Informatik,
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Like this? Share it with your network

Share

Informatik,

on

  • 9,135 views

 

Statistics

Views

Total Views
9,135
Views on SlideShare
9,135
Embed Views
0

Actions

Likes
4
Downloads
129
Comments
1

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
  • Faleminderit shum prej jush sepse shum te rinje duhet te lypin literatur nga interneti dhe mund ti gjejn kudo qe te shkojn sepse teknologjia ka perparuar shum e me shum ne kohet e sotme , KAM NDERIN DHE KNAQESIN QE PO JU KOMENTOJA SEPSE JENI KONTRIBUS SHUM TE MIR ANDAJ VAZHDONI SEPSE RININ MUND TA NDIHMONI KESHU ...
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Informatik, Document Transcript

  • 1. Njohja e përgjithshme e PC-së:PC-ja është e përbërë nga HARDWERI-pjesët (HARD-Fortë) dhe SOFTWERI-programet (SOFT-Butë)(sikurse edhe njeri nga TRUPI dhe SHPIRTI)[redakto]HARDWERI (Trupi)Paraqet pjesët e forta të kompjuterit që mund ti shohim me sy dhe mund ti prekim me dorë dhe i ndajmënë: Pjesë hardwerike të mbrendshme dhe pjesë hardwerike të jashtme[redakto]Pjesët hardweike të mbrendshme janë:ROM (Read Only Memory) - Memoria vetëm për lexim e cila nuk fshihet asnjëherë por ngel ashtu si e kadhënë prodhuesi.RAM (Random access memory) - Memoria per lexim dhe shkrim e cila aktivizohet me kyqjen ekompjuterit dhe është aktive deri sa është aktiv edhe kompjuteri, me çkyqjen e kompjuterit kjo memorifshihet, ndërsa kapaciteti i saj mamtet me MB (standarde e tanishme është 256 MB).HDD (Hard Disku) - Hard disku është njësi hardwerike ku ruhen të dhënat, programet, shenimet endryshme etj, thjeshtë paraqet një magazinë të madhe, kapacitete e HDD maten me GB (standardi itanishëm është 40-80 GB).Procesori - Është pjesa kryesore ku bëhet përpunimi i informatave hyrëse-dalëse dhe ai përcaktonkompjuterin se me çfarë kompjuteri kemi të bëjmë, kemi disa lloje procesorësh si p.sh AMD.Cirix,Pentium etj. (Standardi i tanishëm është Intel - PENTIUM IV).Kartela grafike - përcakton pamjen në ekran, kemi disa lloje, kapacteti i matet me MB.Kartela e zërit – Përcakton zërin në kompjuter....dhe pjesë tjera , që gjenden në brendi si Pllakëza amzë etj.[redakto]Pjesë të jashtme hardwerike janë:Tastatura – E cila përpos si pjesë hardwerike mund të përcaktohet edhe si njesi hyrëse nga ku i japim tëdhënat dhe komandat e caktuara ,Ekrani - I cili gjithashtu mund të përcaktohet edhe si pjesë dalëse hardwerike ku i shohim të dhënat ecaktuara ,FDD - flopi disku ose disketa , ketu mund te bejme incizimin e shenimeve te caktuara dhe ti marim mevete , kapaciteti standard i disketes eshte 1.44 MB .Miu – I cili zavendeson tastaturën në shume raste dhe lehtëson punën me kompjuter .Printeri – Njesi e jashtme ku i shohim të dhenatdhe rezultatet e caktuara nga puna e jonë me PC-në.Skaneri,CD ROM-i ,CD-RW,Kamera etj.[redakto]SOFTWERI (Shpirti)Nga vetë fjala SOFT shihet se kemi të bëjmë më diçka të butë dhe të pa prekshme por të dukshme e qësi ngjajsi kemi marrë Shpirtin e njeriut , Thjesht SOftweri paraqet programet e komjuterit , edhe pse nuk
  • 2. ka ndonje ndarje karakteristike të softwerit ne do te bëjmë nje ndarje logjike që të kuptojmë me mireprogramet e caktuara , si psh .1.Sistemet Operative (DOS,WINDOWS,UNIX,LINUX) 2.Paqet programet (MS OFFICE etj) 3.Programetaplikative (Programe private ) 4.Programe të internetit (Internet explorer , Netskape etj) 5.Programet tjera[redakto]KompjuteriKompjuteri është një pajisje elektronike, më e përparuara në botë. Atë e përdorin të gjithë njerëzit ebotës. Në fillim kur u krijua, ai ishte më i madh se një dhomë. Pastaj shkencëtarët studiuan shumë dhezbuluan kompjuterë më të vegjël. Tani në kohën tonë kompjuterët janë shumë të vegjël, saqë mund timbajmë edhe në xhep. Atë e përdorim shumë shpesh. Ai ka shumë të mira nëse dimë ta përdorim, porështë shumë i keq nëse e përdorim për të keq. Nëse kemi internetin atëherë duhet ta ruajmë kompjuterinduke pasur anti virusin sepse mund të hynë shumë virusa. Disa njerëz që dinë ta përdorin shumë mirëkompjuterin i bëjnë virusat. Prandaj duhet të ruhemi sa më shumë nga këta njerëz.Kompjuteri eshte nje pajisje elektronike , e afte te perserite ne menyre automatike vargjeteper te gjata veprimesh (nga me te nderlikuarat) per informacione nga me teshumellojshmet , sipas planifikimit (programimit) qe i eshte bere paraprakisht nga njeriu.Nese ne veshtrimin e pare kompjuteri duket si nje ``kuti mekanike``e lidhur me njemonitor dhe nje tastiere , teknikisht ai eshte i perbere nga dy pjese kryesore:-Sistemi elektronik , me te gjithe perberesit e tij fizike dhe qe ne gjuhen e perditshmeemertohet harduer (hardware)-Programet , instruksionet dhe komandat , te cilat drejtojne punen e komjuterit perzgjidhjen e detyrave te ndryshme dhe qe ne gjuhen e perditeshme ermetohen softuer(software).Por kjo makine e persosur vihet ne shfrytezimim nga njerezit te cilet formojne elementinkryesore te dipolot njeri-kompjuter.Ky element zakonisht emertohet Laifuer )liveware , lifejete).Per shfrytezimin dhe mirembajtjen e sistemeve kompjuterike , programautoret dheoperatoret duhet te jene specialiste dhe te keni kualifikim te larte , sipas detyres.Porkompjuteret personal (pc) dhe sistemet e programeve , me te cilet ata sot jane pajisur ,krijojne mundesi qe edhe njerez te zakonshem te punojne me lehtesi per zgjudhjen edetyrave te thjeshta , per shfrytezimin e internetit etj.Madje , edhe femijet kane lodrat e tyre ne kompjuter dhe kane mundesi te zgjidhin detyrasipas moshes dhe nivelit shkollor.E gjithe kjo behet e mundur saje te programevekompleksete hartuara nga konstruktoret , qe lehtesojne komunikimin ndermjet njeriut dhemakines .Hardware eshte i perbere nga disa pjese kryesore :1.Njesia qendrore perpunuese , qe zakonisht duhet edhe procesori qendror (perpunuesiqendror) , kryen te gjitha veprimet matematike dhe logjike , sipas instruksioneve dhekomandave qe jane dhene.Ne njesine qendrore perpunuese ruhet perkohesisht edhe te
  • 3. dhenat e perpunuara.Njesia qendrore perpunuese perbehet nga :a)Nyja aritmetiko-logjike , qe kryen veprimet matematike dhe logjike me te dhenat efutura ne kompjuter.b)Nyja komanduese , qe lp,amdpm ve[ro,et e te gjithave njesive te kompjuterit.c)Kujtesa e punes , ne te cilen ruhen perkohesisht te dhenat qe jane perpunuar nga njesiaaritmetiko-logjike.Kjo kujtese ne gjuhen teknike emertohet Ram (Random access memory -Kujtese me hyrje te rastit)Ram mund te krahasohet me nje dollap te ndare ne kuti te vogla , ku secila nga keto kutipermban nje shenje (karakter) qe mund te jete numer , shkronje shenje veprimevematematike , shenje pikesime etj. Nje nga keto ``kuti`` eshte nje bajt (byte)Te tri keto nyja komunikojne me njera-tjetren duke forumuar nje njesi te madhe te vetme ,si edhe me njesita e tjera te kompjuterit.Keshtu ne njesine qendrore ndodhet trupi i nje kompjuteri i perbere nga nyjra artmetiko-logjike dhe nyja komanduese , i cili quhet edhe njesi qendrore perpunuese (centralprocesing Unit , CPU).Kjo njesi lexon dhe zbaton instruksionet e programeve , kryenllogaritje matematike dhe ben veprime logjike , duke marre edhe vendimet perkatese.Ajokontrollon edhe perfundimet e veprimeve te kryera.Kjo njesi i dergon ne kujteseinformacionet e perpunuara.Elementi kryesore i CPU-se eshte perpunuesi (procesori). Ne kompjutere personal , kyelement quhet mikroprocesor.Mikroprocesorei eshte nje qart i integruar i perbere nga transistore dhe element te tjeraelektronike te mentuara sipas nje skeme te caktuar.Ne mikroprocesoret e kompjuterave te prodhuar ne fundin e 70 ishin te muntuar 29 000transistore kurse ne mikroprocesoret e kompjuterave te prodhuar te 95 jane montuar 5 500000 transistore dhe gjithcka ne nje siperfaqe disa centimtrasl katrore.Tipi i njesise qendrore perpunuese percakton kapacitetin perpunues te kompjuterit dheshpejtesine me te cilen ai kryen veprimet.Mikroprocesoret klasifikohen nga sasia e informacionit elementar qe perpunoi njeheresh menje veprim te vetem si dhe nga shpejtesia me te cilen kryehen keto veprime.Sot prodhohen mikroprocesore dhe procesore qe kryejne disa dhjetra milion instruksione nesekonde.Jane ndertuar mikroprocesore 8 , 16 , 32 dhe 64 byte.Mikroprocesoret 8 bite mund te bejeveprime informacione , qe shprehen ne 8 byte kurse mikroprocesorei 16 byte kryen veprimeme informacione qe shprehen ne 16 byte(psh numra nga 1 deri ne 65 536) . Pramikroprocesoret 8 byte duhet te beje disa veprime per te kryer punen qe mikroprocesori 16byte kryen me nje veprim te vetem.Mikroprocesoret 32 dhe 64 byte jane shume e shume me te fuqishem se microprocesoret qepermendem.Shpejtesia me te cilin kompjuteri kryen veprimet , percaktohet nga frekuenca e impulseveelektronike , qe qarkullojne neper procesore , i cili quhet ndryshe edhe frekuenca epunes dhe matet me MegaHerc (MHz)__________________
  • 4. Pajisje hyrese : jane elemente lidhese nermejet komljuterit dhe njeriut.Ato sherbejne perfutjen ne njesine qendrore te te dhenave qe do te perpunohen , instruksioneve dhekomandave te ndryshme.Si pajisje hyrese sherben tastiera dhe ne shumicen e rasteve edhe `miu` (mouse).Edhedisa lloje pajisjesh te tjera si psh , disketa magnetike , disku optik peroren ne futjen einformacioneve ne kupjuter.Tastiera : ka pamje te ngashme me pjesen e perparme te makines se shkrimit.Dukeshtypur tastet , futen ne njesine qendrore te dhenat dhe komandat , te cilat shfaqen neekran.Kjo krijon mundesine qe te dhenat te kontrollohen perpara se te kalohen ne kujtesene kompjuterit.Ekrani sherben per per afishimin e te dhenave ose komandave si edhe te perfundimeve teperpunimit.Ne kete menyre ekrani sherben per realizimin e dialogut kompjuter-njeri.Afishimet mund te jene shifrore ose grafike/Pajisja e vogel , i ashtuquajturi ``miu`` , ndihmon ne lehtesimin e komunikimit ndermjetnjeriut dhe makines.Krahas pajisjeve te mesiperme standarte , sot perdoren edhe pajisje te tjera hyrese teinformacionit.Gjithnje e me shume po perdoret ``skaneri`` i cili kap vizatimet , fotografi e dokumente tetjera dhe i regjistron ne kompjuter per perpunim te metejshem.Ne ngjashmeri mefotokopjuesin , skaneri ne vend qe te riprodhoje dokumentin , e shnderron ne informacionne trajte binare , e cila regjistrohet ne kompjuter.Ne disa lloje kompjuteresh , si psh ne kompjuteret qe perdoren ne arkat e dyqanaveperdoren lexuesit optike , te cilet lexojne kodet e mallrave te shtypura etiketat.Kompjuteri regjistron automatikisht cmimet dhe llogarit shumen qe duhet te paguhet.Lexuesit optike perdoren edhe ne kompjuterat qe sherbejne per leximin e dokumenteve teshifruara etj.Keto pajisje punojne mbi bazen e intesitetit te drites se pasqyruar nga objektiqe lexohet , kur te bie rrezja lazer.Pajisjet e daljes : sherbejne oer te paraqitjen e perfundimeve te perftuara si dhe per tetreguar ecurine e perdorur ne perpunimin e te dhenave.Krahas ekranit ne pajisjet e daljes eshte edhe makina e shtypit (printeri) , e cila kryenshtypjen ne leter te informacionee.Makina e shtypit mund te jete mekanike , por edhe e modernizuar qe e hedh drejtperdrejtbojen mbi leter.Ky proces mund te behet duke e shperndare bojen me pika te vogla oseduke e shperndara me ndihmen e rrezeve lazer.(printer lazer)Nese para disa vitesh printeret kufizoheshin vetem ne shtypjen e shkronjave , shifrave osevizatimeve , sot teknologjia eshte persosur ne ate shkalle qe nepermjet printereveperftohen fotografi te cilesise se larte.Nje lloje i vecante printeri eshte edhe ``vizatuesi`` (plotter) qe perdoret per realizimin e
  • 5. vizatimeve tekniko-inxhinierike me siperfaqe te medha.Per daljen e informacioneve nga kompjuteri perdoren edhe disa lloje kujtesave te hasgtne si; disketa magnetike , disku optik CD etj.Por nese informacionet qe dalin nga shpypja ne printer jane te lexueshme nga neria ,disketat etj perdoren per te kaluar informacionet nga nje kompjuter ne tjetrin.Kujtesat e jashtme : pajisje , ne te cilat ruhen per nje kohe te gjate informacionet si edhesistemet e programeve.Zakonisht , kujtesat e jashtme perbehen nga disqe magnetike ose optike si dhe nga shiritatmagnetike.Disketat : jane diskqe plastike te perkulshme (floppy disc) , te veshura me ``boje``magnetike (si shiritat e magnetofonit) , ku informaconet ``shkruhen ne forme rrethore (site pllakat e magnetofonit) ne menyre magnetike ashtu si regjistrohet zeri te magnetofoni.Disqet : , ndryshe nga disketat jane prodhur me material te forte te paperkulshem dheprandaj quhen edhe ``disqe te ngurta`` (Hard Disk). Per tu mbrojtur nga pluhuri disqet engurta mbyllen hermetikisht dhe montohen ne brendesi te njesise qendrore.Keto cilesi kane lejuar teknologhine te prodhoje disqe te ngurta me kapacitete me te medhase disketat qe jane te ``hapura `` dhe te ``levizshme``.Disqet optike (CD) : jane te ngjashme me disketat , por shkrimi edhe leximi ne to behetme rreze lazer (si edhe ne cs muzikore)Pershkrimi :Disketat kane kapacitet mbajtates te informacionit te vogel qe arrin ne 1400 000 shkronja(1.1 MB).Disqet e ngurta kane kapacitete qe arrjne deri ne disa miliarda shkronja (disa gigabyte GB ) jane shume me te shpejta dhe me te qendrueshme .Keto cilesi e bejne diskun engurte ``berthamen`` e kujteses se jashtme te nje kompjuteri.Nje CD mund te mbaje deri ne 650 000 000 shkronja (650 MB) dhe shpejtesia me cilen aimund te punojne eshte shume me e vogel nga shpejtesia e disqeve te ngurta.Por , shkrimi optik ne nje Cd eshte shume me i qendrueshem se shkrimi i magnetik prandajsot CD perdoren gjithnje e me shume , duke zevendesuar disktetat e vogla te brishta.
  • 6. Punim Seminarik Projektimi i Sistemeve Informative —Presentation Transcript1. UNIVERSITETI AAB-RIINVEST Drejtimi:Menaxhment dhe Informatik PUNIMSEMINARIK Lënda: “Projektimi i SistemeveInformative” Tema: Kompjuteri, Paisjet hyrësedhe dalëse Profesori i lëndes: VehbiRAMAJ,phd-candidat ______ Studenti: VetonSOPJANI _______2. Hyrje Kompjuteri personal përbëhet nga disakomponente themelore. Ato nuk shihen ngajasht dhe karakteristikat e tyre nuk janë tëdukshme. Porë në mënyrë laike tek KP.standard mund të dallojmë katër tërësi: njësiasistemore (shtëpiza ) , monitori , tastatura dhemiu . Modeli i KP. bashkëkohor është mjaft ingjajshëm me modelin logjik të kompjuterit që eka dhënë Xhon von Nojman (Neumann).3. Karakteristikat e sistemit kompjuterik Paisjethyrëse/dalëse Sistemi kompjuterik perbehet ngaketo elemente teknike dhe fizike. Hardverikompjuterik Softueri kompjuterik Bazat e tedhenave Paisjet Hyrese dhe dalese tekompjuterit Personeli punues4. Hardwerët -konsistojnë në pajisjekompjuterike që përdoren për të kryer veprimine hyrjes së informacionit, përpunimit tëinformacionit dhe daljes së informacionit tëperpunuar. Softveri - kompjuterik qe perfshineprogramet dhe instruksionet per udheheqje mevete sistemin kompjuterik dhe kryerje teaplikacioneve te ndryshme.
  • 7. 5. Bazat e te dhenave ose depot e informacionevene mediumin kompjuterik ( ne disk apo ne shiritmagnetik ), te cilave kompjuteri mund t’u qasetdrejteperdrejt, ose ne mediumin off-line (mikrofilmi ose letra e shtypur per perdorimmanuel ) Procedurat, ku perfshihen doracaketose instruksionet per perdorim te sistemit dhe teaplikacioneve te tij, Personeli punues, (operatoret kompjuterik, programeret dheanalitiket e sistemit )6. Pjesët hyrëse , shërbejnë për hyrje të tëdhënave në kompjuter. Pjesët dalëse, shërbejnëpër prezantimin e të dhënave dalëse, gjegjësishtpër prezantimin e operacioneve të kryera.Memoria e jashtme, shërben për ruajtjeafatgjate të të dhënave ose të programeveoperative.7. Shtëpiza Shtëpiza është një kuti alumini në tëcilën janë vendosur komponente të tjera. Përveçrolit mbrojtës që ka shtëpiza në të ndodhen edhesistemi për furnizim me energji elektrike dhetransformimi i saj ne formë të përshtatshme.Varësisht nga qëllimi i kompjuterit ekzistojnëdisa lloje të shtëpizave: Shtepiza të shtrime,shtepiza vertikale, shtëpiza kullë etj.8. Disa lloje të shtëpizave9. MOTHER BOARD (PLLAKA AMË)Shërben për vendosjen e të gjitha elementeve tësistemit kompjuterik, përmes pllakës amëvendoset komunikimi ndërmjet njësive tëndrshme. Komunikimi me njësitë e integruarabëhet përmes njësive të mbrendshme ose basave
  • 8. të mbrendshme me njësitë të jashtme përmesbasav të jashtëm. Në mother board janë tëvendosura sllotet ose ram memorie të madhësivetë ndryshme, pastaj në pllakën amë është ivendosur procesori. Ndërsa në tëashtuquajturën sllot janë të vendosura të gjithakartelat e tjera ( kartela e zërit , kartela e rrjetit, kartela e radios ose televizionit ,..). Ekzistojnëedhe disa pllaka amë në të cilat disa kartela janëtë integruara (të vendosura në vetë pllakën):video , e rrjetit dhe kartela e zërit .10. MOTHER BOARD ( PLLAKA AMË )11. Procesori qendror – përbëhet nga njësiaaritmetiko-logjike, njësia dirigjuese dhememoria punuese të cilat faktikisht janë pjesëtme të rëndësishme të kompjuterit. Njësiaartmetiko-logjike, shërben për kryerjen eoperacioneve matematikore dhe logjike me tëdhëna hyrëse. Njësia dirigjuese shërben përudhëheqje me operacione të kompjuterit.12. Memoria punuese RAM, është e bazuar nëgjysmëpërçues dhe shërben për ruajtje tëpërkohëshme gjatë punës të të dhënave të cilatpërpunohen nga njësia aritmetiko-logjike13. PROCESORI – PJESA QENDRORE EKOMPJUTERIT Njësia qendrore procesorike (Central processing unit ), ose shkurt CPU dheparaqet “ trurin e kompjuterit ”. Sa një pullëpostare në brendi të kompjuterit.14. Procesori qendror nuk është i vetmiprocesor, procesor ka kartela grafike, kartela ezërit dhe shumë pjesë tjera, por kur themi
  • 9. procesor zakonisht mendojme ne procesorinqendror. Lexon dhe ekzekuton instruksionetprogramore, kryen kalkulimet si dhe merrvendime. Aty zhvillohen operacionet aritmetike,logjike dhe kontrolluese. Realizon ruajtjen dherikthimin e informacioneve në disk apo nëmjedise tjera memoruese.15. Te kompjuteret personal, CPU njihet meemrin mikroprocesor dhe është i realizuar ngaqarku i integruar. Qarku i integruar (Integrated Circuit – IC ), është i ndërtuar si njëkompleks i transistorëve dhe i qarqeve të tjeraelektrike të përfshira në një pllakëz të vogël tëkristaltë gjysmë përquese të silicit, e cilandryshe quhet çip (Chip).16. Procesori (CPU) si edhe elementet e tjera tëintegruara janë të ndërtuara në një kuti të vogëltë qeramikës me këmbëza metalike anash. Këto“ këmbëza” kanë funksionin e ndërlidhjes sëçipit të procesorit me tabelën e përbërë ngaqarqet me fije të qelqta të vendosura në brenditë kompjuterit dhe poashtu përcjellin impulsetelektrike në çip dhe nga çipi.17. Në brendi të kutisë së qeramikës është ivendosur vetë çipi, një pllakëz e silicit medimensione prej disa mm 2 . Në këtë siperfaqe tëvogël janë të vendosur disa milionë transistorë tëndërlidhur funksionalisht në mes veti.18. Lloji i CPU – e përcakton fuqinëpërpunuese- shpejtësinë e ekzekutimit tëinstruksioneve të ndryshme në kompjuter.Përcakton repertorin e instruksioneve të cilat
  • 10. kompjuteri i kupton si dhe cilat programe mundtë aktivizohen dhe të punojnë në kompjuter. Nëditët e sotme, procesoret mund të ekzekutojnëedhe disa dhjetëra milionë instruksione përsekondë (MIPS – millions of instructions persecond)19. HARDISKU Hard Disk Drive, (lexohetshkurt:HDD) është një memorizues magnetik(shpesh ferro-magnetik) i arkivavekompjuterike, i cili i shkruan arkivat binar mbisipërfaqen e një disku rrotullues. Të dhënatruhen në HDD edhe pas largimit të kësaj pjesenga tërësia e sistemit kompjuterik. EkzistojnëHDD të jashtëm dhe të brendshëm, ku të parëtinstalohen në brendi të kopjuterëve osesistemeve kompjuterike, kurse të dytët lidhenme kompjuterët ose sistemet kompjuterike ngajashtë për mes kabllove të ndryshëm e zakonishtme kabllo USB.20. Katela grafike Karta grafike është një ngapaisjet kryesore të kompjuterëve modern. Këtokarta kanë në brendesi të tyre GPU-ne (GraphicProcessing Unit), ky i fundit është shumë ingjashëm me CPU por ndryshon në faktin qëështë i optimizuar në kryerjen e operacionevematematike që janë mese të zakonshme nëmanipulimin e grafikëve. Prodhuesit më tërëndesishëm të kartave grafike në botë janë : •NVIDIA • ATI • INTEL dhe VIA21. PAISJET HYRËSE Tastiera (keyboard)22. Me shtypjen e tastit të caktuar, mbylletqarku gjegjës elektronik, sinjalet elektronike
  • 11. mikroprocesor të tastierës –kod (sinjaletdigjitale) perpunohen në CPU dhe dalin tëperpunuara në monitor.23. Tastet bazike – në pjesën qendrore Tastetnumërike – tastet si në kalkulator Tastetfunksionale – F1, F2, ..F12, Esc, Print Screen,Scroll Losk, Pause, Insert dhe Delete Tastetkursorike – Home, End, PageUp, PageDown,tastet me shiqeta, tasti Tab) Tastet ndihmëse –Ctrl, Alt dhe Shift Poça kontrollues – NumLock,CapsLock ose Scroll Lock24. Monitori Është pajisje dalëse e cila e paraqetnë ekran regjistrimin e informatave mendihmën e pajisjeve hyrëse. Ekzistojnë dy llojetë monitorëve: monitorë me gyp katode (CRT,Cathody Ray Tube)dhe monitorë LCD (LiquidCrystal Display). Karakteristikat kryesore tëmonitorëve janë: madhësia (zakonisht matet meinç: 14, 15, 17, 19, 21..), rezolucioni (dendësia epikave me rezolucion të zakonshëm horizontaldhe vertikal që sot përdoret deri më 800 x 600,1024 x 768,1280 x 1024 madje edhe më tëmëdhenj), frekuenca e freskimit (numri ivizatimit të fotografisë në një sekondë tëshprehur me herc Hz) dhe madhësia e pikës(matet me milimetër, ndërsa e shpreh distancënndërmjet dy pikave në ekran.25. Miu (Mouse) Mause pad – mbështetsën egomës26. Topthi gjurmues (trackball) – topth idukshëm, alternativë për mausin Tabela grafikeme laps sensitiv – e cila mundëson që në pllakën
  • 12. në formë të tabelës të vizatohet me anë të lapsitsensitiv dhe vizatimi me anë të softueritpërkatës, automatikisht të bartet në ekran tëkompjuterit. Xhoistiku (Joy stick), është paisjehyrëse e cila mundëson manipulimin ekompjutrit në disa video-lojëra por edhe nësoftuerin i cili bënë simulimin e realitetit tënjohur me emrin realiteti virtual.27. CDROM-i Kompakt disku (CD) ështëmedium ekstern për ruajtje të të dhënave,ndryshe i njohur si medium standard përpërcjellje të regjistrimeve muzikore, i cili izëvendësoi pllakat e magnetofonit dherevolucionarizoi industrinë muzikore dhepërhapjen e këngëve në format digjital. Dukepasur parasysh që bëhet fjalë për regjistrimdigjital, zbatimi i tij tek kompjuterët imponohetvetvetiu. Pasi nga CD disku mundet vetëm tëlexohet, ai e merr emrin CD ROM (CompaqDisk Read Only) Kemi edhe disce te cilat bejninqizimin e CD-ve28. Skeneri (Scanner) Skeneri është paisje e cilamundëson përfitimin e kopjes së figurës (fotografisë, vizatimit ose faqes me tekst ) nëkompjuter dhe përkthimin e tij ( përshtatjen )në formë të cilën kompjuteri mund ta pranojëdhe të manipulojë me të.29. Kamerat (Aparatet fotografike) digjitaleFotografi digjitale lexohen nga softueri –përpunohen në kompjuter dhe shtypen me anëtë shtypësit kompjuterik. Në anën e prapme tëaparatit gjendet LCD ekrani ( Liquid CrystalDisplay) me katër taste, me të cilat rregullohet
  • 13. Rezolucioni i fotografimit NënekspozimiMbiekspozimi dhe Fshihen fotografimet epadëshiruara30. Aparatet digjitale kanë të ndërtuar kartelëne flash RAM memories në të cilën hapsirëvendosen sllajdet e fotografive, pra paraqet “filmin digjital” 2 MB, 4 MB, 8MB flash RAMmemorie etj.31. Kartela elektronike grafike (video kartela)Secili kompjuter në përbërje duhet që të ketënjë pjesë të posaçme e cila quhet kartelë grafikenë mënyrë që të mund të realizohet komunikimime ekran. Kartela grafike e përcaktonrezolucionin, prandaj edhe kualitetin efotografisë Sot ekzistojnë edhe TV kartelatelektronike të cilat mundësojnë që fotografiatelevizive të bartet në kompjuter. Këto kartelaelektronike e bëjnë konvertimin e sinjaleveanaloge televizive në sinjale digjitale tëkompjuterit.32. Shtypësi (Printer) Shtypës matricor ShtypësInkJet Shtypës termik Shtypës laserik33. Ploterët ( vizatuesit) Ploteri është paisje ecila shtypjen në letër e realizon nëpërmes penës,lëshimit të ngjyrës në letër ose laserit dhepërdoret për shtypje profesionale të projektevetë ndryshm arkitektonike apo të tjerainxhinierike të formateve shumë të mëdha.34. Ploterët InkJet dhe laresik të ngjashëm meshtypësit por të shtypjes në dimensione shumëmë të mëdha.
  • 14. 35. Paisjet hyrëse/dalëse Kartela elektronike ezërit (Audio kartela) Modemi Kartelaelektronike e zërit (Audio kartela) është paisje ecila na mundëson realizimin e zerit36. Modemi Fjala modem shkurtesë përshprehjen Modulator-DEModulator. Memodulim nënkuptojmë ndryshimin e vetive tësinjalit, ndërsa demodulimi paraqet rikthimin evetive burimore të sinjalit. Modemi është paisjee cila na mundëson lidhjen e internetit përmeslidhjes telefonike.37. Përfundim Kompjuteri është pajisjeelektronike e cila i përpunon të dhënat dhe Ishndërron në informata të dobishme. Nëbrendinë e kompjuterëve, zhvillohen programeqë i përpunojnë të dhënat dhe, në bazë tëudhëzimeve të programit, realizohen detyra.Kompjuterët përdoren për punë të ndryshme:kontrollin e fluturimeve kozmike, drejtimin eavionëve, përgatitjen dhe shtypjen e librave,ndezjen e dritave në kohë të caktuar saktë,dhënien e fletëpagesës në kasën e shitores.Kompjuterët hasen në madhësi dhe fuqi tëmëdha, duke filluar nga superkompjuterët që ipërdor ushtria ose NASA, pastaj kompjuterëtpersonal të cilët na rrethojnë vazhdimisht, e derikompjuterët e dorës që janë sa madhësia e njëçokollate.38.