừng thì khi đó lệnh dừng thực tế sẽ trở thành lệnh thị trường. − Có 2 loại lệnh dừng: + Lệnh dừng để bán luôn đặt giá thấp hơn thị giá. + Lệnh dừng để mua luôn đặt giá cao hơn thị giá. − Bảo vệ tiền lời trong một thương vụ đã thực hiện − Bảo vệ tiền lời của ngưới bán trong một thương vụ bán khống. − Phòng ngừa sự thua lỗ quá lớn trong trường hợp mua ngay. − Phòng ngừa sự thua lỗ quá lớn trong trường hợp bán trước mua sau. 5.4.2 Định chuẩn lệnh Quy định các điều kiện kèm theo định chuẩn lệnh: − Lệnh có giá trị trong ngày − Lệnh có giá trị cho đến khi bị hủy bỏ − Lệnh thực hiện tại mức giá mở cửa (ATO) − Lệnh thực hiện tại mức giá đóng cửa (ATC) − Lệnh thực hiện ngay hoặc hủy bỏ − Lệnh thực hiện toàn bộ hoặc không − Lệnh không quy trách nhiệm Lệnh ATO (At The Opening) 21
  22. 22. − Là lệnh đặt mua/bán chứng khoán tại mức giá mở cửa.− Được ưu tiên trước lệnh giới hạn.− Được nhập vào hệ thống trong thời gian khớp lệnh định kỳ xác định giá mở cửa.− Nếu lệnh chưa thực hiện hết thì tự động huỷ bỏ. Lệnh ATC (At The Closing)− Là lệnh đặt mua/bán chứng khoán tại mức giá đóng cửa.− Được ưu tiên trước lệnh giới hạn.− Được nhập vào hệ thống trong đợt khớp lệnh định kỳ xác định giá đóng cửa.− Nếu không thực hiện hết thì tự động huỷ bỏ. Ví dụ: Sổ lệnh CP CCC với giá tham chiếu 100 như sau: Kết quả khớp lệnh: Nhà đầu tư C sẽ mua được 1.000 cổ phiếu của nhà đầu tư B và 500 cổ phiếu nhà đầutư A với giá mua 100.000 đồng/cp. Ví dụ: Sổ lệnh CP DDD với giá tham chiếu 100 như sau: Kết quả khớp lệnh: Nhà đầu tư C sẽ mua được 1.500 cổ phiếu của nhà đầu tư B với giá mua 100.000đồng/cp. 5.4.3 Thứ tự ưu tiên thực hiện lệnh: - Ưu tiên về giá. - Ưu tiên về thời gian. - Ưu tiên về khối lượng. 5.5 Đơn vị giao dịch (trading unit) Khoái löôïng chöùng khoaùn giao dòch nhoû nhaát, thay ñoåi tuøy theo quyñònh cuûa moãi Sôû giao dòch. Ñôn vò giao dòch coù theå bao goàm: + Loâ lôùn + Loâ chaün + Loâ leû 5.6 Đơn vị yết giá (quotation unit) Là bước giá tối thiểu trong giao dịch chứng khoán, thể hiện mức biến động giá tốithiểu của một loại CK − Ñoái vôùi coå phieáu: + Giaù nhoû hôn 50.000ñ yeát giaù 100ñ + Giaù töø 50.000ñ ñeán 99.500ñ yeát giaù 500ñ + Giaù töø 100.000ñ yeát giaù 1.000ñ 22
  23. 23. − Traùi phieáu: yeát giaù 100ñ 5.7 Biên độ dao động giá (price change limits) Ñoù laø giôùi haïn toái ña (giaù traàn) vaø giôùi haïn toái thieåu (giaù saøn)maø giaù cuûa moät loaïi chöùng khoaùn coù theå taêng hoaëc giaûm trongngaøy giao dòch. 6. Sở Giao Dịch Chứng Khoán Tp.HCM 6.1 Giới thiệu sơ lược về SGDCK Tp.HCM SGDCK Tp HCM, tiền thân là Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.Hồ Chí Minh,được chuyển đổi theo Quyết định 599/QĐ-TTg ngày 11/05/2007 của Thủ tướng Chínhphủ. SGDCK Tp HCM là pháp nhân thuộc sở hữu Nhà nước, được tổ chức theo mô hìnhcông ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, hoạt động theo Luật Chứng khoán, LuậtDoanh nghiệp, Điều lệ của Sở Giao dịch chứng khoán và các quy định khác của pháp luậtcó liên quan. Tên gọi đầy đủ: Sở Giao Dịch Chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh. Tên giao dịch quốc tế: Hochiminh Stock Exchange. Tên viết tắt: HOSE. 6.2 Tổ chức SGDCK Tp HCMHội đồng quản trịBan Giám đốcCác phòng chức năng 6.3 Quyền hạn và nghĩa vụ a. Quyền hạn − Ban hành các quy chế về niêm yết chứng khoán, giao dịch chứng khoán, công bốthông tin và thành viên giao dịch sau khi được Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước chấpthuận; − Tổ chức và điều hành hoạt động giao dịch chứng khoán tại Sở giao dịch chứngkhoán; − Tạm ngừng, đình chỉ hoặc huỷ bỏ giao dịch chứng khoán theo Quy chế giao dịchchứng khoán của Sở giao dịch chứng khoán trong trường hợp cần thiết để bảo vệ nhà đầutư; − Chấp thuận, huỷ bỏ niêm yết chứng khoán và giám sát việc duy trì điều kiện niêmyết chứng khoán của các tổ chức niêm yết tại Sở giao dịch chứng khoán; − Chấp thuận, huỷ bỏ tư cách thành viên giao dịch; giám sát hoạt động giao dịchchứng khoán của các thành viên giao dịch tại Sở giao dịch chứng khoán; − Giám sát hoạt động công bố thông tin của các tổ chức niêm yết, thành viên giaodịch tại Sở giao dịch chứng khoán; − Cung cấp thông tin thị trường và các thông tin liên quan đến chứng khoán niêmyết; − Thu phí theo quy định của Bộ Tài chính. 23
  24. 24. − Làm trung gian hoà giải theo yêu cầu của thành viên giao dịch khi phát sinh tranhchấp liên quan đến hoạt động giao dịch chứng khoán. b. Nghĩa vụ − Bảo đảm hoạt động giao dịch chứng khoán trên thị trường được tiến hành côngkhai, công bằng, trật tự và hiệu quả; − Thực hiện chế độ kế toán, kiểm toán, thống kê, nghĩa vụ tài chính theo quy địnhcủa pháp luật; − Thực hiện công bố thông tin về giao dịch chứng khoán, thông tin về tổ chức niêmyết tại Sở giao dịch chứng khoán, thông tin về công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ,quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán và thông tin giám sát hoạt động củathị trường chứng khoán; − Cung cấp thông tin và phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trongcông tác điều tra và phòng, chống các hành vi vi phạm pháp luật về chứng khoán và thịtrường chứng khoán; − Phối hợp thực hiện công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về chứng khoán vàthị trường chứng khoán cho nhà đầu tư; − Bồi thường thiệt hại cho thành viên giao dịch trong trường hợp Sở giao dịchchứng khoán gây thiệt hại cho thành viên giao dịch, trừ trường hợp bất khả kháng. 6.4 Minh hóa hoạt động giao dịch 6.4.1 Đơn vị giao dịch Đơn vị giao dịch trong phương thức giao dịch khớp lệnh được quy định như sau: − Cổ phiếu: 10 CP − Trái phiếu: 10 TP − Chứng chỉ quỹ: 10 CCQ 6.4.2 Đơn vị yết giá Giao dịch trái phiếu: Đơn vị yết giá là 100 đ với mọi mức giá. Giao dịch cổ phiếu: Đơn vị yết giá thay đổi tuỳ theo giá của CP đó trên thị trường: 6.4.3 Biên độ dao động giá Trong phương thức giao dịch khớp lệnh: − Đối với CP và CCQ: +/- 5% − Đối với TP: không áp dụng biên độ dao động giá Một số thuật ngữ: − Giá mở cửa: Giá CK tại lần khớp lệnh đầu tiên trong ngày giao dịch. − Giá đóng cửa: Giá CK tại lần khớp lệnh cuối cùng trong ngày giao dịch. − Giá tham chiếu: giá đóng cửa của phiên giao dịch trước (ở VN) − Giá trần: mức giá cao nhất mà một loại CK có thể được thực hiện trong phiên 24
  25. 25. giao dịch − Giá sàn: mức giá thấp nhất mà một loại CK có thể được thực hiện trong phiêngiao dịch 6.4.4 Phương thức giao dịch− Giao dịch khớp lệnh:+ Khớp lệnh định kỳ.+ Khớp lệnh liên tục.− Giao dịch thỏa thuận:+ Các thành viên tự thỏa thuận với nhau về các điều kiện giao dịch và được đại diệngiao dịch của thành viên nhập thông tin vào hệ thống giao dịch để ghi nhận. 6.4.5 Các loại lệnh− Lệnh giới hạn (LO)− Lệnh thị trường (MP)− Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá mở cửa (ATO)− Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa (ATC) 6.4.6 Thời gian giao dịch− Theo luật lao động.− Thời gian giao dịch trong ngày: + Cổ phiếu, chứng chỉ quỹ:• 8:30 đến 8:45 - Khớp lệnh định kỳ (xác định giá mở cửa)• 8:45 đến 10:30 - Khớp lệnh liên tục• 10:30 đến 10:45 - Khớp lệnh định kỳ (xác định giá đóng cửa)• 10:45 đến 11:00 - Giao dịch thỏa thuận• 11:00 - Đóng cửa + Trái phiếu: 8:30 đến 11:00 - Giao dịch thỏa thuận 7. Một số trường hợp giao dịch đặc biệt− Giao dịch lô lớn− Giao dịch lô lẻ− Giao dịch cổ phiếu mới đưa vào niêm yết− Tách, gộp cổ phiếu− Giao dịch không được hưởng cổ tức và quyền− Giao dịch cổ phiếu quỹ− Giao dịch bảo chứng− Giao dịch thâu tóm CHƯƠNG 5 25
  26. 26. THỊ TRƯỜNG CỔ PHIẾU1. Khái niệm Cổ phiếu là giấy chứng nhận cấp cho cổ đông để chứng nhận số cổ phần mà cổđông đó đã mua ở một Cty CP, chứng thực về việc đóng góp vào Cty CP, đem lại chongười chủ của nó quyền chiếm hữu một phần lợi nhuận dưới hình thức lợi tức cổ phần vàđược quyền tham gia quản lý công ty. Theo Luật Chứng Khóan VN, cổ phiếu là lọai CK xác nhận quyền và lợi ích hợppháp của người sở hữu đối với một phần vốn cổ phần của tổ chức phát hành. Ngoài đặc trưng chung của chứng khoán là có tính thanh khoản và tính sinh lợi, cổphiếu có những đặc trưng riêng như: − Cổ phiếu là chứng khoán vốn do đó không có kỳ hạn và không hoàn vốn; − Cổ tức không được xác định trước mà phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của Cty CP; − Cổ phiếu có tính rủi ro cao theo rủi ro của Cty CP.Một Cty CP có thể phát hành hai loại cổ phiếu : + Cổ phiếu thường + Cổ phiếu ưu đãi.2. Coå phieáu thöôøng (Common stock)a. Khái niệmGiấy chứng nhận cổ phần, theå hieän quyeàn lôïi sôû höõu cuûa coå ñoâng trongcoâng ty, quyeàn sôû höõu ñöôïc boû phieáu cuûa coâng ty vaø nhöõng coåphieáu naøy vónh vieãn toàn taïi cuøng vôùi quaõng ñôøi hoaït ñoäng cuûacoâng ty.b. Nghĩa vụ và Quyền lợi của cổ đông thường − Trách nhiệm: + Phần vốn góp xem như góp vĩnh viễn, không được rút lại. + Trách nhiệm của cổ đông đối với việc làm ăn thua lỗ hay tình trạng phá sản của Cty chỉ giới hạn trên phần vốn góp trên cổ phiếu. − Quyền lợi: + Quyền có thu nhập. + Quyền được chia tài sản thanh lý. + Quyền bỏ phiếu. + Quyền mua cổ phiếu mới.c. Các loại giá Cổ phiếu − Mệnh giá (Par-value) là giá trị ghi trên giấy chứng nhận CP.Mệnh giá CP mới phát hành = VĐL của CtyCP / Tổng số CP phát hànhVí dụ: Năm 2010, Cty cổ phần A thành lập với số VĐL là 30 tỷ đồng, số cổ phần đăng kýphát hành là 3.000.000Mệnh giá mỗi CP = 30 tỷ/3tr cp = 10.000 đ/cp − Thư giá (Book value) còn gọi là giá trị sổ sách là giá CP ghi trên sổ sách kế toán, phản ánh tình trạng giá trị ròng vốn cổ phần của Cty ở một thời điểm nhất định. 26
  27. 27. Giá trị sổ sách mỗi cổ phần = Vốn cổ phần ròng (giá trị tài sản ròng)/số cổ phầnthường đang lưu hànhVốn CP ròng (giá trị tài sản ròng) = Tổng TS – Tổng nợ - Cổ phần ưu đãi – Lãi CP ưuđãi − Thị giá (market value) là giá cả cổ phiếu được giao dịch (mua, bán) trên thị trường tại một thời điểm nhất định.Tùy theo quan hệ cung cầu mà thị giá có thể thấp hơn, cao hơn hoặc bằng giá trị thựccủa CP.d. Cổ tức (Dividend) − Cổ tức là tiền chia lời cho cổ đông trên mỗi CP thường, căn cứ vào kết quả có thu nhập từ họat động SXKD của Cty. − Cổ tức thường được trả sau khi đã trả cổ tức cố định cho CP ưu đãi. − Cổ tức được công bố theo năm và trả theo Quý3. Chính sách cổ tức (Dividend policy)Các chỉ tiêu đánh giá chính sách cổ tức: Thu nhập mỗi cổ phần (EPS)= Thu nhập ròng – Cổ tức ưu đãi Số CP thường đang lưu hành Cổ tức mỗi cổ phần (DPS) = thu nhập ròng – Cổ tức ưu đãi – Thu nhập giữ lại Số CP thường đang lưu hành Chỉ số thanh toán cổ tức = DPS EPSChỉ số thu nhập giữ lại = 1 – chỉ số thanh toán cổ tức.Chính sách chia cổ tức của Cty phụ thuộc vào: − Kết quả họat động SXKD của Cty trong năm, căn cứ là thu nhập ròng của Cty sau khi trừ lãi và thuế. − Số CPƯĐ chiếm trong tổng số vốn cổ phần. − Chính sách tài chính trong năm tới. − Hạn mức của quỹ tích lũy dành cho ĐT. − Giá trị thị trường của CP Cty.4. Coå phieáu öu ñaõi (Preferred stock)a. Khái niệm:Coå phieáu öu ñaõi cuõng theå hieän quyeàn lôïi sôû höõu trong moät coângty, tuy nhieân, nhöõng coå ñoâng naém loaïi coå phieáu naøy ñöôïc höôûngmoät soá öu ñaõi hôn so vôùi nhöõng coå ñoâng thöôøng.b. Phân loại cổ phiếu ưu đãiCông ty cổ phần có thể có cổ phần ưu đãi. Người sở hữu cổ phần ưu đãi gọi là cổ đôngưu đãi. Cổ phần ưu đãi gồm các loại sau đây: − Cổ phần ưu đãi biểu quyết; − Cổ phần ưu đãi cổ tức; 27
  28. 28. − Cổ phần ưu đãi hoàn lại; − Cổ phần ưu đãi khác do Điều lệ công ty quy định.5. Đònh giaù coå phieáu thöôøng5.1 YÙ töôûng chungCoå phieáu thöôøng laø chöùng nhaän ñaàu tö vaøo coâng ty coå phaàn.Ngöôøi mua coå phieáu thöôøng ñöôïc chia lôïi nhuaän haøng naêm töø keátquaû hoaït ñoäng kinh doanh cuûa coâng ty vaø ñöôïc sôû höõu moät phaàngiaù trò coâng ty vôùi giaù trò coå phieáu hoï ñang naêm giöõ. Giaù coå phieáuthöôøng ñöôïc xaùc ñònh theo coâng thöùc sau: - Tröôøng hôïp nhaø ñaàu tö mua coå phieáu vaø naém giöõ maõi maõi:V = D1/(1 + ke)1 + D2/(1 + ke)2 + … + D∞/(1 + ke)∞ = ∑∞t=1 Dt/(1 +ke)tTrong ñoù: Dt laø coå töùc ñöôïc chia ôû thôøi kyø tke laø tyû suaát lôïi nhuaän ñoøi hoûi cuûa nhaø ñaàu tö - Tröôøng hôïp nhaø ñaàu tö mua coå phieáu vaø naém giöõ n naêm sau ñoù baùn laïi vôùi giaù Pn:V = D1/(1 + ke)1 + D2/(1 + ke)2 + … + Pn/(1 + ke)n5.2 Moâ hình chieát khaáu coå töùcMoâ hình chieát khaáu coå töùc ñöôïc thieát keá ñeå tính giaù trò lyù thuyeátcuûa coå phieáu thöôøng. Ñoäng thaùi chi traû coå töùc thöôøng raát phöùctaïp, neân ñeå coù theå moâ taû vaø moâ hình hoùa ñöôïc, ngöôøi ta thöôøngphaûi ñöa ra giaû ñònh vaø xem xeùt ñoäng thaùi coå töùc qua moät soátröôøng hôïp ñaëc bieät. Lieân quan ñeán ñoäng thaùi taêng tröôûng coå töùc,chuùng ta xem xeùt caùc tröôøng hôïp sau: - Tröôøng hôïp toác ñoä taêng tröôûng coå töùc khoâng ñoåi:V = D0(1 + g)1/(1 + ke)1 + D0(1 + g)2/(1 + ke)2 + … + D0(1 + g)∞/(1+ ke)∞Trong ñoù: D0 laø coå töùc hieän taïi cuûa coå phieáu; g laø toác ñoä taêngtröôûng coå töùcPhöông trình treân coù theå vieát laïi nhö sau:V = [D0(1 + g)/(1 + ke)].[1- (1 + g)∞/(1 + ke)∞]/[1 - (1 + g)/(1 + ke)]Giaû söû raèng ke > g => (1 + g)∞/(1 + ke)∞ = 0=> V = [D0(1 + g)/(1 + ke)].(1- 0)/[1 - (1 + g)/(1 + ke)] = D0(1 + g)/(ke - g) 28
  29. 29. => V = D1/(ke - g)Ví duï 1: Coå töùc kyø voïng cuûa coå phieáu ACB ôû thôøi kyø t = 1 laø4.000ñ/coå phieáu. Coå töùc naøy ñöôïc kyø voïng taêng tröôûng 6%/naêmtrong töông lai. Hoûi giaù coå phieáu laø bao nhieâu neáu nhaø ñaàu tö ñoøihoûi tyû suaát lôïi nhuaän laø 14%?Ta coù: D1 = 4.000ñ/cp; ke = 14%; g = 6%Aùp duïng coâng thöùc V = D1/(ke - g) = 4.000/(14% - 6%) = 50.000 ñoàng/cp - Tröôøng hôïp toác ñoä taêng tröôûng coã töùc baèng khoâng (g = 0%)Ñaây laø tröôøng hôïp ñaëc bieät cuûa moâ hình toác ñoä taêng tröôûng coåtöùc khoâng ñoåi khi g = 0. Khi ñoù ta coù coâng thöùc nhö sau:V = D1/ke - Tröôøng hôïp toác ñoä taêng tröôûng coå töùc thay ñoåiTröôøng hôïp toác ñoä taêng tröôûng coå töùc g thay ñoåi qua töøng giai ñoaïnthì ta coù coâng thöùc sau:V = D0(1 + g1)1/(1 + ke)1 + D0(1 + g2)2/(1 + ke)2 + … + D0(1 +g∞)∞/(1 + ke)∞Haïn cheá cuûa moâ hình chieát khaáu coå töùc: Chæ coù theå aùpduïng ñeå tính giaù coå phieáu trong caùc tröôøng hôïp toác ñoä taêng tröôûngcoå töùc baèng g khoâng ñoåi hoaëc baèng 0 vaø ngay caû khi toác ñoä taêngtröôûng coå töùc thay ñoåi qua töøng thôøi kyø (tuy phöùc taïp nhöng coù theåtính ñöôïc), nhöng moâ hình naøy khoâng aùp duïng ñöôïc trong tröôøng hôïpcoâng ty giöõ laïi toaøn boä lôïi nhuaän cho taùi ñaàu tö vaø khoâng traû coåtöùc cho coå ñoâng.5.3 Phöông phaùp ñònh giaù coå phieáu theo tyû soá PE (Price -Earnings ratio)Phöông phaùp naøy ñöa ra caùch tính giaù coå phieáu raát ñôn giaûn baèngcaùch laáy lôïi nhuaän kyø voïng treân moãi coå phieáu nhaân vôùi tyû soá PEbình quaân cuûa ngaønh.Ví duï 2: Moät coâng ty kyø voïng seõ kieám ñöôïc lôïi nhuaän treân moãi coåphieáu laø 3.000 ñoàng trong naêm tôùi vaø tyû soá PE bình quaân cuûangaønh laø 15 thì giaù coå phieáu laø:V = 3.000 x 15 = 45.000 ñoàng/cp6. Lôïi suaát coå phieáu 29
  30. 30. 6.1 Coå phieáu öu ñaõiNeáu thay giaù thò tröôøng hieän taïi (P0) cho giaù trò lyù thuyeát (V) trongcoâng thöùc tính giaù trò lyù thuyeát cuûa coå phieáu öu ñaõi chuùng ta coùñöôïc:P0 = Dp/kpTroùng ñoù:Dp laø coå töùc haøng naêm cuûa coå phieáu öu ñaõikd laø tyû suaát chieát khaáu thích hôïp=> kp = Dp/P0Ví duï 3: Giaù thò tröôøng hieän taïi cuûa coå phieáu öu ñaõi coù meänh giaùlaø 100.000 ñoàng traû coå töùc 10% laø 91.250 ñoàng. Lôïi suaát ñaàu tö coåphieáu naøy laø:kp = 100.000 x 10%/91.250 = 10,52%6.2 Coå phieáu thöôøngTöông töï nhö trong tröôøng hôïp coå phieáu öu ñaõi, chuùng ta cuõng thay theágiaù trò lyù thuyeát (V) trong coâng thöùc V = D1/(ke - g) baèng giaù trò thòtröôøng hieän taïi (P0) chuùng ta seõ coù ñöôïc:P0 = D1/(ke - g) => ke = D1/P0 + g1) Phân tích chức năng của thị trường chứng khoán? Các cách chủ yếu để phânloại chứng khoán1.1 Các chức năng của thị trường chứng khoán (4)- Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế- Cung cấp Khẩ năng thanh khoản cho các chứng khoán- Đánh giá giá trị doanh nghiệp và tình hình kinh tế- Giúp chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô(1) Huy động vốn đầu tư cho nền kinh tế- Thị trường CK cung cấp phương tiện huy động số vốn nhàn rỗi trong dân cư cho cácdoanh nghiệp sử dụng vào nhiều mục đích khác nhau như: đầu tư phát triển sản xuất, xâydựng cơ sở vật chất mới…- Chức năng này được thực hiện khi: công ty phát hành chứng khoán và công chúng muachứng khoán. Khi mua chứng khoán do các công ty phát hành, số tiền nhàn rỗi của cácnhà đầu tư được đưa vào hoạt động sản xuất kinh doanh và qua đó góp phần mở rộng sảnxuất xã hội(2) Cung cấp Khả năng thanh khoản cho các chứng khoán- Thị trường chứng khoán là nơi các chứng khoán được mua bán, trao đổi. Nhờ thị trườngCK, các nhà đầu tư có thể dễ dàng chuyển đổi các chứng khoản họ sở hữu thành tiền hoặccác loại chứng khoán khác khi họ muốn- Khả năng thanh khoản (khả năng chuyển đổi thành tiền) là một trong những yếu tốquyết định tính hấp dẫn của chứng khoán đối với người đầu tư 30
  31. 31. (3) Đánh giá giá trị doanh nghiệp và tình hình kinh tế- Thị trường chứng khoán là nơi đánh giá giá trị doạnh nghiệp và tình hình của nền kinhtế một cách tổng hợp và chính xác thông qua chỉ số giá chứng khoán trên thị trường. Từđó tạo ra được một môi trường cạnh tranh lành mạnh nhằm nâng cao hiệu quả sử dụngvốn, kích thích áp dụng công nghệ mới, cải tiến sản phẩm(4) Giúp chính phủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ môThị trường chứng khoán là nơi cung và cầu vốn dài hạn gặp nhau. Trên thị trường chứngkhoán, giá cả các chứng khoản phản ánh sự phát triển của doanh nghiệp nói riêng và cácngành kinh tế nói chung- Nếu giá chứng khoán tăng chứng tỏ rằng đầu tư đang mở rộng, nền kinh tế tăng trưởng- Nếu giá chứng khoán giảm cho thấy dấu hiệu tiêu cực của nền kinh tế* Vậy thị trường chứng khoán được gọi là “phong vũ biểu” của nền kinh tế, giúp chínhphủ thực hiện các chính sách kinh tế vĩ mô. Thông qua thị trường chứng khoán, chínhphủ có thể mua và bán trái phiếu để tạo ra nguồn thu bù đắp thâm hụt ngân sách và quảnlý lạm phát hoặc sử dụng một số chính sách, biện pháp tác động vào thị trường chứngkhoán nằm định hướng đầu tư đảm bảo cho sự phát triển cân đối của nền kinh tế1.2 Các cách chủ yếu để phân loại chứng khoán (5 cách)Chứng khoán là một thuật ngữ dùng để chỉ giấy tờ có giá tức là giấy tờ ghi nhận khoảntiền tệ mà người sở hữu chúng bỏ ra sẽ được quyền hưởng những khoản lợi tức nhất địnhtheo kì hạn1.2.1 Căn cứ vào chủ thể phát hành (3 loại)- Chứng khoán doanh nghiệp: là các chứng khoán do các doanh nghiệp phát hành baogồm cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp- Chứng khoán chính phủ và chính quyền địa phương: Là các chứng khoán do chính phủvà chính quyền địa phương phát hành- Chứng khoán của ngân hàng và các tổ chức tài chính tín dụng: là các chứng khoán docác ngân hàng và các tổ chức tài chính tín dụng phát hành nhằm phục vụ cho các hoạtđộng nghiệp vụ của họ1.2.2 Căn cứ vào tính chất huy động vốn- Cổ phiếu: là giấy tờ chứng nhận việc đầu tư vốn của cổ đông vào công ty cổ phần- Trái phiếu: là một hình thức vay nợ, trong đó người vay phát hành một chứng chỉthường là với một lãi suất xác định, đảm bảo thành toán vào một thời hạn xác định trongtương lai- Các chứng khoán phái sinh là các chứng khoán thể hiện quyền được mua cổ phiếu, tráiphiếu theo các điều kiện nhất định đã được thỏa thuận trước+ Chứng quyền ( quyền đặt mua ) là quyền ưu đãi do công ty cổ phần cho các cổ đôngcủa nó được hưởng để mua cổ phiếu mới tỉ lệ với số cổ phiếu mà họ đang sở hữu. Thôngthường các cổ đông có chứng quyền được quyền mua hoặc đặt mua với giá thấp hơn giáthị trường hiện hành của cổ phiếu. Các chứng quyền thường có kì hạn ngắn+ Chứng khế: là quyền dự tính ưu tiên mua cổ phiếu mới hay bảo chứng phiếu. Mộtchứng khế thường được phát hành gắn liền với một loại chứng khoán khác cho phépngười sở hữu nó được quyền mua cổ phiếu thường theo một giá định trước gọi là giá đặtmua trong một thời hạn nhất định. Giá định trước trên chứng khế cao hơn giá thị trườnghiện hành của cổ phiếu thường và chứng khế có kì hạn dài hơn chứng quyền khoảng mộtvài năm 31
  32. 32. 1.2.3 Căn cứ theo hình thức chứng khoán- Chứng khoán ghi danh: là chứng khoán trên đó có ghi tên người sở hữu. Thông thườngchứng khoán ghi danh bị hạn chế khả năng chuyển nhượng, thể hiện sự ràng buộc chặtchẽ của người sở hữu chứng khoán với người phát hành. Chứng khoán ghi danh có thể làcổ phiếu và trái phiếu ghi danh- Chứng khoán không ghi danh: là các chứng khoán không ghi tên người sở hữu,cácchứng khoán này được tự do chuyển nhượng1.2.4 Căn cứ theo lợi tức của chứng khoán- Chứng khoán có thu nhập cố định: là các chứng khoán có thu nhập xác định trướckhông phụ thuộc vào bất kì một yếu tố nào khác. Các chứng khoán thu nhập cố địnhthường thấy là các trái phiếu có lãi suất cố định và cổ phiếu ưu đãi- Chứng khoán có thu nhập biến đổi: là các chứng khoán có thu nhập thay đổi phụ thuộcvào các yếu tố nhất định1.2.5 Căn cứ theo thị trường nơi chứng khoán được giao dịch- Chứng khoán được niêm yết: là các chứng khoán được chấp nhận đủ tiêu chuẩn và đượcgiao dịch tại sở giao dịch chứng khoán (thường là chứng khoán có chất lượng cao)- Chứng khoán không được niêm yết: là các chứng khoán không được niêm yết tại sởgiao dịch và được giao dịch trên thị trường phi tập trung2) Thị trường chứng khoán sơ cấp? TTCK thứ cấp? Mối quan hệ?- TTCK sơ cấp còn gọi là thị trường cấp 1 hay thị trường phát hành, hàm ý chỉ nơi diễn rahoạt động mua bán chứng khoán mới phát hành lần đầu. TTCK sơ cấp là một thị trườngcung cấp vốn. Qua hoạt động của thị trường, những nguồn tiền nhàn rỗi trong dân chúngvà các tổ chức kinh tế, xã hội có thể được chuyển thành vốn đầu tư dài hạn cho ngườiphát hành chứng khoán. Thị trường sơ cấp chỉ hoạt động khi có các đợt phát hành chứngkhoán mới- TTCK thứ cấp là nơi giao dịch các chứng khoán được phát hành trên TTCK sơ cấp.TTCK thứ cấp là thị trường có tính chất cạnh tranh hoàn hảo, thị trường liên tục, có chứcnăng huy động vốn cho nền kinh tế* Giữa TTCK sơ cấp và thứ cấp có mối quan hệ tương tác, gắn bó chặt chẽ với nhau. Nếukhông có TTCK sơ cấp thì không có hàng hóa để lưu thống trên TTCK thứ cấp. Nhưngnếu không có sự tồn tại của TTCK thứ cấp thì TTCK sơ cấp khó có thể phát triển và hoạtđộng hiệu quả. Vì thế mặc dù hoạt động của TTCK thứ cấp không làm tăng them vốn đầutư cho nền kinh tế song sự tồn tại và hoạt động nhịp nhàng của nó làm cho TTCK sơ cấphoạt động có hiệu quả và phát triển hơn3) Chứng khoán phái sinh? Phân biệt chứng quyền và chứng khế?Các chứng khoán phái sinh là các chứng khoán thể hiện quyền được mua cổ phiếu, tráiphiếu theo các điều kiện nhất định đã được thỏa thuận trước+ Chứng quyền ( quyền đặt mua ) là quyền ưu đãi do công ty cổ phần cho các cổ đôngcủa nó được hưởng để mua cổ phiếu mới tỉ lệ với số cổ phiếu mà họ đang sở hữu. Thôngthường các cổ đông có chứng quyền được quyền mua hoặc đặt mua với giá thấp hơn giáthị trường hiện hành của cổ phiếu. Các chứng quyền thường có kì hạn ngắn vì nó là hìnhthức khuyến khích đầu tư thực hiện huy động vốn nhanhVD: Ngày 28/3/03 HAD phát hành them 1 triệu CP, giá bán 40.000đ/CPNếu cổ đông có 10 CP cũ được phát 1 chứng quyền, được mua 1CP giá 35.000Nếu cổ đông có 10.000 CP cũ => có 1000 Chứng quyền 32
  33. 33. Kỳ hạn chứng quyền 28/3/03-28/4/03Nếu A không muốn mua CP, A có thể bán chứng quyền với giá 3000đ/chứng quyền+ Chứng khế: là quyền dự tính ưu tiên mua cổ phiếu mới hay bảo chứng phiếu. Mộtchứng khế thường được phát hành gắn liền với một loại chứng khoán khác cho phépngười sở hữu nó được quyền mua cổ phiếu thường theo một giá định trước gọi là giá đặtmua trong một thời hạn nhất định. Giá định trước trên chứng khế cao hơn giá thị trườnghiện hành của cổ phiếu thường và chứng khế có kì hạn dài hơn chứng quyền khoảng mộtvài nămVD: Ngày 26/3/05 Ree phát hành 1 triệu trái phiếu giá 100.000đGiá cổ phiếu hiện hành 37000đ/CPNếu người đầu tư mua 1 trái phiếu Ree phát kèm 1 chứng khế. NGười đầu tư sẽ mua65000đ/CPVào bất cứ thời điểm nào 26/3/05-26/3/07Trong thời gian đó nếu giá CP đạt 100000đ/CP thì người đầu tư sẽ mua CP giá 65000đ=>giá trị chứng khế là 35000đ/1 chứng khếNếu giá CP là 50000đ/CP thì người đầu tư mua CP giá 50000đ/CP=> giá trị chứng khế=04) Phân tích cơ cấu, mục tiêu của TTCK?1. Cơ cấu thị trường chứng khoánCó thể xem xét cơ cấu thị trường chứng khoán dưới một số góc độ sau:1.1 Căn cứ vào tính chất các chứng khoán được giao dịch- Thị trường cổ phiếu: là nơi các cổ phiếu được phát hành và giao dịch. Thị trường cổphiếu gồm có thị trường cổ phiếu sơ cấp và thứ cấp- Thị trường trái phiếu: là thị trường nơi các trái phiếu được phát hành và giao dịch. Thịtrường trái phiếu cũng gồm có thị trường trái phiếu sơ cấp và thứ cấp- Thị trường các sản phẩm phái sinh: bao gồm thị trường các hợp đồng tương lai, chứngquyền, chứng khế1.2 Căn cứ và sự luân chuyển các nguồn vốn- Thị trường sơ cấp: là thị trường mua bán các chứng khoán lần đầu được phát hành- Thị trường thứ cấp: là nơi giao dịch các chứng khoán đã được phát hành trên thị trườngsơ cấpGiữa thị trường sơ cấp và thứ cấp có mối quan hệ tương tác, gắn bó chặt chẽ với nhau.Nếu không có thị trường sơ cấp thì không có hàng hóa để lưu thống trên thị trường thứcấp. Nhưng nếu không có sự tồn tại của thị trường thứ cấp thì thị trường sơ cấp khó cóthể phát triển và hoạt động hiệu quả. Vì thế mặc dù hoạt động của thị trường thứ cấpkhông làm tăng them vốn đầu tư cho nền kinh tế song sự tồn tại và hoạt động nhịp nhàngcủa nó làm cho thị trường sơ cấp hoạt động có hiệu quả và phát triển hơn2. Mục tiêu của thị trường chứng khoán2.1 Hoạt động có hiệu quảMột thị trường chứng khoán có hiệu quả là một thị trường có tính hiệu quả về mặt thôngtin và cơ chế giao dịch. Để đạt được điều này, thị trường chứng khoán cần phải đảm bảocác yêu cầu sau- Giá cả: Phải là giá cân bằng giữa cung và cầu, phải phản ánh được tức thời các thông tincó lien quan có thể ảnh hưởng tới giá cả. Do đó phải thiết lập được một cơ chế giao dịchnhạy bén có khả năng xác định giá cả thị trường của các chứng khoán một cách chính xácnhất 33
  34. 34. - Tính thanh khoản: Thị trường chứng khoán phải đảm bảo tính thanh khoản cao giúp chocác nhà đầu tư có thể mua và bán chứng khoán bất kì lúc nào họ muốn- Chi phí giao dịch: Phải tối thiểu hóa đảm bảo những lợi ích thu được từ đầu tư vàochứng khoán không bị chi phí giao dịch ăn mòn. Muốn vậy hệ thống giao dịch chứngkhoán phải được tổ chức sao cho tiết kiệm nhất về mặt chi phí- Tổ chức: thị trường chứng khoán phải được tổ chức một cách thuận tiện cho người sửdụng. Như vậy mới thu hút được nhiều nhà đầu tư tham gia vào thị trường2.2 Điều hành công bằngĐiều hành công bằng TTCK là việc đảm bảo sự bình đẳng giữa những người tham giavào thị trường. Muốn điều hành công bằng TTCK cần đảm bảo các yêu cầu sau:- Các cơ quan điều hành thị trường phải xác lập các quy chế đảm bảo sự cạnh tranh tự dobình đẳng trên thị trường- Các nhà đầu tư và các tổ chức có lien quan đến chứng khoán tự do tham gia và rút khỏithị trường- Mọi giao dịch không bình đẳng như giao dịch tay trong, ưu tiên cho đơn mua hang củamột số nhà đầu tư sai nguyên tắc… đều bị nghiêm cấm- Đảm bảo quyền lội của các nhà đầu tư thông qua việc duy trì thị trường lành mạnh,chống lại các trường hợp lũng đoạn thị trường và bóp méo giá gây thiệt hại cho nhà đầutư2.3 Phát triển ổn định TTCKĐể đảm bảo TTCK phát triển ổn định và lành mạn cần chú trọng phát triển và loại trừ cáckhả năng xảy ra khủng hoảng thị trường do mất khả năng thanh khoản hoặc do biến độnggiá cả quá lớn- Do mất khả năng thanh khoản: trên TTCK nhiều khi người mua không biết rõ về ngườibán và khả năng thanh toán của họ nên việc một vài chứng khoán mất khả năng thanhkhoản sẽ làm cho nhiều nhà đầu tư rời bỏ thị trường, dẫn tới phản ứng dây chuyền và gâyra khủng hoảng của toàn bộ thị trường. Để giải quyết vấn đề này cần có một cơ chế giaodịch đảm bảo thông suốt, thành lập các tổ chức tài trợ chứng khoán, hỗ trợ thị trườngnhằm ngăn ngừa tình trạng mất khả năng thanh khoản đối với các chứng khoản của cáccông ty vẫn hoạt động tốt- Do biến động giá cả: các biến động lớn về giá cả xảy ra khi cung và cầu tạm thời khôngcân bằng. Sự biến động quá mức của giá cả chứng khoán gây ra nỗi lo sợ cho các nhà đầutư và cản trở sự hoạt động tốt của thị trường. Để khắc phục hiện trạng này cần có cáccông cụ ổn định giá cả trên TTCK5) Các nguyên tắc hoạt động của TTCKThị trường chứng khoán là một thị trường có tổ chức nơi các chứng khoán được mua bántuân theo những quy tắc đã được ấn định1. Nguyên tắc cạnh tranh tự do- Các nhà phát hành, nhà đầu tư được tự do tham gia và rút khỏi thị trường. Giá cả trênthị trường phản ánh quan hệ cung cầu về chứng khoán và thể hiện tương quan cạnh tranhgiữa các công ty- Trên thị trường sơ cấp, các nhà phát hành cạnh tranh với nhau để bán chứng khoán củamình cho các nhà đầu tư. Các nhà đầu tư được tự do lựa chọn các chứng khoán mà họmuốn đầu tư vào 34
  35. 35. - Trên thị trường thứ cấp, các nhà đầu tư cũng cạnh tranh tự do để tìm kiếm cho mìnhchứng khoán có lợi nhuận cao nhất2. Nguyên tắc giao dịch công bằng- Có rất nhiều người tham gia TTCK với những mục đích khác nhau. Để đảm bảo lợi íchcho những người này, TTCK phải hoạt động dựa trên nguyên tắc giao dịch công bằng- Tất cả mọi giao dịch phải được thực hiện trên cơ sở những quy định chung và mọingười tham gia thị trường đều bình đẳng trong việc thực hiện các quy định này- Các trường hợp giao dịch bất bình đẳng như: giao dịch tay trong, sử dụng vốn lớn đểđầu cơ lũng đoạn giá đều bị nghiêm cấm3. Nguyên tắc công khai- Các tin tức có tác động đến sự thay đổi giá cả của chứng khoán cần phải công khai cungcấp cho các nhà đầu tư nhằm tạo cho họ có cơ hội đầu tư như nhau, đồng thời đó cũng làbiện pháp quan trọng để ngăn chặn các hành vi gian lận trong kinh doanh chứng khoán- Các thông tin được công khai thông qua các phương tiện thông tin đại chúng, sở giaodịch, các công ty chứng khoán và các tổ chức liên quan khác4. Nguyên tắc trung gian mua bán- Trên thị TTCK các giao dịch được thực hiện thông qua tổ chức mọi giới để đảm bảo cácloại chứng khoán được giao dịch là chứng khoán thực tế và hợp pháp, tránh sự giả mạolừa đảo trong giao dịchCác công ty chứng khoán bằng viện thực hiện các nghiệp vụ của mình đảm nhận vai tròtrung gian cho cung và cầu chứng khoán gặp nhau. Cụ thể:+ Trên thị trường sơ cấp, các nhà đầu tư thường không mua trực tiếp của các nhà pháthành mà mua từ các nhà bảo lãnh phát hành+ Trên thị trường thứ cấp, thông qua các nghiệp vụ môi giới, kinh doanh các công tychứng khoán mua chứng khoán giúp các nhà đầu tư hoặc mua chứng khoán của nhà đầutư này để bán cho nhà đầu tư khác6) Những tổ chức và cá nhân tham dự vào TTCK?1. Nhà phát hànhLà các tổ chức cần vốn và thực hiện huy động vốn thông qua TTCK. Nhà phát hành làngười cung cấp các chứng khoán- hang hóa của TTCKGồm- Chính phủ và chính quyền địa phương phát hành các trái phiếu chính phủ và trái phiếuđịa phương- Doanh nghiệp phát hành các cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp- Các ngân hang, tổ chức tài chính phát hành các công cụ tài chính phục vụ cho hoạt độngnghiệp vụ của họ2. Nhà đầu tưLà những người bổ tiền đầu tư vào chứng khoán nhằm mục đích thu lời2.1 Nhà đầu tư cá nhân- Nhà đầu tư cá nhân là những cá nhân tham gia mua bán chứng khoán trên TTCK vớimục đích tìm kiếm lợi nhuận. Họ là những người có vốn nhàn rỗi tạm thời muốn đầu tưđể kiếm lời- Khi nền kinh tế còn yếu kém, các nhà đầu tư cá nhân thường đưa vốn của mình vào đầutư bất động sản hoặc cất trữ những tài sản an toàn ít mất giá. Khi nền kinh tế phát triển và 35
  36. 36. đạt được tốc độ tăng trưởng cao thì các nhà đầu tư có thể thu đượccác khoản lợi từ sựtăng trưởng kinh tế thông qua việc đầu tư vào TTCK2.2 Nhà đầu tư chuyên nghiệpHay là các tổ chức đầu tư là các tổ chức thường xuyên mua bán chứng khoán với sốlượng lớn trên thị trường. Các tổ chức này thường có các bộ phận chức năng bao gồmnhiều chuyên gia có kinh nghiệm để nghiên cứu thị trường và đưa ra các quyết định đầutưNhìn chung có một số nhà đầu tư chuyên nghiệp chính trên TTCK như sau- Quỹ tín thác đầu tư: Quỹ này được thành lập nhằm thu hút vốn của nhiều nhà đầu tư cánhân để đầu tư trên thị trường. Ưu điểm là có thể đa dạng hóa danh mục đầu tư và cácquyết định đầu tư được thực hiện bởi các chuyên gia có kinh nghiệm- Công ty bảo hiểm: Công ty bảo hiểm quản lý phí bảo hiểm đóng góp từ những ngườitham gia bảo hiểm và từ đó đưa vào đầu tư dưới các hình thức: gửi ngân hang, đầu tư vàochứng khoán và cho vay. Để đảm bảo khả năng sinh lời và tính ổn định, tỷ trọng cÀ À

×