Your SlideShare is downloading. ×
Risicomanagement Bij Huisvestingsprojecten
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Risicomanagement Bij Huisvestingsprojecten

429
views

Published on

Risicomanagement wordt in veel projecten slechts mondjesmaat toegepast. Nu …

Risicomanagement wordt in veel projecten slechts mondjesmaat toegepast. Nu
ook financiers hier meer op aandringen, lijkt een kentering
ophanden. Voor een succesvolle implementatie zijn wel innovaties nodig. Er kan
veel worden geleerd en overgenomen van de infrastructurele sector. Een sector waar AT Osborne ook veel ervaring heeft en door zijn multidisciplinaire aanpak huisvestingsmanagement op een nieuwe wijze belicht in dit artikel van mijn collega\'s Gehner en De Jong.


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
429
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. r is ic o manag e m e nt in n ovat ie innovaties voor een succesvolle implementatie risicomanagement bij huisvestingsprojecten in de praktijk van infrastructuurprojecten wordt risicomanagement standaard toegepast bij projecten. Rijkswaterstaat heeft als professionele opdrachtgever ongeveer acht jaar geleden risicomanagement geïmplementeerd en onderdeel gemaakt van iedere uitvoerende projectorganisatie. Bij huisvestingsprojecten ligt dit anders. opdrachtgevers van dergelijke projecten hebben slechts een enkele keer te maken met een dergelijk complex project. De eigenaar-gebruiker kan zich moeilijk verlaten op ervaring en intuïtie en dus lijkt risicomanagement een vanzelfsprekende aangelegenheid. niets is minder waar. TeksT: ellen Gehner en InGrId de JonG risicomanagement wordt in dit communicatiemiddel voor alle hoe daarop geacteerd moet worden. soort projecten, zoals de realisatie betrokken partijen. Door in termen risicomanagement is dan veel meer van een ziekenhuis, het bouwen van van risico’s te communiceren ont­ dan een administratieve handeling een nieuw universiteitsgebouw of staat er een gezamenlijk beeld over gericht op het opstellen van een het (her)ontwikkelen van de eigen wat er speelt, wat belangrijk is en risicodossier. risicomanagement leidt kantoorhuisvesting, slechts mond­ tot bewustwording van de risico’s en jesmaat toegepast. nu ook financiers het efficiënt inzetten van de meestal en verzekeraars hier steeds meer schaarse middelen. in plaats van te op aandringen, lijkt een kentering moeten reageren op onverwachte, ophanden. Voor een succesvolle ongewenste gebeurtenissen, stelt implementatie zijn wel innovaties risicomanagement projectmanagers nodig: zowel de methodiek van risi­ in staat om proactief te handelen en comanagement als de organisatie daarmee de kans op het optreden moet worden aangepast. Dit artikel van risico’s te verkleinen en de schetst hoe deze innovaties vorm­ gevolgen te beperken. gegeven kunnen worden. Daarnaast levert risicomanagement een toegevoegde waarde bij het Toegevoegde waarde maken van belangrijke investerings­ in algemene zin ligt de meerwaarde Dr. ir. Ellen Gehner beslissingen. een belangrijk verschil van een systematische aanpak van is adviseur risicomanagement tussen een huisvestingsproject en een risicomanagement in het expliciet bij AT Osborne. infrastructuurproject is dat investe­ maken van risico’s. Daarmee wordt ringsbeslissingen bij huisvestings­ risicomanagement bij uitstek een projecten gemaakt worden op basis24 Facility ManageMent Magazine | 193 | septeMber 2011
  • 2. innovatie risicomanagemen tRisicomanagement Infrastructuur Huisvesting & Vastgoed InnovatieVoor wie? Professionele opdrachtgever Niet-professionele opdrachtgever(Opdrachtgever) (o.a. Rijkswaterstaat) (Eigenaar-gebruiker)Waarom? Beheersing projectdoelstel- Ondersteuning investerings-(Doel) lingen (geld, tijd, kwaliteit) beslissingen en beheersing businesscaseWelke methode? RISMAN-methode Integrale methode: Koppeling uitvoering en(Marktinnovatie) Toepassing binnen project- - Uitvoeringsrisico’s én exploitatie; team exploitatierisico’s Afweging tussen verschil- - Projectteam én gebruikers lende bedrijfsdoelstellingen aan tafel (rendement, veiligheid, gezondheid, etc.)Hoe te implementeren? Gedragen binnen lijn- Voortrekkersrol nodig Toets huidig niveau aan(Sociale innovatie) organisatie Lijn- en projectorganisatie naar passend ambitieniveau > Niveaus van volwassenheid hoger volwassenheidsniveau organisatieadvies voor imple- in projectorganisaties op één brengen mentatie risicomanagement lijn brengenTabel 1. innovaties in het risicomanagement bij huisvestingsprojecten ten opzichte van infrastructuurprojecten.van een businesscase, terwijl infra­ verwacht dat hij verschillende opnieuw te worden uitgevonden. erstructuurprojecten veelal budget­ belangen – kostenefficiënt ontwerp kan veel worden geleerd en over­gestuurde projecten zijn. bij een versus veiligheid/gezondheid en lage genomen van de infrastructurelebusinesscase staat centraal dat een exploitatielasten – goed afweegt en sector (zie tabel 1). tegelijkertijdinvestering moet worden terugver­ vervolgens communiceert en ver­ moeten de bestaande methodendiend. Of een project rendabel is, antwoordt naar de opdrachtgever. worden aangepast op de specifiekehangt af van de netto­opbrengsten Om dit te kunnen doen, is het zaak kenmerken van huisvestingsprojec­die in de exploitatiefase gehaaldkunnen worden. Daarmee reikt dehorizon van de eigenaar­gebruiker Risicomanagement stelt projectmanagersvan vastgoed tot en met de exploita­tiefase, terwijl bij de meeste infra­ in staat om proactief te handelenstructuurprojecten de projectmana­ger niet verder hoeft te kijken danhet moment van oplevering. enkel in om een systematische analyse te ten: we spreken in dit geval van eenhet geval van DbFM(O)­contracten maken van het effect van de ver­ marktinnovatie. Hierbij gaat het erzal ook deze projectmanager de risi­ schillende ontwerpkeuzes. De vraag vooral om dat niet alleen risico’s inco’s die in de exploitatiefase kunnen is of de huidige risicomanagement­ de uitvoeringsfase, maar ook die inoptreden in zijn beslismodel moe­ methoden geschikt zijn om dit type de exploitatiefase worden meegeno­ten meenemen. risico’s te kunnen managen. men en dat zowel de businesscaseDe langere tijdshorizon van de eige­ als doelstellingen ten aanzien vannaar­gebruiker heeft in de eerste Marktinnovatie bijvoorbeeld beschikbaarheid enplaats impact op de manier waarop naar onze mening vereist een struc­ veiligheid tijdens de exploitatie cen­hij omgaat met risico’s vanuit finan­ turele aanpak van risicomanagement traal staan.cieel­economische doelstellingen. bij huisvestingsprojecten innovatie. De vernieuwing van het risicomana­niet alleen kosten, maar ook opbreng­ Maar het wiel hoeft zeker niet gement zit enerzijds in het proces ensten zullen moeten worden mee­ anderzijds in de inhoud. Op hoofd­genomen. en bij de kosten gaat het lijnen verandert er niets aan hetniet alleen om de directe investerin­ cyclische proces van risicomanage­gen van de nieuwbouw, maar ook ment, dat bestaat uit het identifice­om de exploitatielasten. Deze kun­ ren, analyseren en prioriteren vannen worden verlaagd door de juiste risico’s, om vervolgens beheers­initiële investeringen te doen in maatregelen te bepalen en uit teinstallaties, duurzaamheid en facili­ voeren. Het belangrijkste verschiltaire zaken. een risico als stijgende met infrastructuurprojecten is datenergieprijzen kan daarmee worden de uiteindelijke gebruiker van hetbeperkt. project veel meer betrokken dient teDe eigenaar­gebruiker heeft daar­ worden in het proces van identifice­naast ook andere doelstellingen. ren van risico’s. De reden hiervoor isDit speelt vooral bij zeer specifieke Mr. Ingrid A.W. de Jong dat de gebruiker in hoge mate bepaaltgebouwen, zoals ziekenhuizen. De is senior adviseur gezondheidszorg of de huisvesting functioneert (enfunctionaliteit, veiligheid en gezond­ bij AT Osborne. daarmee de productiviteit van eenheid staan bij zulke projecten cen­ bedrijf).traal. Van de projectmanager wordt De inhoudelijke vernieuwing zit Facility ManageMent Magazine | 193 | septeMber 2011 25
  • 3. r is ic o manag e m e nt in n ovat ie Strategie en beleid een risicoanalyse die is gemaakt voor de realisatie van een containerter­ De mate waarin risicomanagement minal. Het belangrijkste exploitatie­ een rol speelt bij het bereiken van de doelstellingen en het maken risico is de uitval van een kraan die van strategische keuzes. zorgt voor overslag van containers Middelen Leiderschap van wal naar schip en vice versa. in De mate waarin het management De mate waarin het management het ontwerp moet er alles aan wor­ middelen (tijd, geld, capaciteit, het belang van het risicomanage- den gedaan om de kans op dit risico tools) ter beschikking stelt voor ment uitdraagt en daar ook zelf risicomanagement. naar handelt. zo veel mogelijk te verkleinen. Door Risico- dit risico centraal te stellen en te management analyseren op welke manier dit in Procedures Betrokkenheid de ontwerp­ en uitvoeringsfase kan De mate waarin De mate waarin medewerkers het worden verkleind, kunnen keuzes risicomanagement is belang van risicomanagement geïntegreerd in de onderkennen en daar ook naar met betrekking tot bijvoorbeeld de organisatieprocessen. handelen. specificaties en de te selecteren partij Verankering in de organisatie voor de levering van de kranen wor­ De mate waarin taken en verantwoordelijkheden voor den ondersteund. risicomanagement efficiënt in de een ander praktijkvoorbeeld is de organisatie zijn belegd. wijze van risicobeheersing bij de realisatie van een ziekenhuisproject. Figuur 1. De zes aspecten van risicovolwassenheid. in dit project opteerde de project­ manager uit oogpunt van kosten en vooral in de omgang met de lange beheersen: door vroegtijdig na te technische maakbaarheid voor één tijdshorizon van de eigenaar­gebrui­ denken over exploitatierisico’s met luchtbehandelingskast per vier ope­ ker. Het gaat erom risico’s te identi­ betrekking tot het functioneren van ratiekamers. gebruikers opteerden ficeren die kunnen optreden in de een omgeving kunnen nadelige situ­ voor één luchtbehandelingskast per exploitatiefase van een project en aties worden voorkomen. operatiekamer, zodat het risico dat die kunnen worden beheerst in de capaciteit verloren zou gaan bij uit­ fase waarin een project zich op dat Praktijkvoorbeelden val of onderhoud wordt geminima­ moment bevindt. De ontwerpfase is Dit kan worden toegelicht aan de liseerd. Het compromis leidde tot de ultieme fase om risico’s te hand van een praktijkvoorbeeld van één luchtbehandelingskast op twee advertentie Service Betrouwbare servicepartner Besam, 1e klas service aan alle merken automatische deuren, luchtgordijnen en rolluiken. ✓ dag en nacht bereikbaar ✓ 2-uurs service bij calamiteiten ✓ 100% zekerheid ✓ focus op kostenbeheersing www.besam.nl Besam Nederland BV • Tel: 0318-698969 • Fax: 0318-638346 • info@besam.nl • www.besam.nl ASSA ABLOY, the global leader in door opening solutions adv-fmm-188x130-V2.indd 1 04-08-11 16:0226 Facility ManageMent Magazine | 193 | septeMber 2011
  • 4. innovatie risicomanagemen toperatiekamers, omdat een nadere ten. Om risicomanagement bij huis­analyse aantoonde dat daarmee de vestingsprojecten succesvol te Vooruitstrevend Risicomanagement is de basisbedrijfscontinuïteit ook goed implementeren is het van belang van waaruit wij werkengewaarborgd kon worden. om te onderzoeken in hoeverre dein hetzelfde project is extra zorg manier van handelen binnen een Pro-actiefbesteed aan het risico van te veel organisatie een aanpassing behoeft. We werken pro-actief aan dedeurbewegingen tijdens een operatie, in dit geval spreken we van een beheersing van alle risicoswat kan leiden tot infecties bij de sociale innovatie.patiënt. Om het aantal deurbewe­ De mate waarin een organisatie ver­ Berekenendgingen tijdens de operatie te minima­ anderd dient te worden – of anders We hebben systemen omliseren is besloten niet alleen deur­ gezegd meer volwassen zou moeten alle risicos te managentellers in het ontwerp op te nemen, worden – kan worden beoordeeld metmaar ook de registratie daarvan digi­ de door at Osborne ontwikkelde Reactieftaal te koppelen aan de verslagleg­ volwassenheidsthermometer. Deze Risicos zijn belangrijk; we doenging van de ingreep. tegelijkertijd is thermometer beoordeelt een organi­ er veel aan als ze optredenafgesproken de procedures zo aan te satie op de volgende aspecten:scherpen dat alles wat tijdens de • strategie en beleid, Inactiefingreep nodig is ook daadwerkelijk • leiderschap, Wat maakt het uit zolang weal in de operatiekamer aanwezig is. • betrokkenheid, niet aangesproken wordenin dit project is gekozen voor tech­ • verankering in de organisatie,nische oplossingen om risico’s daar • procedures, Figuur 2. niveaus in volwassenheid vanwaar mogelijk te voorkomen en niet • middelen. risicocultuur in een organisatie.afhankelijk te maken van het gedragvan het personeel. in figuur 1 staat een korte omschrij­ Conclusie ving van elk van deze aspecten. per eigenaar­gebruikers die voor eensociale innovatie aspect wordt bekeken op welk niveau nieuw huisvestingsvraagstuk staangedrag speelt ook een belangrijke men staat. Dit varieert van inactief doen er goed aan om risicomanage­rol bij de implementatie van risico­ tot vooruitstrevend (zie figuur 2). ment te implementeren. Hiermeemanagement. Wil risicomanage­ een organisatie hoeft niet direct de kunnen investeringsbeslissingenment een succes worden, dan is een ambitie te hebben om de hoogste beter worden onderbouwd, kan finan­organisatiecultuur waarin het onze­ trap van de ladder te bereiken; men ciering makkelijker worden geregeldkerheidsmanagement een gedragenonderdeel is in de totale bedrijfsvoe­ring essentieel. Het gaat daarbij De vernieuwing van het risicomanagementzeker niet alleen om het implemen­teren van risicoanalysetechnieken, zit in het proces en in de inhoudmaar ook om het stellen van dejuiste beleidskaders, het verdelenvan verantwoordelijkheden, het uit­ moet een niveau nastreven dat past en kunnen risico’s tijdens de exploi­dragen van het belang van onzeker­ bij de aard van de organisatie en de tatie worden gereduceerd. Om al dezeheidsmanagement en het zorgen projecten die worden uitgevoerd. voordelen daadwerkelijk te behalenvoor de juiste middelen (kennis, tijd) Door het in kaart brengen van het is het wel zaak om de juiste risico­om onzekerheidsmanagement op de gewenste ambitieniveau (‘to be’) en de managementmethode toe te passenjuiste manier uit te kunnen voeren. huidige situatie (‘as is’) kan worden – wat vraagt om een marktinnovatie –in de infrastructuursector, en met bepaald hoe de sociale innovatie en voor een goede inbedding in dename bij rijkswaterstaat, heeft het moet worden vormgegeven, zodat organisatie te zorgen – wat een soci­risicomanagement al een bepaalde risicomanagement daadwerkelijk ale innovatie betekent. Op die maniervolwassenheid bereikt ten aanzien toegevoegde waarde gaat leveren. ontstaat er een cultuur waarin risico’svan al deze organisatorische aspec­ openlijk besproken en proactief beheerst worden en is het risico­ management integraal onderdeel samenvatting geworden van het projectmanage­ Risicomanagement wordt in veel projecten slechts mondjesmaat toegepast. Nu ook financiers en verzekeraars hier meer op aandringen, lijkt een kentering ment. Voor het zover is, zullen ophanden. Voor een succesvolle implementatie zijn wel innovaties nodig. Er kan opdrachtgevers een voortrekkersrol veel worden geleerd en overgenomen van de infrastructurele sector. Tegelijkertijd moeten nemen en moeten investe­ moeten de bestaande methoden worden aangepast op de specifieke kenmerken ren in de noodzakelijke innovaties. van huisvestingsprojecten: we spreken in dit geval van een marktinnovatie. Gedrag speelt ook een belangrijke rol bij de implementatie van risicomanage- ment. Om risicomanagement bij huisvestingsprojecten succesvol te implemen- teren is het van belang om te onderzoeken in hoeverre de manier van handelen binnen een organisatie aanpassing behoeft. In dit geval spreken we van sociale innovatie. Facility ManageMent Magazine | 193 | septeMber 2011 27