สุรษฏรธานี 210355
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,904
On Slideshare
1,904
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
63
Comments
0
Likes
3

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. โครงการจ ัดอบรมเชงปฏิบ ัติการ หล ักสูตรการดูแลร ักษา และปองก ันการเกิดภาวะแทรกซอนในผูปวยเบาหวานและความด ันโลหิตสูง ิ ้ ้ ้่ 21 มีนาคม 2555 เรียวพลอย กาศพร้อม และ ธ ัญญชล พงษ์อม ิ่ นักกาหนดอาหาร โรงพยาบาลนพรัตนราชธานี 1
  • 2. การควบคุมอาหารในผู้ป่วยเบาหวาน เกิดการเรียนรู้สู่ การปรับพฤติกรรมการบริโภคอาหารทีถูกต้ อง ่ เพือให้ ผู้ป่วยได้ รับสารอาหารอย่ างเพียงพอและเหมาะสม ่ ให้ ผู้ป่วยรู้จักวิธีทถูกต้ องในเรื่องการควบคุมอาหารเพือลดนาหนัก ี่ ่ ้ ผู้ป่วยนาไปปฏิบัตได้ เพือควบคุมระดับนาตาลในเลือดระยะยาว ิ ่ ้ 2
  • 3. กระบวนการ การเผาผลาญอาหาร กระเพาะอาหารตับ ตับอ่อน – เบต้ าเซลล์ สร้ างอินสุ ลน ิ กล้ ามเนือ ้ เซลล์ไขมัน 3
  • 4. กระบวนการ การเผาผลาญอาหาร กระเพาะอาหารตับ ตับอ่อน – เบต้ าเซลล์ สร้ างอินสุ ลน ิ กล้ ามเนือ ้ เซลล์ไขมัน 4
  • 5. อะไรบ้างทีเ่ กียวข้องกับอาหารและผู ป่วยควรเรียนรู้ ่ ้ รู้จกอาหารหลัก 5 หมู่ ั รู้จกเลือกกินอาหารหลากหลาย ไม่ซ้ าซาก ั รู้จกวิธดูแลน้าหนักตัวให้เทมาะสม ั ี รู้ว่าอาหารชนิดใดย่อยแล้วให้น้าตาลบ้าง รู้ว่าคาร์ โบไฮเดรตมีในอะไรบ้าง 5
  • 6. 6
  • 7. คาร์โบไฮเดรตได้จากอะไรบ้าง
  • 8. 8
  • 9. ความหมายของการควบคุมอาหาร ่- ไม่ใชการอดอาหาร ่- ไม่ใชงดอาหาร แต่  ควบคุมคุณภาพอาหาร  ควบคุมปริมาณอาหาร  เวลาในการบริโภคอาหาร 9
  • 10. ข้ าวกล้ อง ข้ าวโอ๊ต ข้ าวเหนียว ขนมจีน หมีกรอบ ข้ าวมัน ่ข้ าวซ้ อมมือ วุ้นเส้ น เส้ นใหญ่ บะหมี่ คุกกี้ เค้ ก พาย โดนัทขนมปังหยาบ(โฮลวีต) ขนมปังขาว มันทอด กล้ วยทอดเผือก มัน เส้ นหมี่ นาตาล แยม เยลลี่ ้ ทอฟฟี่ ขนมหวาน 10
  • 11. ผลไม้สด ส้ม ชมพู่ ทุเรียน อาโวคาโด มะม่วงสุก กล้วยฝรัง แคนตาลูป ่ ผลไม้ตากแห้ง ขนุน น้อยหน่ามะละกอ แตงโม สาลี่ ลาไยแห้ง มะขามสุก ละมุด ลาไย ลินจี่ ้แก้วมังกร แอปเปิล สัปปะรด องุน ่ 11
  • 12. ค่าดัชนีน้าตาล (GLYCEMIC INDEX) ดัชนีนาตาลบอกให้ รู้ว่าอาหารชนิดใดเมื่อรับประทานเข้ าไป ้ แล้วให้ นาตาลในเลือดสู ง ผักแทบทุกชนิดมีค่าดัชนีนาตาลต่า ควรกิน ้ ้ ผักให้ มาก ๆ โดยเฉพาะผักประเภทใบและถั่วสด เช่ น ผักกวางตุ้ง ผักคะน้ า ผักกาดขาว ผักบุ้ง ผักกระเฉด มะระ มะเขือยาว ถั่วงอก ถั่ว แขก ถั่วฝักยาว ฯลฯ อาหาร เปอร์ เซนต์ นาตาลในเลือด ้ าตา ก โค 100 ครอท คอร์เ ค ั ั เท า ง ฯ ฯ 80-90 ัง า้ 70-90 ัง า ก ้ กเกด 60-69 าเกตต า โ ด า ้ ้ า ้ 40-49เ ถั ถั ดา อ เ ด 30-39โ เกร์ต(ไ า ) ะเ อเทถั ง ถั เ อง 10-19 12
  • 13. อาหารทีมค่าดัชนีนาตาลสู ง และอาหารทีมค่าดัชนีนาตาลตา ่ ี ้ ่ ี ้ ่ อาหารทีมคาดัชนี ่ ี ่ อาหารทีมคาดัชนี ่ ี ่ น้ าตาลสูง น้ าตาลตา ่ 100% 40% GlucoseGlucose Time Time Glucose, GI = 100 Lentils, GI = 40 13
  • 14. กร๊ าฟของน ้าตาลในเลือดหลังกินคาร์ โบไฮเดรตชนิดต่างๆ 14
  • 15. น้าตาลต่า หากนาตาลในเลือดตากว่ า 70mg/dl ให้ คาร์ โบไฮเดรต 15 กรัม ้ ่ 10-20 นาที ไม่ ดขนให้ เพิมอีก 15 กรัม ได้ จาก ี ึ้ ่ นาหวาน 1 ช.ต. ้ นาผลไม้ ½ แก้ ว ้ นาอัดลม 90 cc. ้ ลูกเกด 2 ช.ต. หากนาตาลในเลือดปกติ สามารถทานข้ าวได้ เลย ้  15
  • 16. ้ ัหมวดเนือสตว์ 16
  • 17. เนือปลา ไข่ขาว ้ เนือติดมัน,หนัง ้ หมูเนือแดงเลาะมันออก ้เนือไก่ตมไม่ตดหนัง ้ ้ ิ เครืองในสัตว์ ่ ไข่ทงฟอง ไก่ตดหนัง ั้ ิเต้าหูขาว ถัวแดง ถัว ้ ่ ่ ไข่เจียว ไก่ทอด ปลากระป๋องในน้ามันเหลือง ถัวปากอ้า ่ ปลาทอด แคปหมู ปู กุง ถัวลิสง ้ ่ หมูกรอบ ไส้กรอก ไข่เค็ม ถัวเปลือกแข็ง ่ เมล็ดพืช 17
  • 18. การเลือกชนิดของไขมัน ไขม ันจากพืช น้ ามันข ้าวโพด น้ ามันมะกอก น้ ามันราข ้าว น้ ามันถั่วลิสงน้ ามันดอกทานตะวัน น้ ามันถั่วเหลือง น้ ามันดอกคาฝอย น้ ามันปาล์มโอเลอิน 18
  • 19. คาโนล่า มะกอก ราข้าว ทานตะวัน SFA ข้าวโพด MUFA ถั่วเหลือง PUFA ปาล์ม มะพร้าวปริมาณที่ WHO 0% 20% 40% 60% 80% 100% ั ่ อ้างอิงจากบทความ การเลือกบริโภคนาม ันพืชจากสดสวนของกรดไขม ัน ้ 19 โดย ล ัดดาว ัลย์ กรรณนุช ผูอานวยการสาน ักพ ัฒนาผลิตภ ัณฑ์ขาว กรมการข้าว ้ ้
  • 20. การปรุงอาหารที่ใช้ไขมัน เขียวน้าสลัดชนิดไม่มนามัน ี ้ เหลือง น้าสลัดไขมันต่า แดง มาการีนแข็งมายองเนสไร้ไขมัน มายองเนสไขมันต่า เนย เบคอน น้ามันพืช น้ามันหมู 20
  • 21. การเลือกเครื่องดื่มต่างๆ เขียวน้าเปล่า ชาจีน เหลือง กาแฟร้อน แดง เหล้า เบียร์ ไวน์ น้าอัดลมน้าสมุนไพรทีไม่ ่ น้าตาล+เติมน้าตาล น้าหวาน โอเลียง ้ ครีมเล็กน้อย ชาดาเย็น เครื่องดืมรสผลไม้ ่ 21
  • 22. ดื่มอย่างไรถึงเรียกว่าดี การดื่มแอลกอฮอล์ 30 cc. /วัน หรือ เบียร์ 2 แก้ว/วัน จะมี ผลดีต่อหัวใจและหลอดเลือด แต่ถ้าดื่มเกิน 30cc. /วัน จะทาให้หัว ่ ใจเต้นผิดจังหวะ ทาให้ความดันสูง เพิมการสังเคราะห์ไตรกรีเซอไรด์ และทาให้ไขมันอิ่ มตัวเพิมขึ้นและถ้าใช้ยากินจะทาให้ คลื่นไส้ อาเจียน ปวด ่ ศรีษะ และถ้าใช้ยาฉีดจะไปยับยั้งการสร้างกูลโดสที่ตับ หากดื่ม ขณะท้องว่างจะทาให้น้าตาลต่าหมดสติได้อ ้างอิง AM.J kidney Dis 1992,-33 22
  • 23. ควบคุมปริมาณ คือ การกาหนดปริมาณการรับประทานอาหารให้พอดีกับที่รางกาย ่ควรได้รับ งดการกินจุบจิบตลอดเวลา 23
  • 24. คานวณพล ังงานจากนาหน ักทีควรจะเปนและระด ับกิจกรรม ้ ่ ็ กิจกรรมน้อย กิจกรรมปำนกลำง กิจกรรมมำก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก อ้วน 20 25 30 ปกติ 25 30 40 ผอม 30 35 45Ex. เช่น IBW = 60 kg.BMI=17 Kg/m2ออกกาลังน้อยพลังงานทีควรจะได้รบ= 60x30 = 1,800 kcal. ่ ั 24
  • 25. ตารางแนะนาปริมาณอาหารทีแต่ ละคนควรกินในแต่ ละวัน ่กลุ่มอาหารที่ควร เด็กอายุ 6-13ปี วัยรุ่นหญิงชายอายุ14-25 ปี หญิงชายทีใช้ พลังงานมากๆ เช่ น ่ กินใน 1วัน หญิงวัยทางานอายุ25-60ปี ชายวัยทางานอายุ25-60 ปี เกษตรกร,นักกกีฬาควรได้ ผู้สูงอายุ 50 ปี ขึนไป ้ ควรได้ พลังงานวันละ พลังงาน ควรได้ พลังงานวันละ1,600 กิโล 2,000กิโลแคลอรี วันละ 2,400 กิโลแคลอรี่ แคลอรี ข้ าว-แปง ้ 8 ทัพพี 10 ทัพพี 12 ทัพพี ผัก 4(5) ทัพพี 5 ทัพพี 6 ทัพพี ผลไม้ 3(4)ส่ วน 4 ส่ วน 5 ส่ วน เนือสัตว์ ้ 6 ช้ อนกินข้ าว 9 ช้ อนกินข้ าว 12 ช้ อนกินข้ าว นม 2(1) แก้ว 1 แก้ว 1 แก้ว ้ ้ ้ นาม ัน นาตาล เกลือ ใชนอยเท่าทีจาเปน ้ ่ ็ 25
  • 26. 26
  • 27. ท ัพพี: ใชในการตวงน ับปริมาณอาหาร ้กลุมข้าว-แปง และกลุมผ ัก ่ ้ ่ 27
  • 28. คาร์โบไฮเดรต 15 กร ัม ให้โปรตีน 2-3 กร ัมให้พล ังงาน 80 กิโลแคลลอรี่ 28
  • 29. ผ ักสุก 1 ท ัพพีให้พล ังงาน 25 กิโลแคลอรี Prot 2 กร ัม CHO 5 กร ัม 29
  • 30. ้ ้ชอนกินข้าว : ใชในการตวงน ับปริมาณ ้ ักลุมอาหารเนือสตว์ ่ 30
  • 31. 31
  • 32. ่ ้สวน :ใชในการน ับปริมาณกลุมผลไม้ ่ 32
  • 33. ่ผลไม้ 1 สวนให้คาร์โบไฮเดรต 15 กร ัม 33
  • 34. หมวดไขมัน 34
  • 35. 35
  • 36. ตัวอย่ างอาหารแลกเปลี่ยน  ขนมตะโก้ 1 ชิน ได้ งงา เทากับ ้ ั  ข้าว 1 ทัพพี + ไขมัน 1 ช้อนชา  ให้พลังงาน 125 กิโลแคลอรี่  + 36
  • 37. ตัวอย่าง จานอาหาร PLATE MODEL- Plate model หรือ plate method เป็ นวิธีง่ายๆ ในการวางแผนอาหาร ในการป้ องกันและควบคุมเบาหวาน และเพือให้ ได้ สารอาหารโดยไม่ ต้องชั่งตวงอาหาร ่- มาจาก Idaho Plate Method- จานขนาดเส้ นผ่ าศูนย์ กลาง 9 นิว หรือ 23 ซม. ้- เติมผัก ½ จาน- เติมข้ าว / แป้ ง /ธัญพืชไม่ ขัดสี ¼ จาน- เติมเนือสั ตว์ ไขมันต่า /อาหารทดแทนเนือสั ตว์ ¼ จาน ้ ้- ผลิตภัณฑ์ นมไขมันตา / นมถั่วเหลือง 240 มล. ่- ผลไม้ 1 ส่ วน 37 ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย
  • 38. หลักการจัดอาหารสาหรับผู้ป่วย DM ตาม Idaho คือ ใ ้ งงา 1,400 กโ ค อร/ ั ั าเอา ทาง การ บคาร์โบไฮเดรต าร ใช้ ั ต ะ อใ คาร์ โบไฮเดรต 45 กรั ้ รอ 3 คาร์บ อา ารทตักใ จา ไ ค ร งเก 1/3 ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย
  • 39. ั ่แนะนาสดสวนอาหาร สาหร ับผูเปนเบาหวาน ้ ็ ผ ัก ครึงจาน, ข้าว ¼ จาน, เนือสตว์ ¼ จาน ่ ้ ั 39
  • 40. - แบบแผนการกินทีดต่อสุ ขภาพ ให้ สารอาหารทีสมดุล ่ ี ่- มีไขมันต่า- ช่ วยให้ การกระจายปริมาณคาร์ โบไฮเดรตระหว่ างวันดีขน ึ้- ให้ ใยอาหาร- ให้ วตามิน แร่ ธาตุ สารต้ านอนุมูนอิสระและพฤษเคมีสูงจาก ิ การเพิม ผัก ผลไม้ มาก ่ ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย 40
  • 41. การเลือกผัก เลือกผักที่มีแปงน้ อย ปริมาณมากกว่ า หรือ เท่ ากับ 1 ถ้ วย ้  วิตามิน C / B แร่ ธาตุ  สารแอนตีออกซิแดนซ์ ้ พฤษเคมี  ใยอาหาร  พลังงานต่า ช่ วยลดนาหนักได้ ้ ั อ ้างโดย ศลยา คงสมบรูณ์ สมาคมผู ้ให ้ความรู ้โรคเบาหวานแห่งประเทศไทย
  • 42. ผูหญิงกินอย่างไร??? ้ ้ มือหล ัก ้ ้ มือว่าง 1 มือผูหญิง ้ 2- 3 ท ัพพี 1-2 ท ัพพี + 3-4ถอนโต๊ะ 42
  • 43. ผูชายกินอย่างไร??? ้ ้ มือหล ัก ้ มือว่างผูชาย ้ 3-5ท ัพพี 2-3ท ัพพี นมจืดขาดม ันเนย 1 แก้ว ้ 3-4 ชอนโต๊ะ 43
  • 44. การน ับคาร์บข้าว 1 ท ัพพี + +ข้าว/แปง ้ = = = = =ผลไม้ = = =นม = = ผ ัก + + 44
  • 45. 45
  • 46. สารอาหารทีสาคัญกับโรคความดันโลหิตสู ง ่สารอาหารที่ได้รับแล้วทาให้ความดันโลหิตสูงขึ้น - sodium - lipid - protein - carbohydrate 46
  • 47. สารอาหารที่สาคัญกับโรคความดันโลหิตสูง(ต่อ) .สารอาหารที่ได้รับแล้วช่วยลดความดันโลหิต - potassium - magnesium - calcium - สมดุลของสารอาหาร 47
  • 48. SODIUM กลไกของโซเดี ยมต่ อการเพิมขึ้นของความดั นโลหิตเมื่อ ่ ได้รับมากกว่า 2.3 g/d มีผลทาให้ความโลหิตเพิมขึ้น่ 3-6 มิลลิเมตรปรอทโดย Na จะดึงน้าระหว่างเซลเข้าสู่ ่ หลอดเลือดเพือปรับสมดุล ต่อมหมวกไตจะกักเก็บน้าทา ให้ปสวะน้อยลงความดันโลหิตก็จะสูงขึ้นการใช้ยาก็จะได้ผล ั น้อยลงด้วย 48
  • 49. SODIUMอาหารที่มโซเดี ยมสูง ี 2.3 กรัมได้จาก - เกลือ 1 1/4 ช้อนชา - น้าปลาหรือซอสที่มีเกลือ 10 % = 4.5 ช้อนชา 49
  • 50. อาหารที่มีโซเดียมสูง(ต่อ) 50
  • 51. โซเดียมไม่ได้มีเฉพาะในอาหารเค็ม 51
  • 52. โซเดียมไม่ได้มีเฉพาะในอาหารเค็ม 52
  • 53. 53
  • 54. ไขมันสัตว์ กรดไขมัน กรดไขมัน อิ่มตัว กรดไขมัน ชนิดทรานส์ ไม่อิ่มตัว สัตว์บก • เนยเทียม สัตว์ปีก • เนือปลา ้ • ผลิตแปรรูป กุ้ง หอย ปู ปลาหมึก ั จากสตว์บก หนังสัตว์ ไข่ ไข่ปลา นม เนย เนยแข็ง 54
  • 55. ไขมันพืชกรดไขมัน อิ่มตัว • น้ ามันพืชผ่าน • น้ ามัน ขบวนการเติม • ถั่วเหลือง , งา ไฮโดรเจน • ทานตะวัน ไอออน • ราข ้าว , ข ้าวโพด • มะกอก • อะโวคาโด 55
  • 56. ตัวอย่ างอาหารที่มไี ขมันอิ่ มตัวสูง 56
  • 57. Proteinมีงานวิจัยรายว่าคนที่กินอาหารที่มีโปรตี นสูง ่ มีผลต่อการเพิมขึ้นของดวามดันโลหิต 57
  • 58. carbohydrateมีงานวิจัยทดลองให้คาร์โบไฮเดรตเชิ งเดี่ ยว แก่หนูทดลองทาให้ความดันโลหิตสูงขึ้นแต่ไม่ พบความผิดปกติในคน 58
  • 59. อาหารทีมผลต่อการลดลงของความด ันโลหิต ่ ี ี โพแทสเซยม กลไกการที่มีผลต่อการลดลง ความดันโลหิตเพราะโพแทสเซียมจะช่วยขับ โซเดียมออกจากหลอดเลือดและน้าในหลอด เลือดจะลดลงด้วยจึงทาให้การไหลเวียนของ โลหิตเป็ นไปตามปกติความดันโลหิตจึงลดลง 59
  • 60. ี ปริมาณความต้องการโพแทสเซยม ีโพแทสเซยม ปริมาณความต้องการ โพแทสเซียม ประมาณ 2 - 6 g/d ได้จาก ผักบุ้ง ชะอม ปวยเล็ง คะน้า บร็อคเคอรี่ ๋ 100 กรัมมีโพแทสเซียม 400 – 500 มิลลิกรัม 60
  • 61. ี ปริมาณโพแทสเซยมในอาหาร - ถั่ว ข้าวกล้อง เมล็ดฟกทอง ั- กล้วยสุก มะละกอสุก ลาไย ขนุน100 กรัมมีโพแทสเซียม 300-400mg 61
  • 62. โพแทสเซียม 62
  • 63. อาหารทีมผลต่อการลดลงของความด ันโลหิต ่ ีแมกนีเซี ยมกลไกการที่มีผลต่อการลดลง ความดันโลหิตเพราะแมกนีเซียมจะช่วยลด การหดตัวของหลอดเลือดและช่วยกระตุ้น การหลั่งฮอร์โมนprostaglandinเพือไป ่ ่ เพิมการขยายตัวของหลอดเลือดจึงลด ความดันโลหิตลงได้ 63
  • 64. แมกนีเซียม• ปกติควรได้ร ับประมาณ 20 -28 กร ัม/ว ัน 64
  • 65. แคลเซียมผูที่ได้รับแคลเซียมน้อยกว่า 600 Mg/d ้จะมีความเสี่ยงต่อการมีความดันโลหิตเพราะถ้าแคลเซียมต่า พาราไทรอยด์ ฮอร์โมน จะเพิม่ระดับสูงขึ้น มีผลทาให้หลอดเลือดหดตัวเพิม่แรงดันโลหิตให้สงขึ้น ู 65
  • 66. ่ ตารางแสดงปริมาณแคลเซียมในอาหาร อาหาร ปริมาณ ่ แคลเซียม(มก.)นมสดจืดพร่องมันเนย 200 ซี.ซี. 246 โยเกิรต ์ 150 ซี.ซี. 240 ปลาแก้วแห้ง 2 ช้อนโต๊ะ 292 กุงแห้ง ้ 1 ช้อนโต๊ะ 138 เต้าหูขาว ้ 60 กรัม 150 ผักสีเขียวเข้ม 100กรัม 120-250 66
  • 67. แคลเซียม 67
  • 68. อาหารที่ควรบริโภค- ผัก ผลไม้สดและถั่วเมล็ดแห้ง- อาหารประเภทแปง เช่น ข้าวกล้อง ก๋วยเตี๋ยว ้- ปลา หมูเนื้อแดง ปลาทะเล- เนื้อไก่ เป็ ดที่ลอกหนังแล้ว 68
  • 69. สรุปอาหารที่ควรงด- อาหารรสเค็มและเครื่องปรุงรส- อาหารหมักดอง- ไขมันอิ่ มตัว และผลิตภัณฑ์นมไขมันครบส่วน- อาหารว่างที่มันและหวานจัด เช่น เค้ก ขนมปงบิสกิต ั มันฝรั่งทอด ถั่วลิสง เม็ดมะม่วงหิมพานต์- เนื้อสัตว์ที่มไี ขมันมาก เช่น หมูสามชั้น กุนเชียง ไส้ กรอก เบคอน- เครื่องดื่มที่มีแอลกอฮอล์ 69
  • 70. ต ัวอย่างอาหารทีมขอมูลยืนย ันว่าลดความด ันโลหิต ่ ี ้ 70
  • 71. ผักขึ้นฉ่าย ผักชี 71
  • 72. 72
  • 73. การแลกเปลียนอาหาร ่  หมูชะมวง ได้พลังงานเท่ากับ  หมูสามชั้น 8 ช้อนโต๊ะ (4ส่วน)  + ไขมัน 7 ช้อนชา + เนื้อสัตว์ 8 ช้อนโต๊ะ + น้าตาลประมาณ 6 ช้อนชา  ให้พลังงาน 520 กิโลแคลอรี่ + 73
  • 74. การแลกเปลียนอาหาร ่  หมี่จนทบุรผดปู ได้พลังงานเท่ากับ ั ี ั  ข้าว 5 ทัพพี  + ไขมัน 5 ช้อนชา + เนื้อสัตว์ 4 ช้อนโต๊ะ + น้าตาลประมาณ 3 ช้อนชา  ให้พลังงาน 815 กิโลแคลอรี่ + 74
  • 75. ตัวอย่ างอาหารแลกเปลี่ยน  ปาท่องโก๋ ได้พลังงานเท่ากับ  ข้าว 1 ทัพพี  + ไขมัน 1.5 ช้อนชา ให้พลังงานประมาณ 150 กิโลแคลอรี่ + 75
  • 76. ตัวอย่ างอาหารแลกเปลี่ยน  ขนมครก ได้พลังงานเท่ากับ  ข้าว 2 ทัพพี  + ไขมัน(กะทิ) 1 ช้อนโต๊ะ ให้พลังงานประมาณ 200 กิโลแคลอรี่ + 76
  • 77. ตัวอย่างอาหารประมาณ 400 Kcal 77
  • 78. ต ัวอย่างการเคลือนไหวออกกาล ังกายปานกลางใชพล ังงาน 150 แคลอรี /ครง ่ ้ ั้ กิจกรรมการเคลือนไหว ่ ระยะเวลา (นาที) ความแรงระด ับ ล ้าง และเชดขัดรถยนต์็ 45-60 นาที ้ เบา ใชเวลานาน ็ เชดถูบ ้าน หน ้าต่าง 45-60 นาที ทาสวน ขุดดิน 30-45 นาที เดิน 2.8 กิโลเมตร 35 นาที ขีจักรยาน 8 กิโลเมตร ่ 30 เต ้นราในจังหวะเร็ว 30 เดิน 3.2 กิโลเมตร 30ออกกาลังกายแบบแอโรบิคใน 30 น้ า ว่ายน้ า 20 ขีจักรยาน 6.4 กิโลเมตร ่ 15-20 กระโดดเชอก ื 15 วิง 2.4 กิโลเมตร ่ 15 เดินขึนบันได ้ 15 ้ หนัก ใชเวลาน ้อย 78 ข ้อมูล : กองโภชนาการ กรมอนามัย กระทรวงสาธารณสุข และภาควิชาโภชนาการ
  • 79. 79
  • 80. การประเมินสภาวะโภชนาการ1. ค่าด ัชนีมวลกาย (BMI) =นาหน ัก(เปนกิโลกร ัม) ้ ็ ่ สวนสูง(เมตร)² ่เชน นายนพร ัตน หน ัก 77.5 kg. สูง 170.5 cm. ค่าด ัชนีมวลกาย = 77.5 1.705² = 26.65 กก./ ม² = อ้วนระด ับ 1 80
  • 81. ค่าดัชนีมวลกายของคนไทยน้ อยกว่ า 18.5 kg/m นาหนักตัวน้ อย ้ 18.5 – 22.9 kg/m ปกติ 23.0 – 24.9 kg/m ท้ วม 25.0 – 29.9 kg/m อ้ วน มากกว่ า 30 kg/m อ้ วนอันตราย 81
  • 82. ไม่ ควรมากกว่ า 80 เซนติเมตร หรือ 32 นิว ้ 82
  • 83. ไม่ ควรมากกว่ า90 เซนติเมตร หรือ 36 นิว ้ 83
  • 84. วิธีคานวณนาหนักมาตรฐาน (Desirable body weight) ้ การหาน้าหนักมาตรฐาน (อย่างง่าย) - ชาย - ส่วนสูงเป็ นเซนติเมตร - 100 - หญิง - ส่วนสูงเป็ นเซนติเมตร - 105 ค่าที่ได้ คือ น้าหนักตัวที่ควรจะเป็น 84
  • 85. คานวณพล ังงานจากนาหน ักทีควรจะเปนและระด ับกิจกรรม ้ ่ ็ กิจกรรมน้อย กิจกรรมปำนกลำง กิจกรรมมำก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก กิโลแคลอรี /น้ ำหนัก 1 กก อ้วน 20 25 30 ปกติ 25 30 40 ผอม 30 35 45Ex. เช่น IBW = 60 kg.BMI=17 Kg/m2ออกกาลังน้อยพลังงานทีควรจะได้รบ= 60x30 = 1,800 kcal. ่ ั 85
  • 86. www.themegallery.com น.ส.คนดี หน ัก 85 Kg. สูง 159 Cm.BMI(ด ัชนีมวลกาย) 85 = 33.62 กก./ ม² 1.59² = อ้วนอ ันตรายIBW(นาหน ักทีควรเป็น)159-105 ้ ่ = 54ทางานปานกลาง = 25 Kcalพลังงานที่ควรจะได้รบ = 54x25 = 1,350 kcal. ั
  • 87. ตารางแนะนาปริมาณอาหารทีแต่ ละคนควรกินในแต่ ละวัน ่กลุ่มอาหารที่ควร เด็กอายุ 6-13ปี วัยรุ่นหญิงชายอายุ14-25 ปี หญิงชายทีใช้ พลังงานมากๆ เช่ น ่ กินใน 1วัน หญิงวัยทางานอายุ25-60ปี ชายวัยทางานอายุ25-60 ปี เกษตรกร,นักกกีฬาควรได้ ผู้สูงอายุ 50 ปี ขึนไป ้ ควรได้ พลังงานวันละ พลังงาน ควรได้ พลังงานวันละ1,600 กิโล 2,000กิโลแคลอรี วันละ 2,400 กิโลแคลอรี่ แคลอรี ข้ าว-แปง ้ 8 ทัพพี 10 ทัพพี 12 ทัพพี ผัก 4(5) ทัพพี 5 ทัพพี 6 ทัพพี ผลไม้ 3(4)ส่ วน 4 ส่ วน 5 ส่ วน เนือสัตว์ ้ 6 ช้ อนกินข้ าว 9 ช้ อนกินข้ าว 12 ช้ อนกินข้ าว นม 2(1) แก้ว 1 แก้ว 1 แก้ว ้ ้ ้ นาม ัน นาตาล เกลือ ใชนอยเท่าทีจาเปน ้ ่ ็ 87
  • 88. ข้าว แปง้ คาร์โบไฮเดรตเนื้อสัตว์ ไขมัน ให้พลังงานผัก- ผลไม้ โปรตีนไขมัน ให้ วิตามิน นม เกลือแร่ น้าตาล ใยอาหาร เกลือ-โซเดียม
  • 89. โปรตีน ให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรีต่อกรัมคาร์โบไฮเดรตให้พลังงาน 4 กิโลแคลอรีต่อกรัมไขมัน ให้พลังงาน 9 กิโลแคลอรีต่อกรัม
  • 90. ตารางแสดงปริมาณพลังงานและสารอาหารหลัก ในรายการอาหารแลกเปลี่ยน 1 ส่วน 18 2 ้ ้**ไขมัน 5 กรัม = 1 ชอนชา , ข ้าว 55 กรัม = 1 ทัพพี(ประมาณ5 ชอน)
  • 91. ตัวอย่ างการกาหนดอาหาร 1,500 กิโลแคลอรี่ โดยมีโซเดียมไม่ เกิน 1,000 มิลลิกรัม/วันหมวดอาหาร ปริมาณ นาหนัก ้ โปรตีน ไขมัน คาร์ โบไฮเดรต โซเดียม พลังงาน (ส่ วน) (กรัม) (กรัม) (กรัม) (กรัม) (มิลลิกรัม) (กิโลแคลอรี่)นมพร่ องมันเนย 1 240 8 - 12 120 80ผัก 3 - 6 - 15 45 84ผลไม้ 4 - - - 40 8 160นาตาลทราย ้ 8 40 - - 40 - 160ธัญพืช 8 - 16 - 120 40 544เนือสัตว์ ้ 4 120 28 20 - 100 292ไขมัน 4 - - 20 - - 180เกลือ 0.5 ชช. - - - - 500 -รวม 58 40 227 813 1,500 91
  • 92. ตัวอย่างรายการอาหารสาหรับผูปวย ้่ ที่มภาวะไขมันในเลือดสูงและจากัดโซเดียม ี อาหารแลกเปลี่ยน รายการอาหารมื้อเช้า ผลไม้ 1 ส่วน ส้ม 1 ลูก ผัก ก.ตามชอบ ผัดผักบุง 1 ถ้วย ้ ผัก ข. 1 ส่วน ผัดเห็ด ½ ถ้วยตวง ธั ญพืช 3 ส่วน ข้าวกล้อง 1 ½ ถ้วยตวง เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน 1 ส่วน เนื้อหมู 2 ช้อนโต๊ะ ผัดเห็ด ไขมัน 3 ช้อนชา น้ามันพืช 3 ช้อนชา 92
  • 93. มื้อกลางวัน ผลไม้ 1 ส่วน กล้วยน้ าว้า 1 ผล ผัก ก. ตามชอบ แกงจืดผักตาลึง 1 ถ้วย ผัก ข. 1 ส่วน ผัดฟักทอง ½ ถ้วยตวง ธัญพืช 4 ส่วน ข้างกล้อง 2 ถ้วยตวง เนื้ อสัตว์ไม่ตดมัน 1 ½ ส่วน ิ ปลากะพงนึ่ ง 2 ½ ช้อนโต๊ะ ไขมัน 3 ช้อนชา น้ ามันพืช 3 ช้อนชามื้อว่าง ผลไม้ 1 ส่วน ฝรัง่ 8 ชิ้นขนาดคา 93
  • 94. มื้อเย็น ผลไม้ 1 ส่วน มะละกอสุก 6-8 ชิ้นพอคา ผัก ก. ตามชอบ ผักกาดขาว ½ ถ้วยตวง ผัก ข. 1 ส่วน ผักคะน้า แครอท และข้าวโพด ½ ถ้วย เนื้ อสัตว์ไม่ตดมัน 1 ส่วน ิ หมูแดง 2 ช้อนโต๊ะ ธัญพืช 3 ส่วน ข้าวสวย 1 ½ ถ้วยตวง ไขมัน 2 ส่วน น้ ามันพืช 2 ช้อนชา 94
  • 95. ข้อมูลโภชนาการ1. “หนึ่งหน่ วยบริโภค” า ถง “ก ครัง ะ” ั เอง ร าณ จะจะใก เ้ ค งกั า รับอา ารช ด เด กั จงเ ร บเท บได้งา ดังตั อ าง2. “จานวนหน่ วยบริโภคต่ อภาชนะบรรจุ” า ถง ก ได้กครังใ ง บรโภค3. “คุณค่ าทางโภชนาการต่ อหนึ่งหน่ วยบริโภค” า ถง 1 ก อง ร าณ 160 กรั ใ ้ งงา ั110 กโ ค อร ( 1 บรโภค) งงา ะ ารอา ารใ กรอบ ค า าคัญ ตอภา ะโภช าการ องค ไท ั4. “ร้ อยละของปริมาณทีแนะนาต่ อวัน” ่ า ถง คดเท บ า รับ ทต้องการ ้ งงา ั ะ 2,000 กโ ค อร ั5. “Thai RDI” า ถง ททากจกรร ระเภทงา กตอ ั ้ ั ร าณ งงา จะเ ากก า ต ตา เก อ ก็ไ ตางจากเด ั
  • 96. การคานวณน้าตาลในฉลากโภชนาการ PEPSI 1 กระป๋อง (ขนาดปริมาณสุทธิ 325 มล.) มีน้าตาล 10.5 % 10.5 * 325 = 34.2 กรัม 100 34.2 / 5 =6.87 ช้อนชา = 7 ช้อนชา (น้าตาล 1 ช้อนชา = น้าหนัก 5 กรัม 97
  • 97. 98
  • 98. 99
  • 99. 100
  • 100. 101
  • 101. 102
  • 102. 103
  • 103. 104
  • 104. 105
  • 105. 106
  • 106. 107
  • 107. 108
  • 108. 109
  • 109. 110
  • 110. การคานวณโซเดียมในอาหาร เกลือ 1 กรัม = โซเดียม 400 มก. เกลือ 1 ชช. = 5 กรัม 400*5= 2000 มก.หากอาหารทีมปริมาณเกลือเป็ น % ให ้คิดเกลือเป็ นกรัมก่อน ่ ี ซอสมะเขือเทศ(ขนาดปริมาณสุทธิ 10 กรัม) มีเกลือ 3 % 10 * 3 = 0.3 กรัม 100 0.3*400 = 120 มก. ซอสมะเขือเทศ มีโซเดียม 120 มก. 111
  • 111. 112