Your SlideShare is downloading. ×
Seminar 08 12-2007 - osteoporose bij mannen
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Seminar 08 12-2007 - osteoporose bij mannen

145
views

Published on

Published in: Health & Medicine

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
145
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Osteoporose bij mannen dr. W. de Ronde, internist- endocrinoloog VUMC
  • 2. • Wat is nou echt het verschil tussen mannen en vrouwen?
  • 3. Mw K. • 18 jaar – Verwezen ivm primaire amenorroe • Voorgeschiedenis – Als zuigeling liesbreukcorrectie
  • 4. Mw K • Lichamelijk onderzoek – Niet zieke vrouw – Opvallend weinig schaam-en okselbeharing – VT: geen portio/uterus palpabel
  • 5. Mw K • Lab – LH 36 IU/l (n <8) – Testosteron 17 nmol/l (<2.5) – Estradiol 83 pmol/l (100-800) • TVE – Geen uterus / gonaden herkenbaar • chromosoomonderzoek – 46 XY
  • 6. Mw K • Diagnose – Compleet androgeen ongevoeligheids syndroom (CAIS) agv mutatie in de androgeenreceptor
  • 7. SRY
  • 8. Mw K. • DEXA: – T score LWK –0.3 – T score heup +0.4 • Moet u mannelijke of vrouwelijke normaalwaarden aanhouden? • Hoe verklaart u de normale BMD?
  • 9. DHEA Cortisol Cholesterol Pregnenolone 17-hydroxy Progesterone 17-hydroxy Pregnenolone DHEAS DHEA Androstenedione Testosterone Estradiol Estrone DHEAS aromatase
  • 10. Oestradiol in nmol/l 0 0,1 0,2 0,3 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 Vrouwen (premenopauze) mannen Vrouwen (postmenopauze)
  • 11. Testosteron in nmol/l 0 5 10 15 20 25 30 35 40 mannen vrouwen
  • 12. Conclusies 1 • Het vrouwelijk fenotype is de “default setting” van de mens • Het mannelijk fenotype hangt samen met de aanwezigheid van testosteron (en dus niet met de afwezigheid van oestradiol) • Een “mannelijke” hoeveelheid oestradiol lijkt genoeg voor de ontwikkeling van “normaal’ vrouwelijk bot • Mannelijk bot is dus vrouwelijk bot + testosteron
  • 13. Wat doet testosteron extra op het bot?
  • 14. Gemiddelde LS BMD in mannen en vrouwen 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 1,1 1,2 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 age LSBMD male female
  • 15. Gemiddelde heup BMD in mannen en vrouwen 0,4 0,5 0,6 0,7 0,8 0,9 1 1,1 1,2 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 age totalhipBMD male female
  • 16. femurschacht
  • 17. Mannen hebben groter bot a BMD man > a BMD vrouw v BMD man = v BMD vrouw
  • 18. Juan et al. JBMR 2003 prepuberteit puberteit Volwassen leeftijd
  • 19. Conclusies 2 • Testosteron draagt door periostale botappositie in de puberteit bij aan groter en sterker bot • Na de puberteit zorgt testosteron (door het daaruit gevormde oestradiol) voor remming van de botturnover
  • 20. Waarom krijgen mannen osteoporose? • door onvoldoende blootstelling aan testosteron (en oestradiol) tijdens de puberteit (kleiner, fragieler bot, lagere piekBMD) • Door verhoogde botturnover agv – Hypogonadisme – Overige oorzaken
  • 21. heup BMD in mannen
  • 22. Conclusie 3 • De pathogenese van een lage aBMD bij mannen en vrouwen is grotendeels gelijk maar: – Mannen hebben meer reserve (hogere piek aBMD) – Mannen hebben geen menopauze – Mannen worden gemiddeld minder oud
  • 23. Conclusie 4 • Aangezien mannen geen menopauze hebben dient altijd onderzoek te worden gedaan naar secundaire oorzaken van osteoporose • Een T score –2.5 SD verlangt aanvullende analyse maar niet noodzakelijkerwijs behandeling.
  • 24. Mw T 45 jaar • Heeft 5 jaar geleden een geslachtsaanpassende operatie ondergaan in Thailand (man-vrouw). • Ze zegt al zeker 3 jaar geen hormonen meer te gebruiken. • De HA verwijst haar met de vraag” gaarne uw advies en begeleiding van deze patiente”
  • 25. • DXA: – T score LWK –2.3 SD – T score heup –1.8 SD • De dexalaborant heeft de normaalwaarden voor vrouwen gehanteerd en vraagt aan u of dat terecht is. • Heeft deze patient osteoporose?
  • 26. Verschillende drempels voor mannen en vrouwen? Man Vrouw -2.5 -1.6
  • 27. Verschillende drempels voor mannen en vrouwen? Man Vrouw -3.4 -2.5
  • 28. Conclusies 4 • Het hanteren van verschillende drempels van absolute BMD voor mannen en vrouwen staat gelijk aan sexediscriminatie • Door het kiezen van een behandelingsdrempel bij mannen van –2.5 SD is de NNT mogelijk onnodig hoog.
  • 29. behandelopties • Bisfosfonaten • Teriparatide • Testosteron • Oestradiol • Raloxifen
  • 30. 1e auteur middel n Duur (wk) Δ BMD% fracturen androgeendeprivatie Smith 2001 pamidronaat 60 mg/12 wk 47 48 stabiel ND Diamond 2001 pamidronaat 90 mg 21 26 +2-10% ND Smith 2003 Zoledronaat 4mg/12 wk 106 52 +1.1-5.6% ND Smith 2004 Raloxifen 60 mg/d 48 52 +1% ND Greenspan 2007 Alendronaat 70 mg/wk 112 52 +1.6-3.7% ND
  • 31. 1e auteur middel n Duur (wk) Δ BMD% fracturen osteoporose Orwoll 2000 Alendronaat 10 mg/d 241 104 +2.5-7.1 RR -60% Ringe 2001 Alendronaat 10 mg/d 134 104 +5.2-10.1 RR -60% Finkelstein 2003 Alendronaat 10 mg/d 28 120 +4.8-11.1 ND PTH 40μg/d 27 96 +6.4-25.8 ND Ringe 2006 Risedronaat 5 mg/d 316 52 +1.8-4.7 RR -60%
  • 32. 1e auteur middel n Duur (wk) Δ BMD% fracturen na CVA Sato 2005 Risedronaat 2.5 mg/d 280 72 +2-3% RR-80% Bij ziekte van Parkinson Sato 2007 Risedronaat 2.5 mg 242 104 +2.2% RR-67%
  • 33. testosterontherapie • Lijkt alleen zin te hebben als het botverlies met enige zekerheid kan worden toegeschreven aan testosterongebrek • De grootte van het effect hangt in belangrijke mate af van de uitgangswaarde van het testosteron (en de toegediende dosis)
  • 34. conclusies • Altijd onderzoek naar secundaire oorzaken • Behandelindicatie laten leiden door ingeschatte absolute fractuurrisico (zie vrouwen) • Behandelingsopties bisfosfosfonaten, testosteron (oestradiol) of PTH afhankelijk van ernst en oorzaak.
  • 35. LWK
  • 36. femurhals