Seminar 14-10-09 - nieuw suppletieadvies van de gezondheidsraad voor vitamine d

310 views
233 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
310
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Seminar 14-10-09 - nieuw suppletieadvies van de gezondheidsraad voor vitamine d

  1. 1. Nieuw suppletieadvies van de Gezondheidsraad voor vitamine D. Prof. dr. ir. Gertjan Schaafsma Lectoraat Sport, Voeding en Leefstijl
  2. 2. IWO, 14-10-2009, Vitamii Onderwerpen • Inleiding - Normen voor voedingsstoffen - Werkwijze Gezondheidsraad - De adviesaanvraag • Stand van de kennis • Vitamine D status Ned. Bevolking • Algemeen- en Suppletieadvies • Beleid en Aanbevelingen • Conclusies
  3. 3. IWO, 14-10-2009, Vitamii Inleiding
  4. 4. IWO, 14-10-2009, Vitamii Normen voor voedingstoffen
  5. 5. IWO, 14-10-2009, Vitamii Werkwijze van de Gezondheidraad  Advisering van de overheid en het parlement over volksgezondheid (‘Evidence-based beleid’)  Advies over gezondheidszorg, preventie, voedsel en voeding, milieu en arbeidshygiëne  Onafhankelijke advisering  Rapporten worden opgesteld door multidisciplinaire commissies  Peer review door beraadsgroepen
  6. 6. IWO, 14-10-2009, Vitamii Adviesaanvraag Minister van VWS  Hoe kan een optimale inname van vitamine D worden gewaarborgd?  Houd rekening met: • Nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen • Europese wet- en regelgeving
  7. 7. IWO, 14-10-2009, Vitamii Samenstelling van de Commissie • Prof. dr. ir. G. Schaafsma (vz) Voedingsfysioloog • Dr. H. van den Berg Voedingskundige/biochemicus • Drs. E.N. Blok Beleidsadviseur VWS • Prof. dr. ir. H.J. Blom Klinisch Biochemisch Geneticus • Prof. dr. ir. C.P.G.M. de Groot Voedingsfysioloog • Dr. M. den Heijer Endocrinoloog • Dr. K.F.A.M. Hulshof Voedingskundige • Prof. dr. P.T.A.M Lips Endocrinoloog • Prof. dr. I.M.C.M. Rietjens Toxicoloog • Prof. Dr. P.J.J. Sauer Kinderarts • Prof. dr. P. van ‘t Veer Voedingskunige/epidemioloog • Dr. T. Vulsma Kinderarts/endocrinoloog • Dr. ir. R.M. Weggemans (secr.) Voedingskundige • Dr. ir. C.J.K. Spaaij (secr.) Voedingskundige
  8. 8. IWO, 14-10-2009, Vitamii Deelnemers werkconferentie vit. D • Prof. dr. ir. D. Kromhout (Vz) Vice Vz Gezondheidsraad • Dr. A.M. Boot Kinderarts/endocrinoloog • Prof. dr. R. Bouillon Endocrinoloog • Prof. Dr. H.J.J. Verhaar Internist/geriater • Prof. dr. B.J.C. Middelkoop Gezondheidszorgdeskundige • Leden van de Commissie
  9. 9. IWO, 14-10-2009, Vitamii Peer Review van het Advies  Beraadsgroep Geneeskunde van de GR  Beraadsgroep Voeding van de GR
  10. 10. IWO, 14-10-2009, Vitamii Stand van de kennis
  11. 11. IWO, 14-10-2009, Vitamii Hoe komen we aan vitamine D?  Synthese van vitamine D in de huid onder invloed van zonlicht (80%)  Vitamine D in de voeding (20%)  Serum calcidiol, indicator vitamine D status
  12. 12. IWO, 14-10-2009, Vitamii Vitamine D in de voeding (µg/100g) Haring 22,5 Makreel 17,5 Zalm 12,5 Margarine 7,5 Boter 2,5 Ei 1,75 Vlees 1,0 Lever 3,0 Melk 0,1
  13. 13. IWO, 14-10-2009, Vitamii Synthese van vitamine D in de huid  Zonlicht 280-320 nm  Mate van blootstelling (oppervlak, duur)  Bewolking  Jaargetijde  Geografische breedte  Leeftijd  Huidkleur
  14. 14. IWO, 14-10-2009, Vitamii Fysiologie en pathologie  Van belang voor stevige botten, en mogelijk ook groei en ontwikkeling van cellen, spierfunctie en immuunsysteem • Te weinig: spierzwakte en krampen, Engelse ziekte, osteomalacie • Te veel: hoog calciumgehalte van bloed en urine, nierstenen, calciumafzetting in zachte weefsels
  15. 15. IWO, 14-10-2009, Vitamii Discussie over calcidiol steefwaarde (I) There is considerable discussion of the serum concentrations of 25(OH)D associated with deficiency (e.g., rickets), adequacy for bone health, and optimal overall health. A concentration of <37.5 nanomoles per liter is generally considered inadequate; concentrations >37.5 nmol/L are recommended. Higher levels are proposed by some (>75 nmol/L) as desirable for overall health and disease prevention, but insufficient data are available to support them. Serum concentrations of 25(OH)D consistently >500 nmol/L are potentially toxic. National Institute of Health (2009)
  16. 16. IWO, 14-10-2009, Vitamii Discussie over calcidiol streefwaarde (II) In March 2007, a group of vitamin D and nutrition researchers (Vieth et al., 2007) published a controversial and provocative editorial contending that the desirable concentration of 25(OH)D is ≥75 nmol/L. They noted that supplemental intakes of 400 IU/day of vitamin D increase 25(OH)D concentrations by only (7-12 nmol/L) and that daily intakes of approximately 1,700 IU are needed to raise these concentrations from 50 to 80 nmol/L. National Institute of Healh (2009)
  17. 17. IWO, 14-10-2009, Vitamii Nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen (I) 10-20 microgram vitamine D/dag en 0,5-1,0 gram calcium/dag: Overtuigend: Verlaagt het risico een bot te breken met 13 % (95%-bti 0,77-0,97) (Cranney , 2007; Tang, 2007; Huang, 2006) Aannemelijk: Vermindert de afname in botdichtheid (Cranney , 2007) Vermindert het risico op vallen met 15 % (95%-bti 0,76-0,96) (Cranney , 2007) Onderzoek in met name blanke, postmenopauzale vrouwen; sterkste effecten bij ouderen die niet-zelfstandig wonen
  18. 18. IWO, 14-10-2009, Vitamii Nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen (II)  Serum calcidiolgehalte > 30 nmol/l: geen deficiëntieverschijnselen  Voor vrouwen vanaf 50 en mannen vanaf 70 Serum calcidiolgehalte > 50 nmol/l Voordeel: Lager risico op botbreuken en mogelijk ook lager risico op vallen en langzamere afname in botdichtheid
  19. 19. IWO, 14-10-2009, Vitamii Nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen (III) Aannemelijk: • Een hoog serum calcidiolgehalte hangt samen met lager risico op:  inwendige vormen van kanker  lagere bloeddruk (WCRF, 2007; Holick, 2004) Onvoldoende: • Relatie tussen vitamine D-inname en kanker/bloeddruk • Relatie tussen vitamine D-inname en status en hart- en vaatziekten, auto-immuunaandoeningen, infectieziekten en type 2 diabetes (WCRF, 2007; Holick, 2004)
  20. 20. IWO, 14-10-2009, Vitamii Nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen (IV) Onvoldoende:  Verhogen van de aanvaardbare bovengrens voor vitamine D-inname (Hathcock, 2007) • risicobepaling betreft voornamelijk kortdurende onderzoeken (max. 6 maanden) • vitamine D vergiftiging treedt vaak pas na enige jaren van een te hoge inname op  Daarom: Veilige bovengrens van inname: EFSA
  21. 21. IWO, 14-10-2009, Vitamii Nieuwe wetenschappelijke ontwikkelingen (V)  Huidige suppletie-adviezen aan lage kant om minimumstreefwaarden voor calcidiol te behalen  Voorstel voor extra vitamine D nodig bovenop een gezonde voeding en voldoende buitenkomen
  22. 22. IWO, 14-10-2009, Vitamii Vitamine D status van de Nederlandse bevolking
  23. 23. IWO, 14-10-2009, Vitamii Vitamine D-tekort onder alle lagen van de bevolking  Bewoners van verzorgingshuizen en verpleeghuizen: 80 %  zelfstandig wonende ouderen: 50 % lichte huidskleur donkere huidskleur kinderen 5 % 15-30 % zwangeren 5-10 % 55-65 % volwassenen 5-10 % 15-60 %
  24. 24. IWO, 14-10-2009, Vitamii Gebruik van supplementen met vitamine D Algemene bevolking  Kinderen • 1 jaar: 96 % • 3-4 jaar: 40 %  Volwassenen en ouderen: 25-30 %  Allochtonen: 6-26 % (m.n. laag onder Turken en Marokkanen)  Vrouwen die zwanger zijn: 37-63 % Ocké (2005);Van der Meer (2008)
  25. 25. IWO, 14-10-2009, Vitamii Dosis vitamine D uit supplementen volgens advies op etiket  Kinderen: • P50 3,8 mcg/dag • P95 9 mcg/dag  Niet specifiek voor kinderen: • P50 5,0 mcg/dag • P95 10,0 mcg/dag Ocké (2005)
  26. 26. IWO, 14-10-2009, Vitamii Algemeen – en Suppletieadvies
  27. 27. IWO, 14-10-2009, Vitamii Algemeen advies  Gevarieerde voeding volgens Richtlijnen Goede Voeding.  Dagelijks kwartier naar buiten met ten minste hoofd en handen ontbloot. Levert voldoende vitamine D voor:  Personen van 4 tot 50 jaar (vrouwen) en 70 jaar (mannen) met een lichte huidskleur én die voldoende buitenkomen.  Voor andere groepen: voorstel voor extra vitamine D
  28. 28. IWO, 14-10-2009, Vitamii Suppletie-advies (I) 10 µg vitamine D/dag in combinatie met een voldoende calciuminname  Kinderen tot 4 jaar  Personen met een donkere huidskleur  Personen die onvoldoende buitenkomen  Vrouwen die een sluier dragen  Vrouwen die zwanger zijn of borstvoeding geven  Vrouwen vanaf 50 jaar  Mannen vanaf 70 jaar
  29. 29. IWO, 14-10-2009, Vitamii Suppletie-advies (II) 20 µg/dag in combinatie met een voldoende calciuminname  Personen met osteoporose of die in een verpleeg- of verzorgingshuis wonen  Vrouwen vanaf 50 jaar • met een donkere huidskleur • die onvoldoende buitenkomen • die een sluier dragen  Mannen vanaf 70 jaar • met een donkere huidskleur • die onvoldoende buitenkomen
  30. 30. IWO, 14-10-2009, Vitamii Andere maatregelen  Verrijking van basisvoedingsmiddelen die door risicogroepen worden gebruikt • Melk en melkvervangers (10 µg/liter) • Olie (4,5 µg/100 kcal)  Deze producten leveren samen ~ 5 µg/dag en voorzien in een deel van extra behoefte Verkaik-Kloosterman (2008)
  31. 31. IWO, 14-10-2009, Vitamii Beleid en Aanbevelingen
  32. 32. IWO, 14-10-2009, Vitamii Effecten van het Nederlandse beleid (I)  Voorlichting • niet consistent m.u.v. jonge kinderen • minder effectief bij deel van risicogroepen (allochtonen)  Zonlichtblootstelling • consistente boodschap
  33. 33. IWO, 14-10-2009, Vitamii Effecten van het Nederlandse beleid (II) Vrijwillige verrijking:  Vrijstelling: 4,5 µg vitamine D/100 kcal  Geen gegevens over inname van vitamine D uit deze producten
  34. 34. IWO, 14-10-2009, Vitamii Aanbevelingen (I)  Breid voorlichting over vitamine D uit en maak de boodschap consistent.  Tijd buitenshuis doorbrengen.  Gezonde voeding (inclusief smeer- en bakvetten, vette vis).  Supplementen.  Verrijkte voedingsmiddelen als niet- geheel toereikend alternatief.
  35. 35. IWO, 14-10-2009, Vitamii Aanbevelingen (II)  Monitor effecten nieuw beleid  Regel op Europees niveau het type voedingsmiddel dat mag worden verrijkt  Evalueer de voedingsnormen voor vitamine D
  36. 36. IWO, 14-10-2009, Vitamii Conclusies 1. Vitamine D voorziening NL bevolking baart zorgen. 2. Consistente voorlichting m.b.t. suppletie heeft prioriteit. 3. Verrijking van basisvoedingsmiddelen (melk, olie) kan deel van problematiek oplossen. 4. Nader onderzoek noodzakelijk naar lange- termijn veiligheid en mogelijke gezondheidsvoordelen van hogere doses van vitamine D.

×