LÔØI NOÙI ÑAÀU   C     uoäc soáng quanh ta luoân coù bieát bao ñieàu traùi yù.         Trong ñôøi soáng vaät chaát cuõng n...
Hoa nhaãn nhuïcthöôøng khoâng quan troïng baèng söï toån thöông veà maëttinh thaàn, tình caûm. Khi baïn hoûng thi vaøo ñaï...
Lôøi noùi ñaàugian nhöõng ngöôøi thaân quanh ta cöù laàn löôït ra ñi maõimaõi... Taát caû nhöõng ñieàu aáy ñeàu laø nguyeâ...
Hoa nhaãn nhuïcSahā, coù nghóa laø “kham nhaãn”, vaø ñöôïc ngöôøi TrungHoa dòch laø Nhaãn ñoä: theá giôùi cuûa söï nhaãn c...
Lôøi noùi ñaàuñoái vôùi mình maø khoâng phaûn öùng ñaùp traû hoaëc böïctöùc. Nhöõng caùch hieåu nhö vaäy thaät ra cuõng kh...
Hoa nhaãn nhuïctheâm yù nghóa cuûa danh töø naøy hôn nhieàu so vôùi caùchhieåu thoâng thöôøng. Do coù söï luùng tuùng naøy...
Lôøi noùi ñaàutoâi tin raèng nhöõng khaùc bieät aáy laø caàn thieát phaûi neâura ñeå coù theå ñaït ñeán nhöõng lôïi ích th...
Hoa nhaãn nhuïcnghóa laø mang ñeán cho chuùng ta nhöõng lôïi ích thieátthöïc vaø lôùn lao. Haïnh nhaãn nhuïc maø toâi muoá...
Lôøi noùi ñaàuvaø chaéc chaén khoâng theå traùnh khoûi ít nhieàu söï sai soùt,leäch laïc. Mong raèng ñoäc giaû seõ coù the...
Hoa nhaãn nhuïc           Höông caùc loaïi hoa thôm,           Khoâng ngöôïc bay chieàu gioù.           Chæ höông ngöôøi ñ...
Moät caâu nhòn, chín caâu laønh...   T    heo caùch hieåu thoâng thöôøng cuûa ña soá        chuùng ta, nhaãn nhuïc coù ngh...
Hoa nhaãn nhuïcchòu ñöïng hay thoái lui bao giôø cuõng laø giaûi phaùptoát nhaát. Vaø trong moät chöøng möïc naøo ñoù, gia...
Moät caâu nhòn chín caâu laønhcoù lôïi cho chính baûn thaân anh ta, vì noù giuùp anhtrôû thaønh moät ngöôøi hoaøn thieän h...
Hoa nhaãn nhuïc(安受苦忍), nghóa laø coù theå an nhieân chaáp nhaänmoïi söï ñau ñôùn, khoå naõo. Vaø ba laø ñeá saùt phaùpnhaã...
Moät caâu nhòn chín caâu laønhñöôïc xem laø moät trong caùc phaùp tu quan troïng.Tuy nhieân, trong phaïm vi chuùng ta ñang...
Hoa nhaãn nhuïctrình töï phaùt trieån, nhöõng böôùc tieán tuaàn töïtrong söï thöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc. Vaø nhötheá, ô...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi...   M      oät trong nhöõng caùch öùng xöû thoâng          thöôøng, thaäm chí ñöôïc cho...
Hoa nhaãn nhuïcva chaïm vôùi ngöôøi khaùc laø ñieàu gaàn nhö khoângtheå traùnh khoûi. Nhöõng thieät haïi veà vaät chaát,th...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøiñoái phöông theo caùch “baùnh saùp trao ñi, baùnhchì ñaùp laïi”.    Chính khuynh höôùng r...
Hoa nhaãn nhuïcsöï vieäc laïi caøng raát deã tieán trieån theo caáp soánhaân!    Khi chuùng ta coù theå giöõ ñöôïc söï bìn...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøiñoái vôùi ngöôøi khaùc. Coøn trong haàu heát nhöõngtröôøng hôïp ñôøi thöôøng thì ñieàu na...
Hoa nhaãn nhuïckhoâng coù con ngöôøi. Vì theá, duø tröïc tieáp hay giaùntieáp thì chuùng ta vaãn ñang chòu ôn ngöôøi khaùc...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi    Khi toâi coøn nhoû, toâi coù ñöôïc nghe vaø vaãn coønnhôù lôøi cuûa moät ca khuùc kha...
Hoa nhaãn nhuïctrong cuoäc soáng. Chæ caàn chòu hoïc hoûi ñeå nhaänbieát vaø loaïi tröø nhöõng thoùi hö taät xaáu thì conn...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi    Taát caû caùc heä thoáng giaùo duïc khaùc nhau cuõngñeàu höôùng ñeán söï caûi hoùa nh...
Hoa nhaãn nhuïc    Ñaõ coù ngöôøi hieåu theo caùch ngöôïc laïi vôùi nhaänxeùt nhö toâi vöøa neâu treân. Hoï cho raèng, khi...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøicuûa moät vò Phaät, nghóa laø phaûi bieát haønh xöûtheo nhöõng lôøi Phaät daïy. Ñieàu ñoù...
Hoa nhaãn nhuïc    Khi söï toån haïi maø ai ñoù gaây ra cho ta laø coùthaät, vôùi tinh thaàn nhaãn nhuïc, ta chaáp nhaän s...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøivi gaây haïi cuûa keû khaùc chöa haún ñaõ laø nhaãnnhuïc. Trong thôøi laäp quoác cuûa nha...
Hoa nhaãn nhuïc    Ñieàu naøy noùi thì deã maø laøm thì khoù. Trongcuoäc soáng, nhieàu khi ta vaãn phaûi caén raêng nhònnh...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøithaêng hoa ñôøi soáng, thì nhöõng thaùi ñoä nhòn nhuïc,chòu ñöïng nhö treân laïi chæ coù ...
Hoa nhaãn nhuïc    Trong cuoäc soáng thöïc teá, chuùng ta haàu nhökhoâng ai coù theå ñaït ñeán möùc ñoä nhaãn nhuïcnhö ñöô...
Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi   Chính vì vaäy maø vieäc thöïc haønh haïnh nhaãnnhuïc cuõng chính laø phöông thöùc hieä...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñau     C  huùng ta khoâng chæ böïc töùc, khoù chòu vì        nhöõng gì ngöôøi khaùc gaây ra ch...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñau    Nhöõng khoå ñau nhö vaäy laø raát nhieàu trongcuoäc soáng. Neáu chuùng ta khoâng coù moä...
Hoa nhaãn nhuïcChuùng ta khoâng öa thích nhöõng caûm giaùc aáy, vaømoãi khi chuùng xuaát hieän thì trong loøng ta khoùchòu...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñautay chaïm ñeán chieác aùo maéc treân vaùch tre, toâicoù caûm giaùc moät muõi kim saéc nhoïn ...
Hoa nhaãn nhuïcgiaùc khoù chòu veà côn ñau maø khoâng coøn nghó ñeángì khaùc, töôûng nhö ngay trong ngaøy mai toâi seõcuoá...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñauhôn, vaø toâi khoâng thaáy “ngaùn sôï” chuùng nhö banñaàu nöõa.    Moïi traïng thaùi tinh th...
Hoa nhaãn nhuïc    Khi nhaän bieát caûm giaùc ñau nhöùc hoaëc moûimeät ñang hieän höõu trong cô theå mình, baïn haõythôû v...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñaubeø, ngay caû khi chaân tay chuùng traày truïa, röôùmmaùu. Nhöõng ñöùa treû aáy ñaõ quen vôù...
Hoa nhaãn nhuïc    Chuùng ta cuõng khoâng khaùc gì nhöõng ñöùa treûaáy. Khi laàn ñaàu tieân traûi qua moät caûm giaùc ñauñ...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñauthöa, bôûi vì ñoù laø giaûi phaùp khoân ngoan duynhaát maø baïn coù theå choïn. Neáu baïn kh...
Hoa nhaãn nhuïc    Thöïc teá cuûa ñôøi soáng naøy laø moãi ngaøy chuùngta ñeàu phaûi traûi qua nhöõng noãi khoå nieàm ñauk...
Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñauvì theá ta chæ coù theå choïn caùch toát nhaát ñeå tieápnhaän thöïc teá aáy. Coøn tröôùc khi...
Hoa nhaãn nhuïcbeänh ñaõ thöïc söï xaûy ñeán cho baïn thì baïn caànphaûi bieát nhaãn chòu noù.    Vôùi nhöõng noãi ñau tin...
Nguyeân lyù duyeân sinh   C    huùng ta chæ coù theå nhìn thaáy moïi söï vaät,        hieän töôïng trong phaïm vi giôùi ha...
Hoa nhaãn nhuïcvaøo quaù trình quang hôïp cuûa laù caây, cho ñeánthaønh phaàn khoâng khí maø caây hoa phaûi duøngñeán tron...
Nguyeân lyù duyeân sinhcuûa chuùng. Chuùng ta seõ khoâng thöôøng xuyeân giöõñöôïc nhöõng boâng hoa ñeïp neáu chuùng ta kho...
Hoa nhaãn nhuïcbieát ñöôïc nhöõng ñieàu naøy maø con ngöôøi ñaõ gaâyra bieát bao toån haïi cho chính mình qua vieäc taønph...
Nguyeân lyù duyeân sinhlaø khoâng. Bôûi vì khi baïn nhaän bieát vaán ñeà theocaùch nhö treân, baïn seõ thaáy laø khoâng mo...
Hoa nhaãn nhuïcnhìn thaáy khoâng coù nghóa laø khoâng hieän höõu.Vaø vì theá, chuùng ta khoâng theå phuû nhaän voâ soánhöõ...
Nguyeân lyù duyeân sinhtaän trong khoâng gian. ÔÛ moãi moät maét löôùi coùñính moät vieân ngoïc saùng. Moät caùch kheùo le...
Hoa nhaãn nhuïc    Vì khoâng coù moät söï vaät hay hieän töôïng naøocoù theå töï noù sinh khôûi, neân chuùng ta cuõng coù ...
Nguyeân lyù duyeân sinhthaät xa laï. Nhöng neáu baïn caøng suy xeùt kyõ, baïnseõ caøng thaáy ñöôïc tính hôïp lyù, xaùc tha...
Hoa nhaãn nhuïcnhieàu ñieàu kieän nhaân duyeân ñeå moät söï vaät toàntaïi thì söï ñoùng goùp cuûa ta chæ laø moät phaàn nh...
Nguyeân lyù duyeân sinhNhìn thaáy phong caùch sieâu vieät thoaùt traàn cuûavò tyø-kheo, ngaøi bieát ngay ñaây laø moät ngö...
Hoa nhaãn nhuïcmong ñôïi. Vì chæ qua boán caâu keä ngaén nguûi, ngaøiñaõ thaáy ñöôïc söï suïp ñoå hoaøn toaøn cuûa toaøn b...
Nguyeân lyù duyeân sinh    Vieäc nhaän hieåu saâu saéc veà nguyeân lyù duyeânsinh giuùp chuùng ta coù moät nhaän thöùc kha...
Hoa nhaãn nhuïcnhaän bieát söï vieäc khoâng giôùi haïn trong nhöõnggì nhìn thaáy, maø luoân coù söï môû roäng ñeán nhöõngg...
Nguyeân lyù duyeân sinh   Trong möùc ñoä nhaãn nhuïc naøy, thöïc ra cuõngkhoâng coù caû söï nhaãn chòu. Bôûi vì moïi vieäc...
Hoa nhaãn nhuïc   Nhö ñaõ noùi, nguyeân lyù duyeân sinh ñöa ñeánnhaän thöùc raèng moïi söï vaät khoâng heà thöïc coù söïsi...
Nguyeân lyù duyeân sinhhöôùng ñeán trong söï hoïc hoûi vöôn leân hoaøn thieänbaûn thaân mình. Chæ caàn ñöôïc nhö vaäy thoâ...
Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïc     K   hi chuùng ta laàn ñaàu ñeán thaêm moät vöôøn         hoa, coù leõ ta neân daønh moät ...
Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïcqua nhöõng coï xaùt trong thöïc teá ñôøi soáng, thayvì chæ nghe noùi veà noù qua nhöõng lôøi d...
Hoa nhaãn nhuïc    Chuùng ta coøn nhôù, moät trong ba yeáu toá caáuthaønh haïnh nhaãn nhuïc chính laø khoâng khôûi taâmgia...
Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïccuûa chuùng lan toûa khaép nôi. Noùi laø “hoâi” nhöngthaät ra ñoù chæ laø moät thöù muøi nhö c...
Hoa nhaãn nhuïcthöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc thì trong töøng yùtöôûng, töøng haønh vi ñeàu coù söï kieåm soaùt, theodoõi, ...
Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïctheo caùch khoân ngoan, saùng suoát döôøng nhö raátít, nhöng nhöõng nguyeân nhaân khôi daäy lo...
Hoa nhaãn nhuïc     Coâng naêng thöù hai cuûa haïnh nhaãn nhuïc laøduy trì söï saùng suoát, phaùt trieån trí tueä. Sôû dóñ...
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Hoa nhan-nhuc
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Hoa nhan-nhuc

915 views
731 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
915
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
44
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hoa nhan-nhuc

  1. 1. LÔØI NOÙI ÑAÀU C uoäc soáng quanh ta luoân coù bieát bao ñieàu traùi yù. Trong ñôøi soáng vaät chaát cuõng nhö tinh thaàn,moãi moät söï vieäc xaûy ñeán cho ta ñeàu phuï thuoäc vaøovoâ soá nhöõng nguyeân nhaân ñeán töø beân ngoaøi, vaø raátnhieàu trong soá nhöõng nguyeân nhaân aáy laïi chaúng baogiôø naèm trong taàm kieåm soaùt cuûa chuùng ta. Vì theá,chuùng ta khoâng bao giôø coù theå noùi chaéc ñöôïc raèng moätsöï vieäc naøo ñoù roài coù dieãn ra theo ñuùng yù muoán cuûamình hay khoâng. Hôn theá nöõa, khaû naêng baát nhö yù laïidöôøng nhö luoân chieám moät tyû leä lôùn hôn nhieàu so vôùinhöõng tröôøng hôïp xuoâi cheøo maùt maùi. Nhöng coù moät vaán ñeà maø coù leõ chuùng ta ai cuõngphaûi thöøa nhaän laø, trong haàu heát caùc tröôøng hôïp traùiyù thì nhöõng thöông toån veà maët vaät chaát ñoái vôùi ta 5
  2. 2. Hoa nhaãn nhuïcthöôøng khoâng quan troïng baèng söï toån thöông veà maëttinh thaàn, tình caûm. Khi baïn hoûng thi vaøo ñaïi hoïcchaúng haïn, vaán ñeà quan troïng hôn ñoái vôùi baïn khoângphaûi laø vieäc phaûi maát theâm moät naêm hoïc laïi, maø chínhlaø nhöõng aùp löïc taâm lyù naëng neà tröôùc söï thaát voïngcuûa gia ñình vaø nhöõng maëc caûm thua keùm beø baïn.Chính nhöõng traïng thaùi tinh thaàn tieâu cöïc naøy môùi laønguyeân nhaân chính yeáu daãn ñeán söï khoå ñau, daèn vaëttrong nhöõng tröôøng hôïp traùi yù maø chuùng ta gaëp phaûi.Vaø cuõng chính nhöõng heä quaû tinh thaàn naøy môùi toàntaïi laâu daøi, ñeo baùm chuùng ta moät caùch dai daúng, ngaycaû khi moïi heä quaû veà maët vaät chaát coù theå ñaõ ñöôïc giaûiquyeát xong. Haàu heát nhöõng quy luaät töï nhieân quanh ta cuõngdieãn ra theo höôùng ngöôïc laïi vôùi loøng mong muoán.Khoâng ai muoán cheát ñi, nhöng roài moïi ngöôøi ñeàu phaûicheát. Ai cuõng muoán ñöôïc maõi maõi treû ñeïp, traùng kieän,nhöng roài moïi ngöôøi ai cuõng phaûi giaø yeáu ñi. Ai cuõngmuoán ñöôïc khoûe maïnh, nhöng roài moïi ngöôøi khoâng aithoaùt khoûi beänh taät. Khoâng ai muoán bò chia caùch vónhvieãn vôùi nhöõng ngöôøi thaân yeâu, nhöng roài theo thôøi6
  3. 3. Lôøi noùi ñaàugian nhöõng ngöôøi thaân quanh ta cöù laàn löôït ra ñi maõimaõi... Taát caû nhöõng ñieàu aáy ñeàu laø nguyeân nhaân daãnñeán nhöõng taâm traïng khoå ñau trong ñôøi soáng. Ñaïo Phaät nhìn nhaän söï thaät naøy ôû moät taàm voùclôùn lao vaø toaøn dieän hôn nhieàu so vôùi nhöõng gì maøchuùng ta thöôøng gaëp phaûi vaø nhaän bieát trong töønggiai ñoaïn cuûa ñôøi soáng. Moãi ngöôøi chuùng ta thöôøngchæ nhaän bieát ñöôïc moät soá nhöõng khía caïnh nhaát ñònhnaøo ñoù maø chuùng ta cho laø khoå ñau, vaø vaãn khoângngöøng ñaém say trong voâ soá nhöõng nieàm vui nhoû nhaët,nhöõng söï ñam meâ khoâng toàn taïi daøi laâu maø chuùng talaïi cho laø yù nghóa cuûa ñôøi soáng... Nhöng töø xa xöa ñöùcPhaät ñaõ nhìn thaáy roõ baûn chaát thöïc söï cuûa ñôøi soángvoán hoaøn toaøn khoâng gioáng nhö haàu heát chuùng ta laàmtöôûng. Ngaøi daïy raèng: Toaøn boä ñôøi soáng cuûa chuùng ta,hay noùi roäng hôn laø toaøn boä ñôøi soáng cuûa moïi chuùngsinh trong coõi theá giôùi maø ta ñang soáng, ñeàu ñöôïc caáuthaønh bôûi voâ soá söï chòu ñöïng nhöõng ñieàu baát nhö yù,nhöõng nguyeân nhaân daãn ñeán khoå ñau. Vaø vì theá, ñöùc Phaät ñaõ goïi teân theá giôùi naøy laø theágiôùi Ta-baø. Danh töø naøy ñöôïc phieân aâm töø tieáng Phaïn 7
  4. 4. Hoa nhaãn nhuïcSahā, coù nghóa laø “kham nhaãn”, vaø ñöôïc ngöôøi TrungHoa dòch laø Nhaãn ñoä: theá giôùi cuûa söï nhaãn chòu. Maëc duø vaäy, caùch nhìn nhaän naøy hoaøn toaøn khoângmang yù nghóa bi quan, cam chòu nhö nhieàu ngöôøithöôøng laàm töôûng. Ñaây chæ laø moät caùch nhìn nhaänkhaùch quan vaø thöïc tieãn, chæ ra moät söï thaät maø khoângai coù theå phuû nhaän ñöôïc. Vaø töï thaân cuûa moät nhaänthöùc nhö vaäy khoâng theå haøm chöùa yù nghóa bi quan haylaïc quan. Vaán ñeà laø chuùng ta choïn caùch öùng xöû, ñoáiphoù vôùi hoaøn caûnh theo caùch nhö theá naøo, ñieàu ñoù môùinoùi leân yù nghóa tích cöïc hay tieâu cöïc trong quan ñieåmsoáng cuûa moãi ngöôøi. Vaø moät trong nhöõng phöôngphaùp ñoái trò tích cöïc vôùi nhöõng khoå ñau trong ñôøi soángnaøy ñaõ ñöôïc ñöùc Phaät chæ daïy töø caùch ñaây hôn 25 theákyû chính laø vieäc tu taäp, thöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc. Noùi ñeán nhaãn nhuïc, nhieàu ngöôøi thöôøng nghó ngayñeán thaùi ñoä chòu ñöïng, chaáp nhaän moät tình huoángtraùi yù naøo ñoù maø khoâng phaûn khaùng, hoaëc thaäm chí laøkhoâng traùnh neù. Moät soá ngöôøi khaùc hieåu nhaãn nhuïcmoät caùch noâm na laø nhòn nhuïc, chaáp nhaän boû quanhöõng söï xuùc phaïm hoaëc khieâu khích cuûa ngöôøi khaùc8
  5. 5. Lôøi noùi ñaàuñoái vôùi mình maø khoâng phaûn öùng ñaùp traû hoaëc böïctöùc. Nhöõng caùch hieåu nhö vaäy thaät ra cuõng khoânghoaøn toaøn laø sai traùi, vaø trong raát nhieàu tröôøng hôïpcuõng coù theå ñöôïc xem laø caùch choïn löïa saùng suoáttrong öùng xöû, giuùp chuùng ta traùnh ñöôïc nhieàu söïtranh chaáp, ñoái ñaàu khoâng caàn thieát. Tuy nhieân, nhöñaõ noùi, khaùi nieäm nhaãn nhuïc voán laø moät thuaät ngöõxuaát phaùt töø kinh ñieån Phaät giaùo, vaø do ñoù noù mangmoät soá nhöõng neùt nghóa ñaëc bieät roäng hôn nhieàu sovôùi khi ñöôïc duøng trong ngoân ngöõ thoâng thöôøng. Vaøthaät ra, chæ khi ñöôïc hieåu ñuùng vaø ñaày ñuû nhö trongtinh thaàn Phaät giaùo thì nhaãn nhuïc môùi thöïc söï laø moätphaåm chaát tích cöïc, moät ñöùc tính cao caû, vaø môùi coù theåphaùt huy toái ña nhöõng coâng naêng chuyeån hoùa vaø haøngaén moïi khoå ñau trong ñôøi soáng. Chuùng ta khoâng coù moät danh töø tieáng Vieät naøotöông ñöông ñeå coù theå dieãn ñaït ñöôïc troïn veïn yùnghóa cuûa danh töø Kṣānti (Saøn-ñeà) trong tieáng Phaïn(Sanskrit). Caùc nhaø dòch kinh Trung Hoa xöa kiañaõ duøng hai chöõ 忍辱 (nhaãn nhuïc) ñeå chuyeån dòch,nhöng ñoàng thôøi hoï cuõng phaûi giaûng giaûi môû roäng 9
  6. 6. Hoa nhaãn nhuïctheâm yù nghóa cuûa danh töø naøy hôn nhieàu so vôùi caùchhieåu thoâng thöôøng. Do coù söï luùng tuùng naøy, ñoâi khihoï cuõng thay baèng nhöõng danh töø khaùc nhö 安忍 (annhaãn), 忍耐 (nhaãn naïi), hoaëc trong nhieàu tröôøng hôïpkhaùc chæ duøng rieâng moät chöõ 忍 (nhaãn) maø thoâi. NgöôøiVieät chuùng ta ñaõ möôïn tröïc tieáp danh töø 忍辱 töø chöõHaùn vaø ñoïc theo aâm Haùn-Vieät laø nhaãn nhuïc. Danhtöø naøy ñaõ trôû thaønh quen thuoäc vôùi haàu heát ngöôøiVieät, nhöng ñieàu ñoù khoâng coù nghóa laø ai cuõng coù theåhieåu ñöôïc noù theo ñuùng yù nghóa ñöôïc duøng khi muoándieãn ñaït khaùi nieäm Kṣānti trong tieáng Phaïn. Thoângthöôøng, nhaãn ñöôïc hieåu laø nhòn, vaø caùch hieåu nhö vaäylaø raát giôùi haïn neáu khoâng muoán noùi laø quaù heïp. Nhöng chuùng ta seõ taïm döøng ôû ñaây maø khoâng ñisaâu vaøo söï roái raém cuûa töø ngöõ, vì xeùt cho cuøng thì taátcaû moïi khaùi nieäm cuõng ñeàu coù nhöõng giôùi haïn nhaátñònh cuûa noù. Vaán ñeà maø chuùng ta seõ baøn ñeán trongtaäp saùch naøy laø nhöõng caùch hieåu vaø thöïc haønh ñuùngñaén haïnh nhaãn nhuïc theo lôøi Phaät daïy. Coù theå seõ coùnhöõng khaùc bieät nhaát ñònh so vôùi caùch hieåu thoângthöôøng cuûa ña soá chuùng ta trong ñôøi thöôøng, nhöng10
  7. 7. Lôøi noùi ñaàutoâi tin raèng nhöõng khaùc bieät aáy laø caàn thieát phaûi neâura ñeå coù theå ñaït ñeán nhöõng lôïi ích thieát thöïc vaø lôùnlao trong söï thöïc haønh. Teân goïi bao giôø cuõng chæ laø teân goïi, vaø vì theá ñoùkhoâng phaûi laø ñieàu chuùng ta caàn chuù yù. Vaán ñeà quantroïng nhaát bao giôø cuõng chính laø nhöõng keát quaû coùñöôïc töø söï hieåu bieát vaø thöïc haønh. Moïi söï thuyeátgiaûng, lyù giaûi, cho duø coù toû ra uyeân baùc ñeán ñaâu, caàukyø hoa myõ ñeán ñaâu, nhöng neáu khoâng giuùp gì ñöôïccho söï thöïc haønh trong cuoäc soáng thì chaéc chaén cuõngkhoâng theå mang laïi chuùt lôïi ích thöïc tieãn naøo. Ñieàuñoù cuõng töông töï nhö nhöõng boâng hoa baèng vaûi hoaëcbaèng nhöïa ñöôïc baøy baùn raát haáp daãn trong caùc cöûahaøng. Chuùng chæ coù theå ñeå duøng vaøo muïc ñích trangtrí, chöng baøy, vaø cho duø baïn coù caát coâng chôø ñôïi baolaâu ñi chaêng nöõa cuõng chaúng bao giôø coù theå nhìn thaáychuùng keát quaû, taïo haït! Nhöõng boâng hoa quyù giaù vaø thöïc söï coù ích laønhöõng boâng hoa coù theå toûa höông thôm, phoâ baøy veûñeïp, nhöng ñoàng thôøi cuõng coù theå keát quaû, taïo haït, 11
  8. 8. Hoa nhaãn nhuïcnghóa laø mang ñeán cho chuùng ta nhöõng lôïi ích thieátthöïc vaø lôùn lao. Haïnh nhaãn nhuïc maø toâi muoán trìnhbaøy vôùi baïn ñoïc trong taäp saùch naøy laø moät boâng hoanhö theá, vôùi taát caû nhöõng veû ñeïp tinh thaàn cao quyù coùkhaû naêng caûm phuïc vaø chuyeån hoùa moïi ngöôøi quanhta, vôùi taát caû nhöõng höông thôm ñöùc haïnh maø baát cöùai khi tieáp xuùc cuõng ñeàu phaûi meán moä, kính ngöôõng,vaø vôùi taát caû haït gioáng laønh ñöôïc keát tuï seõ luoân manglaïi cho chuùng ta voâ soá nhöõng lôïi ích lôùn lao trong ñôøisoáng hoâm nay vaø mai sau. Vì taát caû nhöõng phaåm chaátcao caû vaø toát ñeïp aáy neân toâi muoán goïi teân ñoù laø hoanhaãn nhuïc. Nhöõng gì ñöôïc trình baøy sau ñaây ngoaøi nhöõng gìñöôïc ghi cheùp trong kinh ñieån coøn coù caû phaàn moâ taûchuû quan töø caûm nhaän cuûa ngöôøi vieát khi ngaém nhìnñoùa hoa nhaãn nhuïc trong ñôøi soáng. Vaø nhö ñaõ noùi,ngöôøi vieát chæ quan taâm ñeán nhöõng gì thöïc söï manglaïi lôïi ích thieát thöïc cho ñôøi soáng, neân moïi yù töôûng duøcao sieâu, saâu saéc ñeán ñaâu cuõng caàn phaûi dieãn ñaït theocaùch sao cho moïi ngöôøi ñeàu coù theå tieáp nhaän ñöôïc.Moät söï coá gaéng nhö theá khoâng phaûi laø vieäc deã daøng,12
  9. 9. Lôøi noùi ñaàuvaø chaéc chaén khoâng theå traùnh khoûi ít nhieàu söï sai soùt,leäch laïc. Mong raèng ñoäc giaû seõ coù theå xem nhöõng gìtrình baøy trong saùch naøy nhö moät söï chia seû, trao ñoåikinh nghieäm soáng hôn laø moät söï toû baøy quan ñieåm haythuyeát giaûng giaùo lyù. Vì theá, moïi yù kieán ñoùng goùp,xaây döïng ñeàu seõ ñöôïc ngöôøi vieát hoan ngheânh vaø ñoùnnhaän vôùi loøng bieát ôn saâu saéc nhaát. Trong vöôøn hoa ñöùc haïnh, chuùng ta ñaõ nghe bieátnhieàu ñeán nhöõng loaøi hoa quyù nhö hoa töø bi, hoa trítueä... Thaät ra, nhöõng phaåm chaát cao quyù aáy cuõngcoù theå ñöôïc nhaän bieát trong loaøi hoa nhaãn nhuïc maøchuùng ta seõ chieâm ngöôõng hoâm nay. Vì theá, moät khita chòu boû coâng vun xôùi, gieo troàng moät trong caùc loaøihoa quyù, chuùng ta seõ coù theå thoâng qua ñoù maø nhaänbieát ñöôïc phaåm chaát cuûa nhöõng loaøi hoa khaùc. Mongsao moãi ngöôøi trong chuùng ta ñeàu töï mình gieo troàngvaø chieâm ngöôõng, naâng niu nhöõng loaøi hoa quyù aáy ñeåcoù theå caûm nhaän ñöôïc phaåm chaát tuyeät vôøi maø khoângmoät loaøi hoa theá gian naøo coù ñöôïc, nhö söï moâ taû cuûakeä ngoân soá 54 trong kinh Phaùp cuù: 13
  10. 10. Hoa nhaãn nhuïc Höông caùc loaïi hoa thôm, Khoâng ngöôïc bay chieàu gioù. Chæ höông ngöôøi ñöùc haïnh, Ngöôïc gioù khaép tung bay. Höông thôm ñöùc haïnh laø loaïi höông thôm duy nhaátcoù theå ngöôïc bay chieàu gioù, lan toûa khaép quanh ta; vaøcuõng laø loaïi höông thôm duy hhaát khoâng chæ mangñeán söï thoûa maõn cho khöùu giaùc maø coøn ñem laïi söïan vui, haïnh phuùc cho baûn thaân ta cuõng nhö taát caûmoïi ngöôøi. Vaø moät trong nhöõng phöông caùch ñeå ñöôïctaän höôûng loaïi höông thôm nhieäm maàu kyø dieäu aáy laøchuùng ta haõy sôùm cuøng nhau gieo troàng trong taâmmình loaøi hoa nhaãn nhuïc. Nhöng tröôùc heát, ngay baây giôø ñaây, vôùi taát caû söïtraân troïng, thaønh kính vaø thaân thieát, xin môøi baïn ñoïchaõy cuøng toâi böôùc vaøo khu vöôøn nhoû ñeå chieâm ngöôõngloaøi hoa aáy: loaøi hoa mang teân Hoa nhaãn nhuïc! Muøa Phaät ñaûn 2551 (2007) Traân troïng, Nguyeân Minh14
  11. 11. Moät caâu nhòn, chín caâu laønh... T heo caùch hieåu thoâng thöôøng cuûa ña soá chuùng ta, nhaãn nhuïc coù nghóa laø nhònnhuïc, chòu ñöïng. Tieâu bieåu nhaát laø tinh thaànnhaãn nhuïc naøy khi ñi vaøo daân gian ñaõ ñöôïcngöôøi xöa theå hieän qua caâu tuïc ngöõ: “Moät caâunhòn, chín caâu laønh.” Trong moïi söï maâu thuaãn,xích mích vôùi ngöôøi khaùc, bieát nhòn nhuïc laø ñieàutoát nhaát, vì noù seõ mang ñeán moïi söï an oån thayvì laø hieàm khích, tranh chaáp. Caùch hieåu naøy coù theå giuùp ta coù ñöôïc moätquan ñieåm soáng oân hoøa hôn, khuyeán khích moïingöôøi cuøng coá gaéng duy trì söï ñoaøn keát vaø hoøakhí trong coäng ñoàng. Tuy nhieân, duø sao ta cuõngcoù theå thaáy ngay laø ôû ñaây chæ neâu leân moät caùchraát chung chung. Trong thöïc teá, laém khi coùnhöõng tröôøng hôïp maø khoâng phaûi söï nhòn nhuïc, 15
  12. 12. Hoa nhaãn nhuïcchòu ñöïng hay thoái lui bao giôø cuõng laø giaûi phaùptoát nhaát. Vaø trong moät chöøng möïc naøo ñoù, giaûiphaùp “nhòn nhuïc” coøn coù phaàn tieâu cöïc vì noù goùpphaàn vaøo söï toàn taïi cuûa nhöõng yeáu toá xaáu trongcoäng ñoàng. Söï thaät laø trong moãi moät taäp theå ñeàu coù nhöõngphaàn töû xaáu naøo ñoù, bôûi vì ngay trong moãi conngöôøi chuùng ta cuõng ñeàu toàn taïi nhöõng yeáu toáxaáu nhaát ñònh. Söï nhòn nhuïc coù theå laø giaûi phaùptoát trong moät soá tröôøng hôïp, nhöng khi ñoái maëtvôùi nhöõng yeáu toá xaáu thì noù trôû thaønh tieâu cöïc,vì noù caûn trôû söï vöôn leân hoaøn thieän cuûa baûnthaân moãi ngöôøi cuõng nhö cuûa caû coäng ñoàng. Khi moät thaønh vieân coù nhöõng cung caùch öùngxöû sai traùi, gaây toån haïi ñeán nhöõng thaønh vieânkhaùc trong coäng ñoàng, söï nhòn nhuïc ñoái vôùi anhta seõ laø moät quyeát ñònh sai laàm, coù haïi cho moïingöôøi vaø cho caû baûn thaân anh ta. Ngöôïc laïi,nhöõng phaûn öùng thích hôïp caàn thieát seõ giuùp anhta coù ñieàu kieän nhaän bieát vaø ñieàu chænh haønh vikhoâng toát cuûa mình, vaø ñieàu ñoù khoâng chæ giuùpngaên ngöøa nhöõng toån haïi cho moïi ngöôøi maø coøn16
  13. 13. Moät caâu nhòn chín caâu laønhcoù lôïi cho chính baûn thaân anh ta, vì noù giuùp anhtrôû thaønh moät ngöôøi hoaøn thieän hôn. Vì theá, neáu hieåu nhaãn nhuïc laø nhòn nhuïc,chòu ñöïng, thì caàn thieát phaûi hieåu theâm raèng ñoùlaø söï nhòn nhuïc, chòu ñöïng trong nhöõng tröôønghôïp thích hôïp. Noùi khaùc ñi, caùch hieåu nhö vaäylaø coøn quaù heïp so vôùi yù nghóa thöïc söï cuûa khaùinieäm nhaãn nhuïc. Vaäy nhaãn nhuïc laø gì? Ñeå hieåu ñöôïc moät caùchñaày ñuû yù nghóa cuûa khaùi nieäm naøy, ñieàu taát nhieânlaø chuùng ta phaûi quay sang tìm hieåu nhöõng söïgiaûng giaûi trong kinh luaän cuûa Phaät giaùo, bôûi vìñaây laø moät thuaät ngöõ Phaät giaùo ñöôïc möôïn duøngñeå dòch töø Kṣānti (Saøn-ñeà) trong tieáng Phaïn. Trong kinh Phaät, haïnh nhaãn nhuïc ñöôïc xeápvaøo moät trong saùu phaùp tu goïi laø ba-la-maät,nghóa laø nhöõng phaùp tu coù theå giuùp ta ñaït ñeánsöï giaûi thoaùt. Kinh Giaûi thaâm maät (解深密經)quyeån 4, giaûi thích veà nhaãn nhuïc bao goàm 3yù nghóa. Moät laø naïi oaùn haïi nhaãn (耐怨害忍),nghóa laø nhaän chòu nhöõng ñieàu toån haïi do ngöôøikhaùc gaây ra cho mình. Hai laø an thoï khoå nhaãn 17
  14. 14. Hoa nhaãn nhuïc(安受苦忍), nghóa laø coù theå an nhieân chaáp nhaänmoïi söï ñau ñôùn, khoå naõo. Vaø ba laø ñeá saùt phaùpnhaãn (諦察法忍), nghóa laø coù theå quan saùt, nhaänbieát ñuùng baûn chaát cuûa moïi söï vieäc ñeå an nhieânchaáp nhaän. Theâm vaøo ñoù, luaän Du-giaø sö ñòa (瑜伽師地論) quyeån 51 moâ taû haïnh nhaãn nhuïc baogoàm ba tính chaát: moät laø khoâng giaän töùc, hai laøkhoâng keát thaønh thuø oaùn, vaø ba laø trong loøngkhoâng coù nhöõng yù töôûng xaáu aùc.1 Keát hôïp söï giaûi thích vaø moâ taû trong 2 baûnkinh luaän neâu treân, chuùng ta coù theå hieåu ñöôïcraèng nhaãn nhuïc khoâng chæ ñôn giaûn laø söï nhònnhuïc, chòu ñöïng, maø bao haøm moät söï nhaän thöùc,hieåu bieát saâu saéc vaø toaøn dieän veà ñoái töôïng, söïvieäc, töø ñoù môùi daãn ñeán söï chaáp nhaän vôùi moättinh thaàn töø hoøa, khoâng coù söï sinh khôûi cuûa saânhaän vaø tö töôûng xaáu aùc, vaø vì theá cuõng khoângtaïo ra söï thuø haän, oaùn gheùt. Coøn raát nhieàu kinh luaän khaùc giaûng giaûi saâuxa vaø toaøn dieän hôn veà haïnh nhaãn nhuïc, voán1 Nguyeân vaên chöõ Haùn: 忍辱含不忿怒、不結怨、心不懷惡 意... (Nhaãn nhuïc haøm baát phaãn noä, baát keát oaùn, taâm baát hoaøi aùc yù... )18
  15. 15. Moät caâu nhòn chín caâu laønhñöôïc xem laø moät trong caùc phaùp tu quan troïng.Tuy nhieân, trong phaïm vi chuùng ta ñang muoánbaøn ñeán thì coù theå taïm chaáp nhaän moät ñònhnghóa nhö treân laø töông ñoái hoaøn chænh. Vaán ñeàôû ñaây laø, ngay caû moät ñònh nghóa ñöôïc giôùi haïntöông ñoái nhö theá cuõng coù theå ñaõ laø phöùc taïpvaø khoù hieåu ñoái vôùi moät soá ngöôøi. Vì theá, coù leõtoát hôn chuùng ta neân noùi roäng theâm ñoâi chuùt veànhöõng ñieåm chi tieát trong ñònh nghóa naøy. Tröôùc heát, caû 3 tính chaát ñöôïc moâ taû trongboä luaän Du-giaø sö ñòa – khoâng giaän töùc, khoângkeát thaønh thuø oaùn vaø khoâng coù yù töôûng xaáu aùc– phaûi ñöôïc xem laø nhöõng yeáu toá taát yeáu, khoângtheå thieáu ñöôïc ñoái vôùi haïnh nhaãn nhuïc. Khithieáu ñi moät trong caùc yeáu toá naøy, cho duø ta coùchaáp nhaän, coù nhòn nhuïc ñöôïc ñoái vôùi bao nhieâusöï vieäc ñi nöõa, thì ñieàu ñoù cuõng hoaøn toaøn khoângtheå xem laø thöïc haønh ñöôïc haïnh nhaãn nhuïc. Vìtheá, thöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc cuõng coù nghóalaø phaûi coù söï nuoâi döôõng, phaùt trieån cuûa caû 3 yeáutoá naøy ngay trong töï thaân chuùng ta. Thöù hai, veà 3 yù nghóa ñöôïc giaûi thích trongkinh Giaûi thaâm maät, neân ñöôïc xem laø nhöõng 19
  16. 16. Hoa nhaãn nhuïctrình töï phaùt trieån, nhöõng böôùc tieán tuaàn töïtrong söï thöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc. Vaø nhötheá, ôû möùc ñoä cao seõ bao goàm caû möùc ñoä thaáphôn tröôùc ñoù, nhöng khi thöïc haønh moät möùc ñoäthaáp thì khoâng nhaát thieát ta phaûi hieåu vaø thöïchaønh ñöôïc caû nhöõng yeâu caàu cuûa möùc ñoä cao hôn.Tuy nhieân, thöïc teá cho thaáy laø hai möùc ñoä ñaàutieân coù nhieàu söï gaàn guõi hôn, vaø haàu heát chuùngta ñeàu coù theå baét tay thöïc haønh ngay neáu coù söïcoá gaéng, trong khi möùc ñoä thöù ba laïi laø moät söïhoaøn thieän roát raùo cuûa caû hai möùc ñoä tröôùc ñoù,vaø ñoøi hoûi moät quaù trình tu taäp daøi laâu tröôùc khicoù theå thöïc söï hieåu vaø haønh trì ñöôïc ôû möùc ñoäcuoái cuøng naøy. Ñeå thaáy roõ hôn nhaän xeùt naøy, trong nhöõngtrang sau ñaây chuùng ta seõ laàn löôït tìm hieåu quacaû 3 yù nghóa cuûa haïnh nhaãn nhuïc vöøa ñöôïc noùitreân: nhaãn nhuïc ñoái vôùi nhöõng toån haïi do ngöôøikhaùc gaây ra, nhaãn nhuïc trong nhöõng hoaøn caûnhkhoå ñau, vaø thaáu trieät baûn chaát cuûa moïi söï vieäcñeå coù theå nhaãn nhuïc vôùi taát caû.20
  17. 17. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi... M oät trong nhöõng caùch öùng xöû thoâng thöôøng, thaäm chí ñöôïc cho laø khoânngoan trong cuoäc soáng, laø chuùng ta caàn phaûi bieát“aên mieáng traû mieáng”. Maø noùi theo moät caùch vaênhoa hôn laø “aân ñeàn, oaùn traû”. Tuy noùi laø “aân ñeàn,oaùn traû”, nhöng thöôøng thì ngöôøi ta chæ quantaâm nhieàu ñeán vieäc “traû oaùn” hôn laø “ñeàn aân”. Vìvaäy maø yù nghóa cuûa caû hai “phöông chaâm” treântrong thöïc teá cuõng chaúng khaùc gì nhau. Nhöng caùch öùng xöû nhö treân thaät ra khoângphaûi laø caùch öùng xöû khoân ngoan, bôûi vì trongthöïc teá noù chæ mang laïi theâm nhöõng khoå ñauchöù khoâng phaûi laø nieàm vui vaø söï thanh thaûn.Trong cuoäc soáng, nhöõng thöông toån khi tieáp xuùc, 21
  18. 18. Hoa nhaãn nhuïcva chaïm vôùi ngöôøi khaùc laø ñieàu gaàn nhö khoângtheå traùnh khoûi. Nhöõng thieät haïi veà vaät chaát,thöông tích treân thaân theå hoaëc toån thöông veàtình caûm luoân coù theå xaûy ra trong nhöõng moáiquan heä haèng ngaøy. Chæ caàn moät chuùt sô yù treânñöôøng phoá ñoâng ñuùc, moät ngöôøi naøo ñoù coù theå seõva queït laøm ta bò thöông... Chæ caàn moät caâu noùithieáu teá nhò, moät ngöôøi ñoàng nghieäp coù theå xuùcphaïm ñeán loøng töï troïng cuûa ta. Chæ caàn moät söïthaát höùa do nhöõng nguyeân nhaân nhaát ñònh naøoñoù, moät ñoái taùc coù theå gaây thieät haïi cho vieäc laømaên, buoân baùn cuûa chuùng ta... Moät soá toån thöông coù theå laø do ñoái phöôngcoá yù gaây ra, nhöng phaàn lôùn laïi raát coù theå chædo söï voâ tình hay do hoaøn caûnh baét buoäc. Duøvaäy, söï phaân bieät caàn thieát naøy thöôøng khoângdeã thöïc hieän moät caùch khaùch quan, vaø trongña soá tröôøng hôïp thì chuùng ta haàu nhö raát deãcoù khuynh höôùng quy keát söï vieäc veà cho nhöõngnguyeân nhaân coá yù. Vaø nhö vaäy, thay vì ñeå chovaán ñeà töï noù qua ñi, chuùng ta laïi ñaët ra chomình moät “nhieäm vuï” phaûi ñaùp traû haønh vi cuûa22
  19. 19. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøiñoái phöông theo caùch “baùnh saùp trao ñi, baùnhchì ñaùp laïi”. Chính khuynh höôùng raát thoâng thöôøng naøylaïi laø moät trong nhöõng nguyeân nhaân chính laømcho söï vieäc trôû neân toài teä hôn. Söï thaät laø, duø chonhöõng toån thöông ñaõ xaûy ra khoâng theå thay ñoåi,nhöng nhöõng thöông toån tieáp theo sau ñoù laïihoaøn toaøn coù theå traùnh ñöôïc nhôø vaøo quan ñieåmvaø caùch öùng xöû saùng suoát hôn cuûa moãi chuùngta. Bôûi vì khoâng ai trong chuùng ta muoán bò ngöôøikhaùc xuùc phaïm hoaëc gaây thöông toån, neân phaànlôùn nhöõng phaûn öùng ñaùp traû cuûa chuùng ta haàunhö chæ coù theå laøm cho vaán ñeà theâm nghieâmtroïng hôn nöõa. Söï toån thöông cuûa ngöôøi khaùckhoâng bao giôø coù theå laøm maát ñi nhöõng toånthöông maø ta ñaõ gaùnh chòu theo caùch “moät tröømoät”. Ngöôïc laïi, trong thöïc teá thì bao giôø ñaâycuõng laø moät pheùp toaùn coäng! Söï toån thöông cuûacaû hai beân khi coäng laïi chaéc chaén seõ laøm chotình traïng caøng trôû neân xaáu hôn. Vaø neáu moãichuùng ta khoâng kieàm cheá ñöôïc loøng saân haän thì 23
  20. 20. Hoa nhaãn nhuïcsöï vieäc laïi caøng raát deã tieán trieån theo caáp soánhaân! Khi chuùng ta coù theå giöõ ñöôïc söï bình tónh vaøsaùng suoát caàn thieát ñeå xem xeùt vaán ñeà, chuùng taseõ thaáy raèng thaät ra luoân coù hai yeáu toá caàn phaânbieät roõ trong moãi moät tröôøng hôïp gaây thöôngtoån. Ñoù laø haønh vi gaây toån thöông vaø baûn thaâncon ngöôøi thöïc hieän haønh vi ñoù. Trong caùch nghó thoâng thöôøng, chuùng ta luoângaén lieàn hai yeáu toá vöøa neâu. Ngöôøi laøm vieäc xaáutaát nhieân laø ngöôøi xaáu, vaø haàu heát chuùng ta ñeàunghó nhö vaäy. Nhöng neáu phaân tích kyõ vaán ñeà,chuùng ta seõ thaáy caùch suy nghó töôûng chöøng nhöñôn giaûn vaø hoaøn toaøn chính xaùc naøy laïi laø moätkeát luaän khoâng hôïp lyù chuùt naøo! Thöù nhaát, duø coù cöôøng ñieäu hoùa vaán ñeà ñeánñaâu ñi chaêng nöõa thì cuõng khoâng coù baát cöù conngöôøi naøo chæ laøm toaøn nhöõng vieäc xaáu! Ngaytrong cuøng moät thôøi ñieåm, moät ngöôøi coù theå laømnhöõng vieäc bò xem laø raát xaáu ñoái vôùi ta nhönglaïi cuõng coù nhöõng vieäc toát khoâng theå phuû nhaän24
  21. 21. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøiñoái vôùi ngöôøi khaùc. Coøn trong haàu heát nhöõngtröôøng hôïp ñôøi thöôøng thì ñieàu naøy caøng raát deãnhaän ra. Neáu coù moät ngöôøi ñang laøm ta giaändöõ, haõy thöû nhôù laïi vaø xem xeùt haønh vi cuûaanh ta tröôùc khi xaûy ra söï vieäc aáy. Neáu coù theågiöõ ñöôïc söï bình tónh vaø khaùch quan, chaéc chaénta seõ thaáy raèng tröôùc ñaây ngöôøi aáy khoâng heà“ñaùng gheùt” nhö hieän nay. Vì theá, xeùt cho cuøngthì ta ñang giaän töùc söï vieäc maø anh ta vöøa môùilaøm chöù khoâng phaûi baûn thaân con ngöôøi anh ta.Noùi moät caùch khaùc, haønh vi xaáu laø moät yeáu toácaàn ñieàu chænh, nhöng baûn chaát con ngöôøi voánkhoâng nghieâng veà söï xaáu aùc. Chæ caàn ñieàu chænhñöôïc nhöõng haønh vi xaáu thì caùch nhìn cuûa ta ñoáivôùi moät con ngöôøi laäp töùc seõ thay ñoåi khaùc ñi.Ñieàu ñoù cho thaáy raèng vieäc chuùng ta thuø gheùtmoät con ngöôøi vì nhöõng vieäc xaáu hoï ñaõ laøm laømoät khuynh höôùng hoaøn toaøn sai laàm! Thöù hai, taát caû nhöõng con ngöôøi quanh ta ñeàucoù nhöõng moái lieân heä nhaát ñònh goùp phaàn vaøosöï toàn taïi cuûa chính baûn thaân ta. Noùi caùch khaùc,chuùng ta khoâng theå toàn taïi trong moät moâi tröôøng 25
  22. 22. Hoa nhaãn nhuïckhoâng coù con ngöôøi. Vì theá, duø tröïc tieáp hay giaùntieáp thì chuùng ta vaãn ñang chòu ôn ngöôøi khaùcveà söï toàn taïi cuûa mình trong ñôøi soáng. Chuùng tacoù côm aên, aùo maëc, moïi tieän nghi ñôøi soáng, choñeán ñöôøng phoá saïch ñeïp, an toaøn, nôi mua saémthuaän lôïi, phöông tieän truyeàn thoâng lieân laïc...cuõng nhö voâ soá nhöõng dòch vuï tieän ích khaùc, taátcaû nhöõng thöù aáy khoâng chæ hoaøn toaøn do thieânnhieân ban taëng maø chính laø nhôø coù söï lao ñoängmieät maøi, caàn maãn ñoùng goùp coâng söùc cuûa bieátbao ngöôøi, trong ñoù coù caû con ngöôøi maø ta ñanggiaän gheùt vì moät haønh vi nhaát ñònh naøo ñoù ñaõgaây haïi cho ta. Neáu chuùng ta xeùt trong boái caûnh naøy thì seõthaáy haønh vi sai traùi – neáu coù – cuûa ngöôøi kiachæ laø moät söï nhaát thôøi, trong khi caû cuoäc ñôøingöôøi aáy laø moät söï gaén boù vôùi söï toàn taïi cuûata, vaø ñieàu taát nhieân laø moät phaàn nhaát ñònhtrong cuoäc soáng cuûa chuùng ta coù chòu ôn ngöôøiaáy. Trong moái töông quan naøy, vieäc ñoàng nhaátmoät haønh vi xaáu vôùi baûn thaân ngöôøi thöïc hieänhaønh vi aáy roõ raøng laø khoâng hôïp lyù; vaø do ñoù söïgiaän gheùt cuûa ta cuõng laø khoâng hôïp lyù.26
  23. 23. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi Khi toâi coøn nhoû, toâi coù ñöôïc nghe vaø vaãn coønnhôù lôøi cuûa moät ca khuùc khaù phoå bieán vaøo thôøiñoù: “Keû thuø ta ñaâu coù phaûi laø ngöôøi, gieát ngöôøiñi thì ta ôû vôùi ai...” Trong moät chöøng möïc naøoñoù, toâi nghó taùc giaû ca khuùc naøy ñaõ coù suy nghóhoaøn toaøn töông ñoàng vôùi nhöõng gì maø chuùng tavöøa trao ñoåi. Ñoù laø moät caùch nhìn nhaän hôïp lyùmaø chuùng ta raát neân ghi nhôù. Haønh vi gaây toånthöông vaø baûn thaân con ngöôøi thöïc hieän haønh viñoù laø hai yeáu toá khaùc nhau. Chuùng ta khoâng neânvì haønh vi sai traùi cuûa moät con ngöôøi maø giaängheùt con ngöôøi ñoù. Ñieàu naøy coù veû nhö ñi ngöôïc laïi khuynh höôùngsuy nghó thoâng thöôøng cuûa raát nhieàu ngöôøi.Nhöng thöïc teá laø taát caû nhöõng neàn giaùo duïc vaøtín ngöôõng xöa nay cuûa nhaân loaïi ñeàu ñaët treânmoät neàn taûng nhaän thöùc nhö vaäy. Nho giaùo töø laâu vaãn tin raèng “Con ngöôøi sinhra voán tính hieàn thieän.”1 Vì theá, nhöõng thoùi hötaät xaáu chæ laø söï tích luõy, thaâm nhieãm laâu ngaøy1 Nguyeân vaên chöõ Haùn: Nhaân chi sô, tính baûn thieän. (人之初性 本善。) 27
  24. 24. Hoa nhaãn nhuïctrong cuoäc soáng. Chæ caàn chòu hoïc hoûi ñeå nhaänbieát vaø loaïi tröø nhöõng thoùi hö taät xaáu thì conngöôøi seõ trôû laïi hieàn thieän, seõ trôû thaønh ngöôøitoát. Vaø neáu vaäy thì söï thuø gheùt moät con ngöôøivì nhöõng vieäc xaáu hoï ñaõ laøm quaû laø ñieàu voâ lyù.Chính trong yù nghóa naøy maø khi thaày Töû Coánghoûi xin moät lôøi daïy ñeå coù theå theo ñoù maø thöïchaønh troïn ñôøi thì ñöùc Khoång Töû ñaõ daïy raèng: ñoùlaø söï khoan thöù.1 Khoan dung, tha thöù cho ngöôøikhaùc chính laø khoâng giaän gheùt hoï vì vieäc xaáumaø hoï ñaõ laøm. Kinh Thaùnh cuõng daïy raèng haõy môû roäng loøngbaùc aùi, yeâu thöông caû nhöõng keû thuø cuûa mình.Chuùng ta chæ thuø gheùt moät ngöôøi khi gaén lieànnhöõng haønh vi gaây haïi vôùi baûn thaân ngöôøi aáy.Vì theá, neáu ta bieát taùch rôøi hai yeáu toá con ngöôøivaø söï vieäc thì ta seõ chaúng bao giôø coù keû thuø! Vieäckhuyeán khích taát caû moïi ngöôøi môû roäng loøng yeâuthöông taát caû chính laø döïa treân caùch nhaän thöùcnaøy.1 Nguyeân vaên chöõ Haùn: Töû Coáng vaán vieát: “Höõu nhaát ngoân nhi khaû chung thaân haønh chi giaû hoà.” Töû vieát: “Kyø thöù hoà!...” (子貢 問曰︰有一言而可終身行之者乎?子曰︰其恕乎。)28
  25. 25. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi Taát caû caùc heä thoáng giaùo duïc khaùc nhau cuõngñeàu höôùng ñeán söï caûi hoùa nhöõng con ngöôøi coùhaønh vi xaáu chöù khoâng bao giôø xem hoï maõi maõilaø thaønh phaàn caùch ly cuûa xaõ hoäi. Ñieàu naøy cuõnglaø döïa treân nhaän thöùc raèng baûn chaát con ngöôøilaø hieàn thieän, vaø qua söï giaùo duïc chuyeån hoùa,loaïi boû caùc yeáu toá xaáu thì baát cöù con ngöôøi naøocuõng seõ trôû laïi baûn chaát hieàn thieän cuûa mình.Ngay caû heä thoáng phaùp luaät cuõng luoân öu tieân söûduïng caùc bieän phaùp giaùo duïc, caûi hoùa tröôùc khibuoäc phaûi aùp duïng hình phaït. Ñaïo Phaät coøn tieán xa hôn moät böôùc nöõa khicho raèng taát caû chuùng sinh ñeàu coù taùnh Phaät.Ñieàu ñoù coù nghóa laø, moãi con ngöôøi khoâng chæcoù baûn chaát hieàn thieän, maø coøn saün coù caû tieàmnaêng quyù giaù coù theå tu taäp ñeå giaùc ngoä, thaønhPhaät. Khi nhaän thöùc theo caùch naøy, söï khieâmhaï cuûa moãi caù nhaân seõ ñöôïc phaùt trieån vaø söïtoân kính ñoái vôùi moïi ngöôøi quanh ta seõ trôû neânchaân thaønh hôn. Ñieàu ñoù giuùp ta deã daøng hôntrong vieäc loaïi boû nhöõng taâm nieäm giaän töùc hoaëccaêm gheùt ñoái vôùi nhöõng ai coù haønh vi gaây haïicho mình. 29
  26. 26. Hoa nhaãn nhuïc Ñaõ coù ngöôøi hieåu theo caùch ngöôïc laïi vôùi nhaänxeùt nhö toâi vöøa neâu treân. Hoï cho raèng, khi töïtin raèng baûn thaân mình saün coù taùnh Phaät, coùtheå thaønh Phaät, con ngöôøi seõ trôû neân töï cao,ngaõ maïn, ñaùnh maát ñi söï cung kính ñoái vôùi chöPhaät, Boà Taùt. Toâi khoâng tin vaøo caùch nghó naøy.Vì chaúng ai laïi coù theå sinh ra töï cao vì moätcöông vò maø mình thaät ra chöa coù ñöôïc! “Coù theåthaønh Phaät” hoaøn toaøn khaùc vôùi vieäc “ñaõ thaønhPhaät”, vì ñieàu ñoù coøn phuï thuoäc vaøo coâng phu tutaäp daøi laâu cuûa chuùng ta. Trong thöïc teá, moät khi baïn töï nhaän mình coùxuaát thaân laø con nhaø trí thöùc chaúng haïn, ñieàu ñoùchaéc chaén seõ khieán cho baïn phaûi hoïc caùch öùngxöû toát hôn, thaän troïng hôn vaø phuø hôïp hôn vôùivò theá aáy. Coøn vieäc baïn coù thöïc söï trôû thaønh moätngöôøi trong taàng lôùp trí thöùc hay khoâng, ñieàu ñoùcoøn tuøy thuoäc vaøo noã löïc hoïc taäp vaø reøn luyeänlaâu daøi cuûa baïn. Töông töï nhö vaäy, neáu tin raèng mình coù taùnhPhaät, chaéc chaén baïn seõ phaûi hoïc theo cung caùch30
  27. 27. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøicuûa moät vò Phaät, nghóa laø phaûi bieát haønh xöûtheo nhöõng lôøi Phaät daïy. Ñieàu ñoù hoaøn toaønkhaùc bieät vôùi vieäc baïn töï nghó raèng mình laø moätvò Phaät, vì neáu baïn thöïc söï nghó nhö theá thìchaéc chaén ñoù chæ laø moät ñieàu hoang töôûng. Vaøchæ coù söï hoang töôûng nhö vaäy môùi coù theå khieáncho ngöôøi ta trôû neân kieâu maïn, töï cao, maát ñi söïcung kính ñoái vôùi chö Phaät, Boà Taùt. Noùi toùm laïi, khuynh höôùng töùc giaän cuûa chuùngta khi bò ai ñoù laøm haïi thaät ra chæ laø moät quaùntính sai laàm, thieáu söï phaân tích khaùch quan vaøhôïp lyù. Chuùng ta hoaøn toaøn coù theå vaø caàn phaûiñieàu chænh nhöõng haønh vi sai traùi gaây toån haïiñeán ngöôøi khaùc, caàn phaûi heát söùc ngaên ngöøakhoâng ñeå cho nhöõng haønh vi nhö theá laëp laïitrong töông lai, nhöng hoaøn toaøn khoâng neân vìnhöõng haønh vi sai traùi ñoù maø töùc giaän hoaëc gheùtboû con ngöôøi ñaõ thöïc hieän nhöõng haønh vi ñoù. Chính ôû nôi ñaây maø tinh thaàn nhaãn nhuïcñöôïc nhaän ra, khi chuùng ta nhôù laïi nhöõng yeáutoá caáu thaønh haïnh nhaãn nhuïc: khoâng giaän töùc,khoâng keát thaønh thuø oaùn vaø khoâng coù aùc yù. 31
  28. 28. Hoa nhaãn nhuïc Khi söï toån haïi maø ai ñoù gaây ra cho ta laø coùthaät, vôùi tinh thaàn nhaãn nhuïc, ta chaáp nhaän söïtoån haïi ñoù maø khoâng böïc töùc khoù chòu, vì thaätra thì söï böïc töùc khoù chòu ñoù cuõng chaúng thayñoåi ñöôïc gì maø chæ laøm cho ta caøng caûm thaáykhoù chòu ñöïng hôn ñoái vôùi nhöõng haäu quaû xaáuvoán ñaõ xaûy ra. Vaø vì hieåu raèng haønh vi vôùi conngöôøi thöïc hieän haønh vi laø hai yeáu toá khaùc nhauneân ta saün loøng goùp yù xaây döïng hoaëc pheâ phaùnhaønh vi sai traùi ñoù, nhöng khoâng giaän töùc haygheùt boû con ngöôøi ñaõ thöïc hieän haønh vi aáy. Vìkhoâng giaän töùc neân ta seõ khoâng laøm baát cöù ñieàugì gaây toån haïi cho ngöôøi aáy, vaø vì theá maø khoângkeát thaønh thuø oaùn. Vì khoâng giaän töùc vaø khoângkeát thaønh thuø oaùn neân cuõng khoâng coù ñieàu kieänñeå naûy sinh nhöõng tö töôûng xaáu aùc. Khi ta thöïc hieän theo ñuùng tinh thaàn nhötheá, ñoù laø ta ñaõ thaønh töïu ñöôïc haïnh nhaãn nhuïcôû möùc ñoä ñaàu tieân, möùc ñoä maø trong kinh Giaûithaâm maät goïi laø “naïi oaùn haïi nhaãn”. Khi chuùng ta so saùnh vôùi caùch hieåu thoângthöôøng thì söï nhòn nhuïc, chòu ñöïng nhöõng haønh32
  29. 29. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøivi gaây haïi cuûa keû khaùc chöa haún ñaõ laø nhaãnnhuïc. Trong thôøi laäp quoác cuûa nhaø Haùn ôû TrungHoa, vò töôùng taøi gioûi nhaát cuûa Löu Bang laø HaønTín vaãn thöôøng ñöôïc nhaéc ñeán vôùi caâu chuyeän“chòu nhuïc luoàn troân”. Thuôû haøn vi, Haøn Tínchöa ñöôïc ai bieát ñeán taøi naêng cuûa mình neânphaûi möu sinh vaát vaû, nhöng luùc naøo cuõng ñeobeân mình moät thanh göôm. Moät hoâm, coù teân baùnthòt hung haêng chaën oâng ôû giöõa chôï vaø noùi raèng:“Maøy coù taøi caùn gì maø luùc naøo cuõng ñeo göômbeân ngöôøi nhö töôùng soaùi. Coù gioûi thì ñaâm cheáttao ñi, baèng khoâng thì phaûi chui qua döôùi troântao.” Moïi ngöôøi trong chôï ñoå xoâ ñeán xem. HaønTín suy nghó moät laùt roài laúng laëng cuùi xuoángchui qua troân teân haøng thòt. Haøn Tín vì khoâng muoán thí maïng vôùi moät keûtaàm thöôøng thoâ baïo, muoán giöõ laïi thaân mình ñeånuoâi chí lôùn veà sau neân saün saøng nhaãn chòu caùinhuïc luoàn troân giöõa chôï. Nhöng söï nhaãn chòucuûa oâng chöa ñuû ñeå goïi laø nhaãn nhuïc. Neáu trongkhi chaáp nhaän söï toån thöông tinh thaàn nhö theámaø oâng vaãn khoâng sinh loøng oaùn giaän teân haøngthòt thì ñoù môùi thöïc söï laø haïnh nhaãn nhuïc. 33
  30. 30. Hoa nhaãn nhuïc Ñieàu naøy noùi thì deã maø laøm thì khoù. Trongcuoäc soáng, nhieàu khi ta vaãn phaûi caén raêng nhònnhuïc, chòu ñöïng söï toån haïi do ngöôøi khaùc gaâyra vì nhieàu lyù do khaùc nhau. Vì keû gaây haïi chota laø ngöôøi ñang giöõ theá maïnh, nhö tröôøng hôïpnhöõng nhaân vieân phaûi chaáp nhaän chòu ñöïng söïvoâ lyù hoaëc traùi tính cuûa caáp treân, vì hoï sôï raèngneáu phaûn ñoái seõ daãn ñeán nhöõng toån haïi lôùn hôn.Cuõng coù theå vì ta muoán chaáp nhaän moät söï toånhaïi nhoû ñeå coù theå ñaït ñeán moät lôïi ích lôùn hôn,nhö tröôøng hôïp moät ngöôøi chuû thueâ chaáp nhaänchòu ñöïng, nhaãn nhòn ñoái vôùi nhöõng yeâu caàu thaùiquaù cuûa moät nhaân vieân, vì muoán giöõ anh ta laïiñeå söû duïng vaøo nhöõng coâng vieäc mang laïi lôïiích lôùn hôn cho oâng ta. Ngöôøi ta cuõng coù theånhòn nhuïc chòu ñöïng vì söï heøn nhaùt, vì keùm hieåubieát, hoaëc chæ ñôn giaûn laø vì muoán ñöôïc yeân oån...Nhöng taát caû nhöõng söï nhaãn chòu nhö theá ñeàukhoâng phaûi laø haïnh nhaãn nhuïc, vì noù khoâng baohaøm ñuû nhöõng yeáu toá nhö chuùng ta vöøa neâu. Söï khaùc bieät caàn noùi ôû ñaây laø, trong khi haïnhnhaãn nhuïc laø moät tinh thaàn tích cöïc giuùp ta34
  31. 31. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøithaêng hoa ñôøi soáng, thì nhöõng thaùi ñoä nhòn nhuïc,chòu ñöïng nhö treân laïi chæ coù theå laøm cho tinhthaàn chuùng ta ngaøy caøng suy thoaùi, baïc nhöôïchôn, vaø taïo ra caùch bieät ngaøy caøng lôùn hôn giöõachuùng ta vôùi moïi ngöôøi chung quanh. Ñoâi khi söï vieäc khoâng coù nhieàu khaùc bieättrong caùch bieåu loä beân ngoaøi, nhöng luoân coùnhöõng khaùc bieät voâ cuøng saâu saéc trong noäi taâm.Ngöôøi ñang phaûi chòu ñöïng söï vieäc vì nhöõng lyùdo khaùc luoân soáng trong moät taâm traïng böïc doïc,luoân coù söï kieàm cheá, ñeø neùn trong noäi taâm, vaøñieàu ñoù laøm cho hoï luoân phaûi chòu khoå ñau, daènvaët; ngöôïc laïi, ngöôøi thöïc haønh nhaãn nhuïc luoânthoaùt khoûi moïi söï raøng buoäc, khoâng böïc töùc,khoâng oaùn haän, neân noäi taâm luoân ñöôïc thanhthaûn, an vui ngay caû khi hoï ñang phaûi chòu ñöïngnhöõng söï toån haïi lôùn lao do ngöôøi khaùc gaây ra. Trong kinh Kim Cang, khi daïy veà haïnh nhaãnnhuïc, ñöùc Phaät coù nhaéc laïi moät tieàn thaân cuûangaøi khi bò vua Ca-lî caét xeûo thaân theå maø vaãnkhoâng heà sinh taâm oaùn giaän. Ngaøi ñaõ ñaït ñeánmöùc coù theå chaáp nhaän söï toån thöông cöïc kyø ñauñôùn ñoù trong tinh thaàn nhaãn nhuïc. 35
  32. 32. Hoa nhaãn nhuïc Trong cuoäc soáng thöïc teá, chuùng ta haàu nhökhoâng ai coù theå ñaït ñeán möùc ñoä nhaãn nhuïcnhö ñöôïc moâ taû trong kinh Kim Cang, ñôn giaûnchæ laø vì chuùng ta chöa tu taäp thaønh Phaät! Tuynhieân, khuynh höôùng vaø tinh thaàn nhaãn nhuïcnhö chuùng ta ñaõ baøn ñeán nhö treân vaãn laø gioángnhau trong moïi tröôøng hôïp. Vì theá, neáu muoánthöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc thì chuùng ta phaûiluoân ghi nhôù nhöõng ñieàu treân. Moãi khi nhaãnchòu moät söï toån haïi do ngöôøi khaùc gaây ra, chuùngta haõy töï hoûi mình: “Ta coù giaän töùc ngöôøi aáyhay khoâng? Ta coù keát thaønh thuø oaùn vôùi ngöôøiaáy hay khoâng? Vaø ta coù aùc yù vôùi ngöôøi aáy haykhoâng?” Traû lôøi ñöôïc nhöõng caâu hoûi naøy, chuùngta seõ coù theå töï hieåu ñöôïc laø mình ñaõ thöïc haønhñöôïc haïnh nhaãn nhuïc hay chöa. Coù theå noùi moät caùch giaûn löôïc hôn raèng,nhaãn chòu moïi söï toån haïi do ngöôøi khaùc gaây racho mình maø khoâng sinh loøng oaùn haän laø tinhthaàn nhaãn nhuïc. Ñoù laø vì, khoâng oaùn haän ngöôøithì khoâng theå keát thaønh thuø oaùn, vaø do ñoù cuõngkhoâng theå sinh khôûi aùc yù.36
  33. 33. Keû thuø ta ñaâu phaûi laø ngöôøi Chính vì vaäy maø vieäc thöïc haønh haïnh nhaãnnhuïc cuõng chính laø phöông thöùc hieäu quaû nhaátñeå ñoái trò vôùi loøng saân haän. Vì loøng saân haänchæ sinh khôûi khi ta khoâng haøi loøng vôùi nhöõnghaäu quaû maø ngöôøi khaùc gaây ra cho mình. Neáuta coù moät khuynh höôùng côûi môû ñeå chaáp nhaänvaø khoan thöù thì loøng saân haän chaéc chaén seõphaûi bò trieät tieâu. Vaø ñieàu naøy seõ mang ñeán chota nhöõng lôïi ích cöïc kyø lôùn lao trong cuoäc soáng.Nhöõng lôïi ích naøy seõ ñöôïc trình baøy ôû moät phaànsau trong cuøng taäp saùch naøy. 37
  34. 34. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñau C huùng ta khoâng chæ böïc töùc, khoù chòu vì nhöõng gì ngöôøi khaùc gaây ra cho ta. Coøncoù voâ soá nhöõng söï vieäc baát nhö yù ta phaûi chòuñöïng trong ñôøi soáng maø haàu nhö chaúng do ai gaâyra caû! Beänh taät haønh haï, thôøi tieát khaéc nghieät,vónh vieãn xa lìa ngöôøi thaân yeâu khi ngöôøi aáycheát ñi... Ñoù laø nhöõng vieäc coù theå xaûy ra baát cöùluùc naøo trong ñôøi soáng, vaø ta chæ coù theå chaápnhaän maø khoâng theå ñoå loãi cho baát cöù ai. Aigaây ra beänh taät? Ai laøm cho thôøi tieát noùng böùchay reùt buoát? Ai laøm cho ta ngöôøi thaân ta phaûicheát?... Taát caû ñeàu khoâng coù caâu traû lôøi, vaø vìtheá ta cuõng khoâng coù ai ñeå quy traùch, giaän döõ.Nhöng khoâng phaûi vì theá maø ta coù theå traùnh neùñöôïc nhöõng noãi khoå ñau naøy.38
  35. 35. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñau Nhöõng khoå ñau nhö vaäy laø raát nhieàu trongcuoäc soáng. Neáu chuùng ta khoâng coù moät phöôngcaùch gì ñeå ñoái trò vôùi chuùng thì cuoäc soáng cuûa taseõ chæ laø moät chuoãi noái tieáp nhöõng khoå ñau maøkhoâng coøn coù chuùt yù nghóa gì. May thay, söï thaätkhoâng phaûi laø nhö theá. Bôûi vì söï hieän höõu cuûakhoå ñau laø khoâng theå phuû nhaän, nhöng söï tieápnhaän nhöõng khoå ñau aáy nhö theá naøo laïi hoaøntoaøn tuøy thuoäc vaøo söï nhaän thöùc vaø tu döôõng cuûamoãi chuùng ta. Trong thöïc teá, haàu heát nhöõng traïng thaùi tinhthaàn cuûa chuùng ta ñöôïc taïo ra bôûi thoùi quen haysöï huaân taäp laâu ñôøi. Chaúng haïn, coù nhöõng ngöôøitöø nhoû khoâng thích chuoät vì lyù do naøo ñoù, vaøroài hoï gheùt chuoät cho ñeán suoát ñôøi. Cöù moãi laànnhìn thaáy chuoät laø hoï kinh tôûm, giaän döõ hoaëckhieáp sôï. Söï giaän döõ hay khieáp sôï ñoù khoâng ñeántöø nhöõng con chuoät – baèng chöùng laø coù nhöõngngöôøi khaùc khoâng gheùt chuoät – maø xuaát hieän töøchính thoùi quen laâu ngaøy cuûa ngöôøi aáy. Cuõng vaäy, chuùng ta töø laâu ñaõ quen traùnh neù,troán chaïy nhöõng caûm giaùc khoù chòu hay ñau ñôùn. 39
  36. 36. Hoa nhaãn nhuïcChuùng ta khoâng öa thích nhöõng caûm giaùc aáy, vaømoãi khi chuùng xuaát hieän thì trong loøng ta khoùchòu, böïc töùc, chæ mong sao cho chuùng chaám döùtcaøng sôùm caøng toát. Neáu phaân tích kyõ, chuùng taseõ thaáy raèng chính taâm traïng khoâng öa thích,böïc töùc vaø mong muoán söï chaám döùt môùi laø vaánñeà, coøn baûn thaân nhöõng caûm giaùc khoù chòu hoaëcñau ñôùn töï noù khoâng phaûi laø ñieàu gaây khoù chòuquaù nhieàu cho ta. Nhöng töø laâu ta vaãn quen xemcaû hai yeáu toá naøy laø moät neân khoâng theå nhaän rañöôïc nguyeân nhaân thöïc söï cuûa vaán ñeà. Toâi coøn nhôù vaøo nhöõng naêm cuoái thaäp nieân1970, khi soáng trong caên nhaø tranh ñôn sô döïngleân giöõa khu ñaát röøng môùi khai hoang, toâi thöôøngxuyeân phaûi “gaëp gôõ” nhöõng con vaät khoâng laáy gìlaøm thaân thieän nhö raén, reát, boø caïp... Sau moãicôn möa, chuùng thöôøng tìm vaøo “aån naùu” trongnhaø vì coù nhieàu choã khoâ raùo. Moãi khi laáy quaànaùo ñeå thay hoaëc ñöa tay môû caùnh cöûa lieáp, baïnñeàu coù theå nhìn thaáy chuùng aån naáp ôû ñaâu ñoù... Laàn ñaàu tieân toâi bò boø caïp chích laø moät kinhnghieäm khoâng laáy gì laøm toát ñeïp. Khi vöøa ñöa40
  37. 37. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñautay chaïm ñeán chieác aùo maéc treân vaùch tre, toâicoù caûm giaùc moät muõi kim saéc nhoïn nhoû xíu vöøañaâm vaøo tay mình, vaø ngay sau ñoù laø moät caûmgiaùc nhöùc nhoái cöïc kyø khoù taû. Côn ñau lan nhanhnhö moät doøng ñieän chaïy raàn raàn trong caùnhtay, vaø toâi nghe döôùi naùch noåi leân ngay moäthaïch lôùn. Roài caû caùnh tay toâi söng nhöùc, moät luùcsau laïi chuyeån sang teâ raàn, roài laïi nhöùc nhoái...Nhöõng caûm giaùc heát söùc khoù chòu aáy lieân tieápthay nhau vôùi cöôøng ñoä caøng luùc caøng döõ doäihôn. Toâi nhaém nghieàn maét laïi, caén raêng chòuñöïng vaø coù caûm giaùc veát chích nôi baøn tay toâiñang ngaøy caøng söng to, caêng phoàng ñeán möùcnhö saép vôõ tung... Thaät ra thì nôi veát chích chæ hôi söng ñoû leânñoâi chuùt thoâi. Nhöng noïc ñoäc cuûa con vaät taïo caûmgiaùc ñau nhöùc laøm cho toâi khoù chòu cöïc kyø. Suoátñeâm hoâm ñoù, toâi naèm traên trôû, reân ræ, khoângchôïp maét ñöôïc chuùt naøo. Ñaàu oùc toâi khoâng coønmoät yù nghó naøo khaùc hôn laø caûm giaùc veà côn ñaunhöùc ñang hoaønh haønh. Toâi giaän döõ, böïc töùc, ñauñôùn, khoù chòu... ñaàu oùc chæ traøn ngaäp nhöõng caûm 41
  38. 38. Hoa nhaãn nhuïcgiaùc khoù chòu veà côn ñau maø khoâng coøn nghó ñeángì khaùc, töôûng nhö ngay trong ngaøy mai toâi seõcuoán goùi rôøi khoûi vuøng ñaát khoán naïn naøy! Nhöng roài cho ñeán khi gaàn saùng thì côn ñaunhöùc dòu ñi vaø toâi thieáp nguû ñöôïc ñoâi chuùt. Thöùcdaäy, toâi coù caûm giaùc côn ñau nhöùc vaãn coøn ñoùnhöng khoâng döõ doäi nhö hoâm tröôùc. Toâi quansaùt veát chích treân tay vaø thaáy ñaõ hôi bôùt söng,ñeå laïi moät quaàng thaâm bao quanh moät chaám ñennhoû. Roài ñeán chieàu thì côn ñau nhöùc döôøng nhömaát haún. Toâi töï nhuû: “ÖØ, theá thì cuõng chaúng coùgì gheâ gôùm laém.” Khoûi noùi chaéc baïn ñoïc cuõng bieát laø veà sau toâivaãn thöôøng xuyeân bò boø caïp chích, vì bieát laømsao traùnh ñöôïc nhöõng con vaät beù nhoû naøy khithoùi quen kyø laï cuûa chuùng laø raát hay chui vaøoquaàn aùo maéc treân vaùch tre hay vaát treân giöôøngnaèm. Coù leõ chuùng thích hôi ngöôøi, toâi nghó vaäy.Nhöng nhöõng côn ñau nhöùc veà sau ñöôïc toâi chaápnhaän vôùi moät yù thöùc tænh taùo hôn. Toâi quan saùtchuùng, caûm nhaän chuùng vaø laøm quen vôùi chuùng.Söï thaät laø chuùng ñaõ daàn daàn trôû neân “deã chòu”42
  39. 39. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñauhôn, vaø toâi khoâng thaáy “ngaùn sôï” chuùng nhö banñaàu nöõa. Moïi traïng thaùi tinh thaàn cuûa chuùng ta ñeàulaø do thoùi quen, cuõng töông töï nhö theá. Khi baïnchaáp nhaän ñoái dieän vôùi moät caûm giaùc ñau ñôùnnaøo ñoù, roài baïn seõ thaáy noù thaät ra cuõng chaúngcoù gì gheâ gôùm laém. Vaø neáu coù nhöõng laàn thöù hai,thöù ba... baïn seõ thaáy roõ laø traïng thaùi tinh thaàncuûa baïn bao giôø cuõng thay ñoåi theo caùch ngaøycaøng deã chòu hôn. Tuy nhieân, neáu baïn e sôï hoaëc chaùn gheùt moätcaûm giaùc naøo ñoù vaø coá tìm caùch traùnh neù ñeåkhoâng phaûi chòu ñöïng noù, söï chaùn gheùt cuûa baïnseõ laøm cho traïng thaùi tinh thaàn khi chòu ñöïngcaûm giaùc aáy maõi maõi khoù chòu. Tieán trình quendaàn ñi vôùi caûm giaùc khoù chòu ñoù xem nhö bòngaên chaën bôûi yù thöùc traùnh neù cuûa baïn. Laàn saép tôùi ñaây, khi baïn coù moät caûm giaùc ñauñôùn naøo ñoù, do thöông tích, hoaëc do coân truøngcaén chích, hoaëc ñôn giaûn hôn nöõa laø moûi meät raõrôøi sau moät ngaøy laøm vieäc quaù söùc chaúng haïn...baïn haõy thöû qua kinh nghieäm maø toâi trình baøyôû ñaây. 43
  40. 40. Hoa nhaãn nhuïc Khi nhaän bieát caûm giaùc ñau nhöùc hoaëc moûimeät ñang hieän höõu trong cô theå mình, baïn haõythôû vaøo moät hôi thaät saâu, döøng laïi moät chuùt ñeåtaâm yù ñöôïc tónh laëng phaàn naøo, vaø sau ñoù haõynhuû thaàm vôùi chính mình: “Coù moät caûm giaùc ñaunhöùc, khoù chòu trong thaân theå toâi. Toâi khoâng theåvaø cuõng khoâng caàn thieát phaûi traùnh neù noù. Toâiseõ chaáp nhaän noù, bôûi vì roài noù seõ qua ñi, khoângtheå toàn taïi maõi maõi. Toâi khoâng coù gì phaûi e sôïnoù caû. Maëc duø toâi khoâng mong muoán noù, nhöngsöï coù maët cuûa noù laø moät söï thaät vaø toâi saün saøngchaáp nhaän söï thaät ñoù.” Khi baïn töï nhuû, hoaëc chæ caàn nghó thaàm trongñaàu nhöõng yù töôûng nhö theá, moïi söï böïc doïc, khoùchòu seõ tan bieán daàn ñi. Baïn seõ caûm nhaän cônñau moät caùch bình thaûn hôn, vaø chaéc chaén baïnseõ thaáy raèng noù thaät ra cuõng khoâng quaù khoùchòu nhö baïn töôûng. Khi coøn nhoû toâi ñaõ töøng nhìn thaáy nhöõng ñöùatreû ôû queâ toâi chaïy chôi ngoaøi ñoàng troáng. Chuùngvaáp ngaõ roài ñöùng daäy, chaïy chôi tieáp vôùi baïn44
  41. 41. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñaubeø, ngay caû khi chaân tay chuùng traày truïa, röôùmmaùu. Nhöõng ñöùa treû aáy ñaõ quen vôùi caûm giaùcñau khi teù ngaõ, traày xöôùc, vì ñieàu ñoù xaûy ra moãingaøy vôùi chuùng. Vì theá, chuùng khoâng heà khoùcloùc, reân la hay khoù chòu. Khoâng coù ai chaêm soùccho chuùng sau moãi laàn vaáp ngaõ. Cha meï chuùngbaän coâng vieäc ñoàng aùng vaø chæ trôû veà nhaø khimaët trôøi ñaõ ñöùng boùng hoaëc luùc nhaù nhem toái.Chuùng phaûi töï chaêm soùc baûn thaân mình, vaø vìtheá chuùng phaûi laøm quen vôùi nhöõng toån thöôngnho nhoû moãi ngaøy nhö theá. Ñieàu ñoù thaät hoaøn toaøn khaùc bieät vôùi nhöõngñöùa treû con thaønh thò ngaøy nay ñöôïc chaêm soùcvaø baûo veä trong moâi tröôøng toát hôn. Khi taychaân traày xöôùc, chaûy maùu, chuùng luoân ñöôïc röûasaïch, boâi thuoác saùt truøng vaø baêng laïi. Toâi khoângcoù yù noùi raèng söï chaêm soùc kyõ löôõng nhö theálaø coù gì khoâng toát, nhöng chæ muoán noùi ñeán söïkhaùc bieät giöõa hai ñöùa treû trong hai moâi tröôøngchaêm soùc khaùc nhau naøy laø chuùng thöôøng chòuñöïng caûm giaùc ñau ñôùn vôùi hai taâm traïng hoaøntoaøn khaùc nhau. 45
  42. 42. Hoa nhaãn nhuïc Chuùng ta cuõng khoâng khaùc gì nhöõng ñöùa treûaáy. Khi laàn ñaàu tieân traûi qua moät caûm giaùc ñauñôùn naøo ñoù, neáu baïn chòu ñoái dieän vaø chaáp nhaäncaûm giaùc ñau ñôùn aáy vôùi moät taâm traïng thaûnnhieân vaø deïp boû moïi söï böïc töùc, giaän döõ theokhuynh höôùng thoâng thöôøng, baïn seõ thaáy laø khicôn ñau troâi qua baïn ñaõ taêng theâm söùc chòu ñöïngraát nhieàu ñoái vôùi noù. Laàn thöù hai hoaëc thöù ba,khi baïn phaûi chòu ñöïng moät côn ñau töông töï thìbaïn seõ thöïc söï “quen bieát” noù nhieàu hôn, vaø vìtheá baïn luoân caûm thaáy deã chòu hôn. Khi baïn nhaãn chòu ñöôïc nhöõng noãi ñau nhonhoû nhö vöøa noùi, roài baïn seõ nhaän ra moät ñieàulaø ngay caû söï chòu ñöïng nhöõng noãi ñau to lôùnhôn, vôùi cöôøng ñoä döõ doäi hôn vaø keùo daøi trongthôøi gian laâu hôn, thaät ra cuõng khoâng ñi ngoaøiquy luaät naøy. Chuùng ta coù theå laøm quen vaø chaápnhaän moïi noãi ñau, mieãn laø ta chòu ñoái dieän vaøtraûi qua nhöõng noãi ñau aáy moät caùch thaûn nhieân,khoâng böïc töùc. Baïn ñoïc coù theå seõ ñaët caâu hoûi: “Vì sao toâi laïiphaûi chaáp nhaän nhöõng noãi ñau kia chöù?” Xin46
  43. 43. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñauthöa, bôûi vì ñoù laø giaûi phaùp khoân ngoan duynhaát maø baïn coù theå choïn. Neáu baïn khoâng saünsaøng chaáp nhaän nhöõng noãi ñau, baïn vaãn phaûitraûi qua, vaãn phaûi chòu ñöïng maø khoâng theå naøotraùnh neù, tröø khi baïn khoâng coøn soáng nöõa treâncuoäc ñôøi naøy. Vì nhöõng noãi ñau luoân hieän höõukhaép moïi nôi, moïi luùc. Chuùng laø nhöõng yeáu toátaát nhieân caáu thaønh cuoäc soáng naøy. Tuy nhieân,trong tröôøng hôïp baïn khoâng saün saøng chaápnhaän, baïn seõ phaûi ñoàng thôøi traûi qua moät taâmtraïng böïc doïc, töùc toái, vaø chính ñieàu ñoù môùi laømcho noãi ñau cuûa baïn caøng trôû neân khoù chòu hôn. Khoâng chæ laø nhöõng noãi ñau veà theå xaùc, maøcaû ñeán nhöõng noãi ñau veà tinh thaàn, nhöõng toånthöông tình caûm, cuõng ñeàu seõ trôû neân deã chòuhôn khi baïn thöïc haønh theo phöông phaùp naøy.Noùi chung, khi moät söï vieäc khoâng hay ñaõ xaûyra vaø gaây toån thöông cho baïn, thì vieäc böïc töùchoaëc mong muoán cho söï vieäc thay ñoåi ñeàu chæ laøvoâ ích. Ñieàu duy nhaát maø baïn coù theå laøm ñöôïctrong tröôøng hôïp naøy chæ laø söï thích nghi vaøchaáp nhaän söï thaät theo caùch toát nhaát maø thoâi. 47
  44. 44. Hoa nhaãn nhuïc Thöïc teá cuûa ñôøi soáng naøy laø moãi ngaøy chuùngta ñeàu phaûi traûi qua nhöõng noãi khoå nieàm ñaukhaùc nhau. Coù nhöõng noãi ñau nhoû nhaët chæ keùodaøi trong naêm möôøi phuùt, cuõng coù nhöõng noãiñau döõ doäi maø ta phaûi chòu ñöïng trong vaøi bangaøy, vaø coøn coù nhöõng noãi ñau ngaám ngaàm,aâm æ nhöng ñeo baùm chuùng ta trong suoát nhieàunaêm thaùng... Trong taát caû nhöõng tröôøng hôïp ñoù,chuùng ta khoâng theå laøm ñöôïc gì khaùc hôn ngoaøivieäc choïn löïa giöõa hai thaùi ñoä laø thaûn nhieânchaáp nhaän hay böïc töùc, haèn hoïc. Duø choïn caùchnaøo thì ta cuõng khoâng theå traùnh neù ñöôïc vieäctraûi qua nhöõng noãi khoå nieàm ñau ñoù, nhöng söïkhaùc bieät lôùn lao ôû ñaây chính laø moät traïng thaùitinh thaàn tích cöïc vaø thanh thaûn hay naëng neàvaø u aùm. Noùi nhö vaäy hoaøn toaøn khoâng coù nghóa laøchuùng ta coù thaùi ñoä tieâu cöïc, maëc nhieân chaápnhaän moïi söï ñau khoå ñeán vôùi mình. Vaán ñeàchuùng ta ñang baøn ñeán chæ laø nhöõng noãi ñau ñaõthöïc söï xaûy ra vaø khoâng coøn bieän phaùp naøo ñeåta traùnh neù, ngaên chaën. Ñoù laø moät thöïc teá, vaø48
  45. 45. Ñoái dieän noãi khoå nieàm ñauvì theá ta chæ coù theå choïn caùch toát nhaát ñeå tieápnhaän thöïc teá aáy. Coøn tröôùc khi söï vieäc xaûy ra, dónhieân laø ta caàn phaûi coù moïi coá gaéng tích cöïc ñeångaên ngöøa, hoùa giaûi chuùng, thay vì laø ngoài yeânchôø ñôïi chuùng xaûy ñeán cho mình. Moät caùch cuï theå, nhö trong tröôøng hôïp vöøa keåtreân, toâi ñaõ hoïc ñöôïc nhöõng caùch ngaên ngöøa höõuhieäu ñeå giaûm bôùt soá laàn bò boø caïp chích. Tröôùckhi laáy quaàn aùo, toâi phaûi quan saùt caån thaän tröôùckhi sôø tay vaøo, vaø tröôùc khi maëc quaàn aùo vaøocaàn phaûi giuõ thaät maïnh maáy caùi ñeå nhöõng convaät nhoû beù naøy neáu ñang aån nuùp trong ñoù seõ bòvaêng ra. Nhôø nhöõng bieän phaùp tích cöïc naøy, toâitraùnh ñöôïc moät soá laàn bò boø caïp chích, nhöng taátnhieân laø thænh thoaûng cuõng vaãn bò nhö thöôøng. Töông töï nhö theá, ñeå ngaên ngöøa beänh taät baïncaàn phaûi tuaân thuû moät neáp soáng laønh maïnh, giöõveä sinh vaø aên uoáng ñuùng caùch, thöôøng xuyeân reønluyeän thaân theå... Nhöõng bieän phaùp tích cöïc naøychaéc chaén seõ giuùp baïn haïn cheá ñöôïc raát nhieàulaàn maéc beänh, nhöng cuõng khoâng theå ngaên ngöøañöôïc moät caùch tuyeät ñoái. Vì theá, moãi khi côn 49
  46. 46. Hoa nhaãn nhuïcbeänh ñaõ thöïc söï xaûy ñeán cho baïn thì baïn caànphaûi bieát nhaãn chòu noù. Vôùi nhöõng noãi ñau tinh thaàn, nhöõng toånthöông tình caûm cuõng vaäy. Moät neáp soáng hoøahôïp vaø chaân thaät, côûi môû coù theå giuùp baïn taïora nhieàu tình caûm gaén boù vôùi moïi ngöôøi chungquanh, nhöng ñieàu ñoù hoaøn toaøn khoâng coù nghóalaø baïn seõ khoâng bao giôø gaëp raéc roái veà tình caûm.Vì theá, haõy tích cöïc trong vieäc nuoâi döôõng nhöõngtình caûm toát ñeïp, nhöng cuõng saün saøng trongvieäc chaáp nhaän nhöõng toån thöông tình caûm moätkhi coù ai ñoù gaây ra cho baïn. Khi baïn bieát nhaãn chòu moïi noãi khoå nieàmñau trong cuoäc soáng vôùi moät tinh thaàn thanhthaûn, khoâng böïc töùc, khoâng oaùn haän, ñoù chính laøbaïn ñang thöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc ôû möùc ñoägoïi laø “an thoï khoå nhaãn”. Söï bieåu hieän cuûa tinhthaàn nhaãn nhuïc naøy thoaït nhìn qua thì coù veûnhö raát gaàn vôùi söï cam chòu, buoâng xuoâi, nhöngkhaùc bieät lôùn lao nhaát ôû ñaây chính laø traïng thaùitinh thaàn cuûa baïn: moät tinh thaàn an nhieân chaápnhaän vaø khoâng heà coù söï oaùn haän, böïc töùc.50
  47. 47. Nguyeân lyù duyeân sinh C huùng ta chæ coù theå nhìn thaáy moïi söï vaät, hieän töôïng trong phaïm vi giôùi haïn cuûañoâi maét mình, nhöng söï thaät laø coøn coù raát nhieàuñieàu ta khoâng nhìn thaáy nhöng vaãn ñang hieänhöõu ñoàng thôøi vôùi söï vaät, hieän töôïng maø ta nhìnthaáy. Ngaém nhìn moät boâng hoa, ta chæ thaáy ñöôïcveû ñeïp qua maøu saéc, ñöôøng neùt cuûa nhöõng caùnhhoa, nhöng caùi ta khoâng nhìn thaáy laø söï soángcuûa boâng hoa aáy vôùi voâ soá nhöõng ñieàu kieän töôngquan caàn thieát, chaúng haïn nhö nöôùc ñöôïc huùtleân töø loøng ñaát vôùi döôõng chaát ñeå taïo thaønhnhöïa caây, aùnh naéng töø khoâng trung toûa chieáu,vöøa söôûi aám ñeå taïo nhieät ñoä caàn thieát, vöøa giuùp 51
  48. 48. Hoa nhaãn nhuïcvaøo quaù trình quang hôïp cuûa laù caây, cho ñeánthaønh phaàn khoâng khí maø caây hoa phaûi duøngñeán trong “hôi thôû” cuûa noù... Nhöng taát caû nhöõng gì ta khoâng nhìn thaáyñoù laïi laø nhöõng ñieàu kieän taát yeáu cho söï toàn taïiveû ñeïp cuûa boâng hoa. Khoâng coù nöôùc, caây seõ heùouùa. Khoâng coù döôõng chaát, caây seõ khoâng theå sinhtröôûng. Cho ñeán khoâng coù khoâng khí, khoâng coùaùnh naéng... ñeàu seõ daãn ñeán söï khoâng toàn taïi cuûaboâng hoa xinh ñeïp kia... Vì theá, cho duø khoâng nhìn thaáy ñöôïc nhöõngyeáu toá vöøa moâ taû, nhöng ta hoaøn toaøn coù theånhaän bieát ñöôïc chuùng qua söï toàn taïi soáng ñoängcuûa boâng hoa. Boâng hoa töôi ñeïp coøn ñoù, coù nghóalaø vaãn coøn coù söï hieän höõu cuûa ñaát, cuûa nöôùc, cuûaaùnh naéng, cuûa khoâng khí... vaø voâ soá nhöõng yeáutoá khaùc nöõa caàn thieát cho söï soáng cuûa noù. Töông töï nhö vaäy, chuùng ta coù theå vaø caànphaûi nhaän bieát moïi söï vaät, hieän töôïng trongcuoäc soáng naøy moät caùch saâu xa vaø toaøn dieän,nghóa laø trong moái töông quan vôùi söï hieän höõu52
  49. 49. Nguyeân lyù duyeân sinhcuûa chuùng. Chuùng ta seõ khoâng thöôøng xuyeân giöõñöôïc nhöõng boâng hoa ñeïp neáu chuùng ta khoângnhaän bieát ñöôïc gì veà ñieàu kieän toàn taïi cuûa noù. Vìkhoâng nhaän bieát, ta seõ coù theå voâ tình laøm haïiñeán boâng hoa, vaø vì theá noù seõ khoâng coøn toàn taïiñeå cho ta nhìn ngaém. Neáu baïn mang moät chaäuhoa vaøo nhaø, noù seõ khoâng theå soáng khoûe ñöôïc vìthieáu aùnh naéng. Neáu baïn caét rôøi moät boâng hoara khoûi thaân caây, noù seõ heùo ruõ vaøi ba ngaøy sauñoù.... Vaø neáu baïn khoâng nhôù töôùi nöôùc cho caâyhoa, noù seõ khoâng theå cho baïn nhöõng boâng hoaxinh ñeïp. Moïi hieän töôïng quanh ta ñeàu khoâng toàn taïiñoäc laäp. Chuùng luoân coù moái töông quan toàn taïivaø chi phoái laãn nhau. Ngay caû söï toàn taïi cuûa moãicaù nhaân chuùng ta cuõng khoâng phaûi laø ngoaïi leä.Chuùng ta khoâng theå nhìn thaáy nhöng caàn phaûinhaän bieát ñieàu ñoù. Söï soáng cuûa chuùng ta laø moätchuoãi tieáp xuùc tröïc tieáp hay giaùn tieáp vôùi taát caûmoïi ngöôøi quanh ta, vôùi nhöõng ngöôøi khaùc treântheá giôùi naøy, vaø caû vôùi voâ soá nhöõng yeáu toá, ñieàukieän, nhaân duyeân khaùc. Chính vì khoâng nhaän 53
  50. 50. Hoa nhaãn nhuïcbieát ñöôïc nhöõng ñieàu naøy maø con ngöôøi ñaõ gaâyra bieát bao toån haïi cho chính mình qua vieäc taønphaù moâi tröôøng, huûy hoaïi heä sinh thaùi, vaø thaämchí laø gaây toån haïi tröïc tieáp cho nhau veà caû vaätchaát laãn tinh thaàn. Khi chuùng ta nhaän bieát moïi hieän töôïng, söïvaät trong moái töông quan toàn taïi vôùi voâ soá hieäntöôïng khaùc, chuùng ta seõ khoâng coøn caûm thaáy öathích hay gheùt boû moät hieän töôïng naøo ñoù, bôûi vìta nhaän ra raèng söï öa thích hay gheùt boû nhö vaäylaø hoaøn toaøn khoâng hôïp lyù. Laøm sao baïn coù theåyeâu thích boâng hoa vaø gheùt boû khoái phaân duøngñeå boùn cho caây hoa aáy? Khi baïn hieåu raèng söï coùmaët cuûa khoái phaân laø ñieàu kieän taát yeáu giuùp choboâng hoa kia toàn taïi, baïn seõ thaáy raèng thaùi ñoäbình ñaúng ñoái vôùi caû hai môùi laø hôïp lyù. Ñieàu naøy cuõng xaûy ra ñoái vôùi söï toàn taïi cuûamoãi ngöôøi chuùng ta. Khi baïn caûm thaáy khoâng öathích moät söï vieäc naøo ñoù, haõy daønh thôøi gian ñeåthöû suy nghó laïi. Lieäu söï vieäc maø baïn gheùt boû ñoùcoù phaûi laø hoaøn toaøn khoâng lieân quan ñeán söï toàntaïi cuûa baïn hay chaêng? Toâi tin raèng caâu traû lôøi54
  51. 51. Nguyeân lyù duyeân sinhlaø khoâng. Bôûi vì khi baïn nhaän bieát vaán ñeà theocaùch nhö treân, baïn seõ thaáy laø khoâng moät yeáutoá naøo trong cuoäc soáng naøy laïi khoâng lieân quan– tröïc tieáp hay giaùn tieáp – ñeán söï soáng coøn cuûamoãi moät caù nhaân. Coù nhöõng moái quan heä tröïc tieáp maø baïn coùtheå deã daøng nhaän bieát, nhöng cuõng coù nhöõngmoái quan heä töôûng nhö raát mô hoà vì söï xa xoâi,caùch bieät, nhöng xeùt cho cuøng vaãn luoân coù söï chiphoái, aûnh höôûng ñeán cuoäc soáng cuûa chuùng ta. Tacaàn coù söï quaùn xeùt saâu xa vaø saùng suoát hôn môùicoù theå nhaän ra ñöôïc nhöõng moái quan heä tinh vinhö theá. Naøy nheù, ngaøy hoâm qua giaù xaêng daàuvöøa taêng cao, vaø baïn bieát ngay laø ngaân saùch chitieâu cuûa gia ñình seõ phaûi coù söï thay ñoåi, ñieàuchænh thích hôïp. Nhöng baïn coù bieát vì sao giaùxaêng daàu taêng cao hay chaêng? Coù leõ ñeå nhaänbieát ñieàu naøy baïn caàn phaûi quan taâm ñeán thôøicuoäc theá giôùi, ñeán söï phaân tích cuûa caùc chuyeângia.v.v... Nhöng toâi thaät khoâng coù yù muoán baïn ñisaâu vaøo nhöõng vaán ñeà roái raém nhö theá. Toâi chæmuoán nhaéc baïn moät ñieàu laø, nhöõng gì ta khoâng 55
  52. 52. Hoa nhaãn nhuïcnhìn thaáy khoâng coù nghóa laø khoâng hieän höõu.Vaø vì theá, chuùng ta khoâng theå phuû nhaän voâ soánhöõng ñieàu kieän ñaõ vaø ñang chi phoái cuoäc soángcuûa chuùng ta. Ñaïo Phaät trình baøy nhöõng moái töông quanchaèng chòt trong cuoäc soáng nhö theá trong moätnguyeân lyù goïi laø “duyeân sinh”, vaø ñöôïc kinh Hoanghieâm moâ taû nhö laø “truøng truøng duyeân khôûi”. Theo nguyeân lyù duyeân sinh, taát caû moïi söïvaät, hieän töôïng ñeàu khoâng theå töï noù sinh khôûi.Söï sinh khôûi cuûa moãi moät söï vaät, hieän töôïngñeàu laø do keát hôïp bôûi moät soá nhaân duyeân nhaátñònh naøo ñoù, nhöng moãi moät nhaân duyeân trongsoá naøy laïi cuõng laø söï keát hôïp cuûa moät soá nhaânduyeân khaùc nöõa. Vaø vì moái töông quan naøy ñöôïcnoái daøi khoâng giôùi haïn neân khi xeùt ñeán cuøng thìtaát caû moïi söï vaät, hieän töôïng trong vuõ truï phaùpgiôùi ñeàu coù lieân quan vôùi nhau, ñeàu nöông theonhau maø sinh khôûi vaø toàn taïi. Kinh Hoa nghieâm moâ taû moái töông quan naøybaèng hình aûnh moät taám löôùi ñöôïc giaêng ra voâ56
  53. 53. Nguyeân lyù duyeân sinhtaän trong khoâng gian. ÔÛ moãi moät maét löôùi coùñính moät vieân ngoïc saùng. Moät caùch kheùo leùo,ngöôøi giaêng löôùi ñaõ tính toaùn sao cho taát caû caùcvieân ngoïc ñeàu ñöôïc phaûn chieáu trong moãi moätvieân ngoïc. Vaø vì theá, khi chuùng ta nhìn kyõ vaøobaát cöù moät vieân ngoïc naøo, chuùng ta cuõng ñeàuthaáy ñöôïc voâ soá nhöõng vieân ngoïc khaùc trongtoaøn taám löôùi. Toaøn theå vuõ truï ñöôïc moâ taû laø töông töï nhötheá. Moãi moät söï vaät, hieän töôïng ñeàu coù theåñöôïc nhaän bieát nôi nhöõng söï vaät, hieän töôïngkhaùc, vì söï töông quan toàn taïi cuûa chuùng. Vaønguyeân lyù naøy coù theå vaän duïng ngay vaøo nhöõnggì ñang hieän höõu quanh ta ñeå xoùa ñi moïi nhaänthöùc phieán dieän, heïp hoøi. Khi nhaän bieát ñöôïcmoái töông quan thaät coù giöõa moïi söï vaät, hieäntöôïng, chuùng ta seõ khoâng coøn caûm thaáy khoù chòuhay böïc mình vì moät söï vieäc nhoû nhaët naøo ñoùñaõ khoâng dieãn ra theo ñuùng yù mình. Bôûi vì khinhìn saâu vaøo söï vieäc baát nhö yù ñoù, chuùng ta cuõngthaáy ñöôïc voâ soá nhöõng söï vieäc quan troïng vaø caànyeáu khaùc sôû dó coù ñöôïc laø nhôø noù. 57
  54. 54. Hoa nhaãn nhuïc Vì khoâng coù moät söï vaät hay hieän töôïng naøocoù theå töï noù sinh khôûi, neân chuùng ta cuõng coù theåhieåu ñöôïc raèng söï sinh khôûi cuûa moãi moät söï vaäthay hieän töôïng chaúng qua chæ laø söï keát hôïp cuûanhöõng nhaân duyeân nhaát ñònh. Khi nhöõng nhaânduyeân khoâng coøn nöõa, söï vaät hay hieän töôïng ñoùcuõng seõ maát ñi. Do yù nghóa naøy neân thöïc söï khoâng heà coù söïsinh ra hay dieät maát cuûa söï vaät, hieän töôïng nhöcaùch nhìn thoâng thöôøng chia caét thöïc taïi cuûachuùng ta. Moät boâng hoa hieän höõu laø do coù söïhieän höõu cuûa nhöõng ñieàu kieän nhö maët trôøi,khoâng khí, nöôùc töôùi, phaân boùn... Boâng hoa chöatöøng thöïc söï sinh ra maø chæ laø keát quaû söï hoäi tuïcuûa nhöõng ñieàu kieän nhaân duyeân khaùc. Töông töïnhö vaäy, khi nhöõng ñieàu kieän nhaân duyeân khoângcoøn ñaày ñuû, boâng hoa seõ khoâng coøn hieän höõu vaøta goïi laø maát ñi. Nhöng thöïc ra cuõng khoâng coùsöï maát ñi cuûa boâng hoa – vì noù chöa töøng sinh ra– maø chæ coù söï tan raõ cuûa nhöõng ñieàu kieän nhaânduyeân töông öùng. Trong caùch nhìn nhaän thoâng thöôøng cuûachuùng ta veà vuõ truï, caùch hieåu nhö treân coù veû nhö58
  55. 55. Nguyeân lyù duyeân sinhthaät xa laï. Nhöng neáu baïn caøng suy xeùt kyõ, baïnseõ caøng thaáy ñöôïc tính hôïp lyù, xaùc thaät cuûa noù.Chính caùch hieåu sai leäch veà söï “sinh ra” vaø “cheátñi” ñaõ laø nguyeân nhaân mang ñeán cho chuùng tavoâ vaøn ñau khoå. Chuùng ta baùm laáy nhöõng ngöôøithaân yeâu cuûa mình vaø mong muoán hoï soáng maõivôùi chuùng ta. Ñieàu mong muoán voâ lyù aáy – vaø vìtheá chaúng bao giôø coù ñöôïc – laïi ñöôïc xem laø phuøhôïp vôùi nhaän thöùc cuûa moïi ngöôøi, vôùi “theá thaùinhaân tình”. Khi nhaân duyeân tan raõ, ngöôøi thaânaáy khoâng coøn nöõa vaø ta goïi ñoù laø “maát ñi”. Vìkhoâng hieåu ñöôïc ñoù chæ laø söï tan raõ taát nhieâncuûa nhöõng ñieàu kieän nhaân duyeân, neân ta ñaukhoå, quaèn quaïi vaø mong muoán cho söï thaät thayñoåi. Nhöng roõ raøng ñoù chæ laø moät nhaän thöùc vaømong muoán hoaøn toaøn voâ lyù neân chaúng bao giôøñaït ñöôïc. Chuùng ta töø choái nhaän bieát söï thaättheo ñuùng nhö noù ñang dieãn ra, vaø vì theá maø tañau khoå! Ñoái vôùi voâ soá nhöõng vaät sôû höõu, taøi saûn cuûa caûitrong ñôøi soáng, chuùng ta cuõng luoân nhìn nhaän,oâm giöõ theo caùch töông töï nhö theá. Trong raát 59
  56. 56. Hoa nhaãn nhuïcnhieàu ñieàu kieän nhaân duyeân ñeå moät söï vaät toàntaïi thì söï ñoùng goùp cuûa ta chæ laø moät phaàn nhoû,nhöng ta luoân muoán quyeát ñònh söï vieäc, muoánoâm giöõ maõi maõi nhöõng vaät mình yeâu thích. Vaøkhi nhöõng ñieàu kieän nhaân duyeân khaùc tan raõ,söï vaät khoâng coøn nöõa thì chuùng ta ñau khoå, tieácnuoái... Söï nhaän bieát vaø truyeàn daïy giaùo phaùp nhaânduyeân sinh cuûa ñöùc Phaät laø moät cuoäc caùch maïngtö töôûng vó ñaïi vaøo thôøi baáy giôø, vaø ñieàu ñoù ñöôïcnhaän bieát bôûi taát caû nhöõng baäc trí thöùc ñöôngñaïi. Khi ngaøi Xaù-lôïi-phaát (Śāriputra) coøn chöa gaëpñöùc Phaät, ngaøi laø moät ñeä töû xuaát saéc cuûa ngoaïiñaïo. Maëc duø vaäy, ngaøi chöa bao giôø haøi loøng vôùinhöõng giaùo phaùp ñaõ hoïc ñöôïc töø vò thaày ngoaïiñaïo. Ngaøi ñaõ töøng coù giao öôùc vôùi moät ngöôøi baïnchí thaân laø ngaøi Muïc-kieàn-lieân (Maudgalyāyana),raèng neáu ai tìm ñöôïc baäc minh sö thì seõ laäp töùcgiôùi thieäu vôùi ngöôøi kia bieát ñeå cuøng theo hoïc. Moät hoâm, Xaù-lôïi-phaát gaëp moät vò tyø-kheo treânñöôøng ñi khaát thöïc. Vò naøy teân laø A-thuyeát-thò(Aśvajit), laø moät trong nhöõng ñeä töû cuûa ñöùc Phaät.60
  57. 57. Nguyeân lyù duyeân sinhNhìn thaáy phong caùch sieâu vieät thoaùt traàn cuûavò tyø-kheo, ngaøi bieát ngay ñaây laø moät ngöôøi ñangtu taäp theo ñuùng con ñöôøng giaûi thoaùt. Ngaøi lieànhoûi A-thuyeát-thò xem vò naøy ñang theo hoïc vôùiai. Vò tyø-kheo chaäm raõi traû lôøi baèng boán caâu keänhö sau: 若法因緣生, 法亦因緣滅。 是生滅因緣, 佛大沙門說。 Nhöôïc phaùp nhaân duyeân sinh, Phaùp dieäc nhaân duyeân dieät. Thò sinh dieät nhaân duyeân, Phaät Ñaïi Sa-moân thuyeát. Taïm dòch: Caùc phaùp nhaân duyeân sinh, Cuõng theo nhaân duyeân dieät. Nhaân duyeân sinh dieät naøy, Do Ñöùc Phaät thuyeát daïy. Vöøa nghe xong baøi keä, ngaøi Xaù-lôïi-phaát bieátngay raèng mình ñaõ gaëp ñöôïc baäc minh sö töø laâu 61
  58. 58. Hoa nhaãn nhuïcmong ñôïi. Vì chæ qua boán caâu keä ngaén nguûi, ngaøiñaõ thaáy ñöôïc söï suïp ñoå hoaøn toaøn cuûa toaøn boäneàn taûng giaùo lyù ngoaïi ñaïo. Khoâng nhöõng theá,nhöõng nieàm tin saâu xa veà moät ñaáng Phaïm thieânhay Thöôïng ñeá toaøn naêng saùng taïo vuõ truï cuõnghoaøn toaøn suïp ñoå, baát chaáp söï ngöï trò cuûa noùtrong moâi tröôøng trieát hoïc vaø tín ngöôõng AÁn Ñoätöø bao nhieâu theá kyû qua. Taát caû ñeàu khoâng thaätcoù, chæ coù söï keát hôïp vaø tan raõ cuûa caùc nhaânduyeân ñaõ taïo neân söï thaønh hoaïi cuûa moïi söï vaät,hieän töôïng trong vuõ truï! Sau laàn gaëp gôõ ñoù, ngaøi Xaù-lôïi-phaát ñaõ cuøngngaøi Muïc-kieàn-lieân tìm ñeán vôùi ñöùc Phaät, vaø hoïtrôû thaønh 2 trong soá 10 vò Ñaïi ñeä töû kieät xuaátcuûa ñöùc Phaät. Nguyeân lyù duyeân sinh hoaøn toaøn khoâng phaûido ñöùc Phaät nghó ra. Ngaøi chæ laø ngöôøi ñaàu tieânnhaän bieát ñöôïc noù vaø moâ taû laïi moät caùch chínhxaùc, giuùp chuùng ta cuõng coù theå nhaän ra ñöôïcgioáng nhö ngaøi. Söï hình thaønh vaø tan raõ cuûa taátcaû moïi söï vaät, hieän töôïng do nôi nhaân duyeân laømoät söï thaät khaùch quan, vaø vì theá cho duø baát cöùai cuõng khoâng theå phuû nhaän ñöôïc ñieàu naøy.62
  59. 59. Nguyeân lyù duyeân sinh Vieäc nhaän hieåu saâu saéc veà nguyeân lyù duyeânsinh giuùp chuùng ta coù moät nhaän thöùc khaùch quanvaø chính xaùc veà thöïc taïi, vaø do ñoù cuõng daãn ñeánnhöõng thaùi ñoä öùng xöû khoân ngoan vaø chính xaùc.Neáu nhö baïn khoâng theå naém keùo moät caây hoaleân vì muoán noù mau lôùn, thì baïn cuõng khoâng theåtìm moïi caùch níu giöõ nhöõng gì baïn yeâu thích ñeåchuùng ñöôïc toàn taïi maõi maõi. Caû hai vieäc naøy ñeàuñi ngöôïc vôùi nguyeân lyù duyeân sinh, nhöng vieäcthöù nhaát baïn coù theå deã daøng hieåu ñöôïc, trongkhi vieäc thöù hai laïi laø sai laàm cuûa ñaïi ña soá conngöôøi. Ñieàu kyø laï laø, raát nhieàu ngöôøi trong chuùngta daønh thôøi gian nghieân cöùu, hoïc hoûi veà thuyeáttöông ñoái cuûa Albert Einstein ñeå coù theå nhaänbieát chính xaùc hôn veà theá giôùi vaät chaát quanhta, nhöng laïi ít ngöôøi tìm hieåu veà nguyeân lyùduyeân sinh ñeå coù theå nhaän bieát moät caùch chínhxaùc hôn veà moïi söï vaät, hieän töôïng trong ñôøisoáng! Khi baïn thaáu trieät ñöôïc nguyeân lyù duyeânsinh, baïn seõ coù theå reøn luyeän ñöôïc khaû naêng 63
  60. 60. Hoa nhaãn nhuïcnhaän bieát söï vieäc khoâng giôùi haïn trong nhöõnggì nhìn thaáy, maø luoân coù söï môû roäng ñeán nhöõnggì töông quan. Hôn theá nöõa, vì nguyeân nhaânsaâu xa thöïc söï cuûa vaán ñeà ñaõ ñöôïc nhaän bieát,neân baïn seõ khoâng coøn böïc töùc hay oaùn giaän ñoáivôùi nhöõng nguyeân nhaân caïn côït beân ngoaøi cuûasöï vieäc. Moïi söï vieäc ñeàu dieãn ra theo tieán trìnhkeát hôïp caùc ñieàu kieän nhaân duyeân, neân chuùng takhoâng theå khôûi taâm yeâu gheùt ñoái vôùi moät trongsoá caùc nhaân duyeân ñoù. Nhôø nhaän bieát ñöôïc tính chaát duyeân sinh cuûamoïi söï vaät, hieän töôïng, chuùng ta khoâng coøn caûmthaáy khoù chòu hay böïc töùc ñoái vôùi moïi söï vieäckhoâng toát xaûy ñeán cho mình, vaø cuõng khoâng coønsay meâ, tham ñaém ñoái vôùi nhöõng söï vaät maø tacho laø toát ñeïp, ñaùng yeâu. Ñieàu ñoù mang laïi chota moät traïng thaùi taâm thöùc luoân bình thaûn vaøsaùng suoát, luoân nhaän bieát vaø ñoùn nhaän moïi söïvieäc xaûy ñeán cho mình moät caùch an nhieân töï taïi.Ñoù chính laø khaû naêng nhaãn nhuïc ñöôïc goïi laø “ñeásaùt phaùp nhaãn”.64
  61. 61. Nguyeân lyù duyeân sinh Trong möùc ñoä nhaãn nhuïc naøy, thöïc ra cuõngkhoâng coù caû söï nhaãn chòu. Bôûi vì moïi vieäc ñeàudieãn ra do tieán trình keát hôïp vaø tan raõ cuûa caùcnhaân duyeân, neân chuùng ta chæ nhaän bieát vaø annhieân chaáp nhaän chöù khoâng coù gì goïi laø chòuñöïng. Khi moät caûm giaùc ñau ñôùn sinh khôûi, tanhaän bieát söï sinh khôûi cuûa noù do nhöõng nhaânduyeân nhaát ñònh, vaø bieát raèng noù seõ maát ñi khicaùc nhaân duyeân khoâng coøn nöõa. Vì theá, ta coù theåan nhieân nhaän bieát söï toàn taïi vaø qua ñi cuûa noùmaø khoâng coù baát cöù söï böïc töùc, khoù chòu hay oaùnhaän naøo caû. Vaø moät söï chaáp nhaän hoaøn toaøn töïnhieân nhö theá khoâng phaûi laø moät söï chòu ñöïngtheo nghóa ñen cuûa töø ngöõ. Ñoái vôùi taát caû moïi traïng thaùi ñau khoå haynhöõng söï toån haïi do ngöôøi khaùc gaây ra, ta cuõngñeàu coù theå ñoùn nhaän theo caùch töông töï nhö theá.Trong yù nghóa naøy, chuùng ta coù theå thaáy laø naïioaùn haïi nhaãn vaø an thoï khoå nhaãn ñeàu ñaõ ñöôïcbao haøm trong ñoù. 65
  62. 62. Hoa nhaãn nhuïc Nhö ñaõ noùi, nguyeân lyù duyeân sinh ñöa ñeánnhaän thöùc raèng moïi söï vaät khoâng heà thöïc coù söïsinh ra vaø dieät maát. Vì theá, nguyeân lyù naøy cuõngñöôïc goïi laø voâ sinh hay voâ sinh dieät, vaø phaùpnhaãn nhuïc ñaït ñöôïc do söï thaáu trieät nguyeân lyùnaøy cuõng ñöôïc goïi laø Voâ sinh phaùp nhaãn. Voâ sinh phaùp nhaãn cuõng laø quaû vò chöùng ñaécñaàu tieân cuûa haøng Boà Taùt, khi maø moïi söï oaùngheùt, thuø haän ñeàu hoaøn toaøn tan bieán, vaø vò BoàTaùt coù theå sinh khôûi taâm töø bi bình ñaúng ñoái vôùitaát caû chuùng sinh. Nhöng noùi thaät loøng, khi vieát laïi nhöõng doøngnaøy theo yù nghóa ñöôïc ñoïc thaáy trong kinh ñieån,toâi cuõng khoâng daùm mong raèng seõ coù baïn ñoïcnaøo ñoù nhaân nôi ñaây maø ñaït ñeán möùc ñoä Voâsinh phaùp nhaãn cuûa haøng Boà Taùt. Tuy nhieân,toâi thaät söï coù hy voïng vaø chaân thaønh mong öôùcraèng taát caû chuùng ta – caùc baïn vaø toâi – ñeàu coùtheå nhaän bieát ñöôïc söï chính xaùc vaø hôïp lyù trongnhöõng gì ñöôïc moâ taû ôû ñaây, vaø vì theá maø coù theåchaáp nhaän nhöõng ñieàu naøy nhö moät khuoân maãu66
  63. 63. Nguyeân lyù duyeân sinhhöôùng ñeán trong söï hoïc hoûi vöôn leân hoaøn thieänbaûn thaân mình. Chæ caàn ñöôïc nhö vaäy thoâi, chaécchaén baïn seõ thaáy raèng coù raát nhieàu vaán ñeà tröôùcñaây giôø boãng nhieân khoâng coøn nghieâm troïngnöõa, nhieàu söï caêng thaúng cuõng khoâng coøn nöõa,vaø nhaát laø seõ coù raát nhieàu ngöôøi quanh ta boãngtrôû neân hieàn hoøa, deã meán, hoaëc ít ra cuõng khoângcoøn ñaùng gheùt nhö tröôùc ñaây! 67
  64. 64. Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïc K hi chuùng ta laàn ñaàu ñeán thaêm moät vöôøn hoa, coù leõ ta neân daønh moät ít thôøi gian ñeånghe ngöôøi giöõ vöôøn giôùi thieäu sô löôïc veà nhöõngloaøi hoa trong vöôøn, chaúng haïn nhö veà xuaát xöùhoaëc tính chaát, nhöõng neùt ñaëc bieät cuûa moät loaøihoa naøo ñoù... Tuy nhieân, söï giôùi thieäu naøy cuõngkhoâng neân keùo daøi quaù laâu. Neáu khoâng, ngöôøixem coù theå seõ caûm thaáy nhaøm chaùn vaø maát ñisöï höùng thuù khi thöôûng ngoaïn. Toâi hy voïng laø nhöõng giôùi thieäu vöøa qua veàloaøi hoa nhaãn nhuïc vaãn chöa ñeán möùc laøm chobaïn ñoïc nhaøm chaùn. Tuy nhieân, toâi nghó ñaõ ñeánluùc môøi baïn tröïc tieáp ngaém nhìn loaøi hoa naøy68
  65. 65. Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïcqua nhöõng coï xaùt trong thöïc teá ñôøi soáng, thayvì chæ nghe noùi veà noù qua nhöõng lôøi daïy trongkinh ñieån. Moät trong nhöõng coâng naêng quan troïng nhaátcuûa haïnh nhaãn nhuïc laø coù theå giuùp chuùng ta ñoáitrò, chuyeån hoùa taâm saân haän. Vaø vì taâm saân haänlaø coäi nguoàn cuûa voâ soá ñieàu xaáu aùc, neân söï ñoáitrò, chuyeån hoùa ñöôïc noù taát yeáu seõ daãn ñeán moätcuoäc soáng an vui, toát ñeïp hôn. Daân gian coù caâu tuïc ngöõ “Ñoán cuûi ba naêmthieâu moät giôø” ñeå chæ nhöõng haønh vi daïi doät,boác ñoàng laøm tieâu tan moïi söï tích luõy, gaày döïngtrong nhieàu ngaøy. Haàu heát, neáu khoâng muoán noùilaø taát caû, nhöõng haønh vi daïi doät loaïi naøy ñeàuxuaát phaùt töø taâm saân haän. Chaúng theá maø ñaõcoù caâu tuïc ngöõ raèng: “Noùng maát ngon, giaän maátkhoân.” Söï “maát khoân” naøy laø hoaøn toaøn coù theå traùnhñöôïc neáu chuùng ta bieát ñoái trò, chuyeån hoùa côngiaän cuûa mình ngay töø khi noù vöøa sinh khôûi.Vaø phöông phaùp hieäu quaû nhaát ñeå laøm vieäc naøychính laø thöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc. 69
  66. 66. Hoa nhaãn nhuïc Chuùng ta coøn nhôù, moät trong ba yeáu toá caáuthaønh haïnh nhaãn nhuïc chính laø khoâng khôûi taâmgiaän töùc. Vì theá, ngöôøi thöïc haønh nhaãn nhuïcluoân bieát löu yù kieåm soaùt taâm yù cuûa mình ñeåkhoâng khôûi taâm töùc giaän tröôùc baát cöù söï vieäc gì.Khi chuùng ta tu taäp “naïi oaùn haïi nhaãn”, chuùngta khoâng giaän töùc vì nhöõng toån haïi maø ngöôøikhaùc gaây ra cho mình. Khi chuùng ta tu taäp “anthoï khoå nhaãn”, chuùng ta khoâng böïc töùc, giaän döõvì nhöõng ñau ñôùn, khoå naõo maø mình ñang phaûichòu ñöïng. Vaø neáu chuùng ta thöïc haønh ñöôïc “ñeásaùt phaùp nhaãn” hay “voâ sinh phaùp nhaãn” thì seõkhoâng coøn coù baát cöù söï vieäc, hieän töôïng traùi yùnaøo coù theå laøm cho taâm ta lay ñoäng, oaùn hôøn. Trong nhöõng naêm khai khaån ñaát hoang ñeåtroàng tæa, toâi ñöôïc bieát ñeán moät loaøi caây coù teângoïi laø coû hoâi. Tuy ñöôïc daân ñòa phöông goïi laø“coû”, nhöng ñaây laïi laø moät loaøi caây coù thaân cöùngvaø khaù lôùn neáu soáng ñöôïc laâu naêm. Ñaëc ñieåm cuûaloaøi caây naøy ñuùng nhö teân goïi, moãi khi chuùngbò chaët phaù hoaëc thaäm chí chæ vaïch ra ñeå ñi quagiöõa hai buïi caây laø coù theå ngöûi ñöôïc muøi “hoâi”70
  67. 67. Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïccuûa chuùng lan toûa khaép nôi. Noùi laø “hoâi” nhöngthaät ra ñoù chæ laø moät thöù muøi nhö coû töôi bò uûlaïi, hôi ngai ngaùi, vaø ngöûi quen roài laïi thaáy raátdeã chòu. Coû hoâi troå hoa moãi naêm moät laàn vaøo muøakhoâ, traéng caû nhöõng caønh caây. Hoa raát nhoû vaøkeát thaønh nhöõng haït li ti coøn nhoû hôn nöõa, raátkhoù nhìn thaáy. Moãi haït nhoû ñeàu coù nhöõng caùnhtraéng nhoû xoøe roäng vaø nheï nhö boâng goøn, neânmoãi khi coù moät côn gioù nheï thoåi qua thì chuùngbay leân traéng xoùa vaø ñöôïc cuoán theo gioù ñi maõithaät xa, thaät xa... Baèng caùch ñoù, coû hoâi ñöôïc nhaângioáng ra khaép vuøng raát nhanh choùng. Chuùng laïimoïc raát nhanh, neân moãi khi coù maûnh ñaát naøoboû hoang trong vuøng thì chæ qua moät muøa laø ñaõthaáy coû hoâi moïc ñaày, khoâng coøn baát cöù moät loaøicaây coû naøo khaùc chen vaøo ñöôïc. Loaøi hoa nhaãn nhuïc cuûa chuùng ta cuõng coùcoâng naêng töông töï nhö theá. Khi maûnh ñaát taâmta ñöôïc caøy xôùi vaø gieo troàng hoa nhaãn nhuïc thìtaát caû nhöõng haït gioáng coû daïi saân haän seõ khoângcoøn coù cô hoäi ñeå naûy sinh, phaùt trieån. Ngöôøi 71
  68. 68. Hoa nhaãn nhuïcthöïc haønh haïnh nhaãn nhuïc thì trong töøng yùtöôûng, töøng haønh vi ñeàu coù söï kieåm soaùt, theodoõi, khoâng ñeå cho nhöõng taâm nieäm saân haän, xaáuaùc coù cô hoäi sinh khôûi vaø phaùt trieån. Vì theá maøvieäc thöïc haønh nhaãn nhuïc chaéc chaén laø phöôngphaùp hieäu quaû nhaát ñeå ñoái trò, chuyeån hoùa taâmsaân haän cuõng nhö taát caû moïi taâm nieäm xaáu aùc. Taâm saân haän khi phaùt trieån seõ coù khaû naênggieát cheát moïi ñieàu laønh, laøm tieâu tan taát caûnhöõng thieän nghieäp maø chuùng ta daøy coâng gaàydöïng, tích luõy töø laâu ñôøi. Chæ caàn trong moät cônnoùng giaän khoâng kieàm cheá, chuùng ta seõ coù theåphaïm vaøo baát cöù toäi loãi xaáu aùc naøo maø tröôùc ñoùta thaäm chí chöa töøng daùm nghó ñeán. Vôùi söï thoâithuùc, sai söû cuûa taâm saân haän, vieäc phaïm vaøonhöõng ñieàu xaáu aùc trôû neân deã daøng cuõng gioángnhö chaâm löûa vaøo moät ñoáng coû khoâ. Vaø söï phaùttrieån cuûa söï vieäc sau ñoù cuõng töông töï nhö theá,nghóa laø chaéc chaén seõ buøng phaùt vöôït ra ngoaøitaàm kieåm soaùt cuûa chuùng ta. Cho duø baïn coù hoáihaän ngay khi ñoù thì cuõng khoâng coøn kòp nöõa! Trong cuoäc soáng haèng ngaøy, nhöõng nguyeânnhaân thoâi thuùc chuùng laøm vieäc laønh vaø öùng xöû72
  69. 69. Coâng naêng cuûa nhaãn nhuïctheo caùch khoân ngoan, saùng suoát döôøng nhö raátít, nhöng nhöõng nguyeân nhaân khôi daäy loøng saânhaän vaø thoâi thuùc chuùng ta haønh xöû moät caùchnoùng naûy, hoà ñoà laïi raát nhieàu. Chæ caàn moät caâunoùi traùi yù, moät haønh vi xuùc phaïm nhoû nhaët,hoaëc moät söï toån haïi maø ai ñoù voâ tình gaây ra...ñeàu coù theå laø nhöõng moài löûa hieäu quaû chaâm ngoøicho côn giaän cuûa chuùng ta. Ngoaøi ra coøn coù voâ soánhöõng yeáu toá coù theå goùp phaàn vaøo söï sinh khôûicuûa loøng saân haän nhö söï meät moûi, caêng thaúng vìcoâng vieäc, taâm traïng khoâng haøi loøng khi söï vieäckhoâng dieãn ra nhö yù muoán, hoaëc ñoâi khi coøn laødo söï thieáu saùng suoát, nhaän hieåu sai laàm veà söïvieäc... Vì theá, vieäc thöïc haønh nhaãn nhuïc coù theå giuùpta ngaên chaën ngay töø ñaàu söï sinh khôûi vaø phaùttrieån cuûa taâm saân haän. Khi thöïc haønh nhaãn nhuïcthì moïi nguyeân nhaân khôi daäy loøng saân haän ñeàukhoâng coøn taùc duïng thoâi thuùc, kích ñoäng ñoái vôùita, vaø moïi yeáu toá goùp phaàn trong tieán trình sinhkhôûi cuûa noù cuõng luoân ñöôïc ta nhaän bieát, kieåmsoaùt. 73
  70. 70. Hoa nhaãn nhuïc Coâng naêng thöù hai cuûa haïnh nhaãn nhuïc laøduy trì söï saùng suoát, phaùt trieån trí tueä. Sôû dóñöôïc nhö theá laø vì söï thöïc haønh nhaãn nhuïc luoângiuùp ta giöõ taâm bình thaûn an nhieân. Maø söï bìnhthaûn an nhieân chính laø ñieàu kieän taát yeáu ñeå duytrì söï saùng suoát vaø phaùt trieån trí tueä. Trong thöïc teá, söï si meâ hay thieáu hieåu bieátcuûa chuùng ta thöôøng baét nguoàn töø söï voïng ñoängcuûa taâm thöùc, bò loâi cuoán theo voâ soá nhöõng ñoáitöôïng cuûa traàn caûnh. Khi moät yù töôûng bò cuoánhuùt vaø say ñaém trong nhöõng aâm thanh, hình saécnaøo ñoù maø ta öa thích thì nhöõng yù töôûng sinhkhôûi tieáp theo sau thöôøng luoân bò daãn daét bôûichính yù töôûng ñaõ sinh khôûi tröôùc ñoù. Vì theá, quaùtrình suy nghó, phaùn xeùt cuûa chuùng ta trôû thaønhmoät chuoãi daøi nhöõng suy nghó coù ñònh höôùng,neân khoâng coøn söï khaùch quan, saùng suoát, do ñoùdeã daøng daãn ñeán nhöõng haønh vi öùng xöû sai laàm,khoâng hôïp lyù. Chaúng haïn, khi baïn öa thích, sayñaém moät ñoái töôïng naøo ñoù thì baïn luoân coù khuynhhöôùng suy nghó toát veà ñoái töôïng ñoù, ngay caû khinhöõng phaân tích, suy xeùt cuûa baïn khoâng hoaøn74

×