Your SlideShare is downloading. ×
0
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Varayti ng wika
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Varayti ng wika

30,198

Published on

Published in: Technology
0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
30,198
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
398
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. VARAYTI NG WIKA
  • 2.  “Alinmang sistema ng linggwistikong pagpapahayag na ang gamit ay pinamamahalaan ng mga sitwasyunal na varyabol, gaya ng rehiyunal, okupasyunal, o salik na panlipunan.”("Any system of linguistic expression whose use is governed by situational variables, such as regional, occupational, or social class factors." (Crystal,D.(1999), The Penguin Dictionary of Language) kapag ang terminong"variety" ay ginamit sa “istandard na Filipino” halimbawa, sinasabing nagiging varayti na ito sa ilang tiyak na varyabol na humuhubog sa profayl nito. "Istandard na Filipino" ay isang varayti ng Filipino sa kadahilanang binigyang-anyo ito ng salik na panlipunan.
  • 3.  Samakatwid, isang katotohanan na kailangang magkaroon ng isang modelong magbibigay-anyo sa pagtuturo, na isang pangangailangan na malaman ng iba pang linggwistikong komunidad na gumagamit ng Filipino na tumutukoy sa “istandard Filipino” na isang varayti at hindi isang wika sa ganang sarili. Bigyan natin ng halimbawa ang isang damit, na maaaring maluma. Sa metaporang ito, ay mayroon tayong eksaktong katuturan ng wika at varayti. Ang wika ay ang damit. Ang magkakaibang anyo ng magkatulad na damit na isinusuot ng tao ay ang varayti. Sa ibang salita, ang lahat ng varayti ay may magkatulad na damit, kulay, laki o sukat atbp. (ang katulad na beysik na katangian: karaniwan na ang leksis at gramatika) subalit nagkakasya ito sa anumang paraan, pagkakaroon nito ng ispesipikong anyo, kahit na ito ay magkatulad na damit. Sa katunayan, may rehiyunal, sosyal, midyum o varayti ng gawi atbp.
  • 4.  Ang varayti ay makikita sa morpolohiya (gaya ng pagdaragdag ng panlapi sa isang varayti ng salitang British: Ang isang bagong Ingles ay lumikha ng salita gaya ng "stingko", "cheeko"), sa sintaks (Sa Malaysian "to under" ay nangangahulugang “to let a person down”, ang istandard na pang-ukol ay nagiging isang pandiwa!) o sa intonasyon, bigkas…. Ito ay ang katulad na damit na may iba’t ibang anyo. Ito ay depende sa taong nagbibigay-hugis sa particular nitong hugis! Kapag napag-uusapan ang ukol sa dayalek, tinutukoy nito ang “varayti ng wika kung saan ang gamit ng gramatika at vokabularyo ay tumutukoy sa rehiyunal o kaligirang sosyal ng gumagamit”(Crystal, 1999, The Penguin Dictionary of Language). Sa katunayan, ang dayalek ay isang varayti na naimpluwensyahan ng heograpiko o sosyal na konteksto. Halimbawa ang British English ay isang varayti ng Ingles, at ang cockney ay isa sa mga dayalekto nito – na tumutukoy sa wika ng mga Londoner.
  • 5.  Nakababasa tayo ng ilang pag-aaral na ang ilang ispiker ng Englishes ay nahihiyang tanggapin na ang kanilang wika ay isang wikang pidgin. Subalit, ano nga ba ang wikang pidgin? Sa linggwistika, ito ay isang wikang may markadong kabawasan ng istrakturang gramatikal, leksikon, at istaylistikong lawak. Ang katutubong wikang di-pag-aari ninuman, ito ay nagaganap kapag ang miyembro ng dalawang mutual na komunidad ng nagsasalita ay nagtangkang makipagkomunikeyt, magkaminsan tinatawag itong, “a trade language" (Crystal, 1999, The Penguin Dictionary of Language). Pidgin- English ay tinatawag ding "The semi- English lingua franca" na ginagamit sa Tsina at sa malayong silangan, naglalaman ng mga prinsipal na maling bigkas ng mga salitang Ingles na may tiyak na katutubong gramatikong pag-aayos. Ilang pidgin, gaya ng Tok Pisin ng New Guinea, ay di lamang stable pidgin, na may kompleks na gramatika, subalit maaaring gamitin bilang lingua franca at may opisyal na istado/ kalagayan.
  • 6.  Panghuli, kapag tinutukoy Language variety space ang "creole" kailangan nating malaman na ito ay isang “pidgin language” na naging pangunahing wika ng isang komunidad ng nagsasalita” (Crystal, 1999, The Penguin Dictionary of Language). Sumibol ito sa pamamagitan ng kontak sa pagitan ng mga ispiker ng mga iba’t ibang wika (Mc Arthur 1996). Nangyari ito sa mga teritoryo gaya ng sa Amerika, Asya at Afrika.
  • 7. Beysik Tesis: Maraming varayti ng mga wika, teksto , diskurso. Ang mga varayting ito ay kinundisyon ng mga pangkat ng mga nagsasalita ayon sa rehiyon (dayalek), klase (sosyolek), at okupasyon/ hanapbuhay (rejister). Ang mga posisyon sa variety space ay nagbibigay- katuturan sa language variety na may ispesipikong anyo, at ispesipikong kumbensyon ng kahulugan at gamit. Ang pag-unawa sa teksto at diskurso, mula sa konbersasyon, mula sa liham tungo sa hayperteksto, ay nangangailangan ng modelo ng gampanin ng wika na may dekalidad ng katangian.
  • 8.  Ang mga uri ng varayti ay makikilala sa pamamagitan ng mga salik na panlipunan na gumaganyak dito: diyalekto, sosyolek at rejister. Diyalekto: rehiyunal na varayti Sociolect: varayti na naimpluwensyahan ng kaligirang sosyal ng ispiker (profession, age, ethnic group, sex, education atbp.). Halimbawa: jargon (e.g. espesyal na bokabularyong ginagamit ng mga linggwista). Rejister: varayting naimpluwensyahan ng isang tiyak na sitwasyon ng pagsasalita (salik na nakakaimpluwensya sa pagpili ng isang ispesipikong rejister ay ang mga: paksa, relasyon sa pagitan ng interlokyutor at midyum (pasulat at pasalitang wika).
  • 9.  Wika: Isang koleksyon ng mga diyalekto o varayti (na nagkakatulad ng anyo) >> Sinumang nagsasalita ng diyalektong Tagalog ay nagsasalita ng wikang Tagalog Diyalekto Isang varayti ng wika na kaiba sa ilang salita, gramatika, at/o pagbigkas sa ibang anyo ng magkatulad na wika. Diyalekto ay mga katangian ng panlipunang pangkat. May mga heograpikal, sosyal, etniko, kasarian, at edad/gulang na diyalekto. Wika vs. diyalekto Dalawang diyalekto na kasali sa magkatulad na wika kung nagkakasalo sa isang komon na gramatika at bokabularyo at kung mutually intelligible.
  • 10.  Diyalekto vs. aksent (punto) ‘diyalekto’ kasali ang gramatikal at leksikal na pagkakaiba, kung saan ang ‘aksent’ ay tumutukoy lamang sa pagbigkas > may nagsasalita ng Ingles na may aksent na Filipino. Istandard na varayti Varayti ng isang wika na may pinakamataas na estado o kalagayan sa isang komunidad o bansa at kung saan ito ay nakabatay sa pagsasalita at pagsulat ng mga edukadong ispiker ng wika. Ang istandard na varayti ng isang wika ay nailarawan at nakaistraktura sa diksyunaryo at gramatika.
  • 11. Rehiyunal na varayti / diyalekto Tradisyunal na dialectology (Kalagitnaan ng Modernong dialectology (1970’s – ika-19 siglo – kalagitnaan ng ika-20 siglo) kasalukuyan) rural na lugar urban na lugar heograpikong varyasyon sosyal na varyasyon ponolohiya at bokabularyo ponolohiya, bokabularyo, talatanungan, interbyu (panayam) gramatika talatanungan, interbyu (panayam), korpora, at istadistika
  • 12. Varyasyon at Varayti ng Wika  Ang wikang ginagamit ng mga mag-aaral ay katulad din ba ng wikang ginagamit ng mga manggagawa, ng mga propesyunal, ng mga di-nakapag-aral?  Kung ang tao ay nagkakaiba batay sa kani-kanilang paniniwala, pamumuhay at oryentasyong kinalakhan gayundin ang wika.  May unikong katangian ito na ipinagkaiba nito sa iba.  Samantala, ang varyasyon ay ang mga linguistic systems na nakapaloob sa wika.  Varayti naman ang tawag sa isang set ng mga linguistic systems na may magkakaparehong distribusyon.
  • 13.  Ang wikang Filipino o alinmang wika sa bansa ay VARYASYON may iba’t ibang varyasyon ng wika. Bilang ng tao Lawak ng paggamit Pangyayaring kaugnay Bagama’t iisa ang wikang Isahan Pag-aaral sinasalita ng mga Pagpupulong interlokyutor o gumagamit ng Dalawahan Pakikipagkapwa Pagkikita wika at socially distributed ito, Maramihan Personal may pagkakaiba pa rin ang Pakikipagkwentuhan paggamit ng tao sa isang speech community. Samakatwid, ang varayti ay maaaring maliit o mas malaki kaysa sa wika o dayalekto.
  • 14.  Ang varayti ay fleksibol Uri ng Varyasyon ng o walang tiyak na Wika limitasyon o distinction. Ito ay maaaring maging bahagi ng isa pang wika. Wika Dayalek Rejister Rehiyunal Matutukoy ito ayon sa Mas malaki Depende sa Heograpiya na dayalek Istilo sa dayalekto relasyon nito sa lipunan Pagbigkas Batay sa Anak sa Ina Mas maraming (sino at kailan ginagamit linguistics Antas sa Sociolect gamit (Publiko) system Anak sa Ina ang wika). Tagalog Lipunan (Pribado) Kasarian Rizal Edad Mindoro Cavite Batangas
  • 15.  Sosyal na varayti Naka-fokus sa panlipunang pagkakaiba (social differentiation) ng paggamit ng wika > magkakaibang panlipunang pangkat na may ibang paggamit ng wika. Beysik na pagpapalagay: Varyasyon ng wika sa isang wikang pangkomunidad (at maging ng sa pagsasalita ng isang indibidwal) ay hindi random kundi sistematiko. Ang mga salik na nakakaimpluwensya sa varyasyon ay ang mga: kalagayang sosyal at ekonomiko, etnisidad, kasarian at gulang. Ang pinakamaimpluwensya ay ang nauna.

×