1
Vi sinh hoïc - Microbiology laø khoa hoïc nghieâncöùu caáu taïo hoaït ñoäng soáng cuûa caùc vi sinhvaät vaø nhöõng teá baø...
Lòch söû nghieân cöùu vi sinh hoïc traûi qua caùc giai  ñoaïn:• Sô khai vôùi phaùt minh ra kính hieåm vi cuûa  Leeuwenhok,...
• Sau Pastuer: moân vi sinh hoïc thöïc nghieäm do  Pastuer saùng laäp ñöôïc tieáp tuïc phaùt trieån vôùi  nhieàu baùc hoïc...
CAÙC CHUYEÂN NGAØNH VI SINH           HOÏC• Vi khuaån hoïc. Bacteria                                             5        ...
Tô cÇu trong mñ   6
Liªn cÇu trong mñ   7
PhÕ cÇu trong dÞch ®êm                         8
Trùc khuÈ gi¶ b¹ch hÇu trªn da         n                                 9
Trùc khuÈ s÷a (doderlein )         n    trong dÞ ©m ®            ch     ¹o                             10
LËu cÇu trong tÕ bµo b¹ch cÇu ®a nh©n          cña dÞch ©m ®¹o                                        11
E.Coli         12
Trùc khuÈn ho¹i th­ sinh h¬i                               13
Tiªu b¶n nhuém dÞch viªm häng       Plaut – Vincent                                14
Vi khuÈn lao trong ®êmVi khuÈn lao trong ®êm                         15
Vi khuÈ phong trong dÞ m       n              ch òi                              16
17
18
19hoïc nghieân cöùu cô theå voâ baøo (Acaryote) vôùi 79 hoï.
•Ñoäng vaät nguyeân sinhhoïc: nghieân cöùu ñoängvaät nguyeân sinh.                           20
21
NÊm candidatrong niªm m¹c miÖng                       22
Naám hoïc            23
Vi khuaån laø vi sinh vaät ñôn baøo, raát nhoû,  phaûi quan saùt baèng kính hieån vi. CoùÙ moät  soá gaây beänh, soá khaùc...
Treân cô theå ngöôøi Vi khuaån ñöôøng ruoät tham gia cung caáp  chaát dinh ñöôøng cho ngöôøi: Moät soá vi khuaån giuùp t...
CHOÃ ÔÛ CUÛA VI KHUAÅNTrong ñaát Soá löôïng vi khuaån tuyø theo khoái löôïng höõu cô  trong ñaát. Treân maët ít hôn lôùp ...
Trong khoâng khí Nôi aåm thaáp, toái taêm coù nhieàu vi  khuaån hôn. ÔÛ ñoâ thò ñoâng ñuùc nhieàu  vi khuaån hôn ñoàng ba...
Treân ngöôøi Treân da coù raát nhieàu vi khuaån Trong mieäng coù treân 100 loaøi vi khuaån khaùc  nhau: lieân caàu, tröï...
HÌNH THAÙI CAÁU TAÏO VI KHUAÅN.Kích thöôùc.• Phaûi ño baèng baèng ñôn vò micromet, kích  thöôùc raát khaùc nhau: caàu khua...
Caáu taïoDöôùi kính hieån vi ñieän töû goàm caùc boä phaän:NhaânNguyeân sinh chaátMaøng coù nhieäm vuï thaåm thaáu choïn l...
31
-Voû: Voû mang tính  khaùng nguyeân.-Loâng: moät soá coù  loâng giuùp cho di  ñoäng, loâng ñöôïc  caáu       taïo   bôûi  ...
33
Caáu taïo hoaù hoïc• Töông töï nhö caùc teá baøo cô theå, coù ñuû  caùc loaïi nguyeân toá phoå bieán, taïo neân  nhöõng me...
SINH LYÙ VI KHUAÅNTính di ñoäng• Vi khuaån coù 2 loaïi: di ñoäng ñöôïc vaø khoâng di  ñoäng ñöôïc nhöng cöû ñoäng ñöôïc.• ...
E.coli         36
Sinh saûn• Tröïc phaân: chia ñoâi gaëp thuaän lôïi  chæ 20 - 30 phuùt moät theá heä môùi ra  ñôøi.• Khuaån laïc: khi nuoâi...
Dinh döôõngAÊn: thaåm thaáu qua maøng teá baøo.Hoâ haáp:+ Vi khuaån hieáu khí caàn oxy töï do.+ Vi khuaån kî khí khoâng so...
Chuyeån hoaù chaát Dò hoaù (catabon) ñeå phaân giaûi chaát dinh  döôõng, vi khuaån tieát ra men phuø hôïp. Ña soá  phaân ...
AÛNH HÖÔÛNG CUÛA        NHAÂN TOÁ NGOAÏI CAÛNH.  Lyù hoïc* Dao ñoäng: Khi laéc canh khuaån giao ñoäng vôùi  taàn soá vöøa ...
pH: Ña soá vi khuaån thích hôïp vôùi pH trung tính, khi  pH cao hay thaáp quaù ñeàu laøm maát caân baèng  trao ñoåi chaát ...
Hoaù hoïc• Hoaù chaát coù loaïi kích thích phaùt sinh, phaùt trieån, cuõng  coù loaïi öùc cheá sinh saûn vi khuaån.• Caùc ...
Nhoùm Halogen. Iod saùt khuaån toát.Muoái Cl ñöôïc duøng nhieàu nhaát ñeà taåy ueá.Phenol: laø thuoác saùt khuaån toát. No...
PHÖÔNH PHAÙP NGHIEÂN                      CÖÙU Nhôø kính hieàn vi quang hoïc, kính hieån vi ñieän töû,  caùc nhaø khoa hoï...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Vi sinh vat dai cuong

779 views
668 views

Published on

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
779
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
17
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Vi sinh vat dai cuong

  1. 1. 1
  2. 2. Vi sinh hoïc - Microbiology laø khoa hoïc nghieâncöùu caáu taïo hoaït ñoäng soáng cuûa caùc vi sinhvaät vaø nhöõng teá baøo soáng. Vi sinh vaät laø taùc nhaân chuû yeáu hình thaønhnhieàu saûn phaåm quyù treân traùi ñaát nhö daàuthoâ than ñaù vaø moät soâ quaëng; vi sinh vaät coùvai troø quan troïng trong vieäc hình thaønh ñaáttroàng troït, naâng cao saûn löôïng vaø phaåm chaátcuûa noâng saûn; vi sinh vaät coù taùc duïng quantroïng giöõ vöõng chu trình vaät chaát trong töïnhieân. 2
  3. 3. Lòch söû nghieân cöùu vi sinh hoïc traûi qua caùc giai ñoaïn:• Sô khai vôùi phaùt minh ra kính hieåm vi cuûa Leeuwenhok, vôùi quyeån saùch “Nhöõng phaùt hieän cuûa Leeuwenhock veà bí maät cuûa töï nhieân - 1865”.• Giai ñoaïn Pasteur: ngöôøi ñaõ chieán thaéng trong 3 cuoäc tranh luaän khoù khaên laø veà thuyeát töï sinh, veà Enzym, veà nguyeân nhaân vaø khaû naêng choáng beänh taät v.v. 3
  4. 4. • Sau Pastuer: moân vi sinh hoïc thöïc nghieäm do Pastuer saùng laäp ñöôïc tieáp tuïc phaùt trieån vôùi nhieàu baùc hoïc loãi laïc. Robert Koch vôùi phaùt hieän vi khuaån beänh lao, Metnhicop vôùi thuyeát mieãn dòch ñeán Ivanopski vaø coäng söï vôùi vieäc phaùt minh ra virus.• Vi sinh hoïc hieän ñaïi vôùi nhöõng coâng trình toång hôïp sinh hoïc, vi sinh hoïc phaân töû vaø coâng ngheä sinh hoïc. 4
  5. 5. CAÙC CHUYEÂN NGAØNH VI SINH HOÏC• Vi khuaån hoïc. Bacteria 5 Vi khuaàn lao
  6. 6. Tô cÇu trong mñ 6
  7. 7. Liªn cÇu trong mñ 7
  8. 8. PhÕ cÇu trong dÞch ®êm 8
  9. 9. Trùc khuÈ gi¶ b¹ch hÇu trªn da n 9
  10. 10. Trùc khuÈ s÷a (doderlein ) n trong dÞ ©m ® ch ¹o 10
  11. 11. LËu cÇu trong tÕ bµo b¹ch cÇu ®a nh©n cña dÞch ©m ®¹o 11
  12. 12. E.Coli 12
  13. 13. Trùc khuÈn ho¹i th­ sinh h¬i 13
  14. 14. Tiªu b¶n nhuém dÞch viªm häng Plaut – Vincent 14
  15. 15. Vi khuÈn lao trong ®êmVi khuÈn lao trong ®êm 15
  16. 16. Vi khuÈ phong trong dÞ m n ch òi 16
  17. 17. 17
  18. 18. 18
  19. 19. 19hoïc nghieân cöùu cô theå voâ baøo (Acaryote) vôùi 79 hoï.
  20. 20. •Ñoäng vaät nguyeân sinhhoïc: nghieân cöùu ñoängvaät nguyeân sinh. 20
  21. 21. 21
  22. 22. NÊm candidatrong niªm m¹c miÖng 22
  23. 23. Naám hoïc 23
  24. 24. Vi khuaån laø vi sinh vaät ñôn baøo, raát nhoû, phaûi quan saùt baèng kính hieån vi. CoùÙ moät soá gaây beänh, soá khaùc khoâng gaây beänh maø coøn coù ích.VAI TROØ CUÛA VI KHUAÅNTrong thieân nhieân• Vi khuaån tham gia vaøo tuaàn hoaøn trong CO2• Vi khuaån chuyeån khí N thaønh caùc muoái Nitô (tham gia vaø hoaøn thaønh voøng tuaàn hoaøn N).• Vi khuaån laøm thoái röõa, phaân huyû ñoäng thöïc vaät taïo thaønh N töï do. 24
  25. 25. Treân cô theå ngöôøi Vi khuaån ñöôøng ruoät tham gia cung caáp chaát dinh ñöôøng cho ngöôøi: Moät soá vi khuaån giuùp tieâu hoaù cellulose, soá khaùc toång hôïp vitamin B1, K, B12 soá khaùc tieát ra chaát öùc cheá söï sinh tröôûng cuûa vi khuaån khaùc. Nhieàu vi khuaån gaây beänh nguy hieåm.Veà kinh teá. Vi khuaån ñöôïc söû duïng trong coâng nghieäp baøo cheá khaùng sinh, thuoäc da, laøm giaáy, bia, röôïu, giaám, söõa chua. Vi khuaån laøm xoáp ñaát, taêng maøu môõ cho ñaát. 25
  26. 26. CHOÃ ÔÛ CUÛA VI KHUAÅNTrong ñaát Soá löôïng vi khuaån tuyø theo khoái löôïng höõu cô trong ñaát. Treân maët ít hôn lôùp döôùi maët nhöng vaøo saâu trong ñaát thì löôïng vi khuaån giaûm. Vi khuaån gaây beänh thöôøng thaáy laø nha baøo tröïc khuaån uoán vaùn, tuï caàu.Trong nöôùc Do ôû ñaát vaø khoâng khí rôi vaøo. Nöôùc hoà ao soâng nhieàu vi khuaån hôn nöôùc bieån. Vi khuaån gaây beänh thöôøng thaáy laø tröïc khuaån thöông haøn, tröïc khuaån lî, tröïc khuaån E.coli, phaåy khuaån taû,lieân caàu, tuï caàu. 26
  27. 27. Trong khoâng khí Nôi aåm thaáp, toái taêm coù nhieàu vi khuaån hôn. ÔÛ ñoâ thò ñoâng ñuùc nhieàu vi khuaån hôn ñoàng baèng. Caøng leân cao caøng ít. Vi khuaån gaây beänh chuû yeáu do ngöôøi thaûi ra theo ñöôøng hoâ haáp nhö tröïc khuaån lao, ho gaø, baïch haàu, pheá caàu. 27
  28. 28. Treân ngöôøi Treân da coù raát nhieàu vi khuaån Trong mieäng coù treân 100 loaøi vi khuaån khaùc nhau: lieân caàu, tröïc khuaån, xoaén khuaån. Treân ñöôøng hoâ haáp töø nieâm maïc muõi ñeán pheá quaûn coù nhieàu vi khuaån coù trong khoâng khí. Trong ñöôøng tieâu hoaù coù nhieàu vi khuaån khaùc nhau. Boä phaän sinh duïc tieát nieäu thöôøng coù tuï caàu, vi khuaån gram (-) gaây beänh vaø khoâng gaây beänh. ÔÛ nöõ vaøo thôøi kyø kinh nguyeät, pH aâm ñaïo trôû neân kieàm laø ñieàu kieän thuaän lôïi cho vi khuaån phaùt trieån. 28
  29. 29. HÌNH THAÙI CAÁU TAÏO VI KHUAÅN.Kích thöôùc.• Phaûi ño baèng baèng ñôn vò micromet, kích thöôùc raát khaùc nhau: caàu khuaån – ñöôøng kính 0.8 - 1µ; tröïc khuaån daøi 1 –10 µ; xoaén khuaån daøi 10 – 20µ .Hình theå.• Raát khaùc nhau, ñöôïc ñaët teân theo hình daùng vaø khi chuùng ñöùng giaùp nhau thì ñaët teân theo caùch saép xeáp: song caàu khuaån, tuï caàu khuaån, lieân caàu khuaån.• Coù tröôøng hôïp vi khuaån thay ñoåi hình daïng theo moâi tröôøng. Ví duï: pheá caàu khuaån trong ñôøm laø song caàu hình ngoïn neán coù voû boïc nhöng khi nuoâi caáy thì maát voû. 29
  30. 30. Caáu taïoDöôùi kính hieån vi ñieän töû goàm caùc boä phaän:NhaânNguyeân sinh chaátMaøng coù nhieäm vuï thaåm thaáu choïn loïcVaùch: laø maøng cöùng bao boïc ngoaøi maøng nguyeân töông vi khuaån gram (+) coù caáu taïo ñôn giaûn maø daøy. Vi khuaån gram (-) moûng nhöng nhieàu caáu taïo phöùc taïp, vaùch coù vai troø cô hoïc baûo veä, coù vai troø trong nhuoäm gram. Vi khuaån gram (+) maát vaùch seõ thaønh gram (-). 30
  31. 31. 31
  32. 32. -Voû: Voû mang tính khaùng nguyeân.-Loâng: moät soá coù loâng giuùp cho di ñoäng, loâng ñöôïc caáu taïo bôûi protein goïi laø fragellin.- Nha baøo 32
  33. 33. 33
  34. 34. Caáu taïo hoaù hoïc• Töông töï nhö caùc teá baøo cô theå, coù ñuû caùc loaïi nguyeân toá phoå bieán, taïo neân nhöõng men vaø vitamin phöùc taïp.• 75 - 85% laø nöôùc.• 15 - 25% laø chaát raén trong ñoù laø albumin coøn laïi laø glucid, lipid.• 1 - 2% laø muoái khoaùng. 34
  35. 35. SINH LYÙ VI KHUAÅNTính di ñoäng• Vi khuaån coù 2 loaïi: di ñoäng ñöôïc vaø khoâng di ñoäng ñöôïc nhöng cöû ñoäng ñöôïc.• Taát caû caàu khuaån ñeàu khoâng di ñoäng ñöôïc.• Tröïc khuaån di ñoäng nhö vi khuaån thöông haøn, Ecoli; coù loaïi khoâng di ñoäng ñöôïc nhö vi khuaån lî, baïch haàu di ñoäng nhôø loâng. 35
  36. 36. E.coli 36
  37. 37. Sinh saûn• Tröïc phaân: chia ñoâi gaëp thuaän lôïi chæ 20 - 30 phuùt moät theá heä môùi ra ñôøi.• Khuaån laïc: khi nuoâi caáy ôû moâi tröôøng thuaän lôïi, vi khuaån phaùt trieån thaønh töøng cuïm rieâng reõ goïi laø khuaån laïc.• Nha baøo hoaù: khi gaëp baát lôïi, ñeå baûo toàn noøi gioáng moät soá vi khuaån chuyeån thaønh nha baøo. 37
  38. 38. Dinh döôõngAÊn: thaåm thaáu qua maøng teá baøo.Hoâ haáp:+ Vi khuaån hieáu khí caàn oxy töï do.+ Vi khuaån kî khí khoâng soáng ñöôïc vôùi oxy töï do, chuùng töï phaân tích laáy oxy töø caùc hôïp chaát nhö CO2 + Vi khuaån tuyø tieän coå khaû naêng soáng ñöôïc caû hieáu khí vaø ky khí. 38
  39. 39. Chuyeån hoaù chaát Dò hoaù (catabon) ñeå phaân giaûi chaát dinh döôõng, vi khuaån tieát ra men phuø hôïp. Ña soá phaân giaûi ñöôïc nhöõng protide ñôn giaûn, moät soá khaùc phaân giaûi nhöõng protide phöùc taïp nhö thòt tröùng huyeát thanh. Thoái röõa laø do phaân giaûi ky khí sinh ra caùc chaát nhö acid amin, H 2S, CO2, H, N, caùc chaát hoaù hôïp ñaïm amoniac. Ñoàng hoaù (anabon): caùc chaát ñôn giaûn thaåm thaáu ñöôïc vaøo teá baøo vi khuaån, nhôø caùc men (noäi men) toång hôïp laïi thaønh caùc chaát caàn thieát cho cô theå. Quaù trình ñoàng hoaù naøy seõ sinh ra moät soá chaát nhö: saéc toá, (chaát baûo veä vi khuaån), enzym, ñoäc toá, khoaùng sinh, chaát gaây soát. 39
  40. 40. AÛNH HÖÔÛNG CUÛA NHAÂN TOÁ NGOAÏI CAÛNH. Lyù hoïc* Dao ñoäng: Khi laéc canh khuaån giao ñoäng vôùi taàn soá vöøa phaûi (1 - 60 laàn/phuùt) thì vi khuaån phaùt tieån toát vì canh khuaån ñöôïc thoaùng khí. Neáu laéc maïnh vaø nhanh thì laïi öùc cheá veà söï phaùt trieån cuûa vi khuaån. Vôùi toác ñoä sieâu aâm (>20000 laân/phuùt) thì seõ dieät khuaån.* Ñoä aåm: ñoä aåm thaáp seõ öùc cheá vi khuaån phaùt trieån. Laøm maát nöôùc thì vi khuaån seõ cheát. Laøm ñoùng baêng tröôùc roài môùi laøm maát nöôùc thì vi khuaån seõ cheát raát ít; öùng duïng tính chaát naêy ñeå laøm ñoâng khoâ. Nha baøo laø traïng thaùi maát nöôùc töï nhieân cuûa vi 40
  41. 41. pH: Ña soá vi khuaån thích hôïp vôùi pH trung tính, khi pH cao hay thaáp quaù ñeàu laøm maát caân baèng trao ñoåi chaát gaây cheát cho vi khuaån. AÙp suaát thaåm thaáu: ña soá vi khuaån phaùt trieån ôû aùp suaát thaåm thaáu baèng 7 at (7 - 9% Nacl) Oxy: Vi khuaån hieáu khí khoâng soáng ñöôïc trong moâi tröôøng khoâng coù oxy khí vaø ngöôïc laïi. Nhieät ñoä: ña soá vi khuaån phaùt trieån ñöôïc töø 18 oC ñeán 40oC thích hôïp nhaát 37oC. Laïnh thì chæ haïn cheá phaùt trieån chöù khoâng cheát. Giöõ chuûng vi khuaån thì ñeå tuû laïnh coøn dieät vi khuaån thì phaûi duøng nhieät ñoä cao nhö tuû saáy noài haáp.* AÙnh saùng: aùnh saùng maët trôøi coù tia töû ngoaïi cho neân coù taùc duïng dieät khuaån. Tia töû ngoaïi thöôøng duøng ñeå khöû khuaån trong phoøng moå, buoàng nuoâi caáy vi khuaån. 41
  42. 42. Hoaù hoïc• Hoaù chaát coù loaïi kích thích phaùt sinh, phaùt trieån, cuõng coù loaïi öùc cheá sinh saûn vi khuaån.• Caùc loaïi öùc cheá phaùt trieån vi khuaån cuõng coù 2 loaïi: gieát cheát (saùt khuaån) vaø öùc cheá vi khuaån.• Ngöôøi ta thöôøng duøng chæ soá phenol ñeå ñaùnh giaù taùc duïng saùt khuaån cuûa moät loaïi hoaù chaát ngang vôùi noàng ñoä toái thieåu cuûa phenol ñuû ñeå saùt khuaån.• Acid vaø bazô: coù khaû naêng phaân ly thaønh ion raát maïnh neân laøm cho pH cuûa moâi tröôøng thay ñoåi, phaùt sinh taùc duïng saùt khuaån.• Muoái kim loaïi: muoái cuûa nhieàu kim loaïi naëng coù taùc duïng saùt khuaån. Muoái ñoàng saùt khuaån yeáu. Sunfat ñoàng taùc duïng toát vôùi naám. Muoái baïc taùc duïng ñaëc bieät vôùi naám men. Muoái Hg ñöôïc duøng nhieàu nhaát ñeå taåy ueá. Muoái Asen trò caùc beänh xoaén khuaån, Giang mai, amip 42
  43. 43. Nhoùm Halogen. Iod saùt khuaån toát.Muoái Cl ñöôïc duøng nhieàu nhaát ñeà taåy ueá.Phenol: laø thuoác saùt khuaån toát. Noàng ñoä 1/10 - 1/80 thì trong voøng 10-15 phuùt coù theå gieát heát vi khuaån ñang phaùt trieån. Vôùi noàng ñoä 5% trong 24 giôø seõ gieát cheát caû nha baøo coù söùc ñeà khaùng cao nhaát. Coàn coù taùc duïng saùt khuaån nheï. Röôïu ethylic saùt khuaån theo noàng ñoä, toát nhaát laø 70oAndehyt: Raát ñoäc vôùi vi khuaån. Formol laø chaát saùt khuaån maïnh nhaát, coù theå söû duïng ôû traïng thaùi hôi hay dung dòch.Caùc thuoác nhuoäm: cuõng coù taùc duïng saùt khuaån, taåy ueá thöôøng duøng ñeå öùc cheá söï phaùt trieån taïp khuaån. Noùi chung taùc duïng cuûa hoaù chaát phuï thuoäc vaøo noàng ñoä, thôøi gian tieáp xuùc, nhieät ñoä thaønh phaàn moâi tröôøng xung quanh, noàng ñoä cuûa vi sinh vaät vaø khaû naêng ñeà khaùng cuûa chuùng. 43
  44. 44. PHÖÔNH PHAÙP NGHIEÂN CÖÙU Nhôø kính hieàn vi quang hoïc, kính hieån vi ñieän töû, caùc nhaø khoa hoïc coù theå nhìn thaáy ñöôïc teá baøo caáu truùc sieâu vi, vi khuaån vôùi ñöôøng kính aát nhoû:• 1 m = 100 mm = 106 µ = 109 nm =1010 A0• Quan saùt vi sinh vaät treân caùc tieâu baûn coá ñònh nhuoäm maøu.• Caùc phöông phaùp nhuoäm maøu phoå bieán:- Nhuoäm ñôn (xanh metylen, cacbonfuchsin, tím Gentian).- Nhuoäm phaân ly goàm:+ Gram: vi sinh vaät ñöôïc chia thaønh 2 nhoùm lôùn:* Gram döông giöõ maøu tím Gentian .* Gram aâm maát maøu khi taåy do ñoù seõ nhuoäm maøu phuï hoàng safranin* Nhuoäm ñaëc bieät: goàm nhuoäm aâm , nhuoäm noäi baøo töû, nhuoäm tieâu mao, nhuoäm huyønh quang. 44

×