• Like
ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ 4 mat เรื่องสารละลาย ชั้นม.1 เผยแพร่ขึ้นเว็บไซต์
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

ชุดกิจกรรมการเรียนรู้ 4 mat เรื่องสารละลาย ชั้นม.1 เผยแพร่ขึ้นเว็บไซต์

  • 174,086 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
No Downloads

Views

Total Views
174,086
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
10

Actions

Shares
Downloads
3,498
Comments
10
Likes
45

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ของ ชือ ……………………………………………………………………. ่ ชัน ม.1/………. เลขที่ …………………………………….. ้
  • 2. คานา ชุดกิจกรรม ส่งเสริ มศักยภาพ การเรี ยนรู้วิทยาศาสตร์ บูรณาการคุณธรรมนาความคิด หน่วยการ เรี ยนรู้ เรื่ องสารละลาย ชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 1 จัดทาขึ้น เพื่อพัฒนาศักยภาพของผูเ้ รี ยน โดยใช้รูปแบบการ พัฒนาสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ที่กาหนดขั้นตอนของการจัดกระบวนการเรี ยนรู้ มี 3 ขั้นตอน คือ 1. ขั้นการส่งเสริ มความรอบรู้ 2. ขั้นการปฏิบติการดี มีประโยชน์ต่อสังคม และ 3. ขั้นการพัฒ นาและ ั เผยแพร่ ผลงาน ทั้งนี้ได้ประยุกต์ทฤษฎีการพัฒนาสติปัญญาของเพียเจย์ ทฤษฎีพหุปัญญา ความรู้เรื่ อง ศักยภาพสมองกับการเรี ยนรู้ และรู ปแบบการจัดการเรี ยนรู้แบบ 4 MAT ตลอดจนคุณลักษณะพึงประสงค์ และสมรรถนะสาคัญของผูเ้ รี ยนตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พ .ศ.2551 มาเป็ นหลักเพื่อ ส่งเสริ มให้ผเู้ รี ยนได้พฒนาคุณธรรม ควบคู่กบสมรรถนะทางวิทยาศาสตร์ ที่เน้นกระบวนการคิดอย่างสมดุล ั ั โดยได้พิจารณาเลือกเนื้อหาในการพัฒนาหลักสูตร ในสาระที่ 3 สารและสมบัติของสาร ระดับชั้น มัธยมศึกษาปี ที่ 1 ในการสร้างและพัฒนาชุดกิจกรรมการจัดกระบวนการเรี ยนรู้ที่เน้นผูเ้ รี ยนเป็ นสาคัญด้วย กิจกรรมที่หลายหลาย ตามมาตรฐานการเรี ยนรู้และตัวชี้วดตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน ั พ.ศ.2551 เอกสารฉบับนี้จดทาขึ้นเพื่อใช้ในการเรี ยนการสอน รายวิชา 21101 วิชา วิทยาศาสตร์ 1 ระดับชั้น ั มัธยมศึกษาปี ที่ 1 ตามหลักสูตรสถานศึกษาโรงเรี ยนนนทรี วิทยา พุทธศักราช 2552 โดยหวังเป็ นอย่างยิงว่า ่ นอกจากจะเป็ นประโยชน์ต่อผูเ้ รี ยนในการเรี ยนการสอนแล้ว จะเป็ นประโยชน์ต่อผูที่สนใจ ้ โดยเฉพาะ อย่างยิงต่อครู อาจารย์ ที่สามารถนาไปเป็ นแนวทางในการพัฒนาการจัดการเรี ยนการสอนต่อไป ่ หากมีขอผิดพลาดประการใด ต้องกราบขออภัยไว้ ณที่น้ ี ้ กอบวิทย์ พิริยะวัฒน์
  • 3. ร่ วมกันระดมพลังความคิด พี่โมลาร์ ก็อยากรู ้เหมือนกันว่า พี่โมลาร์ คะ! อยากรู ้จงเลยว่า ั ทาไมสารบางอย่างละลายน้ าได้ จะมีสารใดบ้างนะที่ละลายน้ าได้ แต่สารบางอย่างไม่ละลายน้ า ถ้าอย่างนั้น ! เรามาทาการทดลองสนุกๆ กันดีกว่า ว่าสารใดบ้างที่ละลายน้ าได้ ? ว่าแต่...เราจะใช้สารอะไรทดลองดีล่ะ น้องโมแลลจ๊ะ พี่ว่า เราลองไปสารวจ สิ่ งของในบ้านของเรากันดีกว่า ว่าพอจะ มีอะไรมาทาการทดลองได้บาง ้ แล้วเราจะรออะไรอยูล่ะ ! ่ เราไปสารวจสิ่ งของในบ้านของเรา แล้วมาลองละลายในน้ าดูกนดีกว่า ั ว่าจะมีสารใดที่ละลายน้ าได้บาง ? ้ ไปกันเลย............
  • 4. น้องโมแลล พี่โมลาร์ มาแล้วจ้า ! พี่เจอสิ่ งของที่น่าสนใจ 4 อย่าง ไหน... มีอะไรบ้างเหรอคะ ! น้องโมแลล อยากเห็นจังเลย... น้ าตาล ผงกาแฟ ทราย แป้ งมัน โอ๊ย ! แล้วเราจะใช้เกณฑ์อะไร ในการจาแนกสารเหล่านี้ดีนะ แล้วจะมีสารใดบ้างล่ะเนี่ยที่จะละลายน้ าได้ เพื่อนๆคิดว่าอย่างไร ช่วยโมแลลคิดหน่อยสิ คะ.... นักเรียนจะจาแนกสารเหล่านีโดยใช้ อะไรเป็ นเกณฑ์ ........................................................ ้ แล้วนักเรียนจาแนกสารเหล่านีได้ เป็ นกีประเภท แต่ละประเภทมีสิ่งของใดบ้ าง ้ ่ ใช้การละลายของสาร เป็ นเกณฑ์หรื อเปล่านะ .............................................................................................................................. ? .............................................................................................................................. ................ นักเรียนควรใช้ สติ ในการพิจารณาไตร่ ตรองอย่างรอบคอบ เพื่อการคิดอย่างมีวิจารณญาณ
  • 5. แล้วทีน้ ี ! เราจะทาการทดลอง กันอย่างไรดีนะ... น้องโมแลล หาอะไรมาได้บางจ๊ะ ? ้ นี่ ! น้องโมแลล ได้สิ่งเหล่านี้มาจ้า... ขวดพลาสติก 500 มล. กรวยกรอง น้ าสะอาด ช้อนชา พร้อมฝาปิ ด 4 ใบ พลาสติก จากวัสดุอุปกรณ์ที่เรามี เราจะทาการทดลอง อย่างไรดีล่ะ ! เพื่อนๆช่วยพี่โมลาร์กบน้องโมแลล ั ออกแบบการทดลอง ให้หน่อยนะจ๊ะ... คาชี้แจง ให้นกเรี ยนกาหนดจุดประสงค์และวัสดุอุปกรณ์ โดยออกแบบวิธีการทดลอง ทาการทดลองแล้ว ั สรุ ปผล วัสดุอุปกรณ์ ก่อนอืนเรามากาหนดจุดประสงค์ ่ ………………………………… ในการทากิจกรรมครั้งนีกนก่อนดีกว่า ! ้ั ………………………………… จุดประสงค์ ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ................………………………………………. ……............................................. . แล้วเราจะทาการทดลองอย่างไรกันดีนะ ? เพื่อนๆช่วยน้องโมแลล เขียนวิธีทดลองหน่อยสิ คะ!
  • 6. ความพอเพียง ความมุ่งมันในการทางาน ความรับผิดชอบ ่ ความสามัคคีและการรับฟังความคิดเห็นของผูอื่นในงานทางาน ้ ร่ วมกัน จะช่วยให้การทางานใดๆประสบความสาเร็ จ วิธีทดลอง ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ผลการทดลอง ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… สรุปผลการทากิจกรรม ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… คุณธรรม สิ่งดีดี และความประทับใจที่นกเรี ยนได้รับจากกิจกรรมนี้ คือ ั ……………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………………...
  • 7. แนวคาตอบ จุดประสงค์ เพื่อศึกษาการละลายของสาร วัสดุอุปกรณ์ น้้าตาลทราย , ผงกาแฟ ,แป้ง , ทราย , ขวดพลาสติก 500 มล. พร้อมฝาปิด 4 ใบ , กรวยกรองพลาสติก , น้้าสะอาด , ช้อนชา วิธีทดลอง ผลการทดลอง สารตัวอย่าง การเปลี่ยนแปลงเมื่อเทสารลงในน้าและเขย่า น้้าตาลทราย ละลายน้้า ผงกาแฟ ละลายน้้า แป้งมัน ไม่ละลายน้้า ทราย ไม่ละลายน้้า สรุปผลจากการท้ากิจกรรม จากการทดลองนี้สรุ ปได้ว่า เกลือ และผงกาแฟ จะละลายในน้ า กลายเป็ น สารละลาย ครั้นเมื่อเราผสมน้ ากับสารบางชนิด สารนั้นละลายช้าหรื ออาจไม่ละลายเลย เช่น ทรายและแป้ งมัน เราเรี ยกสารนี้ว่า สารไม่ละลายน้ า เมื่อเขย่าสารไม่ละลายน้ าก็จะกระจายแทรกตัวอยูในน้ า เราเรี ยก ่ พฤติกรรมเช่นนี้ว่า สารแขวนลอย น้ าตาลและผงกาแฟ ละลายได้ในน้ า เกิดเป็ นสารละลาย สารละลายทุกชนิดจะใสและเรามอง ไม่เห็นสารนั้นลอยอยูในน้ า สารละลายน้ าตาลจะไม่มีสี แต่สารละลายของผงกาแฟจะเห็นเป็ นสีน้ าตาล ่ ทรายและแป้ งมัน จะไม่ละลายในน้ าถึงแม้ว่าจะเขย่าขวด อนุภาคของทรายและแป้ ง ก็จะเพียง ภาพแสดงการเท กระจายอยูในน้ า เมื่อหยุดเขย่า อนุภาคส่วนใหญ่ก็ตกเป็ นตะกอน เรี ยสารแขวนลอยสารแขวนลอย น้ าตาลลงในน้ า ่ กว่า จะทาให้น้ าที่ผสมอยูดวยไม่ใส และเราก็มองผ่านน้ าได้ ไม่กระจ่างตา ่ ้
  • 8. ร่ วมกันระดมพลังความคิด  เมื่อนาสารชนิดหนึ่ง ผสมกับสารอีกชนิดหนึ่ง แล้วไม่ละลายเข้าด้วยกันเกิดการตกตะกอน เราเรี ยก ของผสมที่เกิดขึ้นนี้ว่า .................................................  เมื่อนาสารชนิดหนึ่ง ผสมกับสารอีกชนิดหนึ่ง แล้ว ละลายเข้าด้วยกันเป็ นเนื้อเดียวไม่เกิดการตกตะกอน เรา เรี ยกของผสมที่เกิดขึ้นนี้ว่า ................................................. มาช่วยกันเขียนแผนผังมโนทัศน์สรุ ปสมบัติ ของสารละลายกันดีกว่า ! สรุปสมบัติ ของสารละลาย จากแผนผังมโนทัศน์สรุ ปสมบัติของสารละลายนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจว่า ั ..................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................
  • 9. แนวคาตอบ  เมื่อนาสารชนิดหนึ่ง ผสมกับสารอีกชนิดหนึ่ง แล้วไม่ละลายเข้าด้วยกันเกิดการตกตะกอน เราเรี ยกของ ผสมที่เกิดขึ้นนี้ว่า สารแขวนลอย  เมื่อนาสารชนิดหนึ่ง ผสมกับสารอีกชนิดหนึ่ง แล้วละลายเข้าด้วยกันเป็ นเนื้อเดียวไม่เกิดการตกตะกอน เราเรี ยกของผสมที่เกิดขึ้นนี้ว่า สารละลาย เกิดจากการรวมตัวของสารตั้งแต่ 2 ชนิดขึนไป ้ มีอัตราส่ วนขององค์ ประกอบไม่คงที่ เกิดจากการผสมกันโดยไม่มี สรุปสมบัติ สมบัติของสารละลายคล้าย ปฏิกิริยาเคมีเกิดขึน ้ ของสารละลาย สารองค์ ประกอบเดิม แยกออกเป็ นองค์ ประกอบเดิมได้ ง่าย จากแผนผังมโนทัศน์สรุ ปสมบัติของสารละลายนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจว่า ั สารละลาย คือ สารเนือเดียวที่เกิดจากสารบริ สุทธิ์ ตั้งแต่ 2 ชนิดขึนไปมาผสมกันโดยไม่มีปฏิกิริยา ้ ้ เคมีเกิดขึน แล้วกลมกลืนเป็ น เนือเดียวกันโดยตลอดทั่วทุกส่ วน แต่ มีอัตราส่ วนผสมไม่คงที่ สมบัติของ ้ ้ สารละลายคล้ายสารองค์ ประกอบเดิม
  • 10. ร่ วมกันระดมพลังความคิด เมื่อสารเกิดการละลาย จะมีการเปลี่ยนแปลง อะไรเกิดขึ้นบ้างนะ ? เคยลองสังเกตไหมคะว่า เวลาเราซักผ้า เมื่อผงซักฟอก ละลายน้ า แล้วเราจะรู้สึกร้อนมือ น้ าก็มีอุณหภูมิเพิ่มขึ้นด้วย จริ งสินะ ! แสดงว่าเมื่อสารเกิดการละลาย นอกจากการเปลี่ยนสถานะแล้ว ยังมีการ เปลี่ยนแปลงอุณหภูมิดวย ้ เอาอย่างนี้ดีไหมคะ ! น้องโมแลล มีสารอยูสองชนิดคือ ่ น้ าตาล กับผงซักฟอก เรามาออกแบบการทดลองกันดีม้ยคะว่าั เมื่อสารทั้งสองอย่างนี้ละลายน้ า จะมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร คาชี้แจง ให้นกเรี ยนกาหนดจุดประสงค์และวัสดุอุปกรณ์ โดยออกแบบวิธีการทดลอง ทาการทดลองแล้ว ั สรุ ปผล ก่อนอืนเรามากาหนดจุดประสงค์ ่ วัสดุอปกรณ์ ุ ในการทากิจกรรมครั้งนีกนก่อนดีกว่า ! ้ั ………………………………… จุดประสงค์ ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ................………………………………………. ………………………………… . ……............................................. แล้วเราจะทาการทดลองอย่างไรกันดีนะ ? เพื่อนๆช่วยน้องโมแลล เขียนวิธีทดลองหน่อยสิ คะ!
  • 11. ขอเพียงเรามีความมุ่งมันและอดทนในการทางาน ่ และมีสติในการคิด พิจารณาไตร่ ตรอง อย่างสร้างสรรค์ จะช่วยให้การทางานใดๆประสบความสาเร็ จอย่างแน่นอน วิธีทดลอง ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ผลการทดลอง ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… สรุปผลการทากิจกรรม ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… ทาการทดลองเสร็ จแล้ว คุณธรรม สิ่งดีดี และความประทับใจที่นกเรี ยนได้รับจากกิจกรรมนี้ คือ ั อย่าลืมเก็บให้เรี ยบร้อยนะจ๊ะ! …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………
  • 12. แนวคาตอบ จุดประสงค์ เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลงพลังงานของสารเมื่อเกิดการละลาย วัสดุอุปกรณ์ ผงซักฟอก , น้้าตาล , บีกเกอร์ 2 ใบ , เทอร์โมมิเตอร์ , น้้าสะอาด , ที่คนสาร , เครื่องชั่ง วิธีทดลอง 1. น้าบีกเกอร์ขนาด 100 ลบ.ซม. มา 3 ใบ ใส่น้าบีกเกอร์ละ 60 ลบ.ซม. 2. บีกเกอร์ใบที่ 1 ใส่น้าเพียงอย่างเดียว แล้วใช้เทอร์โมมิเตอร์วัดอุณหภูมิ แล้วบันทึกผล บีกเกอร์ใบที่ 2 เติมน้้าตาลทรายลงไป 10 กรัม ใช้แท่งแก้วคนให้น้าตาลละลาย แล้วใช้เทอร์โมมิเตอร์ วัดอุณหภูมิขณะน้้าตาลละลาย แล้วบันทึกผล บีกเกอร์ใบที่ 3 เติมผงซักฟอกลงไป 10 กรัม ใช้แท่งแก้วคนให้ผงซักฟอกละลาย แล้วใช้เทอร์โมมิเตอร์ วัดอุณหภูมิขณะผงซักฟอกละลาย แล้วบันทึกผล 3. เปรียบเทียบอุณหภูมิที่วัดได้จากบีกเกอร์ทั้ง 3 ใบ ผลการทดลอง บีกเกอร์ใบที่ สาร อุณหภูมิที่วัดได้ขณะสารก้าลังละลาย (oC) 1 น้้า 2 น้้า + น้้าตาลทราย นักเรียนบันทึกอุณหภูมิตามค่าที่วัดได้ 3 น้้า + ผงซักฟอก จริง สรุปผลจากการท้ากิจกรรม จากการทดลองนี้สรุ ปได้ว่า ในการละลายจะมีพลังงานเข้าไปเกี่ยวข้องด้วย โดยเมื่อละลายสารในตัว ทาละลายแล้วอุณหภูมิของสารละลายจะเปลี่ยนไปจากเดิมซึ่งอาจร้อนขึ้นหรื อเย็นลงก็ได้ เช่น 1. นา + นาตาล จะได้สารละลายที่มีอุณหภูมิลดต่าลง แสดงว่าการละลายนี้ดูดพลังงาน เรี ยกว่า การ ้ ้ ละลายประเภทดูดความร้ อน 2. นา + ผงซักฟอก จะได้สารละลายที่มีอุณหภูมิสูงขึ้น แสดงว่าการละลายนี้คายพลังงาน เรี ยกว่า ้ การละลายประเภทคายความร้ อน
  • 13. นักเรียนอ่ านแล้ วระบายสี สร้ างจุดเน้ นให้ ชัดเจน การละลายของสารต้องมีพลังงานเข้ามาเกี่ยวข้องโดยมี 2 แบบ 1. การละลายประเภทดูดความร้ อน นการละลายที่สารในระบบดูดความร้อนเข้าไปใช้ใน เป็ การทาลายแรงยึดเหนี่ยวของสารเติมมากกว่าพลังงานที่คายออกมาจากการที่สารนั้นสร้างแรงยึดเหนี่ยว ใหม่กบน้ าเพือให้เกิดการละลาย ทาให้สิ่งแวดล้อมรอบ ๆ สารสูญเสียพลังงานความร้อนไปสิ่งแอม ั ่ วดล้ จึงเย็นลง อุณหภูมิจะลดลง หากเอามือจับจะรู้สึกเย็นเช่น การละลายโพแทสเซียมในเตรดในนเป็ นต้น ้า 2. การละลายประเภทคายความร้ อนเป็ นการละลายที่สารในระบบคายความร้อนออกมาให้ กับสิ่งแวดล้อม ทาให้สิ่งแวดล้อมได้รับพลังงานความร้อน สิ่งแวดล้อมจึงมีอุณหภูมิสูงขึหากเอามือ ้น จับจะรู้สึกร้อน เช่น การละลายของโซเดียมไฮดรอกไซด์นต้นเป็ การละลายจะเป็ นประเภทใดขึ้นอยูกชนิดของสารและตัวทาละลายที่เกียวข้ในขณะที่สารเกิดการ ่บั ่ อง ละลายตัวละลายที่เป็ นของแข็งจะแยกตัวเป็ นอนุภาคเล็และยึดเหนี่ยวกับโมเลกุลของตัวละลาย กระบวนการนี้ กๆ เกี่ยวข้องกับพลังงาน  ถ้าพลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งมีปริ มาณน้อยกว่าพลังงานที่เกิดจากการยึดเหนี่ยว ระหว่างอนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย การละลายของสารนี้จะปล่อยพลังงานออกมา สารละลายจะมี อุณหภูมิสูงขึ้น การละลายประเภทนี้เรี ยกว่า การละลายประเภทคายความร้ อน  ถ้าพลังงานที่ใช้ในการแยกอนุภาคของตัวละลายที่เป็ นของแข็งมีปริ มาณมากกว่าพลังงานที่เกิด จากการยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย การละลายของสารนี้จะดูดพลังงาน สารละลายจะมีอุณหภูมิต่าลง การละลายประเภทนี้เรี ยกว่า การละลายประเภทดูดความร้ อน การละลายของของเหลวหรื อแก๊สในตัวทาละลายชนิดต่างๆ ดขึ้นได้ในทานองเดียวกันการละลาย เกิ ของสารแต่ละชนิดจะเป็ นการละลายของสารประเภทดูดหรื อคายความร้อนเป็ นสมบัติเฉพาะตัวของสาร ตารางแสดงตัวอย่างการเปลียนแปลงพลังงานความร้ อนในการละลายของสารบางชนิด ่ สาร อุณหภูมนา (ํC) อุณหภูมสารละลาย (ํ ิ ้ ิ ประเภทของการละลาย C) แอมโมเนียมไนเตรต 28 19 ดูดความร้อน โซเดียมไฮดรอกไซด์ 28 53 คายความร้อน โซเดียมไนเตรต 28 22 ดูดความร้อน โซเดียมคลอไรด์ 28 26 ดูดความร้อน
  • 14. ร่ วมกันระดมพลังความคิด  เมื่อสารเกิดการละลาย จะมีสิ่งใดที่เกิดการเปลี่ยนแปลงบ้าง .................................................................................................... .. การละลายของสาร ที่มีการปล่อยพลังงานออกมา อุณหภูมิของสารละลายจะ.................................... เนื่องจาก พลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งมีปริ มาณ ................................. พลังงานที่เกิดจากการ ยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย เรี ยกว่า ...................................................... การละลายของสาร ที่มีการดูดพลังงาน อุณหภูมิของสารละลายจะ.................................... เนื่องจาก พลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งมีปริ มาณ ..................... พลังงานที่เกิดจากการ ยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย เรี ยกว่า ...................................................... ดังนั้นการละลายจะเป็ นประเภทใดขึ้นอยูก!บ ่ ั ........................................................................... จากการเรี ยน เรื่ องพลังงานกับการละลายของสาร ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจ ั โดยสามารถสรุ ปได้ดงนี้ ั ..................................................................................................................................................... .....................................................................................................................................................
  • 15. แนวคาตอบ  เมื่อสารเกิดการละลาย จะมีสิ่งใดที่เกิดการเปลี่ยนแปลงบ้าง สถานะ , มวล , พลังงาน  การละลายของสาร ที่มีการปล่อยพลังงานออกมา อุณหภูมิของสารละลายจะ สูงขึน ้ เนื่องจาก พลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งมีปริ มาณ น้ อยกว่ า พลังงานที่เกิดจากการยึดเหนี่ยวระหว่าง อนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย เรี ยกว่า การละลายประเภทคายความร้ อน  การละลายของสาร ที่มีการดูดพลังงาน อุณหภูมิของสารละลายจะ ตาลง ่ เนื่องจาก พลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งมีปริ มาณ มากกว่ า พลังงานที่เกิดจากการยึดเหนี่ยวระหว่าง อนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย เรี ยกว่า การละลายประเภทดูดความร้ อน  การละลายจะเป็ นประเภทใดขึ้นอยูกชนิดของสารและตัวทาละลายที่เกี่ยวข้ อง ่บั  จากการเรี ยน เรื่ องพลังงานกับการละลายของสาร ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจ โดยสามารถ ั สรุ ปได้ดงนี้ ั เมื่อสารมีการมีการละลายจะมีการเปลี่ยนแปลงพลังงานความร้ อน 2 แบบ คือ การละลายประเภท คายความร้ อน และการละลายประเภทดูดความร้ อน
  • 16. นักเรียนอ่ านแล้ วระบายสี สร้ างจุดเน้ นให้ ชัดเจน สารละลาย มีองค์ประกอบอะไรบ้ างนะ ? องค์ประกอบของสารละลายที่สาคัญ 2 ส่วน คือ  ตัวทาละลาย (solvent) คือ สารที่มีอนุภาคของตัวละลายมาแทรกอยูในเนื้อสารอย่าง ่ สม่าเสมอ ส่วนใหญ่จะมีสถานะเดียวกับสารละลาย -  ตัวละลาย (solute) คือสารที่ไปแทรกอยูระหว่างตัวทาละลายอย่างสม่าเสมอ ่ แล้วเราจะรู้ได้อย่างไรหรื อคะ ! พี่โมลาร์ ว่าสารใด เป็ นตัวทาละลายและสารใดเป็ นตัวละลาย ? การพิจารณาว่าสารใดเป็ นตัวทาละลาย สารใดเป็ นตัวละลาย มีหลักดังนี้นะจ๊ะ !  สารที่สถานะเดียวกัน  สารที่มสถานะต่างกัน ี เมื่อนาสารที่มีสถานะเดียวกันมาผสมกัน เมื่อนาสารที่มีสถานะต่างกันมาผสมกัน เกิดเป็ นสารละลาย เกิดเป็ นสารละลาย สารที่มีปริ มาณมากกว่ าเป็ นตัวทาละลาย สารที่มีสถานะเดียวกับสารละลายจัดเป็ น สารที่มีปริ มาณน้ อยกว่ าเป็ นตัวถูกละลาย ตัวทาละลาย และสารที่มีสถานะต่ างไปจาก สารละลายจัดเป็ นตัวละลาย
  • 17. ให้นกเรี ยนเขียนแผนภาพเวนน์ แสดงความสัมพันธ์ ั ระหว่างตัวทาละลาย ตัวละลาย และสารละลาย โดยเขียน ข้อความลงในแผนภาพเวนน์ให้ถกต้องและระบายสีให้สวยงาม ู น้องโมแลล กาลังจะเตรี ยมแอลกอฮอล์เช็ดแผล เลยเตรี ยมเอทานอลกับน้ าตามปริ มาณดังภาพ ให้นกเรี ยนระบายสีปริมาณสารละลายในบีกเกอร์ แต่ละใบ วช่วยเติมคาตอบว่าสารใดเป็ น ั แล้ ตัวทาละลาย สารใดเป็ นตัวละลายและเมื่อผสมกันแล้วแอลกอฮอล์เช็ดแผลที่ได้จมีปริ มาณเท่ าใด ะ ในการผสมสารทั้งสองในครั้งนี้ อัตราส่วนอย่างต่าระหว่าง เอทานอล : น้ า = ……… : ………... พีโมลาร์ กาลังจะทาน้ าเชื่อม เลยเตรี ยมน้ าตาลกับน้ า ่ ตามปริ มาณดังภาพ ให้นกเรี ยนระบายสี ั นาตาลในจานและ ริมาณของนาในบีกเกอร์ แล้วช่วยเติมคาตอบว่าสารใดเป็ นตัวทาละลาย ้ ป ้ สารใดเป็ นตัวละลายและเมื่อผสมกันแล้ว ้ าเชื่อมที่ได้ มีปริ มาณเท่ าใด น ในการผสมสารทั้งสองในครั้งนี้ อัตราส่วนอย่างต่าระหว่าง น้ าตาล : น้ า = ……… : ………...
  • 18. แนวคาตอบ ให้นกเรี ยนเขียนแผนภาพเวนน์ แสดงความสัมพันธ์ ั ตัวทาละลาย สารละลาย ตัวละลาย ระหว่างตัวทาละลาย ตัวละลาย และสารละลาย โดยเขียน ข้อความลงในแผนภาพเวนน์ให้ถกต้องและระบายสีให้สวยงาม ู ตัวทาละลาย 70 CC ตัวละลาย 30 CC สารละลายแอลกอฮอล์ 100 CC ในการผสมสารทั้งสองในครั้งนี้ อัตราส่วนอย่างต่าระหว่าง เอทานอล : น้ า = …7… : ……3…... ตัวละลาย 50 g ตัวทาละลาย 150 ml สารละลายน้ าเชื่อม 200 ml ในการผสมสารทั้งสองในครั้งนี้ อัตราส่วนอย่างต่าระหว่าง น้ าตาล : น้ า = …1… : ……3…...
  • 19. เอ๊ะ! พีโมลาร์ แล้วจากปริ มาณของตัวทาละลาย ่ และตัวละลายเนี่ย เราจะบอกความเข้มข้นของ สารละลายได้อย่างไรคะ ? ความเข้ มข้ นของสารละลาย เป็ นค่าที่แสดงให้ทราบถึง ปริ มาณของตัวละลายที่มีอยูในปริ มาณของสารละลาย ่ เราสามารถบอกความเข้ มข้ นของสารละลายได้ ดังนีครับ ้ 1. หน่ วยร้ อยละ หรือเปอร์ เซ็นต์ 2. ส่ วนในล้านส่ วน(part per million หรือ ppm) การบอกความเข้ มข้ น ของสารละลาย เรามารู ้จกกับแต่ละ ั แบบกันดีกว่า ! 1. 3. ส่ วนในพันส่ วน(part per thousand หรือ ppt) 1. หน่ วยร้ อยละ หรือเปอร์ เซ็นต์ แบ่งออกเป็ น3 หน่วย 1.1 เปอร์ เซ็นต์ (ร้ อยละ) โดยมวลต่อมวล หรือร้ อยละโดยมวล เป็ นหน่วยที่บอกให้ทราบว่า มีตวละลายกี่หน่วยมวลในสารละลาย 100 หน่วยมวลเดียวกัน ั หน่วยมวลที่นิยมใช้ คือ กรัม เช่น ทองเหลือง ร้อยละ 10 โดยมวล/มวล หมายความว่า มีสงกะสี ั 10 กรัม ในทองเหลืองทั้งหมด 100 กรัม หน่วยที่นิยมใช้กบสารละลายที่มีของแข็งละลายในของแข็ง ั นั่นคือ มวลตัวทาละลาย = มวลสารละลาย – มวลตัวละลาย ทองแดง = ทองเหลือง - สังกะสี = 100 - 10 = 90 กรัม
  • 20. 1.2 เปอร์ เซ็นต์ (ร้ อยละ) โดยปริมาณต่อปริมาตร หรือร้ อยละโดยปริมาตร เป็ นหน่วยที่บอกให้ทราบว่า มีตวละลายกี่หน่วยปริ มาตรในสารละลาย หน่วยปริ มาตรเดียวกัน ั 100 หน่วยปริ มาตรที่นิยมใช้ คือ ลูกบาศก์เซนติเมตร เช่น น้ าส้มสายชู ร้อยละ 5 โดยปริ มาตรต่อปริ มาตร นิยมใช้กบสารละลายที่มีของเหลว (หรื อแก๊ส) ละลายในของเหลว (หรื อแก๊ส) ั นั่นคือ ปริ มาตรตัวทาละลาย = ปริ มาตรสารละลาย – ปริ มาตรตัวละลาย น้ า = น้ าส้มสายชู - กรดน้ าส้มสายชู = 100 - 5 = 95 ลูกบาศก์เซนติเมตร 1.3 เปอร์ เซ็นต์ (ร้ อยละ) โดยมวลต่อปริมาตร เป็ นหน่วยที่บอกให้ทราบว่า มีตวละลายกี่หน่วยมวล ในสารละลาย หน่วยปริ มาตร ั 100 เช่น สารละลายเกลือแกง(น้ าเกลือ) เข้มข้น 8% (ร้อยละ 8) โดยมวลต่อปริ มาตร หมายความว่า มีเกลือแกง 8 กรัม ในน้ าเกลือ100 ลูกบาศก์เซนติเมตร นิยมใช้กบสารละลายที่มีของแข็ง ละลายในของ ั เหลว นั่นคือ ปริ มาตรตัวทาละลาย = ปริ มาตรสารละลาย – มวลตัวละลาย น้ า = 100 - 8 = 92 ลูกบาศก์เซนติเมตร 2. 2. ส่ วนในล้านส่ วน(part per million หรือ ppm) เป็ นการบอกให้ทราบว่า มีตวละลายอยูกี่ส่วนในสารละลาย 1 ล้านส่วน เช่น น้ า มีปรอท 1 ppm ั ่ หมายความ ว่า ในน้ า 1 ล้านส่วน มีปรอทผสมอยู่ 1 ส่วน หน่วยนี้นิยมใช้กบสารละลายที่มีตวละลายอยูนอยมากๆ ั ั ่ ้ ถ้าพร้อมแล้วเรามาทากิจกรรม เตรี ยมสารละลายกันเถอะ ! 3. 3. ส่ วนในพันส่ วน(part per thousand หรือ ppt) เป็ นการบอกให้ทราบว่า มีตวละลายอยูกี่ส่วนในสารละลาย 1 พันส่วน ั ่
  • 21. ร่ วมกันระดมพลังความคิด พีโมลาร์ คะ น้องโมแลล อยากดื่ม ่ โกโก้ร้อนๆ จังเลย ขอแบบใส่ ผงโกโก้เยอะๆนะคะ อร่ อยดี ? ภาพแสดงการ ชงโกโก้ ร้อน เอ ... ที่ให้ใส่เยอะๆเนี่ย แล้วจะให้พี่โมลาร์ใส่โกโก้ สักเท่าไหร่ ดีล่ะ? เอาอย่างนี้ไหม ! เรานาความรู้เรื่ องความเข้มข้น ของสารละลาย มาลองเตรี ยมสารละลายโกโก้ร้อน กันดีกว่า น่าสนุกจังเลยค่ะ ถ้าอย่างนั้นเรามาลงมือเลยดีกว่า น้องโมแลลอยากดื่มโกโก้ร้อนจะแย่อยูแล้ว ! ่ คาชี้แจง ให้นกเรี ยนกาหนดจุดประสงค์และวัสดุอุปกรณ์ของการทดลองต่อไปนี้ ทาการทดลองแล้วสรุ ปผล ั วัสดุอุปกรณ์ ก่อนอืนเรามากาหนดจุดประสงค์ ่ ………………………………… ในการทากิจกรรมครั้งนีกนก่อนดีกว่า ! ้ั ………………………………… จุดประสงค์ ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ................………………………………………. ……............................................. .
  • 22. แล้วเราจะทาอย่างไรกันดีนะ ? 1. ใส่ผงโกโก้ 20 กรัม ลงในแก้วหรื อบีกเกอร์ ขนาด 100 ลบ.ซม. 2. เติมน้ าร้อน 30 ลบ.ซม. คนให้ผงโกโก้ ละลายหมด 3. เทสารละลายในข้อ 2 ลงในกระบอกตวง ขนาด 100 ลบ.ซม. เติมน้ าร้อน อีกเล็กน้อยลงในบีกเกอร์เพื่อล้างผงโกโก้ที่ติดอยูในบีกเกอร์ แล้วนาไปเทลง ่ ในกระบอกตวงทาซ้ า 2 – 3 ครั้ง ให้แน่ใจว่าไม่มีผงโกโก้ เหลืออยู่ 4. เติมน้ าร้อนลงไปในกระบอกตวงจนสารละลายมีปริ มาตร 100 ลบ.ซม. 5. ทาการทดลองซ้ า แต่เพิ่มปริ มาณผงโกโก้ที่ใช้เป็ น 40 กรัม สังเกตสีของ สารละลาย เปรี ยบเทียบกับสีของสารละลายที่เตรี ยมไว้ครั้งแรก บันทึกผล เสร็ จแล้ว เรามาบันทึกผลการทดลองกันดีกว่า ! ครั้งที่ ปริมาณผงโกโก้ สีของสารละลาย 1 20 กรัม 2 40 กรัม 1. ในการเตรี ยมสารละลายนี้ สารใดเป็ นตัวทาละลาย สารใดเป็ นตัวละลาย ตอบ.................................................................................................................................................................. 2. สารละลายที่เตรี ยมไว้ มีลกษณะเป็ นอย่างไร เมื่อเปรี ยบเทียบกับตัวทาละลายและตัวละลาย ั ตอบ ................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................................................... 3. สารละลายที่ได้จากการผสมผงโกโก้ ปริ มาณ 20 กรัม กับ 40 กรัม มีสีลกษณะของสารละลายต่างกัน ั อย่างไร ตอบ .................................................................................................................................................................. .......................................................................................................................................................................... จากกิจกรรมนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจ และสรุ ปได้ว่า ั ....................................................................................................................................................................... ....................................................................................................................................................................... .
  • 23. แนวคาตอบ จุดประสงค์ เพื่อศึกษาผลของปริมาณตัวละลายต่อความเข้มข้นของสารละลาย วัสดุอุปกรณ์ ผงโกโก้ , น้้าร้อน , บีกเกอร์หรือแก้ว , กระบอกตวง , เครื่องชั่ง , ที่คนสาร ผลการทดลอง ครั้งที่ ปริมาณผงโกโก้ สีของสารละลาย 1 20 กรัม สีน้ าตาลอ่อน 2 40 กรัม สีน้ าตาลเข้มขึ้นกว่าเดิม ตอบคาถาม 1. ในการเตรี ยมสารละลายนี้ สารใดเป็ นตัวทาละลาย สารใดเป็ นตัวละลาย ตอบ ตัวทาละลายคือ น้ า ตัวละลาย คือ ผงโกโก้ 2. สารละลายที่เตรี ยมไว้ มีลกษณะเป็ นอย่างไร เมื่อเปรี ยบเทียบกับตัวทาละลายและตัวละลาย ั ตอบ ถ้าใส่ตวละลาย คือ ผงโกโก้ปริ มาณ 20 กรัม ลงในตัวทาละลายคือ น้ า พบว่า สารละลายโกโก้ที่ได้ม ั สีน้ าตาลอ่อน แต่เมื่อเพิ่มปริ มาณผลโกโก้เป็ น 40 กรัม สารละลายโกโก้ที่ได้มีสีน้ าตาลเข้มขึ้นกว่าเดิม 3. สารละลายที่ได้จากการผสมผงโกโก้ ปริ มาณ 20 กรัม กับ 40 กรัม มีสีลกษณะของสารละลายต่างกัน ั อย่างไร ตอบ สารละลายที่มีผงโกโก้ 20 กรัม มีสีน้ าตาลอ่อน มีความเจือจาง สารละลายที่มีผงโกโก้ 40 กรัม มีสีน้ าตาลเข้ม มีความเข้มข้น จากกิจกรรมนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจ และสรุ ปได้ว่า ั ปริมาณของตัวละลายมีผลต่อความเข้มข้นของสารละลาย กล่าวคือ ถ้าในสารละลายมีตัวละลาย มาก สารละลายก็จะเข้มข้น ซึ่งสามารถบอกค่าความเข้มข้นของสารละลายได้เป็นร้อยละโดยมวล ร้อยละโดยปริมาตร หรือร้อยละโดยมวลต่อปริมาตร
  • 24. แล้วทีน้ ี ! น้องโมแลลอยากดื่มน้ าแดงจังเลย ถ้าต้องการ เตรี ยมสารละลายน้ าแดง ตามที่นองโมแลลกาหนด ้ นักเรี ยนจะช่วยทาการทดลองได้ไหมนะ ? ถ้าต้องการเตรี ยมสารละลายน้ าแดงเข้มข้นร้อยละ 40 โดยปริ มาตรต่อปริ มาตรจานวน 250 ลบ.ซม. จะมีข้นตอนในการเตรี ยมอย่างไรครับ ั ในการเตรียมอย่ างไร คาชี้แจง ให้นกเรี ยนกาหนดจุดประสงค์และวัสดุอุปกรณ์ของการทดลองต่อไปนี้ ทาการทดลองแล้วสรุ ปผล ั ก่อนอืนเรามากาหนดจุดประสงค์ ่ วัสดุอุปกรณ์ ในการทากิจกรรมครั้งนีกนก่อนดีกว่า ! ้ั ………………………………… จุดประสงค์ ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ............................................................................. ………………………………… ................………………………………………. ………………………………… . ……............................................. แล้วเราต้องทาอย่างไรบ้ าง ? 1) คานวณหาปริ มาตรของตัวละลายและตัวทาละลาย 2) ทาให้เป็ นสารละลายและบันทึกข้อมูลลงในตาราง คาถามก่อนทากิจกรรม ตัวละลาย คือ ………………………………….. ตัวทาละลาย คือ ………………………………… ร้อยละของความเข้มข้นโดยปริ มาตรของสารละลายที่ตองการ เท่ากับ …………………………… ้ ปริ มาตรของสารละลายที่ตองการ เท่ากับ ………………………………………………………… ้ การคานวณ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………
  • 25. ดังนั้น ปริ มาตรของตัวละลายที่ใช้ในการเตรี ยม เท่ากับ…………………..………………….…………… ปริ มาตรของตัวทาละลายที่ใช้ในการเตรี ยม เท่ากับ …………………..……………….…………… ……………………………………………………………………………………………………… ขั้นตอนในการเตรียมสารละลาย มีดังนี้ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… จากกิจกรรมนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจ และสรุ ปได้ว่า ั เสร็ จแล้วเรามาดื่ม ............................................................................................................................................ น้ าแดงกันเถอะ ! ............................................................................................................................................ ....................................................... แนวคาตอบ จุดประสงค์ เพื่อศึกษาการเตรียมตัวท้าละลายและตัวละลาย ให้ได้สารละลายที่มีความเข้มข้น ตามที่ต้องการ วัสดุอุปกรณ์ น้้าหวาน (น้้าแดง) , น้้าสะอาด , บีกเกอร์หรือแก้ว , กระบอกตวง , ที่คนสาร คาถามก่อนทากิจกรรม ตัวละลาย คือ น้ าหวาน (น้ าแดง) ตัวทาละลาย คือ น้ า ร้อยละของความเข้มข้นโดยปริ มาตรของสารละลายที่ตองการ เท่ากับ ร้อยละ 40 โดยปริ มาตร ้ ปริ มาตรของสารละลายที่ตองการ เท่ากับ 250 ลบ.ซม. ้ การคานวณ สารละลาย 100 ลบ.ซม. มีน้ าหวาน (น้ าแดง) อยู่ 40 ลบ.ซม. สารละลาย 250 ลบ.ซม. มีน้ าหวาน (น้ าแดง) อยู่ 40 x 250 = 100 ลบ.ซม. 100 ดังนั้น ปริ มาตรของตัวละลายที่ใช้ในการเตรี ยม เท่ากับ 100 ลบ.ซม. ปริ มาตรของตัวทาละลายที่ใช้ในการเตรี ยม เท่ากับ ปริ มาตรตัวทาละลาย = ปริ มาตรสารละลาย – ตัวละลาย = 250 - 100 = 150 ลบ.ซม. ขั้นตอนในการเตรียมสารละลาย มีดังนี้ 1. ใส่น้ าหวาน (น้ าแดง) 100 ลบ.ซม. ลงในแก้วหรื อบีกเกอร์ ขนาด 250 ลบ.ซม. 2. เติมน้ าลงไปอีก 150 ลบ.ซม. คนให้เข้ากัน จะได้สารละลาย้ าหวาน(น้ าแดง) ที่มีปริ มาตร 250 ลบ.ซม. น
  • 26. นักเรียนอ่ านแล้ วระบายสี สร้ างจุดเน้ นให้ ชัดเจน เพือให้ ง่ายขึน เราสามารถสรุปสู ตรในการ ่ ้ คานวณหาความเข้ มข้ นของสารละลายได้ ดังนีจ้า ! ้  เปอร์ เซ็นต์โดยมวลต่อปริมาตร มวลของตัวละลาย สูตร ร้อยละโดยมวลต่อปริ มาตร  100 ปริ มาตรของสารละลาย  เปอร์ เซ็นต์โดยปริมาตรต่อปริมาตร ปริ มาตรของตัวละลาย สูตร ร้อยละโดยปริ มาตรต่อปริ มาตร  100 ปริ มาตรของสารละลาย  เปอร์ เซ็นต์โดยมวลต่อมวล มวลของตัวละลาย สูตร ร้อยละโดยมวลต่อมวล   100 มวลของสารละลาย
  • 27. โจทย์ปัญหาการคานวณหาค่าตัว ละลาย ตัวทาละลายของสารละลาย คาชี้แจง ให้ นักเรียนเติมตัวเลขลงในช่ องตารางตามตัวอย่างให้ ถูกต้อง ความเข้ มข้ นของสารละลายที่ต้องการ มวลของสารที่ต้องใช้ ในการเตรียมสารละลาย โจทย์ปัญหาสถานการณ์ ความเข้ มข้ นของ มวลของสารละลาย ตัวละลาย (กรัม) ตัวทาละลาย สารละลายที่กาหนด ( กรัม) (กรัม) ตัวอย่าง สารละลาย 100 g.มีเกลือ 10 g. มวลตัวทาละลาย = เตรี ยมสารละลาย สารละลาย 200 g.มีเกลือ 10 x 200 มวลสารละลาย – 10% 200 100 มวลตัวละลาย = เกลือแกง 10 % โดย = 20 g. 200 – 20 = 180 g. มวล จานวน 200 กรัม 1. เตรี ยมสารละลาย เกลือแกง 10 % โดย มวล จานวน 250 กรัม 2. เตรี ยมสารละลาย เกลือแกง 5 % โดยมวล จานวน 40 กรัม 3. เตรี ยมสารละลาย เกลือแกง 15 % โดย มวล จานวน 200 กรัม 4. เตรี ยมสารละลาย เกลือแกง 25 % โดย มวล จานวน 80 กรัม 5. เตรี ยมสารละลาย เกลือแกง 8 % โดย มวล จานวน 150 กรัม
  • 28. แนวคาตอบ ความเข้ มข้ นของสารละลายที่ต้องการ มวลของสารที่ต้องใช้ ในการเตรียมสารละลาย โจทย์ปัญหาสถานการณ์ ความเข้ มข้ นของ มวลของสารละลาย ตัวละลาย (กรัม) ตัวทาละลาย สารละลายที่กาหนด ( กรัม) (กรัม) 1. เตรี ยมสารละลาย สารละลาย 100 g.มีเกลือ 10 g. มวลตัวทาละลาย = เกลือแกง 10 % โดย สารละลาย 250 g.มีเกลือ 10 x 250 มวลสารละลาย – 10% 250 100 มวลตัวละลาย = มวล จานวน 250 กรัม = 25 g. 250 – 25 = 225 g. 2. เตรี ยมสารละลาย สารละลาย 100 g.มีเกลือ 5 g. มวลตัวทาละลาย = เกลือแกง 5 % โดยมวล สารละลาย 40 g.มีเกลือ 5 x 40 มวลสารละลาย – 5% 40 100 มวลตัวละลาย = จานวน 40 กรัม = 2 g. 40 – 2 = 38 g. 3. เตรี ยมสารละลาย สารละลาย 100 g.มีเกลือ 15 g. มวลตัวทาละลาย = เกลือแกง 15 % โดย สารละลาย 200 g.มีเกลือ 15 x 200 มวลสารละลาย – 15% 200 100 มวลตัวละลาย = มวล จานวน 200 กรัม = 30 g. 200 – 30 = 170 g. 4. เตรี ยมสารละลาย สารละลาย 100 g.มีเกลือ 25 g. มวลตัวทาละลาย = เกลือแกง 25 % โดย สารละลาย 80 g.มีเกลือ 25 x 80 มวลสารละลาย – 25% 80 100 มวลตัวละลาย = มวล จานวน 80 กรัม = 20 g. 80 – 20 = 60 g. 5. เตรี ยมสารละลาย สารละลาย 100 g.มีเกลือ 8 g. มวลตัวทาละลาย = เกลือแกง 8 % โดย สารละลาย 150 g.มีเกลือ 8 x 150 มวลสารละลาย – 8% 150 100 มวลตัวละลาย = มวล จานวน 150 กรัม = 12 g. 150 – 12 = 138 g.
  • 29. ให้ นักเรียนแสดงวิธีทาการคานวณความเข้ มข้ นของสารละลาย ดังต่อไปนี้ 1. สารละลายทองเหลือง ประกอบด้วยสังกะสี 120 กรัม ละลายอยูในทองแดง ่ 180 กรัม สารละลายทองเหลืองนี้ มีความเข้มข้นร้อยละเท่าไร วิธีทา ……………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ลองทบทวน 2. ต้องการเตรี ยมสารละลายเอทานอลเข้มข้น 20% โดยปริ มาตรต่อปริ มาตร ดูนะคะ! จานวน 500 ลูกบาศก์เซนติเมตร จะต้องใช้เอทานอลจานวนเท่าใด และทาอย่างไร วิธีทา ……………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ไม่ยากเลย 3. สารละลายเกลือแกงเข้มข้น 15% โดยมวลต่อปริ มาตรจานวน 300 ลูกบาศก์ ใช่ไหมครับ ! เซนติเมตร เมื่อเติมน้ าอีก 600 ลูกบาศก์เซนติเมตร สารละลายที่ได้จะเข้มข้นเท่าใด วิธีทา ……………………………………………………………………………... ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………. …………………………………………………………………………………….
  • 30. แนวคาตอบ 1. สารละลายทองเหลือง ประกอบด้วยสังกะสี 120 กรัม ละลายอยูในทองแดง 180 กรัม สารละลาย ่ ทองเหลืองนี้ มีความเข้มข้นร้อยละเท่าไร วิธีทา มวลสารละลาย = มวลของทองแดง + มวลของสังกะสี = 180 + 120 = 300 กรัม สารละลาย 300 กรัม มีสงกะสี ั 120 กรัม สารละลาย 100 กรัม มีสงกะสี ั 120 x 100 = 40 กรัม 300 ดังนั้น สารละลายทองเหลืองมีความเข้มข้น ร้อยละ 40 โดยมวลต่อมวล หรื อ ร้อยละโดยมวลต่อมวล = มวลของตัวละลาย x 100 = 120 x 100 = 40 มวลของสารละลาย 300 2. ต้องการเตรี ยมสารละลายเอทานอลเข้มข้น 20% โดยปริ มาตรต่อปริ มาตรจานวน 500 ลูกบาศก์ เซนติเมตร จะต้องใช้เอทานอลจานวนเท่าใด และทาอย่างไร วิธีทา สารละลาย 100 ลบ.ซม. มีเอทานอล 20 ลบ.ซม. สารละลาย 500 ลบ.ซม. มีเอทานอล 20 x 500 = 100 ลบ.ซม. 100 หรื อ ร้อยละโดยปริ มาตรต่อปริ มาตร = ปริ มาตรของตัวละลาย x 100 ปริ มาตรของสารละลาย แทนค่า 20 = ปริ มาตรของเอทานอล x 100 500 ปริ มาตรเอทานอล = 20 x 500 = 100 ลบ.ซม. 100 ดังนั้น จะต้องใช้เอทานอล จานวน 100 ลบ.ซม. แล้วเติมน้ าให้ครบ 500 ลบ.ซม. 3. สารละลายเกลือแกงเข้มข้น 15% โดยมวลต่อปริ มาตรจานวน 300 ลูกบาศก์เซนติเมตร เมื่อเติมน้ า อีก 600 ลูกบาศก์เซนติเมตร สารละลายที่ได้จะเข้มข้นเท่าใด วิธีทา สารละลาย 100 ลบ.ซม. มีเกลือแกง 15 กรัม สารละลาย 300 ลบ.ซม. มีเกลือแกง 15 x 300 = 45 กรัม 100 เติมน้ าอีก 600 ลบ.ซม. จะได้สารละลายใหม่ (300+600) ยังคงมีเกลือแกง 45 กรัม สารละลายใหม่ 900 ลบ.ซม. มีเกลือแกง 45 กรัม มีเกลือแกง 100 ลบ.ซม. มีเกลือแกง 45 x 100 = 5 กรัม 900 ดังนั้น สารละลายใหม่เข้มข้นร้อยละ 5 โดยมวลต่อปริ มาตร
  • 31. แล้วเราสามารถจาแนกประเภท ของสารละลาย ได้อย่างไรบ้าง ? 1. จาแนกตามสถานะของสารละลาย การจาแนกประเภท 2. จาแนกตามปริ มาณของตัวละลาย ของสารละลาย 3. จาแนกตามความเข้มข้น 1. จาแนกตามสถานะของสารละลาย
  • 32. เรามาลองทากิจกรรมต่อไปนี้ โดยห้นกเรี ยนระบุว่า จากสารละลายที่กาหนดให้ สารใดเป็ น ใ ั ตัวทาละลายและสารใดเป็ น วละลาย โดยเติมข้อมูลลงในช่องว่างให้ถกต้อง ตั ู ตอนที่ 1 กรณีสารที่มารวมกันเป็ นสารละลาย มีสถานะเหมือนกัน ข้ อ สารละลาย ส่ วนประกอบ สถานะ ตัวทาละลาย ตัวละลาย สารละลาย 1. ทองเหลือง ทองแดง 60 % สังกะสี 40 % 2. น้ าส้มสายชู น้ า 95 % กรดแอซิติก5 % 3. นาก ทองแดง 60 % ทองคา 35 % เงิน 5 % 4. อากาศ ไนโตรเจน 78 % ออกซิ เจน 21 % ก๊าซอื่นๆ 1 % 5. เหล็กกล้าไร้ เหล็ก 74 % สนิม โครเมียม 18 % นิกเกิล 8 % 6. แอลกอฮอล์ เอทานอล 70 % ล้างแผล น้ า 30 % 7. ทองสาริ ด ทองแดง 60 % ดีบุก 40 % 8. ฟิ วส์ บิสมัส 50 % ตะกัว 25 % ่ ดีบุก 25 %
  • 33. ตอนที่ 2 กรณีสารที่มารวมกันเป็ นสารละลายมีสถานะต่างกัน ข้ อ สารละลาย ส่ วนประกอบ สถานะสารละลาย ตัวทาละลาย ตัวถูกละลาย 1. น้ าอัดลม - น้ า - ก๊าซคาร์บอน ไดออกไซด์ 2. น้ าเชื่อม - น้ า - น้ าตาล 3. อะมัลกัม - ปรอท - เงิน 4. น้ าโซดา - น้ า - ก๊าซคาร์บอน ไดออกไซด์ 5. ทิงเจอร์ - เอทานอล ไอโอดีน - ไอโอดีน 6. น้ าเกลือ - น้ า - เกลือ ไม่ยากเลยใช่ไหมครับ ! เห็นไหมว่าสารละลาย เกี่ยวข้องกับชีวิตประจาวันของเราจริ งๆ
  • 34. แนวคาตอบ ตอนที่ 1 กรณีสารที่มารวมกันเป็ นสารละลาย มีสถานะเหมือนกัน ข้ อ สารละลาย ส่ วนประกอบ สถานะ ตัวทาละลาย ตัวละลาย สารละลาย 1. ทองเหลือง ทองแดง 60 % สังกะสี 40 % ของแข็ง ทองแดง สังกะสี 2. น้ าส้มสายชู น้ า 95 % กรดแอซิ ติก5 % ของเหลว น้ า กรดแอซิติก 3. นาก ทองแดง 60 % ทองคา 35% ของแข็ง ทองแดง ทองคา เงิน เงิน 5 % 4. อากาศ ไนโตรเจน 78 % แก๊ส ไนโตรเจน ออกซิเจน ออกซิ เจน 21 % ก๊าซอื่นๆ 1 % ก๊าซอื่นๆ 5. เหล็กกล้าไร้สนิม เหล็ก 74 % โครเมียม 18 % ของแข็ง เหล็ก โครเมียม นิกเกิล 8 % นิกเกิล 6. แอลกอฮอล์ลางแผล ้ เอทานอล 70 % น้ า 30 % ของเหลว เอทานอล น้ า 7. ทองสาริ ด ทองแดง 60 % ดีบุก 40 % ของแข็ง ทองแดง ดีบุก 8. ฟิ วส์ บิสมัส 50 % ตะกัว 25 % ่ ของแข็ง บิสมัส ตะกัว ดีบุก ่ ดีบุก 25 % ตอนที่ 2 กรณีสารที่มารวมกันเป็ นสารละลายมีสถานะต่างกัน ข้ อ สารละลาย ส่ วนประกอบ สถานะสารละลาย ตัวทาละลาย ตัวถูกละลาย 1. น้ าอัดลม - น้ า ของเหลว น้ า ก๊าซคาร์บอน - ก๊าซคาร์ บอน ไดออกไซด์ ไดออกไซด์ 2. น้ าเชื่อม - น้ า ของเหลว น้ า น้ าตาล - น้ าตาล 3. อะมัลกัม - ปรอท ของแข็ง เงิน ปรอท - เงิน 4. น้ าโซดา - น้ า ของเหลว น้ า ก๊าซคาร์บอน ได - ก๊าซคาร์ บอน ไดออกไซด์ ออกไซด์ 5. ทิงเจอร์ไอโอดีน - เอทานอล ของเหลว เอทานอล ไอโอดีน - ไอโอดีน 6. น้ าเกลือ - น้ า ของเหลว น้ า เกลือ - เกลือ
  • 35. 2. จาแนกตามปริมาณของตัวละลาย 1) สารละลายอิมตัว ( Saturated Solution ) หมายถึง สารละลายที่ตวละลาย ่ ั ไม่สามารถละลายในตัวทาละลายได้เพิ่มขึ้นอีก เมื่อตัวทาละลายและอุณหภูมิคงที่ ซึ่งอาจเป็ นสารละลายอิ่มตัวพอดี หรื อสารละลายอิ่มตัวเหลือเฟื อ ถ้าเพิ่มความร้อน ให้สารละลายอิ่มตัวเหลือเฟื อละลายได้อีก จะได้สารละลายอิ่มตัวยิงยวด ่ 2) สารละลายไม่อมตัว (Unsaturated Solution ) หมายถึง สารละลายที่ ิ่ ตัวละลาย ยังสามารถละลายในตัว ทาละลายได้อีก 3. จาแนกตามความเข้ มข้ น 1) สารละลายเข้ มข้ น (Concentration Solution) หมายถึง สารละลายที่ประกอบด้วย ตัวละลาย ปริ มาณมาก มีตวทาละลายปริ มาณน้อย ั 2) สารละลายเจือจาง (Dilute Solution) หมายถึง สารละลายที่ประกอบด้วย ตัวละลายปริ มาณน้อย มีตวทาละลายปริ มาณมาก ั ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร ? 1. ชนิดของตัวละลายและตัวทาละลาย ตัวละลายชนิดเดียวกัน ละลายในตัวทาละลายต่าง ชนิดกันได้ต่างกัน และตัวละลายต่างชนิดกันละลายในตัวทาละลายชนิดเดียวกันได้ต่างกัน 2. อัตราส่ วนระหว่างปริมาณของตัวละลายกับตัวทาละลาย ถ้าใช้ตวทาละลายมาก ั ตัวละลายจะละลายได้มาก และถ้าใช้ตวทาละลายน้อย ตัวละลายจะละลายได้นอย ั ้ 3. อุณหภูมิ โดยทัวไปการละลายของสารจะเพิ่มมากขึ้น เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น ่ 4. ความดัน จะมีผลต่อตัวละลายที่เป็ นแก๊ส โดยปกติที่ความดันสูง แก๊สจะสามารถละลายได้ดีข้ ึน
  • 36. ร่ วมกันระดมพลังความคิด มาช่วยกันเขียนแผนผังมโนทัศน์การ จาแนกประเภทของสารละลายกันดีกว่า ! การจาแนกประเภท ของสารละลาย จากแผนผังมโนทัศน์สรุ ปสมบัติของสารละลายนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจว่า ั ....................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................
  • 37. มาช่วยกันเขียนแผนผังมโนทัศน์สรุ ปปัจจัยที่ มีผลต่อการละลายของสารกันดีกว่า ! ปัจจัยที่มีผลต่อ การละลายของสาร จากแผนผังมโนทัศน์สรุ ปปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสารนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจว่า ั ....................................................................................................................................................... ...................................................................................................................................................... ......................................................................................................................................................
  • 38. แนวคาตอบ เกิดจากสถานะเดียวกัน เกิดจากสถานะต่างกัน สารละลายอิ่มตัว สารละลายไม่อิ่มตัว จาแนกตามสถานะของสารละลาย จาแนกตามปริ มาณของตัวละลาย การจาแนกประเภท ของสารละลาย จาแนกตามความเข้มข้น สารละลายเข้มข้น สารละลายเจือจาง จากแผนผังมโนทัศน์สรุ ปสมบัติของสารละลายนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจว่า ั เราสามารถจาแนกสารละลายออกเป็ นประเภทต่างๆ โดยขึ้นอยูกบเกณฑ์ที่เรากาหนด ซึ่งเกณฑ์ที่ ่ ั สาคัญในการจาแนกประเภทของสารละลายมี 3 ประเภท คือ จาแนกตามสถานะของสารละลาย จาแนกตาม ปริ มาณของตัวละลาย และจาแนกตามความเข้มข้น ชนิดของตัวละลายและตัวทาละลาย อุณหภูมิ ปัจจัยที่มีผลต่อ การละลายของสาร อัตราส่ วน ระหว่างปริ มาณของตัวละลาย กับตัวทาละลาย ความดัน จากแผนผังมโนทัศน์สรุ ปปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสารนี้ ทาให้นกเรี ยนได้มีความรู้ความเข้าใจว่า ั สารแต่ละชนิดละลายได้แตกต่างกันไป โดยขึ้นอยูกบชนิดของตัวละลายและตัวทาละลาย , อัตราส่วน ่ ั ระหว่างปริ มาณของตัวทาละลายกับตัวทาละลาย , อุณหภูมิและความดัน
  • 39. ปริศนาอักษรไขว้ หาคาจากความหมายที่ใบ้ ไว้ท้ังแนวตั้ง และแนวนอนไปเติมลงในปริศนาอักษรไขว้ ให้ ถูกต้อง สมบูรณ์ แนวนอน 2. สารละลาย สถานะของแข็งที่มีองค์ประกอบเป็ นปรอทและเงิน 4. สารที่เป็ นตัวละลายของน้ าโซดา 7. สารละลายที่ตวละลาย ยังสามารถละลายในตัวทาละลายได้อีก ั 8. สารละลายที่ประกอบด้วยตัวละลายปริ มาณมาก มีตวทาละลายปริ มาณน้อย ั แนวตั้ง 1. สารละลายสถานะของแข็ง ที่มีองค์ประกอบเป็ นทองแดงและทองคา 3. สารที่เป็ นตัวทาละลายของทิงเจอร์ไอโอดีน 5. ตัวทาละลายของอากาศ 6. สารละลายที่ตวทาละลายไม่สามารถละลายในตัวทาละลายได้เพิ่มขึ้นอีก ั เมื่อตัวทาละลายและอุณหภูมิคงที่ ปริศนาอักษรไขว้ 6 4 ซ บ ด ไ ร 1 8 ส ล เ น 3 เ 2 น ล 5 ว ย 7 า ล ส ไ ว ะ ไ ล ว ต นักเรียนให้ คะแนนตนเองเท่ าไร จากคะแนนเต็ม 10 คะแนน …………................. น
  • 40. แนวคาตอบ แนวนอน 2. สารละลาย สถานะของแข็งที่มีองค์ประกอบเป็ นปรอทและเงิน คาตอบ : เงินอะมัลกัม 4. สารที่เป็ นตัวละลายของน้ าโซดา คาตอบ : ก๊ าซคาร์ บอนไดออกไซด์ 7. สารละลายที่ตวละลาย ยังสามารถละลายในตัวทาละลายได้อีก ั คาตอบ : สารละลายไม่อิ่มตัว 8. สารละลายที่ประกอบด้วยตัวละลายปริ มาณมาก มีตวทาละลายปริ มาณน้อย ั คาตอบ : สารละลายเข้ มข้ น แนวตั้ง 1. สารละลายสถานะของแข็ง ที่มีองค์ประกอบเป็ นทองแดงและทองคา คาตอบ : นาก 3. สารที่เป็ นตัวทาละลายของทิงเจอร์ไอโอดีน คาตอบ : เอทานอล 5. ตัวทาละลายของอากาศ คาตอบ : ก๊ าซไนโตรเจน 6. สารละลายที่ตวทาละลายไม่สามารถละลายในตัวทาละลายได้เพิ่มขึ้นอีก ั เมื่อตัวทาละลายและอุณหภูมิคงที่ คาตอบ : สารละลายอิ่มตัว
  • 41. พี่โมลาร์คะ เดี๋ยวนี้ใครๆทัวโลก ก็พดถึงแต่ ่ ู เรื่ องโรคไข้หวัดใหญ่ สายพันธุใหม่ 2009 ! ์ ใช่ ! จริ งด้วย น่ากลัวจังเลยนะ เราคงต้อง ระวังรักษาตัวเองให้มากขึ้นแล้วล่ะ เอ๊ะ! แล้วเราจะมีวิธีการอย่างไรบ้างล่ะใน การดูแลรักษาตนเองให้ปลอดภัยจากโรค ไม่เคยได้ยนหรื อจ๊ะ ! ที่กระทรวงสาธารณสุข ิ บอกว่า “กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ” ว่าแต่... เวลาเดินทางแล้วเราไม่มีน้ าล้าง น้องโมแลล จะล้างมือยังไงล่ะเนี่ย !
  • 42. น้องโมแลลไม่รู้หรื อจ๊ะว่าเดี๋ยวนี้ เค้าใช้เจลล้างมือกันแล้ว อ๋ อ ! เจลล้างมือ น้องโมแลลเห็นเพื่อนๆเคย ซื้อมาใช้กน แต่ราคามันแพงอยูนะคะ ั ่ เราทาใช้เองก็ได้จ๊ะ! ไม่ยากเลย ไหนๆเราก็เรี ยน เรื่ องสารละลายกันมาแล้ว เราลองนาความรู้มาใช้ ในการทาเจลล้างมือไว้ใช้กนดีกว่า! ั การระบาดของไข้หวัดสายพันธุใหม่ 2009 ได้ระบาดในประเทศไทยแล้ว และคาด ์ ว่าจะระบาดอย่างกว้างขวาง วิธีการหนึ่งของการป้ องกันคือ การหมันล้างมือให้สะอาด แต่ ่ บางครั้งกว่าจะ ถึงอ่างล้างมือก็ไม่ค่อยสะดวก การใช้เจลล้างมือจึงเป็ นอีกเครื่ องมือหนึ่งที่จะช่วยในการรักษาความสะอาด และป้ องกันจาก โรคไข้หวัดสายพันธุใหม่ 2009 ได้ ์ สิ่งที่ต้องเตรียมในการทา เจลล้างมือ 1. สารเคมีส่วน A CARBOPOL 940 0.90 กรัม 2. สารเคมีส่วน B ALCOHOL 95% 135.00 กรัม TRICLOSAN 0.30 กรัม 3. สารเคมีส่วน C TRIETHANOLAMINE (TEA) 2.40กรัม 4. น้ าสะอาด (แบ่งเป็ น 2 ส่วน) ส่วน A 131.40 กรัม ส่วน C 30.00 กรัม 5. สีผสมอาหาร (ตามชอบ) 6. ตาชัง สาหรับชังน้ าหนักวัตถุดิบ ่ ่ 7. ภาชนะใส่วตถุดิบ ั 8. ไม้พาย 9. ที่ดูด (dropper )
  • 43. มาทาเจลล้างมือกันดีกว่า ! วิธีทาเจลล้างมือมีดังนี้ 1. A เตรี ยมน้ าสะอาดส่วนแรก ชังตามสูตร ่ เตรี ยมวัตถุดิบ CARBOPAL 940 ชังตามสูตร ่ 2. ค่อยๆ เท CARBOPAL 940 3. คนจนCARBOPAL กระจายตัวหมด 4. B เตรี ยม ALCOHOL 95% ชังตามสูตร ่ TRICLOSAN ชังตามสูตร ่ 5. ผสม ALCOHOL 95% และ TRICLOSAN เข้าด้วยกัน 6. คนให้เข้ากันดี
  • 44. 7. นาส่วน B กวนให้ละลายจนเข้ากันแล้ว เทลงส่วน A 8. C เตรี ยมน้ าสะอาดส่วนที่สอง (ชังตามสูตร) ่ เตรี ยมวัตถุดิบ TRIETHANOLAMINE (TEA) ชังตามสูตร ่ 9. ผสมให้เข้ากันดี 10. เทส่วน C ลงไปผสมกับส่วน A 11. คนให้เข้ากัน 12. นาสีผสมอาหารหยดลงไปตามชอบ 13. คนให้เข้ากันอีกครั้ง
  • 45. 14. เทใส่ในภาชนะเปิ ดฝาทิ้งไว้ขามคืนก็จะเซ็ทตัวเป็ นเจล ้ 15. ก็จะได้เจลล้างมือฆ่าเชื้อโรค ลองคิดดูซิครับว่า ในการทาเจลล้างมือนี้ สารใดเป็ นตัวทาละลายและสารใดเป็ นตัวละลาย ตัวทาละลาย คือ ..................................................................................... ตัวละลาย คือ ............................................................................................ จากกิจกรรมนี้ นักเรี ยนสามารถนาความรู้จากการเรี ยนเรื่ อง สารละลาย มาใช้อธิบายได้อย่างไรบ้างเอ่ย ? ........................................................................................................ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ........................................................................................................ ........................................................................................................ .....................................................
  • 46. เป็ นยังไงบ้างคะ ! จากการทาเจลล้างมือนี้ นักเรี ยนจะ นาความรู้ไปพัฒนาหรื อต่อยอด ให้เกิดประโยชน์ต่อ ตนเองและสังคมได้อย่างไรบ้างคะ ? ให้นกเรี ยนแต่ละกลุ่ม ร่ วมกันระดมความคิดในการนาความรู้เกี่ยวกับ ั สารละลาย ไปพัฒนาเป็ นผลิตภัณฑ์หรื อชิ้นงาน ที่แปลกใหม่ น่าสนใจ สามารถ นาไปใช้ได้จริ ง ตลอดจนเป็ นประโยชน์ต่อตนเองและสังคม โดยร่ วมกัน วางแผนและแบ่งหน้าที่ในการจัดทาเป็ นโครงงาน ชื่อผลิตภัณฑ์ของเรา คือ ก่อนอืนเรามากาหนดจุดประสงค์ของ ่ .............................................................................. โครงงานของเรากันก่อนดีกว่า ! .............................................................................. ................................................................. ................................................................. งบประมาณที่ใช้ ........................................……………… .................................................... …………………………………………. ... . วัสดุอุปกรณ์ ....................................................................................................................... ...................................................…………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………….
  • 47. เราจะดาเนินการทาผลิตภัณฑ์ของเรากันอย่างไร? ให้ลองบอกขั้นตอนและวิธีการ .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... .................................................................................................................................... ............................................................................................................................... ................................................................................................................................... ................................................................................................................................... ในการทาผลิตภัณฑ์นี้ นักเรียนคาดว่าประโยชน์ ที่จะได้ รับ คือ ……………………………………………………………………………………………….……………….. ……………………………………………………………………………………………….……………….. ……………………………………………………………………………………………….……………….. ……………………………………………………………………………………………….……………….. ……………………………………………………………………………………………….……………….. ออกแบบและเลือกภาชนะในการบรรจุผลิตภัณฑ์ของกลุ่มนักเรียน เพือนาไปใช้ หรือเผยแพร่ ่ เมือวางแผนเรียบร้ อยแล้ว เรามาเริ่มปฏิบัตการทาผลิตภัณฑ์ของเรากันเลยดีกว่า! ่ ิ
  • 48. เป็ นอย่างไรบ้างคะ ผลิตภัณฑ์จากความรู้ เรื่ องสารละลายของพวกเรา ! จากนั้นเรามา เผยแพร่ ความรู้ ความเข้าใจ ในการพัฒนาเป็ นผลิตภัณฑ์ โดยใช้ความรู้จากการ เรี ยนเรื่ อง สารละลาย ไปสู่สงคม ในรู ปแบบของ ั แผ่นพับประชาสัมพันธ์ กันดีกว่า ! คาชี้แจง ให้นกเรี ยน ร่ วมกันจัดทาแผ่นพับประชาสัมพันธ์ เพื่อเผยแพร่ ความรู้ความเข้าใจ ในการ ั พัฒนาเป็ นผลิตภัณฑ์ โดยใช้ความรู้จากการเรี ยนเรื่ อง สารละลาย มาฝึ กทักษะการทาแผ่นพับ โดยดาเนินการเขียนดังนี้  วางแผนการทาแผ่นพับ าหนดสาระน่ารู้ทางวิทยาศาสตร์ เกี่ยวกับ สารละลาย จากการเรี ยนครั้งนี้ ก …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… …………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………
  • 49. ยนต้นร่ าง (เป็ นเรื่ องราว มีภาพ ข้อบทสนทนา) วางแผน ออกแบบให้ เขี เหมาะสมกับศักยภาพและพลังของเรา จากนั้น ร่ วมกันจัดทาเป็ น แผ่นพับประชาสัมพันธ์ ตามที่ได้ วางแผนและออกแบบไว้ ตกแต่งให้ สวยงาม น่ าสนใจ แล้วร่ วมประเมินในหน้ าต่อไป...
  • 50. ผลงานสร้ างสรรค์ ที่ฉันภูมิใจ 1. ให้นกเรี ยนร่ วมกันตรวจสอบผลงาน “ผลิตภัณฑ์และแผ่นพับประชาสัมพันธ์ จากความรู้เรื่ องสารละลาย” ั แล้วตอบคาถามต่อไปนี้ 1.1 ให้พิจารณาผลงานว่ามีจุดเด่นอะไรบ้าง (ตอบมาให้มากที่สุด) ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… และจุดด้อยอะไรบ้าง (ตอบมาให้มากที่สุด) ……..………………………………………………………..…………………………………………..….. ……………………………………………………...……………………………………………………….. ………………………………………………………………………………………………………………. 1.2 เลือกจุดด้อยที่ควรปรับปรุ ง ได้แก่ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… 1.3 เลือกจุดเด่นเพื่อการพัฒนาและเผยแพร่ ได้แก่ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… 1.4 ปัญหาและอุปสรรค์ในการนา ผลงานนี้ไปเผยแพร่ ได้แก่ ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………
  • 51. ประเมินผลงานสู่ การพัฒนา สนุกกับการตั้งคาถาม ฝึ กเขียนคาถามเพือให้ ผู้อนอ่านแล้วตอบ ่ ื่  เขียนคาถามด้านความรู้ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………  เขียนคาถามด้านความรู้สึก ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………  เขียนคาถามด้านประโยชน์ที่ได้รับ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………  เขียนคาถามที่ยาก ๆ ที่คิดว่าเพื่อนจะตอบไม่ได้ ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………  เขียนคาถามเพื่อขอคาแนะนา ……………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………  นักเรียนเห็นคุณค่าของการสร้ างสรรค์ ผลิตภัณฑ์และแผ่นพับประชาสัมพันธ์อย่างไรบ้ าง ลองอธิบาย ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………… ………………………………………
  • 52. ร่ วมกันสารวจตรวจสอบตน 1. ให้นกเรี ยนร่ วมกันประเมินผลงานของกลุ่มตนเองโดยใช้เกณฑ์การประเมินข้างล่างนี้ ั ดีมาก ดี ควรปรับปรุ ง เพราะ................................................................................................................................................................ …………………..…………………………………………………………………………………………… 2. นาผลงานไปที่ป้าย หรื อที่โต๊ะประชาสัมพันธ์ 3. ให้นกเรี ยนร่ วมกันประเมินผลงานของเพื่อนกลุ่มอื่น โดยใช้เกณฑ์การประเมินข้างล่างนี้ ั ข้ อพิจารณา กลุ่มที่ ด้ านผลงาน ด้ านการประชาสัมพันธ์ เหตุผล ดีมาก ดี ปรับปรุง ดีมาก ดี ปรับปรุง
  • 53. แบบทดสอบหลังเรียน ชุดกิจกรรมส่ งเสริมศักยภาพการเรียนรู้วทยาศาสตร์ ิ หน่ วยการเรียนรู้ เรื่อง สารละลาย ระดับชั้นมัธยมศึกษาปี ที่ 1 จงเลือกค้าตอบที่ถูกต้องที่สุดเพียงข้อเดียว 1. สารที่ประกอบด้วยสารอย่างน้อย 2 ชนิด มาละลายปนกันจนมีลักษณะเป็นเนื้อเดียวกันเรียกว่าอะไร ก. สารบริสุทธิ์ ข. สารเนื้อผสม ค. สารละลาย ง. สารละลายน้้า 2. สารเนื้อเดียวแตกต่างจากสารละลายในข้อใดต่อไปนี้ ก. สารเนื้อเดียวเป็นสารไม่บริสุทธิ์ แต่สารละลายเป็นสารบริสุทธิ์ ข. สารเนื้อเดียวมีอยู่ได้หลายสถานะ แต่สารละลายต้องอยู่ในสถานะของเหลว ค. สารเนื้อเดียวอาจมองเห็นลักษณะเนื้อสารว่าส่วนใดเป็นสารใด แต่สารละลายไม่สามารถ มองเห็นได้ว่าเนื้อสารส่วนใดเป็นสารใด ง. สารเนื้อเดียวอาจประกอบด้วยสารเพียงอย่างเดียวหรือหลายอย่างก็ได้ แต่สารละลายต้อง ประกอบขึ้นด้วยสารอย่างน้อย 2 ชนิด 3. ถ้าสาร D เป็นสารที่เรามองเห็นลักษณะของเนื้อสารเป็นเนื้อเดียวกัน แต่แท้จริงสาร D ประกอบขึ้นด้วย สาร E และสาร F สารใดเป็นสารละลาย ก. สาร D ข. สาร E ค. สาร F ง. ทั้งสาร D ,E ,F 4. ถ้าพลังงานที่ใช้แยกอนุภาคของของแข็งมีปริ มาณน้อยกว่าพลังงานที่เกิดจากการยึดเหนี่ยวระหว่าง อนุภาคของตัวละลายกับตัวทาละลาย การละลายของสารนี้จะปล่อยพลังงานออกมา สารละลายจะมีอุณหภูมิ สูงขึ้นการละลายประเภทนี้เรี ยกว่า ก. การละลายประเภทคายความร้อน ข. การละลายประเภทดูดความร้อน ค. การละลายประเภทสลายความร้อน ง. การละลายประเภทถ่ายโอนความร้อน 5. ในสารละลายทุกชนิดประกอบด้วยสารประเภทใดบ้าง ก. ตัวละลาย - ตัวท้าละลาย ข. ตัวละลาย - ตัวไม่ละลาย ค. ตัวท้าละลาย - ตัวชอบละลาย ง. ตัวละลาย - ตัวสารละลาย 6. ถ้าสารละลายชนิดหนึ่งมีสถานะเป็นของแข็ง ประกอบด้วยสาร A 31% สาร N 29% นอกนั้นเป็นสาร T สารใดเป็นตัวท้าละลาย ก. A ข. N ค. T ง. A และ N
  • 54. 7. สารในกลุ่มต่อไปนี้ที่แตกต่างไปจากกลุ่มอื่น คือสารข้อใด ก. น้้าเกลือ น้้าอัดลม น้้าเชื่อม ข. ทิงเจอร์ไอโอดีน น้้าโซดา แก๊สหุงต้ม ค. ทองเหลือง ทองส้าริด ทองขาว ง. ทองแดง ทองค้า สังกะสี 8. จากข้อที่ก้าหนดให้ต่อไปนี้ A. สารชนิดเดียวกันละลายในตัวท้าละลายต่างชนิดกันได้ต่างกัน B. สารต่างชนิดกันละลายในตัวท้าละลายชนิดเดียวกันได้ต่างกัน C. ความสามารถในการละลายไม่ใช่สมบัติของสาร D. การละลายของสารขึ้นกับชนิดของตัวละลายและตัวท้าละลาย ข้อที่ถูกต้อง คือ ก. ข้อ A , B , D ข. ข้อ A , C , D ค. ข้อ A , B , C ง. ข้อ A , B , C , D 9. ข้อใดต่อไปนี้ไม่ถูกต้อง ก. สารละลายเข้มข้น หมายถึง สารละลายที่มีตัวละลายมาก ข. สารละลายเจือจาง หมายถึง สารละลายที่มีตัวท้าละลายมาก ค. ผลึก หมายถึง ของแข็งรูปทรงเรขาคณิต เกิดจากสารละลายไม่อิ่มตัว ง. สารละลายอิ่มตัว หมายถึง สารละลายที่มีตัวละลายอยู่เต็มที่ จนไม่สามารถละลายในตัวท้า ละลายได้เพิ่มอีกที่อุณหภูมิขณะนั้น 10. ข้อใดไม่เกิดสารละลาย ก. น้้า + โซเดียมไฮดรอกไซด์ ข. น้้า + คอปเปอร์ซัลเฟต ค. เอทานอล + น้้าตาล ง. น้้า + คลอรีน 11. องค์ประกอบของสารละลายข้อใดต่อไปนี้ไม่ถูกต้อง ก. ทองแดง + นิกเกิล  เหรียญทอง ข. แก๊สไนโตรเจน + แก๊สออกซิเจน + อื่นๆ  อากาศ ค. แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ + น้้า  น้้าโซดา ง. ทองแดง + ทองค้า  ทองเหลือง
  • 55. 12. สารชนิดใดมีความเข้มข้นร้อยละ 40 โดยมวลต่อปริมาตร ก. สาร J หนัก 20 กรัม ละลายในน้้า 40 ลบ.ซม. ข. สาร A หนัก 15 กรัม ละลายในน้้า 50 ลบ.ซม. ค. สาร C หนัก 25 กรัม ละลายในน้้า 35 ลบ.ซม. ง. สาร K หนัก 14 กรัม ละลายในน้้า 35 ลบ.ซม. 13. สารละลายด่างทับทิมเข้มข้นร้อยละ 3 โดยมวลต่อปริมาตรหมายความว่าอย่างไร ก. ด่างทับทิม 3 ลบ.ซม. ในสารละลาย 100 ลบ.ซม. ข. ด่างทับทิม 3 กรัม ในสารละลาย 100 ลบ.ซม. ค. ด่างทับทิม 3 กรัม ในสารละลาย 1,000 ลบ.ซม. ง. ด่างทับทิม 3 ลบ.ซม. ในสารละลาย 1,000 ลบ.ซม. 14. สารในข้อใดมีความเข้มข้นมากที่สุด ก. สาร J หนัก 45 g ละลายในน้้า 300 ลบ.ซม. ข. สาร A หนัก 25 g ละลายในน้้า 150 ลบ.ซม. ค. สาร C หนัก 35 g ละลายในน้้า 350 ลบ.ซม. ง. สาร K หนัก 30 g ละลายในน้้า 300 ลบ.ซม. 15. ผสมกรดซัลฟิวริก 4 ลบ.ซม. ในน้้า 16 ลบ.ซม. จะได้สารละลายกรดซัลฟิวริกเข้มข้นเท่าใด ก. เข้มข้น 15 % โดยปริมาตร ข. เข้มข้น 16 % โดยปริมาตร ค. เข้มข้น 20 % โดยปริมาตร ง. เข้มข้น 25 % โดยปริมาตร
  • 56. เฉลยแบบทดสอบก่ อน-หลังเรียน 1. ค 2. ง 3. ก 4. ก 5. ก 6. ค 7. ง 8. ก 9. ค 10. ค 11. ง 12. ง 13. ข 14. ข 15. ง