การรับรู้และการตอบสนอง
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

การรับรู้และการตอบสนอง

on

  • 18,313 views

 

Statistics

Views

Total Views
18,313
Views on SlideShare
18,276
Embed Views
37

Actions

Likes
0
Downloads
43
Comments
0

1 Embed 37

http://biobuntharik.wordpress.com 37

Accessibility

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

การรับรู้และการตอบสนอง การรับรู้และการตอบสนอง Presentation Transcript

  • ว ๔๐๒๔๓ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนร้องกวางอนุสรณ์ สพท แพร่ เขต ๑ ชีววิทยา ๓ ช่วงชั้นที่ ๔ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ ครูสัญชัย พรหมเสนา
    • สิ่งมีชีวิตมีการเคลื่อนที่เพื่อตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมอยู่เสมอ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต ที่แตกต่างกัน เกิดจากการมีโครงสร้างของร่างกาย และอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน การรับรู้และการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมของสิ่งมีชีวิตจะสัมพันธ์กับวิวัฒนาการของ ระบบประสาทที่มีความซับซ้อนต่างกัน
    • ระบบต่อมไร้ท่อต่างชนิดกันจะผลิตฮอร์โมนที่มีบทบาทต่อร่างกายแตกต่างกัน เพื่อควบคุม ให้ระบบต่างๆ ในร่างกายให้ทำงานสัมพันธ์กันเพื่อให้เกิดดุลยภาพของร่างกาย
  • ผังมโนทัศน์ หน่วยที่ 3 การประสานงานในร่างกายและการสืบพันธุ์ของมนุษย์และสัตว์
    • มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐานที่ 1.1
    • มาตรฐานการเรียนรู้ ช่วงชั้นที่ 4
    • สำรวจตรวจสอบ อภิปรายและอธิบายการรักษาดุลยภาพของเซลล์และร่างกายพืช สัตว์ กลไกในการควบคุมดุลยภาพของร่างกายมนุษย์ และนำความรู้ไปใช้ในชีวิต และ ในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม
    • สาระการเรียนรู้
    • การ สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบายการรับรู้และการตอบสนองของสิ่งมีชีวิต
  • ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง
    • สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบายการรับรู้และการตอบสนองของสิ่งมีชีวิต
    • จุดประสงค์การเรียนรู้
    • 1. สืบค้น อธิบาย สรุปได้ว่าสิ่งมีชีวิตมีหน่วยรับรู้สิ่งเร้า หน่วยแปลความรู้สึก และหน่วยปฏิบัติที่
    • จะตอบสนองต่อสิ่งเร้า
    • 2. สืบค้น อภิปราย และอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการรับรู้และตอบสนอง ของพารามีเซียม ไฮดรา
    • พลานาเรีย แมลง และสัตว์ทีกระดูกสันหลัง
    • 3. สืบค้น อภิปราย อธิบาย และเปรียบเทียบ วิธีการรับรู้และตอบสนองของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่มี
    • เส้นใยประสานงาน สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีร่างแหประสาท สัตว์ที่มีปมประสาท และ
    • เส้นประสาท และสัตว์ที่มีสมองและไขสันหลัง
  • ระบบประสาท ( Nervous system )
    • กิจกรรมต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตเกิดจากการประสานการทำงานของระบบอวัยวะต่าง ๆ เพื่อรักษาให้ร่างกายอยู่ในสภาพสมดุล การทำงานของระบบต่าง ๆ เกิดขึ้นเพื่อสนองตอบการรับรู้จากสิ่งเร้า ( Stimulus ) ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมภายในหรือจากภายนอกของร่างกาย การตอบสนองต่อสิ่งเร้าจะอาศัยระบบการทำงาน ( Co - Ordinating System ) 2 ระบบคือ
    • ระบบต่อมไร้ท่อ ( Endocrine System )
    • และระบบประสาท ( Nervous System )
    • บางครั้งการทำงานของเซลล์ประสาท ( Neurone ) บางประเภทจะทำงานโดยสร้างสารสื่อประสาทที่มีคุณสมบัติเป็นฮอร์โมน ( Neurosecretory Hormone ) ควบคุมการทำงานของต่อมไร้ท่อได้เช่น
    • การทำงานของต่อมใต้สมองส่วนหน้า จะถูกควบคุมโดยสารเคมีจากสมองส่วนไฮโปธาลามัส ( Hypothalamus )
  • รูปแบบการเกิดกิจกรรมของสิ่งมีชีวิต เพื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้าจะมีลักษณะคล้าย ๆ กันคือ สิ่งเร้า( stimulus) หน่วยรับความรู้สึก( receptor) ระบบประสานงาน( coordinating system) หน่วยปฎิบัติงาน( effetor ) การตอบสนอง ( respons )
  • การตอบสนอง / การตอบรับ หน่วยปฏิบัติงาน
    • ในระบบประสาทการส่งสัญญาณข่าวสารเข้าออกจะเป็นไปในลักษณะของการเปลี่ยนแปลงทางไฟฟ้าเคมี ( Electrochemical ) ที่เยื่อหุ้มเซลล์ประสาทเรียกว่า สัญญาณประสาท ( Nerve Impulse )
    • โดยจะมีการถ่ายทอดผ่านไซแนปส์ ( Synapse ) ของเซลล์ประสาทที่มาประสานงานกัน
  • การตอบสนองต่อสิ่งเร้าของสิ่งมีชีวิต (Organism Respondings System)
    • การรับรู้ การตอบสนอง และระบบประสาทของสิ่งมีชีวิตจึงแยกสิ่งมีชีวิตออกเป็น 2 กลุ่มได้คือ
      • 1. สิ่งมีชีวิตที่ไม่มีเซลล์ประสาท เช่น พืช อะมีบา พารามีเซียม ยูกลีนา ฟองน้ำ ฯลฯ
      • 2. สิ่งมีชีวิตที่มีเซลล์ประสาท เช่น ไฮดรา หนอน ปลา ฯลฯ ซึ่งสิ่งมีชีวิตเหล่านี้จะมี การจัดเรียงเซลล์ประสาทแตกต่างกันไป ทำให้เกิดรูปแบบระบบประสาทแบบต่าง ๆ กันเช่น Nerve net, Nerve ring, Cerebral ganglion หรือแม้แต่ในรูปของสมอง (Brain)
  • ระบบประสาทและการตอบสนองต่อสิ่งเร้าของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ
    • อะมีบา (Amoeba) เป็นพวกโปรติสต์ไม่มีเซลล์ประสาท
    • มีการตอบสนองต่อสิ่งเร้าประเภทอาหาร และแสง สามารถเคลื่อนที่หนีแสงได้โดยไม่มีตัวตรวจรับแสง (Photodetector)
  • Amoebae Ectoplasm{gel} Endoplasm{sol} Pseudopodium{ขาเทียม} amoeboid movement
  • พารามีเซียม (Paramecium)
    • พารามีเซียม (Paramecium) เป็นพวกโปรติสต์ไม่มีเซลล์ประสาท แต่ที่โคนซีเลียมีเส้นใยประสานงาน (Co-Ordinating Fiber) ซึ่งเป็นเส้นใยที่สามารถรับรู้และตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้
  • แสดงการเคลื่อนที่ของ paramecium (Co-Ordinating Fiber)
  • ยูกลีนา (Euglena)
    • ยูกลีนา (Euglena) เป็นพวกโปรติสต์ไม่มีเซลล์ประสาท แต่ที่ตัวมี Eyespot เป็นบริเวณรับแสง ทำให้สามารถทราบความเข้มแสงและทิศทางของแสงได้
  •  
  • ฟองน้ำ (Spongy)
    • ฟองน้ำ (Spongy) เป็นสัตว์ที่ไม่มีระบบประสาท ไม่มี Nerve cell หรือ Sensory cell การรับรู้ของฟองน้ำจะขึ้นอยู่กับการทำงานของแต่ละเซลล์ โดยมันจะตอบสนองต่อแรงกด และแรงสัมผัสได้
  • ไฮดรา (Hydra)
    • ไฮดรา (Hydra) มีระบบประสาทแบบร่างแห (Nerve Net) ซึ่งเกิดจากการเชื่อมโยงของเซลล์ประสาทแบบที่เซลล์ไม่ได้สัมผัสติดกัน แต่มันวางตัวต่อกันใกล้ ๆ โดยมีช่องว่างเล็ก ๆ ที่เรียกว่าไซแนปซ์อยู่ระหว่างเซลล์ การสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาท เกิดขึ้นได้ในสองทิศทางของบริเวณที่มีการไซแนปซ์ เมื่อมีสิ่งเร้ามากระตุ้นกระแสประสาทจึงสามารถเคลื่อนไปได้
  •  
  •  
  • H ydra
    • ไฮดร้าจะรับรู้และตอบสนองโดยทำให้เกิดการเคลื่อนไหวร่างกายส่วนต่าง ๆ Nerve net ของไฮดร้าจะมีหนาแน่นมากบริเวณปาก แต่ไม่พบกลุ่มของตัวเซลล์ประสาท หรือปมประสาท (Ganglia) อย่างในสัตว์ชั้นสูง และพบว่าไฮดร้ามีเซลล์พิเศษทำหน้าที่รับแรงสัมผัสทางเคมี
  • แมงกะพรุน ( Jelly fish )
    • แมงกะพรุน ( Jelly fish ) มีระบบประสาทแบบร่างแห
    • เช่นเดียวกับไฮดร้า การส่งสัญญาณสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วทั้งร่มของแมงกระพรุน ความแรงในการตอบสนองขึ้นกับความแรงของสิ่งเร้าที่มากระทำกับแมงกระพรุน ในแมงกะพรุนบางชนิดเช่น Aurelia มีโครงสร้างพิเศษที่เรียกว่า Rhopalia ซึ่งจะมีตัวรับความรู้สึก ( receptor ) ต่าง ๆ ดังนี้ เกี่ยวกับแสง เรียกว่า Ocelli
    • รูปแมงกะพรุน ตัวที่รักษา / รับรู้สมดุล เรียกว่า Statocysts
  •  
  •  
  •  
  •  
  • ดอกไม้ทะเล (Sea anemony)
    • ดอกไม้ทะเล (Sea anemony) มีระบบประสาทแบบร่างแห เช่นเดียวกับแมงกะพรุนและไฮดรา
  • พลานาเรีย (Planaria)
    • พลานาเรีย (Planaria) มีพัฒนาการของระบบประสามากขึ้น ตัวเซลล์ประสาทมีการรวมเป็นกลุ่มอยู่ทางด้านหัวเรียกว่า Cerebral ganglia
    • เส้นประสาทด้านท้อง (Ventral nerve cord สองเส้นยาวขนานไปกับลำตัวตั้งแต่ส่วนของกลุ่มเซลล์ประสาทไปจนสุดตัว
    • โดยระหว่างเส้นประสาททั้งสองนี้จะมีเส้นประสาทตามขวาง (Transverse nerve) เชื่อมต่ออยู่ ทำให้ระบบประสาทส่วนกลางของพลานาเรียมีลักษณะคล้ายขั้นบันได (Ladder-like
    • พลานาเรียมีตัวรับสารเคมีที่เรียกว่า Auricle ที่บริเวณหัวซึ่งมีความสำคัญต่อการหาอาหาร และ
    • มี Ocelli รวมกลุ่มทำหน้าที่เป็น Eyespot ที่มีความไวต่อแสง
  • พลานาเรีย (Planaria) Ocelli รวมกลุ่มทำหน้าที่เป็น Eyespot
  •  
  • การเคลื่อนไหวของพลานาเรีย
  •  
    • ไส้เดือน (Earth worm) ระบบประสาทซับซ้อนมากขึ้นประกอบไปด้วย
    • ปมประสาทเหนือฟาริงซ์ (Supra-pharyngeal ganglion) หรือสมอง ซึ่งจะเชื่อมอยู่กับเส้นประสาทอ้อมฟาริงซ์ (Circumpharyngeal ganglion) และใต้สุดเส้นประสาทนี้จะมี
    • ปมประสาทใต้ฟาริงซ์ (Sub-pharyngeal ganglion) ปมแรก ซึ่งจะเชื่อมกับปมประสาทถัดไปโดยเส้นประสาทด้านท้อง
  • Video Clip แสดงโครงสร้างและการเคลื่อนที่ของไส้เดือนดิน
  • ดาวทะเล (Sea star)
  • ดาวทะเล (Sea star)
    • ดาวทะเล (Sea star) ไม่มีสมอง ไม่มีปมประสาท มีระบบประสาทแบบวงแหวน (Nerve ring) อยู่รอบปากและมีเส้นประสาทรัศมี (Radial nerve) แยกไปตามแขน ดาวทะเลมี Eyespot แบบ light sensitive pigment ที่ปลายแขนใช้ในการตรวจหาเงา และการเปลี่ยนแปลงของแสงสว่าง
  •  
  • tube feet
  • หอยทาก (Snail)
    • มีปมประสาท 6 ปม มี Chemosensor ที่ชื่อ Osphradia ใน Mantle cavity เพื่อหาสารเคมีในน้ำและอากาศ
  •  
  • หอยสองฝา (Clamp)
    • หอยสองฝา (Clamp) มีปมประสาท 3 คู่คือ
      • • Cerebral : ควบคุม Esophagus ( ทางเดินอาหาร )
      • • Visceral : ควบคุมกล้ามเนื้อที่ใช้ในการปิด - เปิดฝาหอย
      • • Pedal : ควบคุมการทำงานของเท้า
  • ปู (Crab)
    • ปู (Crab) มีระบบประสาทส่วนกลางแบบรวม มีปมประสาทใหญ่สองจุดคือ Cerebral ganglia ที่ใต้ฐานตากับ Thoracic ganglia ซึ่งเป็นปมขนาดใหญ่บริเวณกลางตัว
  • กุ้งลอบส์เตอร์ (Lobster)
    • กุ้งลอบส์เตอร์ (Lobster) มีสมองเชื่อมกับปมประสาทด้านท้องปมที่ 1 ซึ่งอยู่ใต้กระเพาะอาหาร มี Nerve cord สองเส้นแยกออกมาและทอดตัวไปตามความยาวของกุ้ง และมีคู่ Segmental ganglia ตลอดความยาวตัวที่ด้าน Ventral
    • รูปกุ้ง
  •  
  • ตั๊กแตน (Grasshopper)
    • ตั๊กแตน (Grasshopper) ระบบประสาทประกอบด้วยสมอง ( ปมประสาทเหนือหลอดอาหาร ) ซึ่งเชื่อมกับปมประสาทใต้หลอดอาหาร ( ปมประสาทด้านท้องปมที่ 1) ซึ่งจะเชื่อมต่อกับปมประสาททรวงอก ปมประสาทท้อง โดยใช้เส้นประสาทด้านท้องช่วยเชื่อมต่อ
    • ตาของตั๊กแตนมีลักษณะเป็นตาประกอบ มีหน่วยย่อยที่เรียกว่า Ommatidia มากถึง 1,000 หน่วยต่อตา
  •  
  • Ommatidia
  •  
  • หมึกยักษ์ (Octopus)
    • หมึกยักษ์ (Octopus) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีระบบประสาทพัฒนามากที่สุด มีเซลล์ประสาทจำนวนมากและมีการจัดกลุ่มที่ซับซ้อนเป็นพู (Lobe) เป็นสัน (Tracts) เป็นสัตว์ที่ความจำดีเรียนรู้เร็วมีดวงตาคล้ายสัตว์มีกระดูกสันหลัง
    • มี Statocyst
  •  
  •  
  •  
  • Clip video หมึกยักษ์จากญี่ปุ่น สังเกตการทำหน้าที่ของ siphon ของหมึกยักษ์
  • ทดสอบด้วยแบบฝึกหัดตอนที่ 1