Quangganhlodivuisong
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
706
On Slideshare
705
From Embeds
1
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
11
Comments
0
Likes
0

Embeds 1

http://ds-vob.blogspot.com 1

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Dale CarnegieQu ng gánh lo i và vui s ng HOW TO STOP WORRYING AND START LIVING
  • 2. Bìa 4: Hãy Ng ng Lo L ng. . . Hãy Bư c Ch m L i. . . Và T n Hư ng Cu c S ng!Nh các phương pháp c a Dale Carnegie, hàng tri u ngư i c ã xây d ng ư c thái s ng tích c c, an tâm c m nh n h nh phúc và mãi mãi lo i b thói quen lo l ng: • Hãy óng ch t nh ng cánh c a s t d n n quá kh và tương lai. Ch s ng trong nh ng vách ngăn c a hi n t i. • Nhìn nh n nh ng m t tích c c c a cu c s ng. • Khi n b n thân luôn b n r n. Khi làm vi c n quên mình, ta cũng quên i m i lo l ng. • Th ki m tra theo lu t bình quân, xác su t x y ra i u b n ang lo l ng là bao nhiêu ph n trăm? • Luôn n l c h t mình. • Hãy nghĩ n nh ng may m n b n có ư c - ch không ph i là nh ng r c r i. • Hãy quên i b n thân b ng cách quan tâm n ngư i khác. M i ngày làm m t i u t t có th khi n ai ó m m cư i.
  • 3. Qua hơn n a th k , nh ng l i khuyên thi t th c và sâu s c c a Dale Carnegie v n cònnguyên giá tr cho n ngày nay. Ngay bây gi , b n ã có th ghi tên mình vào danh sáchhàng tri u con ngư i ã h c ư c cách: Qu ng gánh lo i và vui s ng!
  • 4. M cl cL i t a c a tác gi quy n sách này mang l i nhi u l i ích nh t PH N M T CÁC NGUYÊN T C CĂN B N LO I B S LO L NG1. S ng trong “nh ng ngăn kín c a th i gian”2. M t gi i pháp nhi m màu3. Tác h i c a nh ng n i lo PH N HAI PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH VÀ GI I QUY T LO L NG4. Cách phân tích và gi i quy t các v n gây lo l ng5. Cách xóa b 50% lo l ng trong công vi c
  • 5. PH N BAPHÁ B THÓI QUEN LO L NG TRƯ C KHI S LO L NG TÀN PHÁ CHÚNG TA6. tâm trí không còn ch cho s lo l ng7. Gãt b nh ng i u v n v t8. Lu t bình quân: “Phương thu c” hi u nghi m9. H p tác v i nh ng i u không th tránh kh i10. t l nh “D ng” cho n i lo l ng11. S ng v i hi n t i, b qua quá kh PH N B N 7 CÁCH LUY N TINH TH N S NG THANH TH N VÀ H NH PHÚC12. Suy nghĩ và hành ng m t cách vui tươi 11313. Ch m d t vi c tr ũa 12814. Không bu n lòng v s vô ơn 13815. Nh ng gì b n có: Hơn m t tri u ô-la 14516. Hãy là chính mình 15317. N u i cho ta qu chanh, hãy pha thành ly nư c chanh 16118.Cách thoát kh i phi n mu n trong 14 ngày 170
  • 6. PH N NĂM M T PHƯƠNG CÁCH TUY T V I CH NG LO L NG19. L y ni m tin làm i m t a 189 PH N SÁU G T B N I LO B CH TRÍCH20. Không ai soi mói m t k t m thư ng 21321. không b t n thương vì nh ng l i ch trích 21722. Nh ng i u d i d t tôi ã làm 222 PH N B Y 6 CÁCH TRÁNH M T M I VÀ LO L NG, NG TH I NÂNG CAO TINH TH N VÀ S C L C23. Tác h i c a s m t m i 23124. Nguyên nhân và cách kh c ph c tr ng thái m t m i 23725. Tránh m t m i và gi s c di n tươi tr 243
  • 7. 26. B n thói quen t t khi làm vi c có th giúp tránh căng th ng và lo âu 24927.Cách xua tan n i bu n chán – nguyên nhân gây m t m i, lo l ng và b c d c 25328. Cách tránh lo l ng vì m t ng 264 PH N TÁM NH NG CÂU CHUY N CÓ TH T V KINH NGHI M CH NG LO L NG
  • 8. L I T A C A TÁC GI Năm 1909, tôi là m t trong nh ng k b t h nh nh t New York. Tôi ki m s ngb ng ngh bán xe t i nhưng không bi t nó v n hành th nào, và t hơn n a là tôi cũngch ng mu n bi t i u ó. Tôi ghét công vi c c a mình. Tôi ghét ph i s ng chung v i lũgián dơ b n trong m t căn phòng t i tàn. Tôi còn nh h i y tôi thư ng treo nh ng chi ccà v t c a mình trên tư ng, th r i m t bu i sáng, khi v i tay l y m t chi c thì ch m ph im t b y gián t trong ó ch y túa ra. Tôi cũng ghét ph i ăn trong nh ng nhà hàng r ti nvà m t v sinh mà r t có th cũng lúc nhúc gián trong gian b p. M i êm, tôi tr v căn phòng tr ng v ng v i nh ng cơn au u như búa b .Nh ng cơn au b t ngu n t s th t v ng, lo âu, cay ng và c m giác mu n n i lo n.Th c s là tôi ang n i lo n, b i nh ng gi c mơ p t th i i h c gi ã tr thànhnh ng cơn ác m ng. Cu c s ng là th này sao? Cu c phiêu lưu y ý nghĩa mà trư c kiatôi háo h c mong i là th này sao? C i tôi ch có v y thôi ư – làm công vi c mìnhcăm ghét, s ng chung v i gián, ăn nh ng th c ăn chán ng t – và ch ng có hy v ng gì vtương lai?. . . Tôi ư c ao bi t như ng nào ư c c và vi t nh ng cu n sách mình ã p t th i sinh viên. Tôi bi t mình s có ư c m i th và ch ng m t gì n u t b công vi c mà mìnhchán ghét. Tôi không h ng thú v i vi c ki m nhi u ti n. Tôi ch khát khao ư c s ng h tmình. Nói m t cách ng n g n, tôi ang ng trư c ng r c a i mình – ã t i lúc tôiph i làm cái vi c mà h u h t nh ng ngư i tr tu i ph i làm khi m i vào i: quy t nhhư ng i cho tương lai. Và tôi ã có m t quy t nh làm thay i hoàn toàn cu c i tôi.Nh quy t nh y, tôi ã s ng m t cu c s ng h nh phúc và y ý nghĩa, vư t xa cnh ng mơ ư c không tư ng nh t c a mình. Tôi quy t nh s t b công vi c chán ng t y tr thành giáo viên. Trư c ó,tôi ã t ng h c b n năm i h c sư ph m t i Warrensburg, Missouri. Tôi s ki m s ngb ng cách i d y bu i t i các trư ng dành cho ngư i l n. Ban ngày tôi s ư c th nh
  • 9. thơi c sách, so n bài, vi t ti u thuy t và truy n ng n. Tôi mu n “s ng vi t và vi ts ng”. Nhưng tôi s d y gì l p h c bu i t i ây? Khi nhìn l i quá trình h c i h c, tôith y r ng nh ng ki n th c và kinh nghi m có ư c khi h c và th c hành môn nói trư ccông chúng t ra h u ích cho công vi c và cu c s ng c a tôi hơn t t c ki n th c c a cácmôn khác g p l i. Vì sao? Vì nó ã xóa i tính nhút nhát và thi u t tin c a tôi, nó giúptôi có dũng khí và s v ng vàng khi làm vi c v i m i ngư i. M t i u hi n nhiên lành ng ai có th ng lên nói lưu loát và rõ ràng suy nghĩ c a mình s là nh ng ngư i cókh năng lãnh o. Tôi n p ơn xin d y môn này trong các khóa h c bu i t i c a trư ng ih cColumbia và i h c New York, nhưng c hai trư ng u nói r ng h có th t xoay xmà không c n s giúp s c c a tôi. Lúc ó tôi r t th t v ng – nhưng bây gi tôi l i c m th y bi t ơn i u ó, b i nhv y mà tôi ã n gi ng d y các trư ng bu i t i c a Hi p h i Thanh niên Cơ c(Young Men’s Christian Association – YMCA), nơi tôi ph i ưa ra nh ng k t qu làmvi c thuy t ph c ch trong m t th i gian ng n. ó qu là m t thách th c l n! H c viên n nghe tôi gi ng không ph i vì mu n có ch ng ch i h c hay kh ng nh a v xãh i. H n vì m t lý do duy nh t: h mu n gi i quy t các v n c a mình. H mu n cóth ng lên và t tin phát bi u trong b t kỳ cu c h p nào. Nh ng ngư i bán hàng mu ngõ c a nhà các khách hàng khó tính nh t mà không c n ph i i vòng quanh khu nhà c akhách hàng n ba l n l y can m. H mu n có ư c s t tin và m t tư th ĩnh c.H mu n thăng ti n trong công vi c. H mu n mang v nhi u ti n hơn cho gia ình. Doh c phí tr theo t ng kỳ và h c viên s không ph i tr ti n n u không th y hi u qu , vàcũng vì ti n lương c a tôi không ư c tr theo tháng mà d a trên ph n trăm t ng s h cphí thu ư c, nh ng bài gi ng c a tôi bu c ph i h u ích và bám sát th c t . Th i gian ó, tôi c m th y i u ki n gi ng d y như th r t b t l i, nhưng gi âytôi hi u r ng mình ã có m t cơ h i rèn luy n vô giá. Tôi ph i t o ng l c các h c viên.Tôi ph i giúp h gi i quy t các r c r i. Tôi ph i làm sao bu i h c nào cũng h p d nvà khi n h mu n n ti p vào các bu i sau n a.
  • 10. Và ó là m t công vi c tuy t v i. Tôi ã vô cùng ng c nhiên khi th y các h c viênc a mình nhanh chóng xây d ng ư c s t tin và r t nhi u ngư i ã s m ư c thăngch c, tăng lương. Các gi h c thành công vư t xa nh ng hy v ng l c quan nh t c a tôi.Sau ba khóa, YMCA tr cho tôi 30 ô-la m i t i, trong khi trư c ó h còn không ng ýtr 5 ô-la. Ban u tôi ch d y môn Nói Trư c Công Chúng (Public Speaking), nhưngsau nhi u năm, tôi nh n ra con ngư i còn c n thêm kh năng thu ph c lòng ngư i. Vìkhông th tìm ư c m t giáo trình ưng ý v vi c c i thi n và xây d ng m i quan h gi acon ngư i v i nhau nên tôi ã t vi t m t quy n sách. Nó không ư c vi t theo cáchthông thư ng mà ư c kh i ngu n và phát tri n d a trên kinh nghi m c a chính các h cviên tham d khóa h c. Tôi ã tt a cho quy n sách là How to Win Friends andInfluence People ( c Nhân Tâm). Vì quy n sách y ư c vi t làm giáo trình cho các l p h c dành cho ngư i l nc a tôi và cũng vì b n quy n sách tôi vi t trư c ó ch ng nh n ư c s chú ý nào nên tôikhông ng nó l i có th bán ch y n th . Có l tôi là m t trong nh ng tác gi b làm chos ng s t nh t th i i này! Th i gian trôi qua, tôi phát hi n thêm m t trong nh ng r c r i l n nh t c a ngư il n: lo l ng. Ph n l n h c viên c a tôi là doanh nhân – giám c i u hành, nhân viênbán hàng, k sư, k toán; tuy thu c nhi u ngành ngh khác nhau nhưng h u như ai cũngcó nh ng r c r i c a riêng mình! Trong l p cũng có c ph n là các n doanh nhân vàcác bà n i tr . B n th y y, h cũng g p r c r i! Rõ ràng là tôi c n m t giáo trình hư ngd n cách ch ng s lo l ng. V y là m t l n n a tôi l i c t công tìm ki m. Tôi n thưvi n l n nh t c a New York và r t ng c nhiên khi ch tìm ư c 22 quy n sách x p dư i m c WORRY - LO L NG. Và cũng c m th y thích thú không kém khi có t i m t 189quy n x p dư i m c WORMS - CÁC LOÀI GIUN! S sách vi t v giun nhi u g pg n chín l n s sách vi t v lo l ng! Th t b t ng ph i không? Vì lo l ng là m t trongnh ng v n l n nh t c a nhân lo i, các b n có nghĩ r ng m i trư ng h c t c p trungh c tr lên nên có m t khóa h c v “Cách lo i b lo l ng” không”? Ch ng có gì ng c nhiên khi b n c th y David Seaburry vi t trong quy n How toWorry Successfully (Làm th nào lo l ng m t cách hi u qu ) r ng: “Chúng ta bư csang tu i trư ng thành v i nh ng chu n b nghèo nàn cho vi c i m t v i áp l c n
  • 11. m c m i khi b căng th ng, ta ch ng khác nào m t con m t sách b yêu c u múa ba lê!”.K t qu là gì? Hơn m t n a s b nh nhân n m vi n là nh ng ngư i g p các r c r i vtinh th n và c m xúc. Tôi ã xem h t 22 quy n sách vi t v n i lo l ng x p trên giá c a Thư vi n NewYork. Tôi cũng mua t t c sách có th tìm ư c v ch này, nhưng v n không th tìmra dù ch là m t quy n thích h p dùng làm tài li u gi ng d y cho các khóa h c c amình. Th là tôi quy t nh s t vi t. Tôi b t u chu n b cho vi c vi t quy n sách này cách ây 7 năm b ng cách cnh ng gì các tri t gia c a m i th i i ã nói v lo l ng. Tôi cũng c hàng trăm quy nti u s , t Kh ng T cho t i Churchill. Tôi ph ng v n hàng ch c ngư i n i ti ngnh ng lĩnh v c khác nhau như võ sĩ quy n anh Jack Dempsey, Tư ng Omar Bradley,Tư ng Mark Clark, nhà sáng l p hãng ô-tô Ford - Henry Ford, nh t phu nhân EleanorRoosevelt, nhà báo Dorothy Dix... Nhưng ó m i ch là bư c kh i u. Tôi còn ti n hành m t vi c khác, có ý nghĩa quan tr ng hơn h n so v i vi c chph ng v n và tham kh o các bài vi t. Tôi ã làm vi c 5 năm trong m t phòng th nghi mch ng lo l ng - m t phòng th nghi m ư c th c hi n v i chính các h c viên trong l ph c bu i t i dành cho ngư i l n c a chúng tôi. Theo tôi ư c bi t, ây là phòng thnghi m u tiên và duy nh t trên th gi i thu c lo i này. Chúng tôi ra m t s quy t cnh m ch ng lo l ng r i yêu c u h c viên áp d ng chúng vào cu c s ng và báo cáo k tqu t ư c trư c l p. M t s ngư i khác thì k l i nh ng cách th c mà h ã s d ngtrong quá kh . Nh th mà tôi cho r ng mình là ngư i ư c nghe nhi u cu c nói chuy n v cáchch ng lo l ng hơn b t c ai. Bên c nh ó, tôi cũng c hàng trăm bài vi t v ch này ư c g i t i b ng thư – ó là nh ng bài nói ã o t gi i trong các l p h c c a chúng tôi ư c t ch c trên toàn th gi i. Do ó, quy n sách này không h là m t m lý thuy t xa r i th c t . Nó cũngkhông ph i là m t bài thuy t gi ng kinh vi n, gi i thích nh ng cơ ch khoa h c nh mki m soát nh ng n i lo l ng. Thay vào ó, tôi ã c g ng vi t m t tài li u chính xác, súctích k l i vi c hàng nghìn ngư i trư ng thành ã ch ng n i lo l ng c a mình ra sao. Có
  • 12. m t i u ch c ch n r ng: ây là m t quy n sách g n li n v i th c t , và b n có th ngd ng nó d dàng. Tri t gia ngư i Pháp Valéry nói: “Khoa h c là t p h p nh ng công th c thànhcông”. Quy n sách này cũng v y: nó là t p h p nh ng công th c gi i t a lo l ng hi u quvà ã ư c th i gian ki m ch ng. Tuy nhiên, tôi xin nói trư c r ng: có th b n s khôngth y i u gì m i m , nhưng b n s nh n ra nhi u i u ã b chúng ta b quên. V nkhông ph i là chúng ta không bi t hay không hi u, mà là chúng ta không hành ng. M c ích c a quy n sách này là k l i, làm sáng t , tôn vinh và phân tích dư i góc nhìn m ic a th i i v nh ng chân lý căn b n ã có t xa xưa, nh m xây d ng ni m tin nơi b nvà giúp b n t tin áp d ng chúng. Khi ch n c quy n sách này, ch c h n i u mà b n mong m i là th c hi n m ts thay i. V y thì b n còn ch n ch gì n a? Chúc b n s m qu ng gánh lo i và vui s ng! DALE CARNEGIE
  • 13. quy n sách này mang n k t qu t t nh t 1. quy n sách này phát huy tác d ng cao nh t, có m t yêu c u không th b qua,m t yêu c u quan tr ng hơn t t c các yêu c u khác. N u b n không áp ng ư c i uki n tiên quy t này thì dù b n có áp d ng c ngàn quy t c khác cũng không t ư c tácd ng mong mu n. V y, yêu c u c bi t ó là gì? R t ơn gi n, ó là: B n ph i có m t khao kháth c h i mãnh li t, m t quy t tâm kiên nh trong vi c qu ng gánh lo âu và vui s ng. Làm th nào có ư c khao khát y? Hãy nghĩ v s bình yên c a tâm h n, s ckh e, h nh phúc và s giàu sang mà b n s có ư c khi v n d ng nh ng chân lý c xưanhưng có giá tr vĩnh c u mà quy n sách này nh c n.2. V i m i chương, u tiên b n c n c lư t qua n m ý chính. Có th b n s bcám d mu n c chương ti p theo. Nhưng ng làm như v y, tr khi b n c ch gi itrí. N u b n c vì mu n v t b lo l ng và b t u t n hư ng cu c s ng h nh phúc thìhãy quay l i và ck t u chương. Xét v lâu dài, i u này s giúp ti t ki m th i gianvà phát huy hi u qu cao hơn. 3. Thư ng xuyên d ng l i nghi m ng m v n i dung b n ang c. Hãy t h imình có th áp d ng các g i ý như th nào và trong trư ng h p nào. Phương pháp cnày s giúp ích cho b n nhi u hơn là ki u c h i h như m t chú chó nh ch y u i theocon th . 4. Chu n b s n bút màu ánh d u ngay khi c ư c b t c g i ý nào b n chor ng mình có th áp d ng. N u ó là m t g i ý “b n sao”, hãy g ch chân t ng câu ho c ánh ký hi u “XXXX” ngay bên c nh. Cách làm này s khi n cho vi c xem l i m tquy n sách tr nên thú v hơn, nhanh hơn và d dàng hơn. 5. Tôi ã dành g n hai năm vi t m t quy n sách bàn v ngh thu t nói trư c côngchúng nhưng v n th y ph i xem l i nó thư ng xuyên nh ư c nh ng gì chính mình ã vi t. T c lãng quên c a chúng ta lúc nào cũng nhanh n áng kinh ng c. Vì v y,n u b n mu n t ư c m t l i ích th c s và lâu dài trong vi c c quy n sách này,
  • 14. ng nghĩ r ng ch c n lư t qua m t l n là . M i tháng b n nên dành vài gi xem l i.Hãy t quy n sách trên bàn làm vi c trư c m t b n m i ngày. Thư ng xuyên c nó vành c nh mình v nh ng cơ h i ti n b lúc nào cũng r ng m . Xin nh r ng vi c áp d ng các nguyên t c này ch tr thành m t thói quen khi b nth c hi n nghiêm túc vi c ôn l i và th c hành. Không có cách nào khác ngoài cách y. 6. Bernard Shaw t ng nh n xét r ng: “N u b n c d y b o m t ngư i thì anh ta skhông bao gi ch u h c”. Shaw nói úng, h c h i là m t quá trình ch ng. Chúng tah c h i b ng cách th c hành. Vì v y, n u b n th c s mong mu n n m v ng các nguyênt c c a quy n sách này thì hãy bi n chúng thành hành ng. Hãy áp d ng chúng b t ckhi nào có cơ h i. N u không làm th , b n s quên r t nhanh. Ch nh ng ki n th c ư cv n d ng m i có th lưu l i trong trí óc chúng ta. B n có th c m th y khó áp d ng ư c các g i ý vào m i lúc. Tôi hi u i u này,b i ngay b n thân tôi là ngư i vi t sách cũng c m th y khó mà áp d ng ư c t t cnh ng i u mình gi i thi u. Vì v y, khi c quy n sách này, hãy nh r ng b n không ch ơn thu n l y thông tin mà còn ang c g ng t o l p nh ng thói quen m i và cũng là t ol p m t cách s ng m i n a. Nó òi h i th i gian, s kiên trì và kh năng v n d ng hàngngày. Vì v y, hãy thư ng xuyên gi l i quy n sách. Hãy coi nó như m t quy n s taygiúp b n ch ng n i lo l ng; và khi g p ph i m t v n khó khăn – hãy ng làm chom i th r i tung lên. ng làm nh ng i u b c ng, theo b n năng b i vì chúng ch ngm y khi t ra úng n. Thay vào ó, hãy gi nh ng trang sách này ra, c l i nh ng o n b n ã g ch chân. R i th d a vào nó gi i quy t v n và i xem k t qu kỳdi u s n v i b n. 7. Hãy bi n vi c h c tr thành m t trò chơi thú v b ng cách h a tr cho m t ngư ib n nào ó m t s ti n nho nh m i khi h b t qu tang b n ang vi ph m m t trong cácnguyên t c. 8. Xin gi n trang 223 và 224 c a quy n sách này và c v cách mà ông chngân hàng Ph Wall, H. P. Howell và con ngư i vĩ i Benjamin Franklin s a ch a sai
  • 15. l m. Sao b n không th dùng các phương pháp c a h i chi u v i vi c áp d ng cácquy t c này c a mình? N u làm theo, ch c ch n b n s t ư c hai i u: Th nh t, b n s th y mình ư c tham gia vào m t quy trình giáo d c thú v và vôgiá. Th hai, b n s th y kh năng v t b âu lo và t n hư ng cu c s ng c a mình pháttri n như m t cây nguy t qu xanh tươi. 9. Hãy ghi chép vào m t quy n s tay nh ng thành công c a b n trong vi c áp d ngcác nguyên t c này. Hãy ghi chi ti t v các tên tu i, ngày tháng, k t qu t ư c... Vi cghi chép này s ti p thêm c m h ng b n ti p t c c g ng; và nhi u năm sau, trong m tbu i t i nào ó, b n s th y thú v bi t bao khi tình c c l i chúng. Tóm t t 9 g i ý giúp phát huy cao nh t tác d ng c a quy n sách 1. Nuôi dư ng khát v ng n m v ng các nguyên t c ch ng lo l ng. 2. c m i chương hai l n trư c khi chuy n sang chương k ti p. 3. Khi c, thư ng xuyên d ng l i hình dung b n s v n d ng m i g i ý như th nào. 4. G ch chân nh ng câu, t , ghi ra bên l nh ng ý quan tr ng. 5. Xem l i quy n sách này hàng tháng. 6. V n d ng các nguyên t c m i khi có cơ h i. S d ng quy n sách này như m t s tay làm vi c giúp b n gi i quy t các r c r i hàng ngày. 7. Bi n vi c h c tr thành m t trò chơi thú v b ng cách h a tr cho m t ngư i b n nào ó m t s ti n nho nh m i khi h b t qu tang b n ang vi ph m m t trong các nguyên t c trong quy n sách này.
  • 16. 8. ánh giá l i nh ng ti n b t ư c hàng tu n. Hãy t h i mình ã m c nh ng sai l m gì, ã c i thi n ra sao, và ã rút ra bài h c gì.9. K p quy n s tay vào sau quy n sách ch ra b n ã áp d ng các nguyên t c như th nào và khi nào.
  • 17. PH N I CÁC NGUYÊN T C CƠ B N LO I B S LO L NG
  • 18. 1 ________________________S ng trong “Nh ng ngăn kín c a th i gian” Mùa xuân năm 1871, m t thanh niên c ư c m t quy n sách ch a 21 t s có nh hư ng vô cùng sâu s c n tương lai c a anh. Anh là sinh viên y khoa B nh vi n a khoa Montreal. Anh ang r t lo l ng v kỳ thi cu i khóa, v vi c ph i i âu, làm gì,làm th nào ki m s ng và xây d ng s nghi p. Hai mươi m t ch mà ngư i sinh viên y khoa này c ư c năm 1871 ã giúpanh tr thành v bác sĩ danh ti ng nh t trong th h c a mình. Ông ã thành l p và i uhành Trư ng Y khoa John Hopkins n i ti ng th gi i. Ông tr thành Giáo sư su t ivY h c c a trư ng i h c Oxford – danh hi u cao quý nh t c a ch Anh dành chom t ngư i thu c ngành y. Ông ư c vua Anh phong tư c Hi p sĩ. Khi ông qua i, haiquy n sách s dày t i 1.446 trang ã ư c biên so n k v cu c i và s nghi pc a ông. Tên ông là William Osler. Và ây là 21 t ông ã c ư c năm 1871 – 21 tc a Thomas Carlyle ã giúp ông s ng m t cu c i không b ràng bu c b i nh ng lo âu:“Our main business is not to see what lies dimly at a distance, but to do what lies clearlyat hand.” ( i u quan tr ng không ph i là bi t ư c i u gì s x y ra trong tương lai, màlà bi t ư c ph i làm gì trong hi n t i). B n mươi hai năm sau, vào m t bu i sáng mùa xuân êm khi hoa tuylip n rtrong khuôn viên trư ng i h c Yale, Ngài1 William Osler ang gi ng bài cho các sinhviên. Ông b o h r ng m i ngư i c nghĩ m t giáo sư c a 4 trư ng i h c và vi t m tquy n sách n i ti ng như ông h n ph i có m t b não c bi t; nhưng i u ó không úng, và các b n thân c a ông u bi t r ng b não c a ông ch là m t b não vô cùngbình thư ng.1 Cách xưng hô v i nh ng ngư i ư c phong tư c Hi p sĩ Anh
  • 19. V y bí quy t nào giúp ông t ư c nh ng thành qu như th ? Ông cho r ng ó làvì ông s ng trong “nh ng ngăn kín c a th i gian”. Có l n, Ngài William Osler i trênm t chi c tàu th y l n băng qua i Tây Dương. V thuy n trư ng ng trên mũi tàu vàb m vào m t chi c nút, th là - Hô bi n! – ti ng máy móc r n vang, r i ngay l p t c r tnhi u b ph n c a tàu t ng tách ra k t h p l i thành nh ng ngăn kín nư c bao b cl y các ph n quan tr ng c a chi c tàu. Như th , n u ch ng may g p tai n n thì nư c cũngkhông th tràn vào nh ng nơi tr ng y u, giúp tàu ư c an toàn hơn. Ti n sĩ Osler ã nóiv i các sinh viên c a mình r ng: “M i chúng ta là m t b máy kỳ di u hơn chi c tàu th ykia r t nhi u, và hành trình cu c i c a chúng ta cũng dài hơn nhi u so v i hành trìnhc a m t chuy n tàu. Tôi khuyên các b n hãy h c cách i u khi n b máy ó có ths ng trong nh ng “ngăn kín c a th i gian”. m i giai o n c a cu c i, hãy nh n m tchi c nút và l ng nghe ti ng cánh c a s t óng l i, ngăn không cho quá kh , cho nh ngngày hôm qua ã ch t tràn vào. Hãy nh n m t chi c nút khác khép nh ng chi c rèms t, tách chúng ta kh i tương lai, kh i nh ng ngày chưa n. Gi b n ã an toàn, r t antoàn trong hôm nay. Hãy tách kh i ngày hôm qua b i chính chúng ã soi ư ng chonh ng k d i d t i n cái ch t vô v . Nh ng lo âu v tương lai và quá kh mà chúng tav n mang theo bên mình chính là nh ng tr ng i l n nh t. Hãy tách kh i quá kh và chônvùi nó. Và cũng làm như th v i tương lai. Tương lai chính là hôm nay. Ch hi n t i m icó th c u r i con ngư i. S suy gi m v nhi t huy t cũng như nh ng phi n mu n vàcăng th ng tinh th n s luôn eo bám nh ng ai c mãi lo l ng cho ngày mai... Vì v y,chúng ta c n ph i tránh xa c hai ngăn “quá kh ” và “tương lai”, ng th i h c cách s ngtr n v n trong ngăn “hi n t i”. Ng ý c a Ti n sĩ Osler là gì? Ph i chăng ông mu n nói r ng chúng ta không nêncó chút c g ng nào chu n b cho tương lai? Không. Hoàn toàn không ph i v y. Ông ã nói ti p r ng: “Cách t t nh t chúng ta chu n b cho ngày mai chính là em h t trítu , nhi t huy t t p trung làm t t công vi c ngày hôm nay. ó là cách duy nh t b n có thchu n b cho tương lai”. Ngài William Osler ã d n m t l i c u nguy n quen thu c c a tín Thiên Chúagiáo: Xin cha ban cho chúng con hôm nay lương th c hàng ngày.
  • 20. Hãy nh r ng l i c u nguy n ch c u xin lương th c cho ngày hôm nay thôi màkhông phàn nàn v ph n th c ăn ôi thiu hôm trư c hay không có ý nói: “Ôi, l y Chúa,ru ng lúa mì c a chúng con ang khô h n, có l s p có m t tr n h n hán n a, n u v ylàm sao chúng con có ư c th c ph m vào v sau, n u chúng con không có vi c làm thìsao – Ôi Chúa kính yêu, n u v y, làm sao chúng con có lương th c ăn?”. Không, l i c u nguy n ã d y chúng ta ch h i xin bánh mì cho hôm nay thôi.Chi c bánh mì c a ngày hôm nay là chi c bánh mì duy nh t mà b n có th ăn ư c. Nhi u th k trư c ây, m t nhà hi n tri t nghèo khó i lang thang qua m t mi nquê c i c n s i á, nơi ngư i dân ph i ch t v t ki m s ng t ng ngày. M t ngày n , ám ông t h p quanh ông trên m t ng n i và ông ã ưa ra m t bài gi ng. ây có l làbài gi ng ư c trích d n nhi u nh t trong m i th i i, trong ó có câu nói ư c lưutruy n qua bao th h : “ ng lo l ng cho ngày mai; vì ngày mai s t lo li u m i vi cc a chính nó. S th a m a c a hôm nay là căn nguyên c a t i l i ngày sau”(2). B n c n ph i hi u r ng Chúa Jesus khuyên chúng ta “ ng lo”, ch không ph i“ ng nghĩ”. Hi n nhiên là chúng ta ph i nghĩ n tương lai, như nhi u ngư i v n nói:“Tôi ph i nghĩ cho tương lai. Tôi ph i ch c ch n s b o b c ư c cho gia ình. Tôi ph idành d m ti n cho tu i già. Tôi nh t nh ph i có k ho ch và s chu n b vươn lên”. úng, chúng ta ph i nghĩ m t cách nghiêm túc v tương lai r i lên k ho ch và chu n bchu áo. Nhưng ta hoàn toàn không c n ph i lo l ng. Su t Th chi n th hai, các nhà ch huy quân s ã t p trung chu n b k ho chchi n u lâu dài ch không dành tâm trí lo âu v nh ng gì s x y ra. ô c EarnestJ. King, ch huy h i quân M nói: “Tôi trang b t t nh t cho nh ng ngư i lính gi i nh tvà yêu c u h th c hi n nh ng nhi m v mà tôi cho là sáng su t nh t. ó là t t c nh nggì tôi có th làm”. ô c King nói ti p: “N u m t con tàu ã b m, tôi không th v t nó lên ư c.N u nó s p m, tôi cũng không th ngăn nó l i. Tôi ch có th s d ng th i gian c amình chu n b cho ngày mai thay vì c g m nh m nh ng n i bu n c a ngày hôm qua.(2) Bài gi ng trên núi c a Chúa Jesus.
  • 21. Hơn n a, n u tôi c cho n i lo l ng eo bám thì tôi s không còn s c làm b t cvi c gì”. Dù th i xưa hay th i nay, th i chi n hay th i bình, s khác bi t cơ b n gi a l i tưduy t t và l i tư duy t i là: m t l i tư duy t t thư ng xem xét m i liên h gi a nguyênnhân và k t qu , t ó ưa ra nh ng k ho ch h p lý và tích c c; còn l i tư duy t ithư ng d n n tình tr ng căng th ng và suy s p v tinh th n. Tôi t ng có vinh d ư c ph ng v n Arthur Hays Sulzberger (1935 – 1961), chbáo The New York Times, m t trong nh ng t báo n i ti ng nh t th gi i. Sulzberger kv i tôi r ng khi Th chi n th hai lan r ng sang châu Âu, ông quá choáng váng và lo l ngcho tương lai n n i g n như không ng ư c. Ông thư ng th c d y lúc n a êm, ng itrư c gương và t v chân dung mình. Ông không bi t gì v h i h a, nhưng v n c m c mong xua i n i lo l ng trong u. Ngài Sulzberger b o tôi r ng ông không th b h tâu lo và tìm th y s thanh th n cho n khi ông làm theo câu châm ngôn trong bài thánhca: Ch m t bư c là v i tôi. ã có ánh sáng t t lành d n ư ng, ưa l i bư c chân… Tôi không c u ư c th y tương lai xa xôi phía trư c; Ch m t bư c là v i tôi. Cùng lúc ó, t i châu Âu, m t ngư i lính tr cũng nh n th c ư c i u này. Tênanh là Ted Bengermino, s ng Baltimore, Maryland. Trong th i gian di n ra cu c chi n,nh ng lo l ng tri n miên khi n anh g n như ki t s c. Ted Bengermino k l i: “Tháng Tư năm 1945, các bác sĩ phát hi n tôi m c ch ng “co th t cơ ngang ru t k t” mà nguyên nhân là do tình tr ng căng th ng quá m c. K t qu là tôi luôn ph i ch u ng nh ng cơn au nh c hành h cơ th . Tôi m t m i vô cùng. Là nhân viên phòng Báo t , H sĩ quan c a Sư oàn b binh 94, công vi c c a tôi là lên danh sách và lưu tr s li u v các thương b nh binh, cũng như binh lính t tr n hay m t tích khi chi n u. Tôi cũng có nhi m v khai qu t thi hài c a c quân ng minh và quân ch ư c chôn c t qua quýt, v i vàng trong cao trào cu c chi n. Tôi ph i thu th p di v t c a nh ng ngư i này r i g i chúng cho gia ình và ngư i thân c a h , nh ng
  • 22. ngư i r t trân tr ng các di v t ó. Tôi thư ng lo s r ng chúng tôi s ph mph i nh ng sai l m nghiêm tr ng và áng x u h . Tôi không bi t mình có thvư t qua t t c nh ng vi c này hay không. Li u tôi có còn s ng ư c ôm a con duy nh t - a con trai m i 16 tháng tu i mà tôi chưa h th y m t?Tôi lo l ng, m t m i t i m c s t m t 15 kí-lô-gram và s hãi g n như phát iên. Tôi nhìn hai bàn tay c a mình. Chúng ch còn da b c xương. Khi p strư c ý nghĩ s tr v nhà v i thân hình tàn t , tôi suy s p và khóc n c n nhưm t a tr . Tôi tr nên y u u i n n i m i khi ch có m t mình, nư c m ttôi l i trào ra. Có th i gian, không lâu sau khi tr n Bulge n ra, tôi khóc nhi u n n i g n như m t h t hy v ng tr l i cu c s ng c a m t ngư i kh e m nhbình thư ng. Cu i cùng, tôi ph i n phòng khám s c kh e c a quân i. V bác sĩ ó ã cho tôi m t l i khuyên làm thay i hoàn toàn cu c s ng c a tôi. Sau khiki m tra k lư ng, ông cho bi t v n c a tôi n m tinh th n. Ông b o:“Ted này, tôi mu n c u hãy nghĩ cu c i mình gi ng như m t chi c ng hcát. C u bi t y, có hàng nghìn h t cát ph n trên c a chi c ng h ; vàt tc u ch m rãi ch y qua ch th t h p gi a. C u cũng như tôi, khôngth làm b t c i u gì khi n ch th t ó to ra các h t cát ch y qua nhanhhơn mà không làm h ng i chi c ng h . Chúng ta hay b t kỳ ngư i nàokhác cũng gi ng như chi c ng h cát này. M i khi b t u m t ngày m i, tac m th y có hàng trăm vi c ph i hoàn thành ngay trong hôm y. Nhưng tac n ph i làm t ng vi c m t và chúng ư c ti n hành t t , u nm ingày gi ng như nh ng h t cát ch y qua ch th t c a chi c ng h cát. B in u không, ch c ch n chúng ta s t h y ho i c th l c và tinh th n c amình”. K t cái ngày áng nh ó, tôi ã tuân th tri t lý s ng khôn ngoan mà vbác sĩ này truy n l i. “T ng h t cát m t. . . . T ng vi c m t”. Nó ã giúp tôib o v c th ch t l n tinh th n i qua cu c chi n; và n bây gi v n ti pt c giúp ích cho tôi trong cương v Giám c Qu ng cáo và Quan h côngchúng c a T p oàn Adcrafter Printing & Offset. Tôi nh n th y lĩnh v c kinhdoanh cũng phát sinh nh ng v n tương t như trong chi n tranh: hàng
  • 23. ch c vi c ph i ư c x lý ngay – mà có r t ít th i gian hoàn t t. Chúng tôi không có hàng d tr . Chúng tôi ph i xem xét các ơn hàng, thay i a ch , khai trương và óng c a các văn phòng, v.v. Thay vì căng th ng và lo l ng, tôi nh l i l i c a v bác sĩ: “T ng h t cát m t. . . . T ng vi c m t”. B ng cách ghi nh và th c hi n i u này, tôi ã hoàn thành công vi c hi u qu hơn mà không h g p ph i c m giác r i trí hay l n l n t ng suýt ánh g c tôi trên chi n trư ng năm xưa”. M t trong nh ng ghi nh n áng báo ng nh t v l i s ng c a chúng ta ngày naylà: m t n a s giư ng b nh hi n ang ư c dành cho các b nh nhân g p nh ng v n vtâm lý và th n kinh, nh ng b nh nhân ã hoàn toàn suy s p dư i gánh n ng c a quá khch ng ch t và tương lai áng s . Tuy nhiên, ph n l n nh ng ngư i này có th ã khôngph i vào vi n – có th ã s ng h nh phúc và h u ích hơn - n u h ch u tâm n nh ngl i c a Chúa Jesus: “ ng lo l ng v ngày mai”; hay nh ng l i c a Ngài William Osler:“Hãy s ng trong nh ng ngăn kín c a th i gian”. Trong m i giây t n t i, con ngư i u ng t i nơi giao nhau c a hai vùng tmuôn i không thay i: quá kh mênh mông và tương lai b t t n. Chúng ta không ths ng nơi nào trong hai vùng t ó – d u ch trong m t tích t c c a th i gian. N u v nc làm như th , chúng ta có th s h y ho i c th ch t và tinh th n c a mình. Vì v y, hãyc hài lòng s ng tr n m t ngày trong hi n t i. Robert Louis Stevenson3 ã vi t: “Ai cũngcó th ngày ngày hoàn thành công vi c c a mình, dù nó có khó khăn n âu. Hãy s ngtr n v n m t ngày th t bình an và chan ch a tình yêu thương cho t i khi m t tr i t tn ng. ó chính là ý nghĩa th c s c a cu c s ng”. Vâng, ó là t t c nh ng gì cu c s ng òi h i chúng ta. Bà E. K. Shields, Saginaw,Michigan, ã t ng tuy t v ng n m c suýt t t cho t i khi bà h c ư c cách s ng“không lo âu”. Bà Shield k cho tôi nghe câu chuy n c a mình: “Năm 1937, ch ng tôi qua i. Tôi r t au kh , cô ơn, và b t u rơi vào c nh túng qu n. Tôi vi t thư cho ông ch cũ c a mình, ngài Lenon Roach qu n lý công ty Roach-Fowler, thành ph Kansas. Ông nh n tôi vào làm tr3 Robert Louis Stevenson (1850-1894): Nhà văn, nhà thơ Anh, n i ti ng nh t Vi t Nam v i các tác ph mdành cho tr em như Treasure Island ( o châu báu), The Black Arrow (Mũi tên en). Tác ph m c a ông ã ư c d ch ra hơn 90 th ti ng trên th gi i.
  • 24. l i. Trư c ó, tôi làm công vi c gi i thi u sách c a nhà xu t b n WorldBooks cho các trư ng h c th tr n và vùng nông thôn. Hai năm trư c, khich ng tôi b m, tôi ã ph i bán i chi c ô-tô; nhưng gi tôi ã tích cópti n mua tr góp m t chi c xe cũ và b t u l i công vi c ngày trư c. Tôi c nghĩ làm vi c s giúp tôi vơi b t n i bu n, nhưng dư ng nhưkhông ph i v y. Th m chí tôi c m th y mình không làm n i vi c lái xe và ăncơm m t mình. m t s nơi, sách khá khó bán; và tôi ph i ch t v t l m m ilo nh ng kho n chi phí cho chi c xe, dù ó ch ng ph i là s ti n nhi unh n gì. Mùa xuân năm 1938, tôi n vùng Versailles, Missouri. Nh ng ngôitrư ng ó r t t i tàn, ư ng xá thì t i t ; tôi cô ơn và n n chí n m c cólúc ã nghĩ n vi c t t . Tôi ch ng thi t tha gì n a. Dư ng như ây khôngph i là nơi dành cho nh ng ngư i làm công vi c như tôi. Tôi s th c d y vàom i sáng và ph i i m t v i cu c s ng. Tôi s m i th : s không tr ti nxe, s không tr ti n thuê phòng, s s không có ti n ăn. Tôi bi t là s ckh e mình ang có v n nhưng l i s không có ti n n bác sĩ. i u duynh t níu gi tôi l i v i cu c i này cũng là m t n i lo. Tôi lo em gái mìnhs vô cùng au bu n khi ch còn l i m t mình và trong t n cùng c a suy nghĩ,tôi s không có ti n lo cho ám tang c a mình. M t ngày n , tôi tình c c ư c m t bài báo. Nh ng i u tác gi vi t ãgiúp tôi thoát kh i tâm tr ng chán chư ng thê lương ó và tuy t v i hơn, nócòn ti p thêm cho tôi ngh l c ti p t c s ng. Cho n t n bây gi , tôi v nbi t ơn m t câu trong bài báo y: “ i v i m t ngư i bi t nh n th c các giátr cu c s ng thì m i ngày luôn là m t cu c s ng m i”. R i tôi khám phá rar ng vi c s ng tr n v n và h t mình cho hi n t i cũng không quá khó khăn.T ng ngày m t, tôi b t u h c cách quên i quá kh và không nghĩ ntương lai. M i sáng, tôi u nh c nh b n thân r ng: “Hôm nay là m t cu cs ng m i”. V y là tôi ã chi n th ng chính b n thân mình! Tôi ã chinh ph c n i sc m giác cô c, s s ng trong c nh thi u th n. Tôi r t hài lòng v i cu c
  • 25. s ng hi n t i. Trong tôi luôn tràn y nhi t huy t v i công vi c và tình yêu cu c s ng. Gi ây tôi bi t không i u gì có th khi n tôi s hãi hay lo nghĩ, dù cho cu c s ng có ưa tôi n nh ng c nh ng nào i chăng n a.” Trư c khi Chúa ra i 30 năm, có l Horace ã nh n ra giá tr c a hi n t i khi sáng tácnh ng v n thơ sau: H nh phúc thay cho m t ngư i, và ch nh ng ngư i Dám kh ng nh r ng ngày hôm nay là ngày c a riêng h H s ng th t bình tâm và th t lên trong ni m kiêu hãnh: “Ngày mai ư? M c k ! Vì tôi ã s ng h t mình cho hôm nay”. Theo tôi, m t trong nh ng bi k ch c a con ngư i là t t c chúng ta u có khuynhhư ng l ng tránh cu c s ng. Thay vì ng m nhìn khóm h ng ang n r trư c hiên nhà,chúng ta l i mơ v m t vư n h ng huy n o tít t n chân tr i xa. T i sao chúng ta l i kh d i - kh d i m t cách áng thương n th ? B ng nh ng chiêm nghi m cu c s ng, Stephen Leacock4 ã th ng th t: “Cu c ing n ng i c a chúng ta m i kỳ l làm sao! Khi còn bé, ta thư ng b t u câu chuy n c amình b ng câu nói: “Sau này l n lên, ta s …”. n khi l n lên, ta l i nói: “Khi nàotrư ng thành, ta s …”. Trư ng thành r i, ta b o: “Sau khi k t hôn, ta s …”. Và k t hônxong, ta mơ màng: “ n lúc ư c ngh hưu, ta s …”. R i n khi ngh hưu, nhìn l i cu c i, con ngư i ng ngàng khi th y dư ng như có m t cơn gió l nh ã cu n trôi t t c .V y là ta ã b l cu c i c a mình r i, ta ã không k p ng m nhìn và c m nh n nh ngthi v c a cu c s ng, và cũng ch ng còn cơ h i nào n a. Khi hi u ra r ng mình ph i s ngtr n v n t ng gi , t ng kh c c a hi n t i thì ã quá mu n”. Edward S. Evans, m t ngư i dân s ng Detroit, vì quá lo l ng bu n phi n màsuýt t t . Sinh ra và l n lên trong c nh nghèo khó, Edward S. Evans ki m ư c nh ng ng ti n u tiên t vi c bán báo, r i ông xin ph vi c cho m t c a hàng t p ph m. Vsau, ông chuy n sang làm ph tá cho m t thư vi n có th nuôi s ng 7 mi ng ăn. Dù4 Stephen Butler Leacock (1869 –1944): Nhà văn, nhà kinh t h c n i ti ng ngư i Canada.
  • 26. kho n lương nh n ư c r t ít i nhưng ông cũng không dám ngh vi c. Ph i n 8 nămsau, ông m i có can m b t u s nghi p c a riêng mình. V i s v n ban u chlà 55 ô-la vay mư n, ông ã t o nên m t cơ ngơi mang v l i nhu n 20.000 ô-la m inăm. Th r i m t bi n c x y n, m t bi n c khi n cu c i ông thay i h n. Chuy nx y n khi ông ký b o lãnh m t kho n ti n l n cho m t ngư i b n c a mình và th tkhông may, ngư i b n ó b phá s n. Bi n c này chưa qua, tai h a khác l i p n. Ngânhàng nơi ông g i toàn b s ti n ti t ki m cũng b v n . Tai h a này không ch khi nông tr ng tay mà còn rơi vào c nh n n n. M t kho ng n kh ng l : 16.000 ô-la! Cú s c ó vư t quá s c ch u ng c a ông! Ông nh l i: “Không ăn không ng , ch trong vài ngày, tôi g y r c và h c hác h n. Lúc ó tôi ch ng bi t n i u gì ngoài nh ng n i lo. M t ngày n , khi ang i trên ư ng, tôi ng t x u ngay trên v a hè. Cu i cùng, tôi không th il i ư c n a, ph i n m li t giư ng. M i ngày tôi l i y u hơn. Cu i cùng, bác sĩ nói r ng tôi ch còn s ng ư c hai tu n n a. Tôi bàng hoàng. Tôi ng i vi t di chúc, r i quay l i giư ng n m i ngày trút hơi th cu i cùng. Gi ây, u tranh hay lo l ng cũng ch ng ích gì. Tôi phó m c t t c , tâm h n thư thái và i ng . Su t hai tu n li n, tôi chưa bao gi ng ư c hai ti ng liên t c; nhưng bây gi , ch ng còn gì có th làm vư ng b n tâm trí c a m t ngư i s p ch t, tôi ng ngon lành như m t a tr . S căng th ng m t m i b t u tan bi n. Tôi ăn ngon mi ng và l i tăng cân. Vài tu n sau, tôi ã có th dùng n ng t i l i. n tu n th sáu, tôi tr l i làm vi c. Tôi t ng ki m ư c 20.000 ô-la m i năm; nhưng gi ây tôi hài lòng v i công vi c 30 ô-la m t tu n. Tôi ã h c ư c m t bài h c. Tôi không còn lo l ng – không còn h i ti c v nh ng gì ã x y ra – không còn e s tương lai n a. Tôi d n toàn b th i gian, s c l c và nhi t huy t vào công vi c hi n t i.” Công vi c làm ăn c a Edward S. Evans hi n r t phát t. Ch trong vài năm, ông ã tr thành Ch t ch c a công ty Evans Products, có m t trên S giao d ch ch ng khoánNew York t nhi u năm nay. N u b n bay n Greenland, có th b n s h cánh EvansField - m t ư ng bay ư c t theo tên c a ông. Tuy nhiên, có th Edward S. Evans s
  • 27. không bao gi t ư c nh ng thành công như th n u ông không h c ư c cách “s ngtrong nh ng ngăn kín c a th i gian”. Dante5 nói: “Hãy bi t r ng ngày hôm nay s không bao gi tr l i”. Th i gian ang trôi i v i m t t c chóng m t. Ngày hôm nay chính là tài s n quý giá nh t c achúng ta. Nó là tài s n duy nh t chúng ta ch c ch n có. Trên bàn làm vi c c a nhà văn John Ruskin có m t hòn á ơn sơ, trên ó n i b tm t t rõ nét: Ngày hôm nay. Tuy không có hòn á như th nhưng tôi ã dán m t bài thơlên t m gương soi mình có th nhìn vào m i sáng. ó là bài thơ c a Kalidasa, nhàso n k ch n i ti ng ngư i n : L I CHÀO NGÀY M I Hãy s ng tr n v n ngày hôm nay! Vì ó chính là cu c s ng, cu c s ng th c s M t ngày – Ôi th i gian ng n ng i! Ch a tr n m i i u s th t i ta: Ni m vui trư ng thành S hãnh di n khi hành ng Nét r c r c a dung nhan. Quá kh ch là m t gi c mơ Và tương lai là m t vi n nh. S ng h t mình trong hi n t i là làm p m i ngày qua Và bi n m i ngày mai thành ngày ch a chan hy v ng…5 Dante Alighieri (1265-1321): nhà thơ, nhà th n h c n i ti ng ngư i Ý, tác gi c a ki t tác Th n khúc (LaDivina Commedia). Dante ư c xem là ngư i có ki n th c bách khoa uyên bác vào b c nh t c a th i iông.
  • 28. Vì v y, thoát kh i nh ng lo l ng, phi n mu n, i u u tiên b n c n ph i làmlà:“Hãy óng ch t nh ng cánh c a s t d n n quá kh và tương lai. Hãy s ng v ingày hôm nay, t n d ng t i a 24 gi quý giá c a m t ngày”.Sao b n không t h i b n thân mình và i tìm câu tr l i cho nh ng câu h i sau? 1. Li u tôi có ang l ng tránh cu c s ng hi n t i vì c mãi lo nghĩ cho tương lai hay mơ tư ng n “m t vư n h ng huy n o tít t n chân tr i”? 2. Li u tôi có làm u ám ngày hôm nay c a mình b ng nh ng h i ti c v nh ng i u ã qua? 3. Li u m i sáng th c d y, tôi có quy t tâm “s ng tr n ngày hôm nay” s d ng tri t 24 gi mà cu c s ng em n cho tôi? 4. Li u tôi có th s ng t t hơn khi ch n cách “s ng trong ngăn kín c a hi n t i” này không?Khi nào tôi nên b t u ? Tu n sau? . . . Ngày mai? . . . hay Hôm nay?
  • 29. 2 ________________________ M t gi i pháp nhi m màu“Thái dám ch p nh n th c t chính là i u ki n u tiên giúp b n t ng bư c vư t qua th thách mà nó mang l i và b t u suy nghĩ th c s .” - WILLIAMS JAMES ó là gi i pháp c a Willis H. Carrier, m t k sư tài gi i, ngư i tiên phong trongngành công nghi p i u hòa không khí, ngư i ng u t p oàn Carrier n i ti ng thgi i có tr s t t i Syracuse, New York. Theo tôi, ó là m t trong nh ng gi i pháp hóagi i lo nghĩ h u hi u nh t. Ngài Carrier cho bi t: “Khi còn tr , tôi làm vi c cho công ty Buffalo Forge Buffalo, New York. Tôi ư c giao nhi m v l p t thi t b làm s ch khí cho m t h th ng tr giá hàng tri u ô-la c a công ty ĩa th y tinh Pittsburgh, thành ph Crystal, Missouri. M c ích c a vi c l p t này là lo i b các t p ch t khí có th cháy mà không gây h i ng cơ. Phương pháp làm s ch khí này còn r t m i m và ch m i ư c th nghi m m t l n duy nh t trư c ó trong nh ng i u ki n r t khác bi t. Nhi m v l n y c a tôi thành ph Crystal ã n y sinh nh ng khó khăn không th lư ng trư c. Tôi th c s choáng váng khi bi t r ng mình ã th t b i, c như th v a b ai ó giáng m t òn vào u. Lòng d tôi ch ng th nào yên ư c. Su t m t th i gian dài, u óc tôi miên man nh ng câu h i, gi i pháp, th c m c… Cu i cùng, tr c giác mách b o tôi r ng lo l ng không ưa tôi n âu c ; vì th tôi v ch ra m t phương cách x lý v n c a mình mà không ph i lo l ng. Nó r t hi u qu . Tôi ã s d ng “công c ch ng-lo-l ng” này
  • 30. trong hơn 30 năm. Nó r t ơn gi n nên ai cũng có th áp d ng. Phươngcách này g m 3 bư c: Bư c 1. Tôi m nh d n nhìn th ng vào v n , hình dung trong tìnhhu ng x u nh t thì m i chuy n s ra sao. T t nhiên s không ai b tù hay thình tôi. Có chăng tôi s m t công vi c hi n t i c a mình; và r t có th cácông ch c a tôi s ph i h y b chi c máy này và chúng tôi s m t tr ngkho n u tư 20.000 ô-la. Bư c 2. Sau khi d oán nh ng i u t i t nh t có th x y ra, tôitìm cách thuy t ph c b n thân ch p nh n m i chuy n khi c n thi t. Tôi tnh : Th t b i này s là m t òn không may giáng xu ng s nghi p c a tôi,nhưng tôi v n có th tìm ư c m t ch làm khác, tuy có th i u ki nkhông t t b ng. V phía nh ng ông ch c a tôi thì h ã bi t trư c là chúngtôi ang th nghi m m t phương pháp m i, và n u thí nghi m này có làmm t c a h 20.000 ô-la thì xem như ó là m t kho n chi phí nghiên c uc n thi t trong quá trình tìm ra phương pháp m i. Sau khi hình dung nh ng chuy n t i t nh t có th x y ra và thuy tph c b n thân ch p nh n chúng trong trư ng h p c n thi t, b ng m t i uvô cùng quan tr ng ã x y ra: Tôi l p t c c m th y thanh th n – m t c mgiác mà tôi ã không có ư c trong nh ng ngày trư c ó. Bư c 3. T ó tr i, tôi bình tĩnh d n toàn b th i gian và s cl c tìm cách c i thi n tình hình, d a trên nh ng i u t i t nh t mà tôi ã th m ch p nh n. Tôi c g ng gi m thi u con s thua l 20.000 ô-la kia. Sau khi tính toánnhi u gi i pháp, tôi th y r ng n u b thêm 5.000 ô-la n a l p m t thi tb b sung thì v n c a chúng tôi s ư c gi i quy t. Ban giám c ch pthu n xu t c a tôi. V y là thay vì công ty ph i m t i 20.000 ô-la,chúng tôi ã thu v 15.000 ô-la và b o toàn ư c uy tín v i khách hàng. Có th tôi không bao gi làm ư c như th n u tôi c khư khư ôm l y slo l ng, b i m t trong nh ng c i m t i t nh t c a vi c lo nghĩ tri n
  • 31. miên là nó s tiêu di t kh năng t p trung c a ta. Khi lo l ng, chúng ta s b phân tán u óc và không th ưa ra nh ng quy t nh sáng su t. Tuy nhiên, khi bu c mình ph i i m t v i i u t i t nh t và th m ch p nh n nó thì chúng ta s lo i b ư c nh ng tư ng tư ng mơ h và t b n thân vào m t v th có th t p trung cao vào v n c a mình. Chuy n x y ra t nhi u năm v trư c nhưng n gi , tôi v n áp d ng gi i pháp này b i tính hi u qu c a nó. Như b n th y y, bây gi tôi có th vui s ng mà không ph i kh s vì căn b nh lo âu.” Dư i góc tâm lý, chúng ta hoàn toàn có th hi u ư c vì sao công th c màunhi m c a Willis H. Carrier l i có giá tr và thi t th c n v y. Khi dám i di n và ch pnh n r i ro m c cao nh t, chúng ta s thoát kh i ám mây mù mà n i lo l ng giăng ratrư c m t chúng ta. Khi ó, t m nhìn c a chúng ta tr nên sáng rõ nh n bi t ch ngc a mình, và u óc chúng ta có s t nh táo tìm cách thoát kh i tình tr ng khókhăn. Và ó là lúc gi i pháp t i ưu xu t hi n. Giáo sư William James, cha c a ngành tâm lý h c ng d ng, ã qua itnăm 1910. Nhưng n u còn s ng và bi t r ng có m t gi i pháp ng phó v i i u t i t nh tnày, h n ông s nhi t li t ng h . Tôi dám kh ng nh i u này là vì chính ông ã nói v icác sinh viên c a mình r ng: “Các b n hãy s n sàng ón nh n nh ng i u t i t nh t b ithái dám ch p nh n th c t chính là i u ki n u tiên giúp b n t ng bư c vư t quath thách mà nó mang l i và b t u suy nghĩ th c s ”. H c gi Lâm Ng ư ng6 c a Trung Qu c cũng bày t ý ki n tương t trongquy n sách mang tên The Importance of Living (T m quan tr ng c a cách s ng). Theoông: “C m giác thanh th n ch th c s n khi ta bi t ch p nh n i u t i t nh t. Theo tôi,xét dư i góc tâm lý, i u này ng nghĩa v i m t s gi i phóng năng lư ng”. Qu th c là như v y! Khi ã ch p nh n nh ng i u t i t nh t, chúng ta s khôngcòn gì m t. Và hi n nhiên, i u ó cũng có nghĩa là chúng ta s có cơ may có l i t tc ! Th nhưng, hàng tri u ngư i ã h y ho i cu c s ng c a mình trong s iên lo n, t c6 Lâm Ng ư ng (1895 -1976): nhà văn n i ti ng c a Trung Qu c. Ông ư c xem như m t h c gi cócông l n trong vi c gi i thi u văn hóa Trung Qu c ra th gi i qua nh ng tác ph m ông vi t b ng ti ng Anhv ngh thu t, văn hóa hay nhân sinh quan c a ngư i Trung Qu c.
  • 32. t i ch vì không dám nhìn th ng vào th c t , không ch u ch p nh n nh ng i u t i t nh tvà cũng không mu n n l c c i thi n tình hình. Thay vì c g ng tìm cách gi i quy t, hl i m chìm trong nh ng cơn xung t d d i c a c m xúc r i cu i cùng tr thànhn n nhân c a căn b nh có tên là tr m c m. Tôi cũng bi t thêm m t ngư i n a ã áp d ng thành công gi i pháp kỳ di u c aWillis H. Carrier m i khi anh ta g p r c r i. ó là m t thương nhân kinh doanh xăng d u New York. Ông y k l i câu chuy n c a mình: “Trư c ó tôi luôn nghĩ r ng chuy n t ng ti n ch x y ra trong phim nh. V y mà tôi b t ng ti n th c s ngoài i! Chuy n là th này: Công ty kinh doanh xăng d u mà tôi i u hành có khá nhi u xe b n. Ngày ó, pháp lu t th i chi n quy nh r t kh t khe v lư ng d u chúng tôi ư c phép bán cho m i khách hàng. Có v như m t vài tài x xe b n ã giao thi u d u cho khách, r i em bán ph n ăn b t ư c cho các m i riêng. Nhưng tôi không h hay bi t gì v vi c này. Tôi ch phát hi n ra khi m t ngày, có ngư i t xưng là thanh tra chính ph n g p và yêu c u tôi ph i tr ti n i l y vi c h n s m i nh ng v giao d ch phi pháp này. H n có trong tay b ng ch ng v nh ng vi c làm sai trái c a các tài x công ty tôi, và d a n u tôi không ch p nh n thì h n s giao các ch ng c ó cho Phòng công t Qu n. T t nhiên tôi hi u r ng cá nhân tôi không vi c gì ph i lo s hay ít nh t tôi cũng t nh v i b n thân như th . Nhưng tôi cũng bi t r ng m t doanh nghi p ph i ch u trách nhi m trư c pháp lu t v nh ng vi c làm c a nhân viên. N u v vi c b ưa ra tòa và b phơi bày trên báo chí, nh ng ti ng x u có th h y ho i vi c làm ăn c a tôi. Mà tôi l i r t t hào v công ty c a mình b i cách ây 24 năm, chính cha tôi ã gây d ng nên s n nghi p này. Tôi lo l ng n sinh b nh! Tôi không ăn không không ng su t 3 ngày li n và kh s v i nh ng suy nghĩ lu n qu n. Tôi nên út lót 5.000 ô-la theo l i h n vòi vĩnh hay b o h n c vi c i mà làm cái vi c b i ó? Dù tôi ch n cách nào, k t qu cũng ch là nh ng cơn ác m ng. Sau ó, vào êm Ch nh t, tôi tình c c m quy n sách ư c t ng khi tham gia l p h c v Ngh thu t nói trư c công chúng c a Carnegie. Tôi gi ra c,
  • 33. và khi c n câu chuy n “Hãy i m t v i nh ng i u t i t nh t” c aWillis H. Carrier, tôi ã t h i: “N u mình nh t quy t không tr ti n và tênt ng ti n s giao các b ng ch ng cho Phòng công t Qu n thì i u t i t nh tcó th x y ra là gì?”. “Vi c kinh doanh c a mình s b h y ho i – ó là i u t i t nh t có thx y ra. Không th có chuy n mình b i tù. T t c nh ng gì có th x y ra chlà công vi c làm ăn s suy s p n u v vi c b ưa lên báo chí”. Sau ó tôi t nh : “ ư c r i, vi c kinh doanh k như không th ti p t c.V y thì sao? Có th khi ó mình ph i i tìm vi c. i u này cũng không thànhv n . Mình khá rành v d u – m t s hãng ch c s vui v nh n mình vàolàm…”. Tôi b t u c m th y khá hơn. N i lo s u ám eo ng tôi su t 3ngày qua ã vơi i ôi chút. Tôi tr n tĩnh l i… Và tôi h t s c ng c nhiên nh nra mình l i có th suy nghĩ thông thoáng! Khi tôi ang nghĩ cách tìm ra gi i pháp, t nhiên m t ý nghĩ hoàn toànm i n y ra trong u tôi: N u tôi k toàn b s vi c cho lu t sư c a mình, cóth anh y s tìm ra m t cách tôi chưa nghĩ t i. Tôi bi t nghe có v ng ng nkhi nói r ng tôi ch ng m y may nghĩ t i i u này – nhưng th c s là trư c ótôi âu có suy nghĩ gì mà ch bi t lo l ng thôi! Ngay l p t c tôi quy t nhvi c u tiên s làm vào sáng hôm sau là n g p lu t sư c a mình. Sau ó,tôi lên giư ng và ng say như ch t! Sáng hôm sau, l i khuyên c a lu t sư là tôi nên n g p Công t viên c aQu n và nói h t s th t. Tôi ã làm y như th . Nói xong, tôi r t ng c nhiênkhi ư c v Công t viên cho bi t th o n t ng ti n này ã di n ra trongnhi u tháng nay và k t xưng là “thanh tra chính ph ” y th c ch t là m ttên l a o ang b c nh sát truy nã. Th t nh nhõm khi nghe ư c t t cchuy n này sau khi ã t giày vò b n thân su t 3 ngày êm, trăn tr xem cónên n p 5.000 ô-la cho tên l a o chuyên nghi p y không! Sau vi c này, tôi h c ư c m t bài h c nh i. Bây gi , b t c khi nàoph i im tv iv n áp l c khi n mình ph i lo l ng, tôi u áp d ng cáimà tôi g i là: Công th c c xưa c a Willis H. Carrier.”
  • 34. N u b n v n còn nghi ng v gi i pháp c a Willis H. Carrier thì h n b n v n chưahi u nó m t cách tư ng t n. Sau ây là câu chuy n c a Earl P. Haney, s ng t iWinchester, Massachusetts. Chính ông ã k cho tôi nghe câu chuy n này vào năm 1948t i khách s n Staler Boston. Ông nói: “Vào nh ng năm 1920, tôi ã r t lo l ng vì các v t loét ang t n công màng d dày c a mình. M t êm, tôi b xu t huy t d dày r t nhi u. Tôi v i lao n m t b nh vi n liên k t v i Trư ng y khoa thu c i h c Tây Nam Chicago. Ba bác sĩ, trong ó có c m t chuyên gia n i ti ng v viêm loét, u nói r ng tình tr ng c a tôi là vô phương c u ch a. T 80 ký, tôi s t cân ch còn 41 ký và y u n m c các bác sĩ th m chí không cho tôi c ng tay. Tôi s ng b ng b t ki m và m t thìa kem s a m i gi . M i ngày hai l n vào bu i sáng và bu i t i, y tá u ph i lu n m t ng cao su vào d dày tôi hút ra ngoài nh ng gì còn chưa tiêu hóa h t. Vi c này ti p di n trong nhi u tháng… Cu i cùng, tôi t nh : “Nghe ây, Earl Haney, n u phía trư c mày không còn gì ngoài m t cái ch t d n mòn thì mày hãy t n hư ng nh ng gì t t p nh t trong quãng th i gian ng n ng i còn l i. Mày v n luôn mu n trư c khi ch t ư c du l ch kh p th gi i; v y hãy th c hi n ngay i!”. Khi nghe tôi nói s i du l ch vòng quanh th gi i, các bác sĩ c a tôi ã b s c. Không th ư c! H chưa bao gi nghe nói n m t vi c như th . H c nh báo n u tôi c i vòng quanh th gi i thì s ph i chôn xác ngoài bi n. Tôi tr l i: “S không có chuy n y âu. Tôi ã h a v i ngư i thân là s yên ngh trong nghĩa trang gia ình Broken Bow, Nebraska. Vì th , tôi s mang theo m t chi c quan tài”. Tôi t mua m t chi c quan tài r i th a thu n v i công ty tàu bi n mang theo chi c quan tài ó và n u tôi ch t, h s b o qu n thi th tôi trong ngăn l nh cho n khi con tàu quay v nư c. Tôi kh i hành chuy n i, lòng ng p tràn tinh th n c a ông già Omar: Hãy t n hư ng t t c nh ng gì chúng ta có th tr i qua,
  • 35. Trư c khi n m xu ng và hoá thành Cát b i: Cát b i l i tr v Cát b i, và dư i Cát b i kia, Ch ng có rư u, ch ng có l i ca, và – cũng ch ng có K t thúc! Lúc bư c lên chi c tàu hơi nư c T ng th ng Adams Los Angeles và ti n v phương ông, tôi c m th y kh e kho n hơn. D n d n, tôi b h n vi c dùng b t ki m và thông d dày. Ch ng bao lâu, tôi ã n m t t c các lo i th c ăn - th m chí c nh ng món tr n l l m c a các a phương. Nhi u tu n trôi qua, tôi còn hút c lo i xì-gà en dài và u ng sô- a. Tôi t n hư ng cu c s ng nhi u hơn nh ng gì tôi ã làm trong nhi u năm! Chuy n i g p ph i nh ng tr n gió mùa và bão to mà ch riêng n i khi p s v nó cũng ưa tôi vào quan tài. Nhưng tôi không th y khi p s mà còn tìm th y ni m vui thích l n lao t toàn b chuy n phiêu lưu này. Tôi chơi r t nhi u trò chơi trên boong tàu, ca hát, k t b n, th c nn a êm. Khi n Trung Qu c và n , tôi nh n ra r ng nh ng lo toan v công vi c mà mình t ng im th i nhà v n còn là thiên ư ng n u em so sánh v i s nghèo ói phương ông. Tôi ch m d t nh ng lo l ng vô nghĩa và c m th y kh e kho n h n. Khi tr l i M , tôi tăng cân hơn 40 ký và g n như ã quên r ng mình t ng b loét d dày. Chưa bao gi trong i tôi c m th y kh e hơn th . Tôi quay l i làm vi c và chưa b m m t l n nào cho t i bây gi .” Earl P. Haney nói v i tôi r ng bây gi anh y nh n ra r ng mình ã áp d ng cácquy t c ch ng n i lo âu c a Willis H. Carrier, dù không h hay bi t. “ u tiên, tôi t h i: “ i u t i t nh t có th x y ra là gì?”. Câu tr l i là cái ch t. Th hai, tôi chu n b tinh th n ón nh n cái ch t. Tôi ph i ón nh n nó. Không còn l a ch n nào khác. Các bác sĩ nói trư ng h p c a tôi ã h t hy v ng.
  • 36. Th ba, tôi c g ng c i thi n tình hình b ng vi c t n hư ng nh ng i u t t p nh t trong quãng th i gian ng n ng i còn l i. N u sau khi lên tàu, tôi v n còn ôm khư khư m i lo l ng, thì ch c ch n trên hành trình tr v , tôi ã n m g n trong quan tài. Nhưng tôi thư giãn – tôi quên m i r c r i. Và chính s thư thái c a tâm h n ã em l i ngu n năng lư ng d i dào và th c s nó ã c u s ng tôi.” V y, n u b n ang lo l ng v v n gì, hãy áp d ng gi i pháp kỳ di u c a WillisH. Carrier b ng cách th c hi n 3 i u sau: 1. T h i b n thân: “ i u t nh t có th x y ra là gì?”. 2. Chu n b tinh th n ch p nh n i u t i t nh t. 3. N l c c i thi n tình tr ng x u nh t.
  • 37. 3 ________________________ Tác h i c a nh ng n i lo “Sai l m l n nh t c a các th y thu c là c g ng ch a tr ph n th xác mà không c g ng c u ch a tinh th n c a ngư i b nh; h ã quên r ng tinh th n và th xác luôn i ôi v i nhau!” - TRI T GIA PLATO Vào m t bu i tôi cách ây nhi u năm, m t ngư i hàng xóm n rung chuông c a,thúc gi c tôi cùng gia ình i tiêm v c-xin phòng b nh u mùa. Anh ta ch là m t trongs hàng nghìn tình nguy n viên i gõ c a t ng nhà trong kh p thành ph New York.Vào th i i m y, lúc nào cũng có hàng ch c nghìn ngư i s hãi ng x p hàng hànggi li n ư c tiêm v c-xin. Các tr m tiêm phòng không ch ư c m t i t t c cácb nh vi n mà còn các tr m c u h a, n c nh sát và các nhà máy công nghi p l n.Hơn 2.000 bác sĩ và y tá làm vi c t t b t c ngày l n êm tiêm v c-xin cho m ingư i. âu là nguyên nhân c a t t c s h i h này? Tám ngư i trong thành ph ãm cb nh u mùa – và hai trong s h ã ch t. Hai trong s g n g n tám tri u dân s NewYork ã ch t vì căn b nh u mùa. Dù tôi ã s ng New York r t nhi u năm nhưng chưa t ng có ai nh n chuông c anhà tôi c nh báo v b nh âu lo – m t căn b nh trong cùng kho ng th i gian ã gây rathi t h i g p 10.000 l n so v i b nh u mùa. Không có ai rung chuông c a nhà tôi c nh báo r ng c 10 ngư i s ng M l i cóm t ngư i b suy như c th n kinh – và nguyên nhân c a a s các trư ng h p này là dolo l ng quá m c và mâu thu n trong c m xúc.
  • 38. Khi nói v tác h i c a ch ng lo âu, bác sĩ Alexis Carrel, ngư i t ng o t gi i Nobelv Y h c nói r ng: “Nh ng ngư i không bi t cách ch ng l i âu lo thư ng ch t tr ”. Còntheo bác sĩ O. F. Gober, Bác sĩ trư ng c a Hi p h i B nh vi n Gulf, Colorado và SantaFe, thì ch c n s ng mà không còn ph i s hãi hay lo nghĩ thì 70% ngư i b nh có th tch a kh i b nh cho mình. Nguyên do là vì n i s hãi khi n chúng ta luôn lo nghĩ. Vi csuy nghĩ thư ng xuyên gây ra tình tr ng căng th ng u óc, nh hư ng tr c ti p n cácdây th n kinh i u khi n các b ph n khác nhau trên cơ th , c bi t là d dày. Nó lànguyên nhân c a nh ng căn b nh như khó tiêu, viêm loét d dày, r i lo n nh p tim, au u, ch ng tê li t, v.v. Ti n sĩ Joseph F. Montague, tác gi cu n sách Nervous StomachTrouble ( au d dày do suy như c th n kinh), kh ng nh: “H u h t các trư ng h p m cb nh viêm loét d dày không ph i là do ch ăn mà do chính suy nghĩ c a chúng ta. Vàm t i u quan tr ng n a là di n ti n c a b nh tùy thu c vào di n bi n thăng tr m c ac m xúc”. K t lu n ó ư c ch ng minh qua m t nghiên c u ư c th c hi n trên 15.000 b nhnhân ang ư c i u tr ch ng au d dày Mayo Clinic7. Có n 4/5 s trư ng h p ukhông th dùng cơ s y h c lý gi i nguyên nhân gây b nh. Cho n bây gi , ngư i tav n cho r ng s hãi, lo âu, oán ghét, ích k quá áng và tình tr ng b t l c trư c vi cthích ng v i cu c s ng th c t i m i là căn nguyên c a b nh này. Trên th c t , b nhviêm loét d dày có th gây ch t ngư i. Theo t p chí Life, viêm loét d dày ng th 10trong danh sách các b nh hi m nghèo mà con ngư i ang ph i ương u. T i cu c g p m t thư ng niên c a Hi p h i Dư c sĩ và Bác sĩ ph u thu t Hoa Kỳ,bác sĩ Harold C. Habein ã c m t bài phát bi u công b k t qu m t nghiên c u màông ã ti n hành trên nhóm i tư ng g m 176 nhà i u hành kinh doanh có tu itrung bình là 44,3. K t qu cho th y hơn m t ph n ba trong s này m c ph i m t trongba lo i b nh ph bi n nh ng ngư i ph i s ng trong tr ng thái áp l c cao – ó là b nh au tim, viêm loét ư ng tiêu hoá và cao huy t áp. Th nghĩ mà xem - 1/3 các nhà i u hành kinh doanh ang ph i v t l n v i b nh autim, viêm loét d dày và cao huy t áp khi chưa y 45 tu i! M t cái giá quá t cho s7 Mayo Clinic: T p oàn y t n i ti ng c a M , có tr s chính t t i Rochester, Minnesota, Hoa Kỳ. ư c phát tri n t m t phòng khám ngo i trú thành l p t năm 1889, n nay, ngoài các b nh vi n và trungtâm nghiên c u y h c, Mayo Clinic còn có trư ng i h c và các t p chí y khoa.
  • 39. thành t! Nói úng hơn thì h chưa ph i là nh ng ngư i thành t th c s . Làm sao có th xem m t ngư i là thành t khi anh ta ph i tr giá cho nh ng thăng ti n trong kinh doanh b ng vi c chu c l y m t căn b nh hi m nghèo? Sau cùng, m t ngư i s nh n l i gì n u anh ta có c th gi i nhưng l i m t i s c kh e c a mình? Cho dù s h u c th gi i thì anh ta cũng ch ăn ư c ba b a m t ngày và ng trên m t chi c giư ng m i t i mà thôi. B n th y y, b t c nhân viên m i toe nào cũng có ư c i u ó – và có l còn ăn ư c ngon mi ng hơn, ng yên gi c hơn m t giám c y quy n l c. Th t lòng, tôi thà làm m t ngư i vô tư v i thu nh p bình thư ng hơn là c g ng i u hành m t công ty ư ng s t hay m t nhà máy thu c lá r i t h y ho i s c kh e c a mình tu i 45. Vi t n ây, tôi ch t nh n ch m t hãng thu c lá n i ti ng th gi i ã t t vì au tim khi ang thư giãn chút ít trong m t khu r ng Canada. Ông ta ki m hàng tri u ô-la và ch t tu i 61. Có l ông ã ánh i cu c i mình t ư c cái g i là “thành t trong kinh doanh”. Tuy nhiên, theo ánh giá c a tôi, nhà kinh doanh thu c lá n i ti ng v i tài s n hàng tri u ô-la ó chưa thành công b ng m t n a cha tôi - m t nông dân vùng Missouri qua i tu i 89, không ti n b c. M t n a s giư ng B nh vi n Mayo dành cho nh ng ngư i g p các v n v th n kinh. Tuy nhiên, khi dùng kính hi n vi v i phóng ic cl n nghiên c u các t bào th n kinh c a nh ng ngư i này khi h ã qua i, trong h u h t các trư ng h p k t qu u cho th y chúng hoàn toàn kh e m nh như t bào th n kinh c a Jack Dempsey8. “V n v th n kinh” c a h không xu t phát t s thoái hóa các t bào th n kinh, mà chính là t nh ng lo l ng, chán chư ng, s th t b i và không dám i m t v i c m giác b thua cu c. Tri t gia Plato9 t ng nói: “Sai l m l n nh t c a các th y thu c là c g ng ch a tr ph n th xác mà không c g ng c u ch a tinh th n c a ngư i b nh; h ã quên r ng tinh th n và th xác luôn i ôi v i nhau!”. Y h c ã ph i m t n 2.300 năm nh n ra chân lý này. Hi n nay, chúng ta ch m i b t u phát tri n m t ngành y h c mang tên psychosomatic - m t ngành i u tr cùng8 Jack Dempsey (1895 - 1983): V n ng viên quy n anh ngư i M , vô ch các gi i u quy n anh h ngn ng t năm 1919 n năm 1926. Dempsley có phong cách hi u th ng và có nh ng cú m m nh như tr igiáng khi n anh tr thành m t trong nh ng v n ng viên quy n anh n i ti ng nh t trong l ch s .9 Platon (kho ng 427-347 TCN): Nhà tri t h c c i Hy L p, ư c xem là thiên tài trên nhi u lĩnh v c(siêu hình h c, nh n th c lu n, m h c, o c, chính tr , giáo d c…). Tư tư ng tri t h c c a Plato nhhư ng t i h u h t các nhà tri t h c v sau. Cùng v i th y ông là Socrates, Plato ư c xem là tri t gia vĩ inh t m i th i i.
  • 40. lúc c th xác và tinh th n. ã n lúc chúng ta ph i làm như th b i y h c ngày nay ãlo i b ư c ph n l n các căn b nh nguy hi m b t ngu n t nh ng m m b nh h u hìnhnhư u mùa, b nh t , s t vàng da cùng hàng ch c căn b nh khác ã cư p i sinh m ngc a hàng tri u ngư i. Nhưng y h c v n chưa có kh năng ch a tr nh ng t n thương vth ch t và tinh th n không b t ngu n t nh ng m m b nh h u hình mà t nh ng c mxúc lo âu, s hãi, oán ghét, chán chư ng và th t v ng. Tác h i c a nh ng căn b nh này ang ngày m t gia tăng và lan r ng v i t c áng c nh báo. C 6 ngư i ư c g ituy n quân trong Th chi n th hai thì có m t ngư i b lo i vì m c ph i các b nh v tinhth n. âu là nguyên nhân c a tình tr ng r i lo n th n kinh? Không ai có th ưa ra m tcâu tr l i y . Nhưng r t có th , trong nhi u trư ng h p, n i lo âu và s s hãi làm t trong nh ng tác nhân ch y u. Khi m t cá nhân lo l ng, phi n mu n và không thch u ư c ngh ch c nh, ngư i ó thư ng t c t t t t c các m i liên h v i môi trư ngxung quanh và thu mình trong th gi i o thoát kh i n i lo l ng c a mình. Lo âu có th khi n m t ngư i có th ch t kh e m nh nh t b nh ch trong m t th igian ng n. Tư ng Grant ã phát hi n ra i u này trong nh ng ngày cu i cùng c a cu cn i chi n M . Câu chuy n như sau: Tư ng Grant bao vây Richmond su t chín tháng,khi n cho quân c a Tư ng Lee r i lo n vì b c t ngu n lương th c. Quân oàn nào cũngcó hi n tư ng ào ngũ. M t s binh sĩ t ch c c u nguy n; binh lính ch bi t kêu than,khóc lóc trong tình tr ng ho ng lo n. Chi n tranh s p k t thúc. Tư ng Lee cho phóngh a các kho bông và thu c lá Richmond, t kho vũ khí r i rút kh i thành ph vào ban êm khi nh ng ám cháy b c l a ngùn ng t lên b u tr i en s m. Tư ng Grant ráo ri t u i theo, nã n vào c hai bên m n sư n và t phía sau c a quân ly khai, trong khi kbinh c a Tư ng Sheridan ch n ánh ng trư c, phá h ng ư ng ray và b t gi các oàn tàu ti p t . Vào th i kh c căng th ng này c a cu c chi n, Tư ng Grant g n như hóa mù vì m tcơn au u kh ng khi p. Ông bu c ph i d ng l i phía sau oàn quân truy kích và nght m trong m t trang tr i. Sau này ông k trong h i ký: “C êm, tôi ngâm chân trongnư c nóng và mù t c, p mù t c lên c tay và sau gáy, hy v ng s kh e l i vào sáng hômsau”.
  • 41. Sáng hôm sau, ông ã bình ph c nhanh chóng, nhưng không ph i do tác d ng c a b tmù t c mà b i m t k binh ã phi ng a n mang theo lá thư xin u hàng c a Tư ngLee. “Lúc viên sĩ quan ưa thư n g p, tôi v n ang au u kinh kh ng, nhưng ngaysau khi bi t n i dung b c thư, tôi l p t c kh e l i”. Tư ng Grant ã k l i như th . Rõ ràng là chính nh ng lo l ng, căng th ng và xúc c m c a Tư ng Grant ã khi nông b nh. Và ông ã kh i b nh ngay khi nhìn th y chi n th ng. B y mươi năm sau, Henry Morgenthau, Jr., B trư ng B tài chính dư i th i FranklinD. Roosevelt cũng nh n th y s lo l ng có th khi n ông chóng m t. Trong nh t ký, ôngvi t r ng mình ã vô cùng lo l ng khi T ng th ng quy t nh mua t i 4.400.000 thùng lúamì ch trong m t ngày nh m làm tăng giá b t mì: “Tôi th c s th y choáng váng trư cdi n ti n c a s vi c. Tôi v nhà và lên giư ng n m mê man su t hai gi li n”. Riêng tôi, n u mu n ư c nh c nh v nh ng tác ng tiêu c c c a lo l ng, th m chítôi cũng ch ng c n ph i nhìn sang nhà hàng xóm; dù trong căn h i di n v i nhà tôi làm t ngư i b ch ng suy th n kinh, và m t ngư i khác căn h bên c nh ã lo l ng nm c m c b nh ái tháo ư ng. (M i khi th trư ng ch ng khoán s t gi m, lư ng ư ngtrong máu và nư c ti u c a anh ta l i tăng v t!). Ch c n nhìn ngay vào căn phòng nơi tôi ang ng i vi t quy n sách này, nó v n còn r t nhi u th g i nh v ngư i ch cũ ã qua i vì quá lo âu. Lo l ng cũng có th khi n b n ph i ng i xe lăn do b nh th p kh p và viêm kh p. Bácsĩ Russell L. Cecil, m t chuyên gia n i ti ng th gi i trong lĩnh v c viêm kh p, ã ch rab n nguyên nhân ph bi n nh t gây ra căn b nh ã làm cho r t nhi u ngư i ph i kh nkh này: 1. v hôn nhân 2. R c r i và kh ng ho ng tài chính 3. Cô ơn và lo l ng 4. B t mãn kéo dài T t nhiên, b n i u này không ph i là nh ng nguyên nhân duy nh t. Có nhi u lo iviêm kh p và m i lo i do nh ng nguyên nhân khác nhau gây nên. Nhưng, xin nh c l ir ng ây là b n nguyên nhân ph bi n nh t. Ch ng h n, trong th i kỳ suy thoái kinh t ,
  • 42. m t ngư i b n c a tôi ã b khánh ki t n m c gia ình anh b công ty khí t c t ngu ncung c p gas và ngân hàng thì phong t a tài kho n th ch p mua nhà. V y là b ng nhiênv anh b th p kh p – và dù ã thu c thang i u tr c n th n, căn b nh c a ch v n khôngthuyên gi m cho t i khi tình hình tài chính c a h có d u hi u c i thi n. Lo l ng th m chí còn có th là nguyên nhân gây sâu răng. Bác sĩ William I. L.McGonigle ã phát bi u trư c Hi p h i Nha khoa Hoa Kỳ: “Nh ng c m xúc khó ch unhư lo l ng, s hãi, b c b i… có th làm gi m lư ng canxi trong cơ th và gây sâu răng”.Ông k r ng m t b nh nhân c a ông ã có m t hàm răng tuy t v i, nhưng r i v c angư i àn ông y b nh t ng t và ngư i ch ng vô cùng lo l ng trư c b nh tình c av . Trong 3 tu n ngư i v n m b nh vi n, ngư i ch ng ã có thêm 9 chi c răng sâu – 9chi c răng sâu vì lo l ng! B n ã bao gi g p m t ngư i có tuy n giáp phát tri n quá m c chưa? Tôi ã t ngg p nh ng ngư i như th và có th kh ng nh r ng h c thư ng xuyên run r y và rùngmình như ngư i s p ch t v y - và qu là kh năng này hoàn toàn có th x y ra. ó là vìtuy n giáp, tuy n i u khi n ho t ng c a cơ th h ti t ra quá nhi u hoocmon. Nó làmtim p nhanh hơn và khi n toàn b cơ th nóng b ng lên như m t lò l a. N u không ư c ch a tr k p th i, b nh nhân có th t vong vì “s c nóng n i t ng”. Tôi có m tngư i b n b m c ch ng này và ã có l n cùng anh n Philadelphia xin ý ki n bác sĩIsrael Bram, m t chuyên gia n i ti ng có 38 năm kinh nghi m. Trong phòng ch c a bácsĩ Bram, tôi ã c th y l i khuyên ông cho sơn vào t m g l n treo trên tư ng như sau: THƯ GIÃN VÀ NGH NGƠI Cách t t nh t thư giãn và ngh ngơi là tìm n: Tôn giáo, gi c ng , âm nh c và ti ng cư i. Tin vào Thư ng – H c cách ng ngon gi c; Yêu âm nh c – Nhìn vào m t tích c c c a cu c s ng. Khi ó, b n s có s c kh e và h nh phúc. Khi b n tôi vào khám b nh, câu u tiên ông h i anh y là: “Anh lo l ng i u gì mà n nôi n i này?”. R i ông c nh báo r ng n u không ch u g t b lo l ng thì anh y còn cóth g p thêm nhi u r c r i n a v tim m ch, loét d dày, ti u ư ng... V bác sĩ tài gi i
  • 43. này ã nói: “T t c nh ng b nh này u có h hàng v i nhau, chúng là anh em r t g nc a nhau”. Ngôi sao i n nh Merle Oberon cũng nói v i tôi r ng cô luôn tránh lo âu vì cô bi tnó có th h y ho i th quý giá nh t c a m t n di n viên: nhan s c. Cô k l i: “Khi b t u bư c vào ngh di n viên, tôi ã r t lo l ng và s hãi. Tôi m it n n và ang c g ng tìm vi c, nhưng l i không quen bi t ai Luân ôn. Tôi có g p m t vài nhà s n xu t phim, nhưng không ai tuy n tôi; trong khi ó, s ti n ít i mang theo ã b t u c n. Su t hai tu n, tôi ch s ng b ng bánh quy và nư c l c. Lúc y tôi không ch lo l ng mà còn b ói n a. Tôi t nh : “Có th mình là m t con ng c. Có th mình s không bao gi có cơ h i tr thành di n viên. Suy cho cùng, mình ch ng có kinh nghi m gì, mình chưa ư c óng phim bao gi . Mình có gì âu ngoài m t v ngoài tương i ưa nhìn?”. Tôi n trư c gương. Và khi nhìn vào ó, tôi nh n ra s lo l ng ang tàn phá gương m t mình m t cách ghê g m! Tôi th y nh ng n p nhăn l m xu t hi n. Tôi th y bi u hi n c a âu lo. Th là tôi quy t nh: “Ph i d ng l i ngay! Mình không ư c lo l ng n a. L i th duy nh t hi n nay c a mình là gương m t, và lo l ng s h y ho i nó”. R t ít th có th làm phai tàn nhan s c ph n nhanh như s lo l ng. Nó khi n gươngm t anh l i, quai hàm b nh ra và n p nhăn l rõ. Nó t o ra s c m t cau có thư ng xuyên,làm tóc b c và th m chí còn gây r ng tóc trong m t s trư ng h p. Nó cũng h y ho i lànda và làm xu t hi n nh ng m n nh t và m n . Lo l ng cũng là nguyên nhân hàng u gây ra b nh tim. Ngày nay, b nh tim là thph m gây t vong hàng u Hoa Kỳ. Trong Th chi n th hai, g n 1/3 tri u ngư i M ã ch t trong chi n u. ó là m t con s r t l n, nhưng so v i s ngư i ch t vì b nh timtrong th i gian y thì nó còn ít hơn nhi u: hai tri u ngư i ã b b nh tim l y i sinh m ng– và m t tri u trong s ó là do âu lo và s ng dư i áp l c căng th ng. úng v y, b nh timchính là m t trong nh ng lý do khi n bác sĩ Alexis Carrel k t lu n: “Nh ng ngư i khôngbi t ch ng l i lo âu thư ng ch t s m”.
  • 44. Còn William James10 thì cho r ng: “Chúa có th tha th cho t i l i c a chúng ta,nhưng h th n kinh thì không”. Có th b n s kinh ng c khi bi t r ng s ngư i M t t m i năm nhi u hơn t ng sngư i ch t vì năm căn b nh truy n nhi m ph bi n nh t. T i sao v y? Ph n l n câu tr l ilà: vì “Lo l ng”. Khi mu n tra t n tù nhân, các quan l i Trung Hoa tàn b o ngày xưa thư ng cho tróitay chân tù nhân l i r i b t ng i dư i các túi nư c treo trên cao. T ng gi t nư c nhxu ng. . . t ng gi t. . . t ng gi t. . . u u c ngày l n êm. Ch ng m y ch c, nh nggi t nư c nh tênh ó s tr thành nh ng nhát búa b n ng tr ch và làm n n nhân phát iên. Cách tra t n này cũng ư c s d ng tòa án d giáo Tây Ban Nha th i Trung c vàtrong các tr i t p trung c dư i th i Hitler. Lo l ng cũng gi ng nh ng gi t nư c u u y; và t ng gi t, t ng gi t, t ng gi t lol ng có th khi n ngư i ta phát iên và t t . Khi còn là m t c u bé s ng vùng nông thôn Misouri, tôi ã s ch t khi p khi nghengư i l n k v ng n l a a ng c c a th gi i bên kia. Nhưng dư ng như không ai bi tv ng n l a c a nh ng n au th xác cùng c c mà nh ng ngư i hay lo âu trong thgi i này ang ph i ch u ng. Ch ng h n, n u b n là ngư i lo l ng kinh niên, m t ngàynào ó có th b n s ph i i di n v i s hành h kh ng khi p nh t mà nhân lo i t ngbi t n: ch ng au th t ng c. B n có yêu quý cu c s ng này không? B n có mu n ư c s ng lâu và kh e m nhkhông? N u b n tr l i có thì l i khuyên c a bác sĩ Alexis Carrel có th giúp b n:“Nh ng ai gi ư c tinh th n thư thái ngay gi a nh ng xáo tr n c a nh p s ng hi n ithì u có kh năng mi n nhi m trư c các căn b nh tinh th n”. Li u b n có gi ư c tinh th n thư thái ngay gi a nh ng xáo tr n c a nh p s ng hi n i? N u b n là m t ngư i kh e m nh bình thư ng, câu tr l i là: “Có”. Ch n ch n lànhư v y, b i h u h t chúng ta u m nh m hơn mình tư ng. Chúng ta có nh ng n i l c10 William James (1842 - 1910): Nhà tâm lý h c và tri t h c tiên phong ngư i M , tác gi c a nh ng quy nsách có t m nh hư ng v khoa h c tâm lý, tâm lý h c giáo d c, tâm lý h c tr i nghi m tôn giáo, ch nghĩath n bí cũng như tri t h c v ch nghĩa th c d ngõ.
  • 45. ti m n mà b n thân ta cũng chưa hi u h t. Như Thoreau ã nói trong tác ph m Waldenb t h c a ông: “Tôi chưa t ng bi t n m t i u nào áng ph n khích hơn kh năngkhông th ph nh n c a con ngư i trong vi c nâng cao cu c s ng b ng nh ng n l c có ýth c. . . N u m t ngư i t tin theo u i ư c mơ c a mình và n l c s ng theo cách màmình mong mu n, ngư i ó s t ư c thành công b t ng vào nh ng th i i m tư ngch ng như không th ”. Ch c ch n r t nhi u c gi c a quy n sách này cũng có ý chí và n i l c m nh mnhư Olga K. Jarvey s ng t i Coeur d’ Alene, Idaho. Cô ã nh n ra mình có th xua tann i lo l ng, ngay c trong hoàn c nh bi th m nh t. Tôi tin ch c r ng c b n và tôi cũng cóth làm ư c i u y – n u chúng ta áp d ng nh ng chân lý c xưa, r t c xưa ư c vi ttrong quy n sách này. ây là câu chuy n Olga K. Jarvey ã vi t cho tôi: “Cách ây 8 năm rư i, tôi ch ng khác nào b k t án t hình b ng m t cái ch t t t , au n vì căn b nh ung thư. Các bác sĩ gi i nh t nư c Mayo Clinic ã xác nh n b n án y. Tôi ã phía cu i con ư ng, th n ch t ã tóm ư c tôi! Nhưng tôi còn quá tr , tôi không mu n ch t! Trong cơn tuy t v ng, tôi g i i n cho bác sĩ c a mình Kellogg. Ông ã nóng n y c t l i tôi và trách m ng: “Chuy n gì v y, Olga, cháu không có m t chút ý chí chi n u nào sao? Ch c ch n r i, cháu s ch t n u c ti p t c khóc lóc th này. úng là cháu ã g p ph i i u r t t i t . ư c thôi – nhưng hãy i m t v i th c t ! Qu ng h t lo l ng i! Và hãy làm i u gì ó c i thi n tình hình!”. Nh ng l i nh c nh y m ra cho tôi m t con ư ng và ngay lúc y, tôi ã có m t l i th , m t l i th ng m vào máu th t r ng: “Tôi s không lo l ng n a! Tôi s không khóc n a! Và dù b t c i u gì x y ra, tôi s chi n th ng. Tôi s S NG!”. H i y, th i lư ng tr x ph bi n trong trư ng h p nguy k ch như th là 10 phút rư i m i ngày và ph i làm trong 30 ngày liên ti p. Ngư i ta i u tr cho tôi 14 phút rư i m i ngày, trong 49 ngày; và m c dù thân hình c a tôi g y mòn ch còn da b c xương, dù chân tôi n ng như chì, tôi v n không lo l ng! Tôi không khóc m t l n nào n a! Tôi m m cư i! úng v y, th c s là tôi ép mình ph i m m cư i.
  • 46. Tôi không ngây thơ n m c nghĩ r ng ch c n m m cư i là có th ch a lành ung thư. Nhưng tôi tin r ng m t tr ng thái tinh th n vui v s giúp cơ th ch ng l i b nh t t. Dù sao, tôi ã ư c tr i nghi m m t trong nh ng cu c tr li u ung thư th n kỳ. Tôi chưa bao gi th y kh e m nh như trong m y năm g n ây, t t c là nh l i khuyên tràn y ý chí u tranh: “Hãy im tv i th c t : Qu ng h t lo l ng i; và làm i u gì ó c i thi n tình hình!”. Tôi mu n k t thúc chương này b ng cách nh c l i l i c a bác sĩ Alexis Carrel:“Nh ng ngư i không bi t ch ng l i lo âu s ch t s m”. Các tín c a nhà tiên tri Mohammmed thư ng xăm lên ng c mình nh ng l i d ytrong kinh Koran. Tôi cũng mu n n i dung chính c a chương sách này ư c kh c sâutrong tâm kh m m i b n c: “Nh ng ai không bi t ch ng l i lo âu s ch t là ngư ich t s m!”. B n có ch c r ng bác sĩ Carrel không ph i nói v b n?
  • 47. TÓM T T PH N M T CÁC NGUYÊN T C CƠ B N LO I B S LO L NGNGUYÊN T C 1: Hãy s ng v i ngày hôm nay, ng b n tâm n quá kh và lo l ng v tương lai.NGUYÊN T C 2: i m t v i s lo l ng b ng cách: 1. T h i b n thân: “ i u t nh t có th x y ra là gì?”. 2. Chu n b tinh th n ch p nh n i u t i t nh t. 3. N l c c i thi n tình tr ng x u nh t.NGUYÊN T C 3: Nh c nh b n thân v cái giá ph i tr b ng s c kh e c a chính mình khi chúng ta quá lo l ng.