h nt sHyponatriemie en vitamines               ig e              r k          en bot           yZillikensi        p ill   ...
Onderwerpen                    t s                   h n• De relatie tussen milde hyponatriemie bij                 ig e  ...
Hyponatriemie en bot:              achtergrond                      t s                     h n                   ig e• Mi...
Oorzaken hyponatriemie                  t s• Syndrome of inappropriate antidiuretic                 h n               ig e...
Methoden: De Rotterdam Studie                       t s                      h n• 5,208 deelnemers, ≥ 55 jaar             ...
Resultaten – Baseline gegevens                        t s                       h n• 4,809 normaal natrium, 399 hyponatrie...
Resultaten – Fracturen                     t s                    h nNiet-wervel fracturen                  ig e• 17.3% ve...
Resultaten – Mortaliteit            t s           h n         ig e              Normonatremia        r k       y li     p ...
Samenvatting hyponatriemie                    t s                   h n• Milde hyponatriemie bij ouderen is geassocieerd  ...
Beperking                   t s                  h n• Informatie over vallen en serum spiegels                ig e  van na...
Mogelijke mechanismen             t s            h n                 Borgens,          ig e                 Science 1984  ...
Conclusies hyponatriemie                   t s                  h n                ig e• Milde hyponatriemie is een nieuwe...
Vitamine A: dierstudies                       t s                      h n                    ig e                   r k• ...
Vitamine A: studies bij mensen:      observationeel BMD                    t s                   h n• Verband tussen innam...
Vitamine A: studies bij mensen.    observationeel: fracturen                       t s                      h n• In vier s...
Spiegels Retinol en fracturen              t s             h n           ig e          r k         y li       p il   C .o ...
Vitamine A: studies bij mensen.              Trials                    t s                   h n• RCT met vitamine A suppl...
Vitamine A en bot: conclusies                       t s                      h n• Niet altijd consistente resultaten maar ...
B-vitaminen                                    t s                                h belangrijk                        r ki...
In 3 cohort studies: risico op fractuur 2 x bijhogere serum spiegels van homocysteine                          t s        ...
B-vitaminen                                   t s                                 h n  homocysteine spiegels r            ...
B-Vitaminen: 1 trial                         t s                        h n• Japanse interventie studie: 70% reduction    ...
B-PROOF: B-vitamins for the prevention ofosteoporotic fractures                  t s                 h n               ig ...
B-PROOF, study outline•   Randomized, placebo-controlled, double-blind study                               t s•   N = 2919...
B-PROOF, outcomes                         t s                        h n                      ig e• Primary outcome: fract...
B-Proof: inclusie en baseline metingen                       t s                      h n                                 ...
Flow Chart                                                     Recruitment                                                ...
B-Proof: studie variabelenStudy variables                                                      Screening           Baselin...
Vitamine C                     t s                    h n                  ig e• Essentieel vitamine, als antioxidant moge...
Vitamine C: studies bij de mens                   t s                  h n• In meerdere observationele studies positief   ...
Vitamine C: studies bij de mens                t s               h n             ig e            r k           y li       ...
Vitamine D            t s           h n         ig e        r k       y li     p il C .o Z   . Cdr
Vitamine E                     t s                    h n                  ig e• Als antioxidant effect op vrije radiacaal...
Vitamine E stimuleert fusie osteoclasten                   t s                  h n                ig e               r k ...
Vitamine E studies bij de mens                      t s                     h n• Lage inname vit C en E geassocieerd met l...
Vitamine K                    t s                   h n                 ig e• Vetoplosbare vitamine als vitamine K1       ...
Vitamine K: observationele        studies bij de mens                    t s                   h n• Meerdere studies laten...
Vitamine K: interventie studies          bij de mens                    t s                   h n• Consistente verlaging v...
Vitamine K: interventie studies           bij de mens                     t s                    h n• ECKO trial (n=440, o...
Conclusies                      t s                     h n• Milde hyponatriemie is mogelijk een nieuwe                   ...
Conclusies                     t s                    h n• Deficiënties van Vitamine A en B-vitaminen, Vitamine           ...
Thank you!            t s           h n         ig e        r k       y li     p il C .o Z   . Cdr
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Hyponatriemie en vitamines en bot

715 views
595 views

Published on

Hyponatriemie en vitamines en bot, Presentatie van dr. C. Zillikens op 18 april 2012 voor de Stichting IWO.

Published in: Health & Medicine
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
715
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
20
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hyponatriemie en vitamines en bot

  1. 1. h nt sHyponatriemie en vitamines ig e r k en bot yZillikensi p ill o april 2012 C IWO. Z Carola . C dr
  2. 2. Onderwerpen t s h n• De relatie tussen milde hyponatriemie bij ig e ouderen en BMD en fracturen r k y li• De relatie tussen vitaminen (dieet of spiegels) p il buiten vitamine D en osteoporose: o Z C . – Vitamine A – B-vitaminen . C – Vitamine C en E dr – Vitamine K
  3. 3. Hyponatriemie en bot: achtergrond t s h n ig e• Milde chronische hyponatremia is “onschuldig” r k y li• Mogelijk verband met osteoporose: p il o Z - Instabiliteit bij lopen, vallen en fracturen (cross-sectionele C . studies, Renneboog e.a. 2006, Gankam e.a. 2008, Kinsella e.a. 2010) . C r - Verlaagde BMD (in diermodellen and NHANES III, d Verbalis e.a. 2010)• Geen prospectieve studies naar fracturen
  4. 4. Oorzaken hyponatriemie t s• Syndrome of inappropriate antidiuretic h n ig e hormone secretion (SIADH) r k y li p il• Medicatie (thiazide and kaliumsparende C .o Z diuretica, psychoanaleptica) C• Hyperglycemie (diabetes mellitus) r .• Lever cirrhose and hartfalen d
  5. 5. Methoden: De Rotterdam Studie t s h n• 5,208 deelnemers, ≥ 55 jaar ig e r k• Baseline information (1991-1993) y li p il – Serum natrium o Z – BMD, recent vallen Cinformation – Co-morbiditeit, medicatie• Follow-up C . r . – Wervel en niet wervel fracturen (6.4 years) d – Mortaliteit (7.4 years)
  6. 6. Resultaten – Baseline gegevens t s h n• 4,809 normaal natrium, 399 hyponatriemia ig e r k• Verschillen bij mensen met hyponatriemia (p < 0.05): – Ouder y li p il 73.5 vs. 70.0 jaar o Z – Vaker diabetes mellitus 22 vs. 10% C . – Vaker diuretica 37 vs. 21% – Vaker recent gevallen 24 vs. 16% . C r• Geen verschil: sex, BMI, dementie, psychoanaleptica d• Geen verschil in BMD: 0.87  0.15 vs. 0.86  0.14 g/cm2 (FN) 1.08  0.21 vs. 1.09  0.20 g/cm2 (LS)
  7. 7. Resultaten – Fracturen t s h nNiet-wervel fracturen ig e• 17.3% versus 23.3% (hyponatriemie) r k y li• Hazard ratio: 1.34 (1.08 – 1.68)*, p = 0.009 p il o Z C .Wervel fracturen• 11.3% versus 16.9% (hyponatriemie) . C• Odds ratio: 1.61 (1.00 – 2.59)*, p = 0.049 dr* Geadjusteerd voor leeftijd, geslacht, BMI, vallen, disability index and gebruik van diuretica and psychoanaleptica
  8. 8. Resultaten – Mortaliteit t s h n ig e Normonatremia r k y li p il o Z C . Hyponatremia . Cdr
  9. 9. Samenvatting hyponatriemie t s h n• Milde hyponatriemie bij ouderen is geassocieerd ig e met een verhoogd risico op wervel en niet- r k y li wervel fracturen p il• Vallen? - Effect onafhankelijk van baseline o Z C . vallen• BMD? - In deze studie geen associatie C• Diabetes of gebruik thiazides? – Geen . r verschillen na adjusteren of excluderen d• Effect op botkwaliteit?
  10. 10. Beperking t s h n• Informatie over vallen en serum spiegels ig e van natrium alleen beschikbaar op baseline r k y li p il o Z C . . C dr
  11. 11. Mogelijke mechanismen t s h n Borgens, ig e Science 1984 r k y li p il o Z C . . C r Tseng et al., d J Neurosci 2010
  12. 12. Conclusies hyponatriemie t s h n ig e• Milde hyponatriemie is een nieuwe risicofactor r k voor fracturen bij ouderen y li p il• Indien gerepliceerd kan screening geindiceerd C .o Z zijn bij ouderen na een fractuur• Behandeling kan mogelijk fracturen bij ouderen . voorkomen C dr
  13. 13. Vitamine A: dierstudies t s h n ig e r k• Deficiëntie: ernstige en complexe, deels reversibele effecten mn y li remming osteoblasten en osteoclasten met abnormale botgroei p il o Z schedel en wervels• In vivo toediening remming collageensynthese C .• Retinol bij kweek: Directe stimulatie osteoclasten en/of C remming osteoblasten .• Hypervitaminose A bij verschillende dieren: slechte groei, r verminderde remodelling, afname botdiameter en BMD/BMC d en toename fracturen• Vit A suppletie levenslang geen nadelig effect op botten rat, wel nadelig effect van vit A deficiëntie (J Nutr. 2011 )
  14. 14. Vitamine A: studies bij mensen: observationeel BMD t s h n• Verband tussen inname retinol (FFQ) met BMD, en ig e BMD verandering over 4 jaar r k y li p il o Z C . . C dr Promislow JHE, JBMR 2002
  15. 15. Vitamine A: studies bij mensen. observationeel: fracturen t s h n• In vier studies verband tussen inname of spiegel vitamine ig e A en kans op osteoporotische fracturen. r k – 1 mg toename in dagelijkse inname retinol 68% toename heup# y li (Melhus H e.a. Ann Intern Med. 1998) p il – Nurses Health Study (n=72.000) hogere kans heup # bij hogere o Z inname retinol, niet bij HRT gebruik. Geen effect supplementen C . (Feskanich D, JAMA 2002) – Iowa Women’s Health study alleen associatie met heupfractuur C voor supplementen maar niet voor voeding (Lim LS e.a. OI. 2004) . – Associatie tussen spiegels retinol en heup en wervel #, maar geen r negatief verband met spiegel/inname van betacaroteen en zelfs d associatie met lager botmarkers. (Michaëlsson K e.a. N Engl J Med. 2003, Rico e.a. J Bone Joint Surgery 1995)
  16. 16. Spiegels Retinol en fracturen t s h n ig e r k y li p il C .o Z . C dr Michaëlsson K e.a. N Engl J Med. 2003
  17. 17. Vitamine A: studies bij mensen. Trials t s h n• RCT met vitamine A suppletie met vaccinaties ig e in Bangladesh bij 191 kinderen (3 maal r k 50,000 IU vitamine A of placebo) kreeg 11.5% y li p il in vitamine A groep bomberende fontanel ivm o Z 1% in de placebo groep. C .• Een RCT, single-blinded studie met vitamine A suppletie bij 80 gezonde . C mannen (18-58 jr). met 7576 microg r (25,000 IU) retinol palmitate geen d effect op markers van botombouw in 6 weken. de Francisco A, e.a. Lancet 1993 Kawahara TN, J Nutr. 2002;132:1169–1172.
  18. 18. Vitamine A en bot: conclusies t s h n• Niet altijd consistente resultaten maar zowel deficiëntie als ig e overmaat van vitamine A lijken ongunstig voor bot zowel in r k dierstudies als observationele studies bij de mens y li• Retinol geen goede marker voor Vit A status en beter p il wellicht bepaling van retinylesters (Rebaya-Mercado en Blumberg, o Z Nutr rev 2007) C .• Betacaroteen inname lijkt niet negatief geassocieerd met fracturen maar klein aantal studies C• Suppletie van vit A deficiëntie met name bij kinderen en bij r . ziekten zoals CF lijkt ook van belang voor het bot d• Meer onderzoek nodig naar de voor het skelet veiligste dosis
  19. 19. B-vitaminen t s h belangrijk r kig en• Vitamine B2, B6, B12 en folaat zijn y li• Homocysteinuriepgenetische aandoening voor homocysteine metabolisme il o en vaataandoeningen C . Zgehalte is een met osteoporose is C risicofactor voor . fracturen• Verhoogd homocysteine d r mogelijk te beïnvloeden osteoporotische *Van Meurs JB e.a. NEJM 2004 McLean RR e.a. NEJM 2004
  20. 20. In 3 cohort studies: risico op fractuur 2 x bijhogere serum spiegels van homocysteine t s h n ig e r k y li p il C .o Z . C drVan Meurs et al., NEJM, 2004
  21. 21. B-vitaminen t s h n homocysteine spiegels r g iBMD e• Geen consistente verbanden tussen• Onduidelijk of dep y tussenihomocysteine k ll Effect zou en o causaal is.i C via beïnvloeding van collageen relatie Z . spiegels en fracturen kunnen lopen C . verklaard kunnen worden door• Effect zou r crosslinking dook met tekort aan B-vitaminen direct verband
  22. 22. B-Vitaminen: 1 trial t s h n• Japanse interventie studie: 70% reduction ig e fractuurrisico bij patienten na een CVA na r k y li verlaging van Hcy spiegels met folaat and vitamine B12 p il o Z C . . C dr Sato Y, Honda Y, Iwamoto J, Kanoko T, Satoh K. JAMA. 2005;293:1082–1088.
  23. 23. B-PROOF: B-vitamins for the prevention ofosteoporotic fractures t s h n ig eConsortium van VUmc, WUR enErasmus MC r k y li p il o Z C .Doel: bepalen van de effectiviteit van orale Csuppletie met vitamin B12 and folaat ter preventie r .van fracturen bij ouderen d
  24. 24. B-PROOF, study outline• Randomized, placebo-controlled, double-blind study t s• N = 2919, t = 2 years (start 2008, end 2013) h n• 400 µg folic acid and 500 µg vitamin B12 or placebo ig e• Inclusion criteria: - Men and women r k y li p il - Age ≥ 65 yr C .o Z - Mildly elevated homocysteine level (fasting plasma Hcy level ≥ 12 µmol/L) C• Current status: r . - Inclusion completed: n=2919 participants d - Expected outcomes: 1st trimester of 2013
  25. 25. B-PROOF, outcomes t s h n ig e• Primary outcome: fracture incidence r k• Secondary outcomes: y li • Mental: cognitive function, quality of life, depression p il o Z • Physical: fall incidence, physical functioning, BMD, bone turnover C . markers, cardiovascular events, arterial stiffness C Also: .  Influence of genetic variation r  Influence of medication use d
  26. 26. B-Proof: inclusie en baseline metingen t s h n VUmc & WU WU & VUmc WU, Vumc, EMC EMC ig e r k y li p il C .o Z . C dr
  27. 27. Flow Chart Recruitment N ≈ 69.000 t s h n Blood sampling eligible ig e Exclude: tHcy < 12 umol/l or > 50 umol/l participants Creatinine > 150 umol/l N=6246 r k N=3105 Included, but withdrew before y li randomization N=110 p il Randomisation N=3031 o Z Withdrew before starting the intervention C . N=112 Baseline measurements and start intervention (October 2008 – March 2011) C N=2919 r . Intervention group: + Folic acid 400 ug Placebo group: d + Vitamin B12 500 ug + Vitamin D 15 u (600 IU) + Vitamin D 15 ug (600 IU) Blood sampling Follow up measurements (October 2010- March 2013)
  28. 28. B-Proof: studie variabelenStudy variables Screening Baseline Follow-up t s -2 months 0 months 24 months h nOutcome variable Fracture incidence Throughout the study via fracture & fall calendar ig eDescriptor variablesBlood tHcy, Cr x x r k Folate, vit B12, holoTC, MMA, vit D x x y li Bone turnover markers x x p il Cardiovascular markers x x GWAS, methylation x x o Z Other markers x xBody Height, weight, blood pressure x x C . Heel ultrasound (BUA and SOS) x x Bone mineral density (VUmc, Erasmus MC) x x C Physical performance, Hand grip strength x x . IMT, DC, PWV, AIx (Erasmus MC) rQuestionnaire Lifestyle habits (such as smoking and alcohol x use); education level d Medicine and supplement use x x Physical activity x x MMSE, WLT x x Other cognitive tests (WU) x x Dietary assessment (WU) x x MNA and SNAQ x x Quality of Life x x
  29. 29. Vitamine C t s h n ig e• Essentieel vitamine, als antioxidant mogelijk effect r k y li op botresorptie via remming activatie NF-kBeta p il o Z• Nodig voor hydroxylatie van lysine en proline bij C . vorming stabiele triple helices van collageen• Weefselstudies: stimulatie van AF, productie matrix . C collagenen en activiteit osteoblast en mineralisatie dr• Scheurbuik bij proefdieren:verlaagde botopbouw, dunnere groeischijven, toegenomen botresorptie, afgenomen botaanmaak en collageensynthese
  30. 30. Vitamine C: studies bij de mens t s h n• In meerdere observationele studies positief ig e verband vitamine C inname en BMD van heup r k y li en wervels, BMD verlies en reductie p il o Z heupfracturen met name bij (ex) rokers of in C . subgroepen van inname calcium of vitamine E of gebruik HRT . C• Geen gerandomiseerde gecontroleerde dr studies
  31. 31. Vitamine C: studies bij de mens t s h n ig e r k y li p il C .o Z . C dr [1] Sahni S e.a J Nutr. 2008;138:1931–1938.
  32. 32. Vitamine D t s h n ig e r k y li p il C .o Z . Cdr
  33. 33. Vitamine E t s h n ig e• Als antioxidant effect op vrije radiacaalvorming en r k mogelijk op botresorptie y li p il• In dierstudies inname geassocieerd met o Z collageenproductie en anti-osteoporotische effecten C .• Maar: muizen met genetische vitamine E deficientie C hebben hoge BMD door lage botresorptie .• Muizen met suppletie α-tocopherol in dosis dr vergelijkbaar met supplement bij de mens hadden afname BMD. [1] Fujita K, Iwasaki M, et al. Nature Medicine. 2012; 18:589–594
  34. 34. Vitamine E stimuleert fusie osteoclasten t s h n ig e r k y li p il C .o Z . C dr [1] Fujita K, Iwasaki M, et al. Nature Medicine. 2012; 18:589–594
  35. 35. Vitamine E studies bij de mens t s h n• Lage inname vit C en E geassocieerd met lage BMD en ig e toename heupfractuur risico vooral bij (ex) rokers r k y li• Pilot studie (n-34): antioxidanten (600 mg vitamin E and p il o Z 1,000 mg vitamin C) voorkomen BMD verlies vergelijkbaar met resistance training (Chuin, A. et al C . Osteoporosis int 2009) . C• Een RCT met 500 of 1000 mg vit C met 400 IU vitamine r E bij 90 ouderen toonde afname markers oxidatieve d stress en toename heup BMD na 1 jaar ivm placebo (Ruiz-Ramos M, J Nutr Health Aging 2010)
  36. 36. Vitamine K t s h n ig e• Vetoplosbare vitamine als vitamine K1 r k (Phylloquinone) gemaakt in planten (spinazie, y li broccoli, spruitjes) en vitamine K2 p il o Z (Menaquinones) vooral gevormd door darmbacteriën. 90% in Westers dieet is K1 C .• Co-factor voor carboxylatie van osteocalcine C• Vit K tekort of gebruik coumarines leidt to veel . undercarboxylated osteocalcine en lage BMD dr• Ook effecten op bot mogelijk via beïnvloeding steroid en xenobiotische receptoren
  37. 37. Vitamine K: observationele studies bij de mens t s h n• Meerdere studies laten een relatie zien tussen ig e slechte vit K status (inname of spiegels) met r k y li lage BMD, osteoporose en toegenomen p il o Z farctuurrisico en hoge osteocalcine spiegels C .• Associaties tonen een sterker verband met C fractuurrisico dan met BMD of effecten op r . fracturen onafhankelijk van BMD d
  38. 38. Vitamine K: interventie studies bij de mens t s h n• Consistente verlaging van undercarboxylated ig e r k osteocalcine , inconsistente effecten op totaal y li osteocalcine en geen significante p il o Z veranderingen van botturnover markers C .• Geen of gering effect op BMD . C dr
  39. 39. Vitamine K: interventie studies bij de mens t s h n• ECKO trial (n=440, osteopenie) met vitamine K1: ig e geen effect op verlies van BMD maar wel minder r k klinische fracturen en minder kanker. Underpowered y li voor fracturen. p il• Open label studie met Vitamine K2 (n=241): verlaging C .o Z klinische fracturen, geen stijging BMD• OF studie (n> 4000) met calcium of calcium met vitamine K2: Geen effect op nieuwe wervelfracturen. . C Post-hoc analyse effect bij mensen met > 5 baseline r wervelfracturen d• Metaanalyse meerdere kleine Japanse studies met Vitamine K2 toont verlaagd fractuurrisico Cheung AM, e.a. (ECKO trial): PLoS Med. 2008 Shiraki M e.a. J Bone Miner Res. 2000;15:515–521. Inoue T e.a. JBMR 2009 Iwamoto J, Nutr Res 2009
  40. 40. Conclusies t s h n• Milde hyponatriemie is mogelijk een nieuwe ig e risicofactor voor fracturen bij ouderen r k y li• Studies naar relatie vitaminen en bot niet altijd p il consistent door: C .o Z – Nauwkeurigheid meting voeding – Correlaties tussen inname of spiegels van vitaminen C onderling (we eten geen vitaminen maar voedsel) r . – Grote kans op “confounding” bij observationele studies d – Gebrek aan goede klinische studies
  41. 41. Conclusies t s h n• Deficiënties van Vitamine A en B-vitaminen, Vitamine ig e C en K lijken ongunstig voor het bot r k• Dit geldt mogelijk niet voor vitamine E y li• Aangetoonde effecten van suppletie ontbreken p il o Z veelal. C .• Mogelijke schadelijke effecten van hoge dosis suppletie van vitamine A en E C• Effecten van trial naar suppletie Vitamine B12 en . folaat worden in 2013 verwacht dr• Voor effecten suppletie met vitamine K geen hard bewijs
  42. 42. Thank you! t s h n ig e r k y li p il C .o Z . Cdr

×