Your SlideShare is downloading. ×
0
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Hava Araçları ve Hava Trafik Benzetimi

789

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
789
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c G¨ndem u Giri¸ s Hava Ara¸larının c Tahir Emre KALAYCI Benzetimi Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c January 5, 2007 Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 2. Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Giri¸ s 1 Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸larının Benzetimi c G¨ndem u 2 Giri¸ s Hava Hava Trafik Benzetimi 3 Ara¸larının c Benzetimi Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c 4 Sonu¸lar c Kaynaklar Kaynaklar 5 Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 3. Tarih¸e c Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI G¨ndem u 1. D¨nya Sava¸ında mekanik pilot e˘itim ara¸ları u s g c Giri¸ s 2. D¨nya Sava¸ında ”Link Trainer”’lar u s Hava Ara¸larının c Benzetimi G¨n¨m¨zde Immersive sanal ortamlara kadar geli¸mi¸tir. uu u ss Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 4. Neden Benzetim? Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI Hava ara¸ları hatanın kabul edilmeyece˘i ortamlarda c g G¨ndem u cs ¸alı¸maktadır. Giri¸ s En ufak bir hata feci sonu¸lar do˘urabilir c g Hava Ara¸larının c Benzetim sayesinde ara¸ sistemlerinin g¨venli˘i ger¸ek c u g c Benzetimi anlamda kullanılmadan denenebilir. Hava Trafik Benzetimi Pilotlar hayatları riske atılmadan e˘itilebilir. g Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 5. Hava ara¸larının dinamik modellenmesi c Hava Ara¸ları c ve Hava Ara¸lar genellikle s¨rekli zaman bi¸iminde c u c Trafik Benzetimi modellenmektedir. Tahir Emre KALAYCI Dinamik model durumların (x), girdilerin (u) ve zamanın bir fonksiyonu olarak tanımlanıyor (1). G¨ndem u Giri¸ s x = f (x, u, t) (1) Hava Ara¸larının c Benzetimi Su anki zamandaki de˘erleri bildi˘imiz i¸in bir sonraki ¸ g g c Hava Trafik Benzetimi durumu n¨merik integralleme yardımıyla tespit edebiliriz. u Sonu¸lar c Birinci dereceden Euler yakla¸ımı gibi basit integralleme s Kaynaklar basit benzetimler i¸indir. D¨rd¨nc¨ dereceden c ouu Runge-Kutta integralleme ”de facto” olarak kullanılan yaygın bir y¨ntemdir. o Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 6. Hava ara¸larının dinamik modellenmesi - Y¨ntemler c o Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI ¨ u ug 6 Derece Ozg¨rl¨˘e sahip ara¸ hareketi modellenmesi c (¨zerindeki kuvvetlere g¨re 3 y¨nde yer de˘i¸tirir veya u o o gs G¨ndem u Giri¸ s d¨nd¨l¨r) o uu Hava Yukarıdaki y¨nteme ek olarak esnek g¨vdeler i¸in eklentiler o o c Ara¸larının c Benzetimi ¨g yapılmalıdır (Orne˘in : Esneyen kanatlar). Hava Trafik Benzetimi Uygulamaya ba˘lı olarak aracın par¸aları ayrı ayrı dinamik g c Sonu¸lar c olarak modellenebilir. Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 7. Ger¸ek zamanlı insanlı benzetimler c Hava Ara¸ları c Benzetim aracıyla bir veya daha fazla insanın etkile¸imi s ve Hava Trafik vardır Benzetimi Bu tip benzetim uygulamaları ara¸ların t¨m ¨zelliklerini en c uo Tahir Emre KALAYCI ger¸ek¸i bi¸imde sa˘lamak zorundadır. cc c g G¨ndem u Giri¸ s Hava Ara¸larının c Benzetimi Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 8. Ger¸ek zamanlı insanlı benzetimler - c Ama¸lar-Uygulamalar c Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI G¨ndem u E˘itim g Giri¸ s De˘erlendirme ve Kontrol g Hava Ara¸larının c M¨hendislik ve Tasarım u Benzetimi Ara¸tırma s Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 9. Ger¸ek zamanlı insanlı benzetimler - Ara¸lar c c Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI U¸u¸ g¨verte kontrol ve enstr¨manları cs u u G¨ndem u Giri¸ s Kontrol y¨kleme u Hava Ara¸larının c Hareket sistemleri Benzetimi Pencere dı¸ı g¨rsel sahne so Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 10. Hava Sistemi Tasarım ve B¨t¨nle¸tirme uu s Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI G¨ndem u Gereksinim tanımlanması ve sistem tasarımı Giri¸ s Yazılım Geli¸tirme s Hava Ara¸larının c Benzetimi Sistem B¨t¨nle¸tirme uu s Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 11. ¨ Ger¸ek Zamanlı Benzetimde Onemli Hususlar c Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Algoritmalar do˘ru oldu˘u kadar ¸ıktılarının zamanlaması g g c Tahir Emre di˘er s¨re¸lere ve duvar saatine uygun olmalıdır. g uc KALAYCI Benzetimde lag adı verilen yava¸lamalar olmamalıdır. s G¨ndem u Giri¸ s Gecikmeler sabit ve k¨¸uk ise tahminleme algoritmaları uc¨ Hava (McFarland Denkle¸tirgeni, Sobiski-Cardullo tahminleyicisi, s Ara¸larının c Benzetimi vb.) bazı etkileri yok etmek i¸in kullanılabilir. c Hava Trafik Da˘ıtık benzetimler d¨¸uk maliyetli sistemler nedeniyle g us¨ Benzetimi Sonu¸lar c daha ¸ok tercih ediliyor. Ancak makinelerin c Kaynaklar e¸zamanlıla¸tırılması ve ileti¸im eniyilenmesi s s s ger¸ekle¸tirilmelidir. c s Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 12. Hava Trafik Benzetimi Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre S¨rekli artan hava trafi˘i i¸in trafi˘in s¨rekli yeniden u gc gu KALAYCI d¨zenlenmesi gerekmektedir. u G¨ndem u Hava trafik sistemlerinin karma¸ıklı˘ı bu i¸i sg s Giri¸ s zorla¸tırmaktadır. s Hava Ara¸larının c Geni¸likleri nedeniyle hepsinin benzetilmesi pratik ve akli s Benzetimi olarak zordur. Hava Trafik Cok farklı heterojen yapıdan olu¸urlar. ¸ s Benzetimi Sonu¸lar c Bu sebeplerden ¨t¨r¨ ¸ok farklı benzetim kategorisi ouuc Kaynaklar o ¨nerilmektedir. Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 13. ˙ Insanlı Hava Trafik Benzetimi Hava Ara¸ları c ve Hava Farklı hava trafik kontrol¨rlerinin e˘itiminde o g Trafik Benzetimi kullanılmaktadır. Tahir Emre B¨t¨n bir hava trafik kontrol sisteminin benzetilmesiyle uu KALAYCI yapılması d¨¸un¨len de˘i¸iklikler deneniyor. us¨ u gs G¨ndem u Belli senaryolar uretilerek denemeler yapılmaktadır. ¨ Giri¸ s Hava Ara¸larının c Benzetimi Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 14. G¨venlik analizi i¸in hava trafik benzetimleri u c Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI Geli¸mi¸ y¨relerdeki hava ta¸ımacılı˘ı y¨ksek seviyede s so s gu g¨venlik i¸in g¨zlenmektedir. u c o G¨ndem u ˙ Giri¸ s Insan operat¨rleri temsil etmek i¸in ara¸tırmalar sonucu o c s Hava uretilmi¸ olan etmenler kullanılmaktadır. ¨ s Ara¸larının c Benzetimi Benzetimler sonucu risk de˘erlendirmeleri uretilmektedir. g ¨ Hava Trafik Benzetimi Bu tip benzetimlerin makul sayıda ¸alı¸tırıldıktan sonra cs Sonu¸lar c anlamlı veriler uretmesi gerekmektedir. ¨ Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 15. Hava trafi˘i i¸in mekanik modeller gc Hava Ara¸ları c Etkile¸imli olmayan mekanik modeller tasarım ve s ve Hava Trafik de˘erlendirmenin erken d¨nemlerinde kullanılıyor. g o Benzetimi Bu d¨nemde analistler maliyet analizi ve farklı sistem o Tahir Emre KALAYCI tasarımları arasındaki ba¸arım farklarını ara¸tırmaktadır. s s Son tasarımda kullanılacak olan parametreleri azaltmak G¨ndem u ana hedeftir. Giri¸ s Mekanik modeller y¨ksek soyut kuyruk a˘larından detaylı u g Hava Ara¸larının c sistem benzetimlerine kadar geni¸ bir yelpazede ¸alı¸maya s cs Benzetimi meyillidir. A¸a˘ıda ¨rnekler g¨r¨lebilir: sg o ou Hava Trafik Benzetimi AND (Approximate Network Delays) (MIT Transportation Sonu¸lar c Lab) LMINET (Logistics Management Institute) Kaynaklar NASPAC (National Airspace System Performance Analysis Capability) (MITRE Corporation) DPAT (Detailed Policy Tool) (MITRE Corporation) SIMMOD (FAA) TAAM (Total Airport and Airspace Modeler) (Preston Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 16. Hava trafi˘i i¸in ekonomik ve i¸ modelleri gc s Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Kullanıcının (Havayolları, yolcular, vb.) sistemle etkile¸imi s Tahir Emre de analiz edilmelidir. KALAYCI Bireylerden ziyade kurulu¸lar incelenmektedir. s G¨ndem u Giri¸ s Bu kurulu¸lar etmen davranı¸ları ¸eklinde s s s programlanmaktadır: Hava Ara¸larının c Benzetimi Karını arttırmaya ¸alı¸an bir havayolları etmeni cs Belli bir varı¸ yerine giden hizmetlerden en uygununu s Hava Trafik Benzetimi se¸meye ¸alı¸an yolcu etmeni c cs Sonu¸lar c Politik kararları kabul ettirmeye ¸alı¸an d¨zenleyici etmen cs u Kaynaklar Bu tip etmen tabanlı benzetime Jet*Wise ¨rnek olarak o g¨sterilebilir. o Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 17. Sonu¸lar c Hava Ara¸ları c Eldeki farklı modellerin birle¸tirilerek t¨m ara¸ları ve hava s u c ve Hava Trafik trafik sisteminin detaylarıyla benzetiminin uretilmesi ana ¨ Benzetimi ama¸tır. c Tahir Emre KALAYCI Bu tip benzetim sistemlerinin k¨me sistemini olu¸turmak u s G¨ndem u baya˘ı u˘ra¸tırıcıdır. g gs Giri¸ s NASA (HLA1 ), Boeing (DESIDE) gibi firmalar mod¨ler, u Hava c ¸ok ama¸lı benzetimler uretmeye ¸alı¸maktadır. c ¨ cs Ara¸larının c Benzetimi Bilgisayar hızlandık¸a ve ucuzladık¸a benzetim probleminin c c Hava Trafik en ¨nemli sorunu yazılım geli¸tirme zaman ve maliyeti o s Benzetimi olmu¸tur. Bu nedenle uygun m¨hendislik yakla¸ımlarının s u s Sonu¸lar c Kaynaklar kullanılması gerekmektedir. Bir di˘er ¨nemli konu benzetimlerin hava trafik ve ara¸ go c sistemlerinin tasarımında verimli kullanımını sa˘lamaktır. g 1 http://sel.gsfc.nasa.gov/website/sew/2000/topics/MReid_ SEW25_Slides.PDF Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c
  • 18. Kaynaklar Hava Ara¸ları c ve Hava Trafik Benzetimi Tahir Emre KALAYCI G¨ndem u http://portal.acm.org/citation.cfm?id=966031 Giri¸ s http://ffc.arc.nasa.gov/ Hava Ara¸larının c http://www.mitre.org/ Benzetimi http://en.wikipedia.org/wiki/Flight_simulator Hava Trafik Benzetimi Sonu¸lar c Kaynaklar Tahir Emre KALAYCI Hava Ara¸ları ve Hava Trafik Benzetimi c

×