การรับรู้และการตอบสนอง

22,767 views

Published on

Published in: Health & Medicine, Technology
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
22,767
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
44
Actions
Shares
0
Downloads
64
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

การรับรู้และการตอบสนอง

  1. 1. ว ๔๐๒๔๓ สาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์ โรงเรียนร้องกวางอนุสรณ์ สพท แพร่ เขต ๑ ชีววิทยา ๓ ช่วงชั้นที่ ๔ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ ๖ ครูสัญชัย พรหมเสนา
  2. 2. <ul><li>สิ่งมีชีวิตมีการเคลื่อนที่เพื่อตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมอยู่เสมอ การเคลื่อนที่ของสิ่งมีชีวิต ที่แตกต่างกัน เกิดจากการมีโครงสร้างของร่างกาย และอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างกัน การรับรู้และการตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมของสิ่งมีชีวิตจะสัมพันธ์กับวิวัฒนาการของ ระบบประสาทที่มีความซับซ้อนต่างกัน </li></ul><ul><li>ระบบต่อมไร้ท่อต่างชนิดกันจะผลิตฮอร์โมนที่มีบทบาทต่อร่างกายแตกต่างกัน เพื่อควบคุม ให้ระบบต่างๆ ในร่างกายให้ทำงานสัมพันธ์กันเพื่อให้เกิดดุลยภาพของร่างกาย </li></ul>
  3. 3. ผังมโนทัศน์ หน่วยที่ 3 การประสานงานในร่างกายและการสืบพันธุ์ของมนุษย์และสัตว์
  4. 4. <ul><li>มาตรฐานการเรียนรู้ มาตรฐานที่ 1.1 </li></ul><ul><li>มาตรฐานการเรียนรู้ ช่วงชั้นที่ 4 </li></ul><ul><li>สำรวจตรวจสอบ อภิปรายและอธิบายการรักษาดุลยภาพของเซลล์และร่างกายพืช สัตว์ กลไกในการควบคุมดุลยภาพของร่างกายมนุษย์ และนำความรู้ไปใช้ในชีวิต และ ในการศึกษาหาความรู้เพิ่มเติม </li></ul><ul><li>สาระการเรียนรู้ </li></ul><ul><li>การ สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบายการรับรู้และการตอบสนองของสิ่งมีชีวิต </li></ul>
  5. 5. ผลการเรียนรู้ที่คาดหวัง <ul><li>สืบค้นข้อมูล อภิปรายและอธิบายการรับรู้และการตอบสนองของสิ่งมีชีวิต </li></ul><ul><li>จุดประสงค์การเรียนรู้ </li></ul><ul><li>1. สืบค้น อธิบาย สรุปได้ว่าสิ่งมีชีวิตมีหน่วยรับรู้สิ่งเร้า หน่วยแปลความรู้สึก และหน่วยปฏิบัติที่ </li></ul><ul><li>จะตอบสนองต่อสิ่งเร้า </li></ul><ul><li>2. สืบค้น อภิปราย และอธิบายโครงสร้างที่ใช้ในการรับรู้และตอบสนอง ของพารามีเซียม ไฮดรา </li></ul><ul><li>พลานาเรีย แมลง และสัตว์ทีกระดูกสันหลัง </li></ul><ul><li>3. สืบค้น อภิปราย อธิบาย และเปรียบเทียบ วิธีการรับรู้และตอบสนองของสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวที่มี </li></ul><ul><li>เส้นใยประสานงาน สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีร่างแหประสาท สัตว์ที่มีปมประสาท และ </li></ul><ul><li>เส้นประสาท และสัตว์ที่มีสมองและไขสันหลัง </li></ul>
  6. 6. ระบบประสาท ( Nervous system ) <ul><li>กิจกรรมต่าง ๆ ของสิ่งมีชีวิตเกิดจากการประสานการทำงานของระบบอวัยวะต่าง ๆ เพื่อรักษาให้ร่างกายอยู่ในสภาพสมดุล การทำงานของระบบต่าง ๆ เกิดขึ้นเพื่อสนองตอบการรับรู้จากสิ่งเร้า ( Stimulus ) ต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมภายในหรือจากภายนอกของร่างกาย การตอบสนองต่อสิ่งเร้าจะอาศัยระบบการทำงาน ( Co - Ordinating System ) 2 ระบบคือ </li></ul><ul><li>ระบบต่อมไร้ท่อ ( Endocrine System ) </li></ul><ul><li>และระบบประสาท ( Nervous System ) </li></ul>
  7. 7. <ul><li>บางครั้งการทำงานของเซลล์ประสาท ( Neurone ) บางประเภทจะทำงานโดยสร้างสารสื่อประสาทที่มีคุณสมบัติเป็นฮอร์โมน ( Neurosecretory Hormone ) ควบคุมการทำงานของต่อมไร้ท่อได้เช่น </li></ul><ul><li>การทำงานของต่อมใต้สมองส่วนหน้า จะถูกควบคุมโดยสารเคมีจากสมองส่วนไฮโปธาลามัส ( Hypothalamus ) </li></ul>
  8. 8. รูปแบบการเกิดกิจกรรมของสิ่งมีชีวิต เพื่อตอบสนองต่อสิ่งเร้าจะมีลักษณะคล้าย ๆ กันคือ สิ่งเร้า( stimulus) หน่วยรับความรู้สึก( receptor) ระบบประสานงาน( coordinating system) หน่วยปฎิบัติงาน( effetor ) การตอบสนอง ( respons )
  9. 9. การตอบสนอง / การตอบรับ หน่วยปฏิบัติงาน <ul><li>ในระบบประสาทการส่งสัญญาณข่าวสารเข้าออกจะเป็นไปในลักษณะของการเปลี่ยนแปลงทางไฟฟ้าเคมี ( Electrochemical ) ที่เยื่อหุ้มเซลล์ประสาทเรียกว่า สัญญาณประสาท ( Nerve Impulse ) </li></ul><ul><li>โดยจะมีการถ่ายทอดผ่านไซแนปส์ ( Synapse ) ของเซลล์ประสาทที่มาประสานงานกัน </li></ul>
  10. 10. การตอบสนองต่อสิ่งเร้าของสิ่งมีชีวิต (Organism Respondings System) <ul><li>การรับรู้ การตอบสนอง และระบบประสาทของสิ่งมีชีวิตจึงแยกสิ่งมีชีวิตออกเป็น 2 กลุ่มได้คือ </li></ul><ul><ul><li>1. สิ่งมีชีวิตที่ไม่มีเซลล์ประสาท เช่น พืช อะมีบา พารามีเซียม ยูกลีนา ฟองน้ำ ฯลฯ </li></ul></ul><ul><ul><li>2. สิ่งมีชีวิตที่มีเซลล์ประสาท เช่น ไฮดรา หนอน ปลา ฯลฯ ซึ่งสิ่งมีชีวิตเหล่านี้จะมี การจัดเรียงเซลล์ประสาทแตกต่างกันไป ทำให้เกิดรูปแบบระบบประสาทแบบต่าง ๆ กันเช่น Nerve net, Nerve ring, Cerebral ganglion หรือแม้แต่ในรูปของสมอง (Brain) </li></ul></ul>
  11. 11. ระบบประสาทและการตอบสนองต่อสิ่งเร้าของสิ่งมีชีวิตต่าง ๆ <ul><li>อะมีบา (Amoeba) เป็นพวกโปรติสต์ไม่มีเซลล์ประสาท </li></ul><ul><li>มีการตอบสนองต่อสิ่งเร้าประเภทอาหาร และแสง สามารถเคลื่อนที่หนีแสงได้โดยไม่มีตัวตรวจรับแสง (Photodetector) </li></ul>
  12. 12. Amoebae Ectoplasm{gel} Endoplasm{sol} Pseudopodium{ขาเทียม} amoeboid movement
  13. 13. พารามีเซียม (Paramecium) <ul><li>พารามีเซียม (Paramecium) เป็นพวกโปรติสต์ไม่มีเซลล์ประสาท แต่ที่โคนซีเลียมีเส้นใยประสานงาน (Co-Ordinating Fiber) ซึ่งเป็นเส้นใยที่สามารถรับรู้และตอบสนองต่อสิ่งเร้าได้ </li></ul>
  14. 14. แสดงการเคลื่อนที่ของ paramecium (Co-Ordinating Fiber)
  15. 15. ยูกลีนา (Euglena) <ul><li>ยูกลีนา (Euglena) เป็นพวกโปรติสต์ไม่มีเซลล์ประสาท แต่ที่ตัวมี Eyespot เป็นบริเวณรับแสง ทำให้สามารถทราบความเข้มแสงและทิศทางของแสงได้ </li></ul>
  16. 17. ฟองน้ำ (Spongy) <ul><li>ฟองน้ำ (Spongy) เป็นสัตว์ที่ไม่มีระบบประสาท ไม่มี Nerve cell หรือ Sensory cell การรับรู้ของฟองน้ำจะขึ้นอยู่กับการทำงานของแต่ละเซลล์ โดยมันจะตอบสนองต่อแรงกด และแรงสัมผัสได้ </li></ul>
  17. 18. ไฮดรา (Hydra) <ul><li>ไฮดรา (Hydra) มีระบบประสาทแบบร่างแห (Nerve Net) ซึ่งเกิดจากการเชื่อมโยงของเซลล์ประสาทแบบที่เซลล์ไม่ได้สัมผัสติดกัน แต่มันวางตัวต่อกันใกล้ ๆ โดยมีช่องว่างเล็ก ๆ ที่เรียกว่าไซแนปซ์อยู่ระหว่างเซลล์ การสื่อสารระหว่างเซลล์ประสาท เกิดขึ้นได้ในสองทิศทางของบริเวณที่มีการไซแนปซ์ เมื่อมีสิ่งเร้ามากระตุ้นกระแสประสาทจึงสามารถเคลื่อนไปได้ </li></ul>
  18. 21. H ydra <ul><li>ไฮดร้าจะรับรู้และตอบสนองโดยทำให้เกิดการเคลื่อนไหวร่างกายส่วนต่าง ๆ Nerve net ของไฮดร้าจะมีหนาแน่นมากบริเวณปาก แต่ไม่พบกลุ่มของตัวเซลล์ประสาท หรือปมประสาท (Ganglia) อย่างในสัตว์ชั้นสูง และพบว่าไฮดร้ามีเซลล์พิเศษทำหน้าที่รับแรงสัมผัสทางเคมี </li></ul>
  19. 22. แมงกะพรุน ( Jelly fish ) <ul><li>แมงกะพรุน ( Jelly fish ) มีระบบประสาทแบบร่างแห </li></ul><ul><li>เช่นเดียวกับไฮดร้า การส่งสัญญาณสามารถเกิดขึ้นได้ทั่วทั้งร่มของแมงกระพรุน ความแรงในการตอบสนองขึ้นกับความแรงของสิ่งเร้าที่มากระทำกับแมงกระพรุน ในแมงกะพรุนบางชนิดเช่น Aurelia มีโครงสร้างพิเศษที่เรียกว่า Rhopalia ซึ่งจะมีตัวรับความรู้สึก ( receptor ) ต่าง ๆ ดังนี้ เกี่ยวกับแสง เรียกว่า Ocelli </li></ul><ul><li>รูปแมงกะพรุน ตัวที่รักษา / รับรู้สมดุล เรียกว่า Statocysts </li></ul>
  20. 27. ดอกไม้ทะเล (Sea anemony) <ul><li>ดอกไม้ทะเล (Sea anemony) มีระบบประสาทแบบร่างแห เช่นเดียวกับแมงกะพรุนและไฮดรา </li></ul>
  21. 28. พลานาเรีย (Planaria) <ul><li>พลานาเรีย (Planaria) มีพัฒนาการของระบบประสามากขึ้น ตัวเซลล์ประสาทมีการรวมเป็นกลุ่มอยู่ทางด้านหัวเรียกว่า Cerebral ganglia </li></ul><ul><li>เส้นประสาทด้านท้อง (Ventral nerve cord สองเส้นยาวขนานไปกับลำตัวตั้งแต่ส่วนของกลุ่มเซลล์ประสาทไปจนสุดตัว </li></ul><ul><li>โดยระหว่างเส้นประสาททั้งสองนี้จะมีเส้นประสาทตามขวาง (Transverse nerve) เชื่อมต่ออยู่ ทำให้ระบบประสาทส่วนกลางของพลานาเรียมีลักษณะคล้ายขั้นบันได (Ladder-like </li></ul>
  22. 29. <ul><li>พลานาเรียมีตัวรับสารเคมีที่เรียกว่า Auricle ที่บริเวณหัวซึ่งมีความสำคัญต่อการหาอาหาร และ </li></ul><ul><li>มี Ocelli รวมกลุ่มทำหน้าที่เป็น Eyespot ที่มีความไวต่อแสง </li></ul>
  23. 30. พลานาเรีย (Planaria) Ocelli รวมกลุ่มทำหน้าที่เป็น Eyespot
  24. 32. การเคลื่อนไหวของพลานาเรีย
  25. 34. <ul><li>ไส้เดือน (Earth worm) ระบบประสาทซับซ้อนมากขึ้นประกอบไปด้วย </li></ul><ul><li>ปมประสาทเหนือฟาริงซ์ (Supra-pharyngeal ganglion) หรือสมอง ซึ่งจะเชื่อมอยู่กับเส้นประสาทอ้อมฟาริงซ์ (Circumpharyngeal ganglion) และใต้สุดเส้นประสาทนี้จะมี </li></ul><ul><li>ปมประสาทใต้ฟาริงซ์ (Sub-pharyngeal ganglion) ปมแรก ซึ่งจะเชื่อมกับปมประสาทถัดไปโดยเส้นประสาทด้านท้อง </li></ul>
  26. 35. Video Clip แสดงโครงสร้างและการเคลื่อนที่ของไส้เดือนดิน
  27. 36. ดาวทะเล (Sea star)
  28. 37. ดาวทะเล (Sea star) <ul><li>ดาวทะเล (Sea star) ไม่มีสมอง ไม่มีปมประสาท มีระบบประสาทแบบวงแหวน (Nerve ring) อยู่รอบปากและมีเส้นประสาทรัศมี (Radial nerve) แยกไปตามแขน ดาวทะเลมี Eyespot แบบ light sensitive pigment ที่ปลายแขนใช้ในการตรวจหาเงา และการเปลี่ยนแปลงของแสงสว่าง </li></ul>
  29. 39. tube feet
  30. 40. หอยทาก (Snail) <ul><li>มีปมประสาท 6 ปม มี Chemosensor ที่ชื่อ Osphradia ใน Mantle cavity เพื่อหาสารเคมีในน้ำและอากาศ </li></ul>
  31. 42. หอยสองฝา (Clamp) <ul><li>หอยสองฝา (Clamp) มีปมประสาท 3 คู่คือ </li></ul><ul><ul><li>• Cerebral : ควบคุม Esophagus ( ทางเดินอาหาร ) </li></ul></ul><ul><ul><li>• Visceral : ควบคุมกล้ามเนื้อที่ใช้ในการปิด - เปิดฝาหอย </li></ul></ul><ul><ul><li>• Pedal : ควบคุมการทำงานของเท้า </li></ul></ul>
  32. 43. ปู (Crab) <ul><li>ปู (Crab) มีระบบประสาทส่วนกลางแบบรวม มีปมประสาทใหญ่สองจุดคือ Cerebral ganglia ที่ใต้ฐานตากับ Thoracic ganglia ซึ่งเป็นปมขนาดใหญ่บริเวณกลางตัว </li></ul>
  33. 44. กุ้งลอบส์เตอร์ (Lobster) <ul><li>กุ้งลอบส์เตอร์ (Lobster) มีสมองเชื่อมกับปมประสาทด้านท้องปมที่ 1 ซึ่งอยู่ใต้กระเพาะอาหาร มี Nerve cord สองเส้นแยกออกมาและทอดตัวไปตามความยาวของกุ้ง และมีคู่ Segmental ganglia ตลอดความยาวตัวที่ด้าน Ventral </li></ul><ul><li>รูปกุ้ง </li></ul>
  34. 46. ตั๊กแตน (Grasshopper) <ul><li>ตั๊กแตน (Grasshopper) ระบบประสาทประกอบด้วยสมอง ( ปมประสาทเหนือหลอดอาหาร ) ซึ่งเชื่อมกับปมประสาทใต้หลอดอาหาร ( ปมประสาทด้านท้องปมที่ 1) ซึ่งจะเชื่อมต่อกับปมประสาททรวงอก ปมประสาทท้อง โดยใช้เส้นประสาทด้านท้องช่วยเชื่อมต่อ </li></ul><ul><li>ตาของตั๊กแตนมีลักษณะเป็นตาประกอบ มีหน่วยย่อยที่เรียกว่า Ommatidia มากถึง 1,000 หน่วยต่อตา </li></ul>
  35. 48. Ommatidia
  36. 50. หมึกยักษ์ (Octopus) <ul><li>หมึกยักษ์ (Octopus) เป็นสัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังที่มีระบบประสาทพัฒนามากที่สุด มีเซลล์ประสาทจำนวนมากและมีการจัดกลุ่มที่ซับซ้อนเป็นพู (Lobe) เป็นสัน (Tracts) เป็นสัตว์ที่ความจำดีเรียนรู้เร็วมีดวงตาคล้ายสัตว์มีกระดูกสันหลัง </li></ul><ul><li>มี Statocyst </li></ul>
  37. 54. Clip video หมึกยักษ์จากญี่ปุ่น สังเกตการทำหน้าที่ของ siphon ของหมึกยักษ์
  38. 55. ทดสอบด้วยแบบฝึกหัดตอนที่ 1

×