• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
NL - Boekwerk Slotpresentatie “De Spiegelnisse” - Joost de Wit
 

NL - Boekwerk Slotpresentatie “De Spiegelnisse” - Joost de Wit

on

  • 239 views

De slotpresentatie plaats van Joost de Wit (Stedenbouw) met als onderwerp “De Spiegelnisse”. Een korte samenvatting over zijn afstudeerproject. ...

De slotpresentatie plaats van Joost de Wit (Stedenbouw) met als onderwerp “De Spiegelnisse”. Een korte samenvatting over zijn afstudeerproject.
Rotterdam is in de afgelopen decennia dichtgeslibd. Infrastructuur is een grote barriere, die die buurten van elkaar scheidt en de aansluiting van woonwijken op stadsparken frustreert.
Met name langs de Noordrand van de Ruit (de A13 en de A20) is dit een groot probleem. Tot 2020 is de overheid van plan om in de regio Rotterdam voor 7,2 miljard euro te investeren in nieuwe infrastructuur.
Spiegelnisse is een pleidooi om deze investeringen op een zodanige manier in te zetten, dat bestaande verkeersproblemen langs de A20 en de A13 worden opgelost en de stad een grote infrastructurele barriere kwijtraakt. Daardoor ontstaan een aantal grote kansen. Woongebieden worden met elkaar verbonden en de bereikbaarheid van groengebieden verbeterd.
Grootste kans die ontstaat, is het creeren van een grote groene long: het Rottemerenpark, een mooie groene plek waar je, als je in de stad woont, in enkele minuten kan zijn en lekker doorheen kan struinen. Spiegelnisse is een ruimtelijke strategie waarin wordt geschetst met welke ingrepen deze kwaliteit kan worden gerealiseerd.

Student Joost de Wit
Commissie Margit Schuster, RAvB (voorzitter)
Martin Biewenga, West 8 (mentor)
John Westrik, TU Delft (extern criticus)
Eric-Jan Pleijster, LOLA Landscape Architecture (extern criticus)

Statistics

Views

Total Views
239
Views on SlideShare
160
Embed Views
79

Actions

Likes
0
Downloads
0
Comments
0

1 Embed 79

http://spiegelnisse.nl 79

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    NL - Boekwerk Slotpresentatie “De Spiegelnisse” - Joost de Wit NL - Boekwerk Slotpresentatie “De Spiegelnisse” - Joost de Wit Presentation Transcript

    • Spiegelnisse Strategie voor een aantrekkelijke stad Joost de Wit
    • Spiegelnisse Strategie voor een aantrekkelijke stad Rotterdamse Academie van Bouwkunst Joost de Wit
    • Kaartje Kleine Plassengebied in 1850 4 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Proloog Het Veilingterrein is een onopvallend bedrijventerrein en Ik heb dit altijd een fascinerend gegeven gevonden; een onderdeel van de A20-zone. Vroeger bevond zich op deze enorm plassengebied op minder dan één kilometer van locatie een veenplas, de Spiegelnisse. In de huidige tijd de binnenstad en waarvan slechts enkele restanten zijn vormt deze plek een schakel tussen een aantal belangrijke overgebleven. Een herontwikkeling van de A20-zone is een recreatiegebieden (het Kralingse Bos, de Rotte, de Bergse kans om Het Kralingse Bos en de recreatiegebieden ten Voor- en Achterplas, het Lage Bergsche Bos, de noorden van de A20 landschappelijk met elkaar te verbin- Zevenhuizerplas en het Rottemerengebied). den, waardoor er een aaneengesloten groene zone ontstaat welke qua omvang vergelijkbaar is met grote stadsparken De randen van de Kralingse Plas en de Bergse Voor- en zoals het Richmond Park in Londen of de Alster in Hamburg. Achterplas zijn geliefde woonmilieus. De plassen zelf Deze groene zone kan tevens fungeren als schakel tussen hebben een zeer eigen groene karakteristiek, een het Groene Hart en het stedelijke gebied van Rotterdam. belangrijke recreatieve functie en zijn de enige restanten van een vroeger zeer omvangrijk watergebied, dat bestond In de Stadsvisie wordt een groot deel van deze A20-zone uit in totaal zeventien veenplassen, waarvan het grootste nu vooral gezien als een aantrekkelijke woningbouwlocatie. gedeelte in 1874 is ingepolderd. De Spiegelnisse was één Vanwege de centrale ligging ben ik van mening, dat het van die veenplassen. Was deze inpoldering niet gebeurd, gebied meer is dan alleen een woningbouwlocatie en dat dan had Rotterdam middenin de stad nu een waterrijk er ook kansen zijn voor groen- en recreatieontwikkeling die woon- en natuurgebied gehad, dat qua omvang een locatie overstijgend belang dienen. vergelijkbaar was geweest met de Vinkeveense of de Reeuwijkse plassen. De stad heeft door deze inpoldering een grote landschappelijke kwaliteit verloren die in de huidige tijd erg wordt gemist. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 5
    • INHOUDSOPGAVE 01 Inleiding blz. 7 02 Meerwaarde groenblauwe netwerken blz. 11 03 Groenblauwe netwerken in stedelijke gebieden blz. 17 04 Ruimtelijke investeringen regio Rotterdam blz. 25 04 Combineren van investeringen blz. 31 05 Mogelijkheden A13/A20 zone blz. 39 06 Strategieën Rottemerenpark blz. 51 07 Groenstructuur metropoolregio Rotterdam - Den Haag blz. 71 08 Nawoord blz. 75 09 Dankwoord blz. 77 10 Literatuurlijst blz. 79 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 7
    • 8 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 1 INLEIDING Toen ik nog in Nijmegen woonde, pakte ik in het weekend Er is echter één punt dat ik altijd heb gemist. Anders dan in vaak de fiets en was dan binnen enkele minuten in de Nijmegen ben je in Rotterdam niet binnen enkele minuten Ooipolder of in de bossen rondom Groesbeek. Hoewel ik in een mooi park of in een aantrekkelijke landelijk gebied. toen midden in de stad woonde, heb ik dit altijd als een Vergeleken met andere steden in Nederland en Europa vanzelfsprekend gegeven ervaren: je woont in de stad en als scoort Rotterdam op dat deel matig en ik denk, dat als Rot- je er even uit wil dan ben je in enkele minuten in het lande- terdam aantrekkelijk wil blijven als woon- en als werkstad, lijke gebied of in een mooi park. Op een gegeven ogenblik hier wat aan gedaan moet worden. De Rotterdamse had ik genoeg van het studentikoze Nijmegen en ben toen groenstructuur is daarom het thema van mijn afstudeeron- voor mijn werk en later ook studie naar Rotterdam verhuisd. derzoek geworden. Rotterdam was een bewuste keuze, de stad fascineerde Dit afstudeerproject is een strategie voor het verbeteren en imponeerde mij: de skyline, de stedelijke dynamiek, de van de groenstructuur van deze stad. Daarbij is de focus rauwe uistraling en de enorme schaal van de haven trokken gelegd op de Noordrand en in het bijzonder de groengebie- mij aan. Mijn fascinatie is in de afgelopen jaren niet minder den langs de Rotte en de Kralingse Plas. Het verbeteren van geworden; zeker als je naar de stad kijkt door een steden- de groenstructuur is een urgente opgave. Rotterdam is in bouwkundige bril, dan kom je in eerste instantie allerlei de afgelopen decennia dichtgeslibd. Door de verstedelijking onverklaarbare zaken tegen: enorme boulevards die in het is het landelijk gebied steeds verder van de stad af komen niets lijken te eindigen, spoorlijnen die enorme omwegen te liggen en het omvangrijke netwerk van spoorlijnen en maken, intensieve stedelijkheid afgewisseld met kale vlaktes snelwegen zorgt ervoor dat de route ernaar toe door veel en plekken waar oud en nieuw op elkaar lijken te botsen. fietsers als weinig aantrekkelijk wordt ervaren. In de stad Dingen die je vaak alleen maar kunt verklaren als je de ge- zelf zijn wel een aantal aantrekkelijke parken, maar deze zijn schiedenis van de stad kent. Rotterdam is een stad waar ik overbelast en sluiten vaak niet goed op elkaar aan en op de mij thuis voel en een plek die in veel opzichten meer heeft omliggende woonwijken. te bieden dan andere steden. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 9
    • De Ooijpolder in Nijmegen 10 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • De infrastructuur is op veel plaatsen een grote barrière, die De grootste kans die hiermee ontstaat, is het creëren van buurten van elkaar scheidt en de aansluiting van woonwij- een grote groene long: het Rottemerenpark, een mooie ken op stadsparken frustreert. Ook geeft het verkeer veel groene plek waar je, als je in stad woont, in enkele minuten overlast en is de daarmee gepaard gaande luchtvervuiling kan zijn en lekker doorheen kan struinen. Spiegelnisse is een gevaar voor de volksgezondheid. Met name langs de een ruimtelijke strategie waarin wordt geschetst met welke Noordrand van de Ruit (de A13 en de A20) is dit een groot ingrepen deze kwaliteit kan worden gerealiseerd. probleem. Tot 2020 is de overheid van plan om in de regio Rotterdam voor 7,2 miljard euro te investeren in nieuwe infrastructuur. Eén van die projecten is de geplande aanleg van de A13/16 rondom Hillegersberg. Deze investering leidt helaas niet tot een verbetering van de situatie; door deze nieuwe snelweg gaat veel groen verloren en ontstaat er een extra barrière tussen de stad en de recreatiegebieden langs de Rotte. Spiegelnisse is een pleidooi om deze investeringen op een zodanige manier in te zetten, dat bestaande verkeersproblemen langs de A20 en de A13 worden opgelost én de stad een grote infrastructurele barrière kwijtraakt. Daardoor verdwijnt veel overlast en ontstaan er voor de stad een aantal grote kansen. Woongebieden kunnen met elkaar worden verbonden en de bereikbaarheid van groengebieden wordt verbeterd. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 11
    • Kralingse Plas Zevenhuizerplas Kaart met daarop de recreatievoorzieningen in het Kralingse Bos, de Landgoederenzone en de recreatiegebieden langs de Rotte. Opvallend is de witte vlek in het midden. Op deze plek bevind zich het Veilingterrein (momenteel in gebruik alls bedrijventerrein). Kralingse Bos 12 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 2 MEERWAARDE GROENBLAUWE NETWERKEN Groengebieden zijn zeer belangrijk voor leefkwaliteit in 2. Economische waarde 5. Luchtkwaliteit stedelijke gebieden. Ze bestaan uit een netwerk van parken, Natuur in de stad vergroot de aantrekkelijkheid van de In veel stedelijke gebieden is de luchtkwaliteit een natuurgebieden, landelijke gebieden en watergebieden. stad als vestigingsplaats voor bedrijven en geschoolde groot probleem. Zo heeft de lucht in de Randstad één Deze gebieden vormen tezamen het groenblauwe netwerk. werkers. Vergeleken met huizen die niet in de buurt van van de hoogste concentraties aan fijnstof en stikstofdi- Aantrekkelijk en goed vormgegeven groenblauwe netwer- een water of groengebied liggen, hebben huizen in de oxide van Europa. Dit is niet goed voor de volksgezond- ken verhogen de aantrekkingskracht van een stad. buurt van water- en groengebieden over het algemeen heid. Het verhoogt de kans op bepaalde ziektes zoals De kwaliteit van dit netwerk is in de huidige tijd, waarin een hogere waarde. Dit blijkt o.a. uit de OZB-waarde. astma en de kans op allergieën bij kinderen. steden te maken hebben met klimaatsverandering en 3. Biodiversiteit De luchtvervuiling kan voor een deel gecompenseerd tegelijkertijd met elkaar concurreren om bedrijven en Uit onderzoek is gebleken dat het stedelijke gebied worden door groen. Zo hebben groen en stadsbomen hogeropgeleiden, steeds belangrijker geworden. Een goed goede mogelijkheden biedt voor verschillende vormen een positief effect op de luchtkwaliteit doordat ze CO₂ ontworpen groenblauw netwerk levert op de volgende van flora en fauna. Verschillende ‘wilde’ diersoorten zo- en zwaveldioxide kunnen opnemen en fijnstof kunnen aspecten voordelen op ( Pötz & Bleuzé 21-44): als bijvoorbeeld de reiger voelen zich prima thuis in het afvangen. stedelijk gebied. Dit kan verder verbeterd worden door 1. Klimaatadaptatie 6. Hittestress het aantal groengebieden uit te breiden en de Uit onderzoek blijkt dat groengebieden en waterop- De komende decennia zal het klimaat veranderen. verschillende groengebieden en wateroppervlakten pervlakten in de zomer een dempend effect hebben op Voor Rotterdam betekent dit dat het weer extremer met elkaar te verbinden. de temperatuur (in extreme gevallen kan dit oplopen zal worden. De hoeveelheid neerslag zal toenemen en 4. Sociaal maatschappelijke waarde tot 10 graden). Zo hebben bomen een positief effect er zal meer vallen in een kortere periode. Het groen- Het is al lang bekend dat stadsparken de leefkwaliteit op het microklimaat door de schaduw en de geringe systeem kan een rol spelen in de adaptatie van de stad van de stedeling vergroten. Groengebieden zijn plekken opwarming van het aardoppervlak onder de bomen en aan deze nieuwe omstandigheden. Wateroppervlakten waar mensen kunnen recreëren en aan lichaamsbewe- hebben zowel groen en wateroppervlakken door ver- kunnen fungeren als bufferopvang op momenten dat ging kunnen doen. Stadsparken hebben daarmee een damping een koelend vermogen. Een lagere hittestress het water niet kan worden afgevoerd en groengebie- positief effect op de volksgezondheid van en verlagen beperkt bovendien de kans op onweer. den kunnen bij extreme neerslag als spons fungeren. het stressniveau van de stadsbewoner. Voor kinderen In beide gevallen wordt in het omliggende stedelijke zijn speelmogelijkheden in de natuur belangrijk, omdat gebied de kans op wateroverlast aanzienlijk beperkt. deze goed zijn voor hun sociale vaardigheden en concentratievermogen. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 13
    • Het Scheepvaartkwartier Kralingen Midden Noordrand van Hillegersberg ter hoogte van de Rotte Noordrand van Hillegersberg ter hoogte van het Lage Bergse Bos 14 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Kaart met daarop de gemiddelde verkoopprijzen (in Euro’s) per buurt in 2011 (bronnen Funda en NRC Handelsblad) Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 15
    • Door klimaatverandering zal het weer in Nederland extremer worden (bron: KNMI( Bomen en planten hebben een positief effect op de luchtkwaliteit (bron afbeelding: www.bomenridders.nl) Groenblauwe netwerken vergroten de biodiversiteit Verschillende ‘wilde’ diersoorten zoals bijvoorbeeld de reiger voelen zich prima thuis in het stedelijk gebied 16 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Hittekaart met daarop de gemiddelde oppervlaktetemperatuur. Opvallend is het relatief grote temperatuursverschil tussen het stedelijke gebied enerzijds en de groengebieden en landelijke gebieden anderzijds (kaart afkomtig van Alterra) Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 17
    • 1 2 3 Structuur groenblauwe netwerk van Hamburg 1 2 3 Alster in het Centrum Stadtpark Hamburg Volkspark Altona 18 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 3 GROENBLAUWE NETWERKEN IN STEDELIJKE GEBIEDEN In Europa zijn een aantal steden met een uitmuntend Hamburg of de Krimpenerwaard) liggen op een relatief grote afstand groenblauw netwerk. Een analyse van deze steden kan Vergeleken met Amsterdam en Kopenhagen is de stedelijke van de stad en zijn daardoor voor fietsers en voetgangers mogelijk interessante gegevens opleveren voor de Rotter- groei van Hamburg een stuk ongecontroleerder geweest. moeilijk bereikbaar. damse context. Het stedelijk gebied heeft daardoor een grote omvang en In de stad zelf zijn wel een aantal aantrekkelijke parken, groene lobben, die vanuit het landelijk gebied de stad inste- maar deze zijn voor een belangrijk deel gesitueerd langs Amsterdam ken, ontbreken. Maar desondanks beschikt Hamburg wel grootschalige verkeersinfrastructuur, waardoor de woon- De ruimtelijke opzet van Amsterdam wordt gekenmerkt over een aantal grote stadsparken, die bovendien erg aan- kwaliteit van deze parken onvoldoende wordt benut. door een vingerstructuur waardoor groengebieden tot diep trekkelijk zijn vormgegeven. Daarnaast heeft de gemeente Tevens is de verbinding tussen aangrenzende groengebie- in het stad doordringen en waardoor de verbinding van- de afgelopen jaren veel geïnvesteerd in de routes tussen den vaak problematisch. De verkeersinfrastructuur zelf is uit de stad met deze gebieden erg goed is. Dit is name te deze parken. Bovendien zijn wijken in bosrijke omgevingen niet alleen een barrière, maar creëert ook problemen op danken aan een strenge naoorlogse ruimtelijke ordening, gebouwd, waardoor de stad van nature al een erg groene het gebied van leefbaarheid en volksgezondheid. die was gebaseerd op de uitgangspunten van het Algemeen uitstraling heeft. Uitbreidingsplan (AUP) uit 1935. Ander sterk punt aan de groenstructuur van Amsterdam is het feit, dat de buitenge- Rotterdam bieden (o.a. Waterland en de Amstel) een zeer aantrekke- Amsterdam, Kopenhagen en Hamburg beschikken over erg lijke uitstraling hebben. aantrekkelijk vormgegeven groenblauwe netwerken. De kwaliteit van deze netwerken is één van de factoren die Kopenhagen het huidige succes van deze steden mogelijk heeft gemaakt. Net als Amsterdam wordt de ruimtelijke structuur in Kopen- Vergelijkt men het groenblauwe netwerk van Rotterdam hagen gekenmerkt door een vingermodel en ook hier levert met deze steden, dan is het evident dat het groenblauwe dit grote voordelen op. Ook in Kopenhagen is deze structuur netwerk van Rotterdam op een aantal aspecten minder tot stand gekomen dank zij een strenge naoorlogse ruimte- scoort. lijke ordening, die al is vastgelegd in het Fingerplan uit 1947. Zo is het landelijk gebied van de Rotterdamse agglomeratie Aspecten waar Kopenhagen ook zeer goed op scoort, zijn voor een groot deel volgebouwd met kassen, waardoor dit grote parken rondom het centrum en de nabijheid van een deel onaantrekkelijk is als recreatiegebied. De landelijke ge- groot aantal stranden. bieden die wel aantrekkelijk zijn (bijvoorbeeld het Delfland Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 19
    • 1 3 1 2 Amstelwig - Centrum nabij Carré 2 Structuur groenblauwe netwerk van Amsterdam 3 Het AUP uit 1935 20 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad Amstelwig - buitengebied Noordrand - natuurgebied Ilperveld
    • 1 3 2 1 Centrum - Ostre Anlæg 2 Structuur groenblauwe netwerk van Kopenhagen 3 Het Fingerplan uit 1947 Amagar eiland - Kalvebod Fælled Stadsrand - Furesø Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 21
    • Infrastructuur vormt een flinke barrière Structuur groenblauwe netwerk van de Rotterdam Een groot deel van het buitengebied is volgebouwd met kassen Stad is op de achtergrond steeds dominant aanwezig 22 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 1 2 3 Rand het Park bij het Erasmus MC 2 1 Aansluiting park en stedelijk gebied Problematische aansluiting park en stad 3 Rand Kralingse Bos bij de A16 Rand Kralingse Bos bij het Veilingterrein Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 23
    • 1 3 2 Infrastructuur als barrière 2 Doorgang bij het Veilingterrein 1 3 A20 ter hoogte van Sint Franciscus Gasthuis Knooppunt Terbregse Plein 24 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Demonstratie voor betere luchtkwaliteit A13 Problematiek luchtkwaliteit (bron: stadsvisie Rotterdam) A13 Overschie Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 25
    • Natuurcompensatie Maasvlakte (€103mlj) 1. Schiezone 2. Zuidpolder en Schiebroekspolder 3. Buytenland van Rhoon Verbeteren waterberging (€80 mlj) 1. Eendragtspolder 2. Blauwe Verbinging Nieuwe groenblauwe netwerken In uitvoering: 1. Verbreding A15 €1,4 mld 2. A4 Midden Delfland €0,8 mld 3. Ombouw naar metro €0,3 mld In de planning (korte termijn) 4. Blankenbergtunnel €1,2 mld 5. A13 / A16 €1,3 mld 6. Nieuwe metro fase 1 €2,2 mld Totaal investeringen €7,2 mld Geplande projecten voor 2020 In de planning (lange termijn) 7. Verbetering inpassing A20/A13 8. Verbreding A20 R’dam/Gouda 9. Verdubbeling spoor 10. A13 / A16 1,3 mild 11. Nieuwe metro fase 2 Totaal investeringen lange termijn is (nog) onbekend maar bedraagt zeker enkele miljarden Geplande projecten na 2020 26 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad Bron: Rijkswaterstaat, Havenbedrijf en provincie Zuid-Holland
    • 4 RUIMTELIJKE INVESTERINGEN REGIO ROTTERDAM Het verbeteren van het groenblauwe netwerk in Rotterdam De A13/ A16 zal een aantal groengebieden (het Lage Bergse is een urgente opgave. Het is daarom interessant om na Bos en het Terbregse Veld) gaan doorkruisen. Voor Terbreg- te gaan welke grote investeringen er op korte termijn in se Veld, een stukje platteland midden in stad, betekent dit ruimtelijke structuur worden gedaan en op welke manier een grote aantasting van de ruimtelijke kwaliteit. Voor Lage deze investeringen mogelijk gebruikt kunnen worden om Bergse Bos geldt, dat de snelweg hier overkapt zal gaan het groenblauwe netwerk te verbeteren. worden en dat een deel van Bergse Bos opnieuw zal moeten Tot 2020 wordt er voor 183 miljoen Euro geïnvesteerd in worden aangelegd. Voor omwonenden zal de aanleg van de nieuwe groengebieden. Opvallend is, dat deze investerin- A13/A16 veel overlast geven en leiden tot een verlies aan gen zijn bedoeld voor klimaatadaptatie (waterberging) en leefkwaliteit. natuurcompensatie (voor de Maasvlakte II) en in eerste in- Uit een notitie over de verkeerscijfers van de gemeente Rot- stantie niet lijken voort te komen uit de wens om het aantal terdam blijkt, dat de aanleg van de A13/ A16 niet zal leiden groengebieden te vergroten. tot een significant lagere verkeersdrukte op de A20 en de A13 Overschie. Tot 2020 wordt in de regio Rotterdam voor 7,2 miljard Euro geïnvesteerd in de verkeersinfrastructuur. Het grootste ge- Op de A20 is nauwelijks sprake van een daling in de verkeer- deelte van dit bedrag (4,7 miljard Euro) zal worden geïnves- sintensiteit en op de A13 blijft het aantal voertuigen per teerd in verbreding van bestaande snelwegen en de aanleg etmaal boven de 100.000, waardoor een downgrade van van nieuwe snelwegen. Na 2020 zijn er nog een aantal extra snelweg naar stadsboulevard niet realistisch is (ter verge- projecten gepland. Opvallend is dat een groot deel van deze lijking één van de drukste binnenstedelijke verkeerswegen investeringen gepland zijn langs de A20 en het spoor tussen van Rotterdam; s’Gravendijkwal wordt per etmaal gebruikt Rotterdam en Gouda. door circa 28.000 voertuigen). Ten slotte zal de A13/ A16 de leefbaarheid in de deelgemeenten Overschie en Hillegersberg Schiebroek negatief beïnvloeden; deze deelgemeenten worden straks aan alle zijden omringd door snelwegen. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 27
    • A13/A16 A13/A16 A13 A20 A13 A20 Tracé van de geplande A13/16 28 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad A16
    • 2 3 De geplande A13/A16 gaat door en langs een stadsparken en toekomstige natuurgebieden 1. Schiezone 4 Schiebroeksepark Lage Bergse Bos 2. Schiebroeksepark 3. Hoge en Lage Bergse Bos 4. Terbregse Veld Terbregse Veld Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 29
    • 2020 2013 Aantal voertuigen per etmaal in 2020 als er geen A13/A16 wordt angelegd (bron: gemeente Rotterdam) 2020 Aantal voertuigen per etmaal in 2013 (bron: gemeente Rotterdam) Aantal voertuigen per etmaal in 2020 na aanleg van de A13/A16 (bron: gemeente Rotterdam) 30 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Naastgelegen kaartjes geven de verkeerscijfers weer voor snelwegen en de belangrijkste wegen langs de Noordrand van Rotterdam in 2013 en 2020. De cijfers zijn openbaar en verstrekt door de afdeling Verkeer en Vervoer en de cijfers zijn gepresenteerd aan de gemeenteraad naar aanleiding van raadsvragen van de Groenlinks-fractie. De verkeerscijfers zijn spraakmakend omdat ze de verkeerskundige noodzaak van de A13/A16 niet aantonen. Opvallend is dat bij geen aanleg van de A13/ A16 de autonome groei van de voertuigintensiteiten op de snel- en hoofdwegen zeer beperkt is. Terwijl na aanleg van de A13/A16 de voertuigintensiteiten flink toenemen en de voertuigintensiteiten op de bestaande wegen nauwelijks afnemen. Dit komt omdat een betere doorstroming tot gevolg heeft dat mensen zich over grotere afstanden gaan verplaatsen en omdat mensen daardoor sneller geneigd zijn de auto te Impact van de A13/A16 op de voertuigintensiteiten (2020 geen A13/16 - 2020 wel A13/A16) nemen. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 31
    • Verdubbeling spoor + Vergroten capaciteit Niet investeren in de A13/A16 A20/A13 = Nieuwe kansen voor de stad! Maar investeren in A20/ A13 32 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 5 COMBINEREN VAN INVESTERINGEN Uit de cijfers van het verkeersmodel blijkt, dat de A13/A16 Door investeringen in de upgrade en betere inpassing van Door omleggen van het spoor komt ruimte vrij; deze ruimte een sterk verkeersaantrekkende werking zal hebben en de A20 en A13 Overschie te combineren met geplande wordt gebruikt voor het opnieuw inpassen A20. Op de plek dat de impact van deze weg op de A20 en A13 beperkt zal verdubbeling van het spoor (van twee naar vier sporen) tus- waar eerst het spoor liep, kan nu A20 opnieuw worden zijn. Ook zal het aantal voertuigen op het onderliggende sen Rotterdam en Gouda kunnen synergievoordelen worden aangelegd. Doordat de nieuwe A20 grotendeels naast de wegennet er nauwelijks door verminderen. De A13/ A16 zal behaald. oude A20 ligt, is er nu ruimte om de capaciteit van de A20 te vergroten van 2*3 naar 2*5 rijstroken (eventueel met ten koste gaan van een aantal voor Rotterdam belangrijke groengebieden en creëert een extra barrière tussen de stad Het huidige spoor maakt een merkwaardige omweg. Voor splitsing voor lokaal en bovenlokaal verkeer) waardoor de en het omliggende landelijke gebied. Bovendien moet er na deze omweg is een historische verklaring. Langs dit tracé is fileoverlast zal worden beperkt. Bovendien kan tijdens de de aanleg van deze snelweg nog een keer extra geïnvesteerd de ruimte voor een spoorverdubbeling beperkt. Bovendien aanleg van nieuwe A20 de oude A20 gewoon in gebruik worden in de A13 en de A20. is het spoor op deze locaties een barrière, die groenge- blijven waardoor de overlast voor de automobilist beperkt bieden en woonwijken van elkaar scheidt. Het is daarom zal zijn. Op de nieuwe locatie wordt gekozen voor een mix Mijn conclusie is daarom, dat het bedrag dat is gereserveerd verstandig om te kiezen voor een alternatief spoortracé van tunnels en viaducten en zal de barrièrewerking van de voor deze nieuwe snelweg, beter kan worden geïnvesteerd (een tunnel onder de Rotte). Dit heeft een aantal voordelen: snelweg worden opgeheven; Stadsdelen en groengebieden in een upgrade en een betere inpassing van de bestaande zo verdwijnt de ruimtelijke barrière, wordt de reistijd tussen kunnen nu weer met elkaar worden verbonden. Door de A20 en de A13 Overschie. Rotterdam Centraal en Rotterdam Alexander gehalveerd van tunnels 1 ,de viaducten en een betere doorstroming zal er Op deze manier worden meerdere doelen tegelijk behaald, tien naar vijf minuten en ontstaan er daardoor kansen voor minder geluidshinder zijn en een veel betere luchtkwaliteit. namelijk: een succesvolle lightrail-verbinding tussen deze stations. Nadat de A4 Midden Delfland gereed is kan er bovendien • Een betere inpassing van de A20 en de A13 Overschie Deze verbinding zal het bestaande metronetwerk ontlasten. begonnen worden met een betere inpassing van de A13 in het stedelijk weefsel van Rotterdam. Ook kan er nu een station worden gerealiseerd in de dicht- door Overschie en een aanpassing van het Kleinpolderplein. Oplossen van het luchtvervuilingprobleem langs deze bevolkte wijk het Oude Noorden; een station in deze wijk twee snelwegen. zal waarschijnlijk aanzienlijk meer reizigers trekken dan het Door het vergroten van de capaciteit van deze twee huidige station Noord. Door de tunnel hoeft er bovendien snelwegen wordt het fileprobleem aangepakt. relatief weinig te worden gesloopt en zal de reizigersover- 1 NB: bij het bepalen van de tracés voor de tunnels is rekening gehouden De groengebieden die aangetast worden als gevolg van last tijdens de aanleg beperkt zijn. met de eisen voor tunnels zoals die zijn vastgelegd in de Tunnel- en Wo- • • • de aanleg van de A13/A16 blijven gespaard. ningwet. Zo is er gekeken naar de wettelijk maximaal mogelijke hellingspercentages en de eisen tav in- en uitvoegstroken. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 33
    • Begin 20ste eeuw waren er in Rotterdam twee hoofdstations. Het station Delftse Poort (ongeveer op de plek van huidige Centraal Station) en het Maasstation (op de plek van het vroegere Tropicanazwembad). Tussen deze twee stations was geen directe spoorverbinding en dat gaf een aanzienlijk ongemak voor treinreizigers. Daarom werd er 4 vlak voor de eerste wereldoorlog een ‘tijdelijke’ verbinding aangelegd tussen die twee stations. Deze ‘tijdelijke’ verbinding ging om het toenmalige stedelijke gebied heen maakte 3 daardoor een flinke omweg. In de periode daarna zijn er aantal plannen geweest om deze omweg op te lossen. De 1 belangrijkste staan op het kaartje aangegeven en zijn achtereenvolgens: de viaduct over de Goudse Singel (1926), de variant over de zuidoever (1926) en het Rottetracé (weder- Niet gerealiseerd 1. Goudse Singel (1923) opbouwplannen van van Traa en Witteveen). Uiteindelijk 2 2. Algemeen Uitbreidingsplan (1926) is alleen het eerste deel van het Rottetracé (4 op de kaart) uitgevoerd en is de ‘tijdelijke’ omweg permanent geworden. 3. Wederopbouwplan 1e deel (1940) Gerealiseerd 4. Wederopbouwplan 2e deel (1940) Ontwikkeling Spoornetwerk na 1910 Historische ontwikkeling van Rotterdam 1900 34 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 1940 2010
    • 1 Spoornetwerk - huidige situatie 1 omgeving Hofplein huidige situatie 2 2 Entree spoortunnel nabij Hofplein Spoornetwerk - na aanleg van het Rottetracé Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 35
    • Met aanleg van het tracé krijgt ook het ov-netwerk een impuls. Zo wordt de reistijd tussen Rotterdam Centraal en Rotterdam Alexander gehalveerd van tien naar vijf minuten en daardoor ontstaan er kansen voor een succesvolle lightrail-verbinding tussen deze stations. Deze verbinding zal ook het bestaande metronetwerk ontlasten. Ook kan er nu een station worden gerealiseerd in de dichtbevolkte wijk het Oude Noorden; een station in deze wijk zal waarschijnlijk aanzienlijk meer reizigers trekken dan het huidige station Noord. Spoor en metrosysteem - Huidige situatie Spoor en metrosysteem - na aanleg van het Rottetracé 36 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Oude A20 A20 A13 A20 Huidige capaciteit A13 Overschie en A20 - huidige situatie Nieuwe A20 A13 A20 A20 A13 Overschie en A20 na heraanleg Nieuwe capaciteit Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 37
    • 3 2 2 1 1 A13 Overschie en A20 na heraanleg 1 Van talud naar: 38 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 2 Viaduct 3 Tunnel met park Tunnel met recreatieplas
    • Zone die interessant wordt voor nieuwe ontwikkelingen na heraanleg spoor en A20 Overschie Zone Veilingterrein Kleinpolderplein Zone Ceintuurbaan Zone Gordelweg /Kanaalweg Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 39
    • 40 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 6 MOGELIJKHEDEN A20/A13 ZONE A20 ter hoogte van het Veilingterrein geïsoleerde ligging te verbeteren en om het gebied te her- gesloten gebied van vier recreatieplassen (achtereenvolgens De A20-zone ter hoogte van het Veilingterrein heeft een ontwikkelen als een aantrekkelijk woon-, recreatie- en na- de Voor- en Achterplas, de Spiegelnisse en de Kralingse rommelige en armoedige uitstraling en is nu grotendeels in tuurgebied. Nadat de A20 en het spoor hier zijn ondertun- Plas). Daardoor zal dit gebied door bezoekers als één ruim- gebruik als bedrijventerrein. Het gebied heeft ondanks de neld wordt het mogelijk om verschillende recreatiegebieden telijke eenheid worden ervaren. centrale ligging een geïsoleerde positie en vormt een bar- op landschappelijke manier met elkaar te verbinden en om Langs de oevers van de Spiegelnisse ontstaan grote kansen rière tussen het Kralingse Bos en de stedelijke woonmilieus in dit deel van Rotterdam de ruimtelijke relatie tussen het voor natuurontwikkeling en recreatie en (als daar behoefte binnen de Ruit enerzijds, en de Bergse Voor- en Achterplas, stedelijke en het landelijke gebied te herstellen. aan is) de ontwikkeling van interessante woonmilieus. de recreatiegebieden langs de Rotte en de meer suburbane De belangrijkste ingreep is het uitgraven van een water- woonmilieus ten noorden van de Ruit anderzijds. plas op locatie van het huidige Veilingterrein en het onder Door het opheffen van de barrière van de A20 en het spoor water zetten van een aantal polders aan de zijde van Nieuw verandert de positie van dit gebied binnen de stedelijke Terbregge waardoor er een grote waterplas ontstaat: de agglomeratie van Rotterdam en ontstaan er kansen om de Spiegelnisse . De Spiegelnisse is onderdeel van een aaneen- Doorsnede Kralingse Bad Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 41
    • Vogelvlucht Spiegelnisse 42 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Impresse strand Kralingse Bad Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 43
    • A20 zone ter hoogte van de Ceintuurbaan De bundel van spoor- en snelweg is ter hoogte van de Ceintuurbaan een barrière, die twee dichtbevolkte woongebieden (Het Oude Noorden en het Kleiwegkwartier) van elkaar scheidt. Daarnaast geeft de snelweg hier veel geluidsoverlast en zijn er grote problemen met de luchtkwaliteit. Nadat het spoor is omgelegd, kan de snelweg hier worden ondertunneld. De ruimte boven de tunnel kan worden ingericht als aantrekkelijk groengebied en de zone tussen de tunnel en het Noorderkanaal is een interessante bouwlocatie voor bijvoorbeeld woningen of bedrijven die complementair zijn aan de bedrijven die zich nu langs de Ceintuurbaan bevinden. 44 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Collage nieuwe situatie Ceintuurbaan Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 45
    • 1 2 3 4 6 Deelgebieden Blijdorpse Zoom 1. Bleiswijkse Zoom 2. 3. Blijdorpse berg 4. Groot Vroesenpark 5. Diergaarde Blijdorp 6. 46 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad Park Zestienhoven Roel Langerakpark 5
    • A20 zone ter hoogte van de Gordel en Kanaalweg De huidige bundel van spoor- en snelweg vormt hier een barrière die een aantal groengebieden van elkaar scheidt. Als het spoor1 wordt omgelegd, ontstaat er een kans om een aantal stadsparken te vergroten en met elkaar te verbinden. Door bij de heraanleg van de A20 te kiezen voor een viaduct, wordt de barrièrewerking van de snelweg hier opgeheven. De belangrijkste ingrepen in dit gebied zijn de verdubbeling van het Vroesenpark, en de aanleg van de 'Blijdorpse Berg' ter hoogte van het huidige sportcomplex 'de Gordelweg'. De Blijdorpse Berg kan worden aangelegd met de grond en het sloopafval dat vrijkomt bij de aanleg van de Spiegelnisse. Hierdoor krijgt Rotterdam zijn eigen 'Hamstead Heath'; een stadspark op een heuvel van waaruit men spectaculaire uitzichten heeft op de Rotterdamse skyline! 1 Hoewel het spoor tussen Rotterdam en Gouda is omgelegd, zal het HSL spoor nog steeds door het gebied lopen. Maar omdat dit spoor is aangelegd op een viaduct en niet op een talud zoals het ‘reguliere’ spoor zal de barrière werking van dit spoor veel minder zijn. Onder het viaduct door kunnen immers eenvoudig nieuwe paden en wegen worden aangelegd. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 47
    • 1 Viaduct 1 Park met uitzicht -Hamstead Heath London Blijdorpse Berg 48 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Zicht vanaf de Blijdorpse Berg Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 49
    • Buffalo Bayou Promenade Buffalo Bayou Promenade Buffalo Bayou Promenade 50 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • A13 en Kleinpolderplein Door het opheffen van de barrière van spoor- en snelweg ontstaan er langs de A20 en de A13 kansen voor herontwikkeling. In Overschie kan de A13 ondertunneld worden en kan de capaciteit van het Kleinpolderplein worden vergroot. Door de ondertunneling van de A13 zijn woongebieden weer met elkaar verbonden , gaat de woonkwaliteit van Overschie aanzienlijk omhoog en is het probleem van de luchtvervuiling opgelost. Ook komen er aantrekkelijke locaties vrij voor woningbouw. Door deze locaties te benutten, kunnen bij het Kleinpolderplein huizen1 worden gesloopt en ontstaat er ruimte om dit knooppunt te vergroten, waardoor de doorstroming wordt verbeterd en de overlast vermindert. Collage A13 na ondertunneling Vorige bladzijde: De Buffalo Bayou Promenade in Houston referentie voor de heraanleg van het Kleinpolderplein 1 Deze woningen zijn gebouwd in de periode 1930-1960 en staan momenteel op minder dan vijftien meter van de snelweg. Op basis van de huidige lucht- en geluidsnormen hadden er op deze plek nooit woningen mogen worden gebouwd. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 51
    • 1. Bleiswijkse Zoom 2. Eendragtspolder 3. Zevenhuizerplas 4. Wollefoppenpark 5. Hoge Bergse Bos 6. Lage Bergse Bos 7. Rotte 8. Sportpark Terbregge 9. Kern en Plassen 10. Spiegelnisse 11. Begraafplaats Crooswijk 12. Kralingse Plas 13. Kralingse Bos 14. Landgoederenzone 52 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 7 HET ROTTEMERENPARK De grootste kans, die ontstaat dankzij de ondertunneling ad 1: Verbeteren van het waternetwerk Ad 2: Duidelijk netwerk voor fietsers en voetgangers van het spoor en de A20, is de mogelijkheid om het Een belangrijke recreatieve potentie van het Rottemeren- De aanleg van een fiets- en voetgangersnetwerk dat alle Kralingse Bos te verbinden met de Bergse Voor- en Achter- park is het waternetwerk. In het gebied bevinden zich het belangrijke attracties in het Rottemerenpark met elkaar plas en de groenzones langs de Rotte. Daardoor ontstaat riviertje de Rotte en een vijftal waterplassen:de Zevenhui- verbindt, is een belangrijke vereiste voor het optimaal be- een groot aaneengesloten groengebied; het Rottemeren- zerplas, Bergse Voor- en Achterplas, de Kralingse Plas en de nutten van de recreatieve potentie van het park. Door een park. Dit gebied zal bestaan een aantal verschillende deel- Spiegelnisse, die voor de waterrecreatie erg interessant zijn. netwerk aan te leggen dat bestaat uit een aantal logische gebieden met elk hun eigen karakter en uitstraling. De verbinding tussen de plassen is slecht: doordat er op routes, (het Rottepad, het parklint, de waterpromenade en veel plaatsen sluisjes ontbreken is het voor waterrecrean- groene linten) onstaat er een helder netwerk voor fietsers Naast de herontwikkeling van het Veilingterrein naar het ten onmogelijk om van de ene waterplas naar de andere en voetgangers dat het park definieert en alle belangrijke plassengebied de Spiegelnisse is een visie op het gehele waterplas te varen. attracties met elkaar verbind. Rottemerenpark noodzakelijk. Hoewel de verschillende Belangrijke ingrepen in het waternetwerk zijn daarom de deelgebieden elk over hun eigen karakteristieken en kwa- aanleg van de sluisjes en toevoegen van nieuw wateropper- ad3 Heldere ontsluitingsstructuur voor auto’s liteiten beschikken, zullen er een aantal ingrepen moeten vlak om de verbindingen tussen de verschillende recrea- De huidige ontsluitingsstructuur van het Rottemerenpark worden gedaan om de structuur van deze gebieden te ver- tieplassen te verbeteren. Hierdoor ontstaat er voor water- kan aanzienlijk worden verbeterd. De autoroutes gaan on- beteren en om de recreatieve potentie van deze gebieden recreanten een optimaal vaarnetwerk. Ander voordeel van nodig vaak door de recreatiegebieden en het name in het optimaal te kunnen benutten. Daarvoor zijn zes strategieën het toevoegen van extra wateroppervlak is, dat het gebied Hoge en Lage Bergse Bos is er een overdaad aan parkeer- noodzakelijk: beter geschikt wordt om extreme weersomstandigheden plekken en zijn de wegprofielen onnodig breed. Dat heeft (piekafvoer) te accommoderen en er kansen ontstaan voor een negatieve impact op de uistraling van deze parken. het ontwikkelen van nieuwe natuur. Door te kiezen voor verkeerssysteem, waarbij het verkeer 1. Verbeteren van het waternetwerk. 2. Duidelijk netwerk voor fietsers en voetgangers. zoveel mogelijk naar de randen van het stadspark wordt ge- 3. Heldere ontsluitingsstructuur voor auto’s. leid, kan het aantal verkeerswegen in het park worden ver- 4. Faciliteren van de recreatieve knooppunten. minderd. Door profielen van de wegen zodanig in te richten 5. Optimaal benutten van de randen van het dat de berm bij geval van grote drukte gebruikt kan worden Rottemerenpark als woonkwaliteit. 6. Herontwikkelen van een aantal blinde vlekken. als parkeerplek, kan het aantal parkeerterreinen aanzienlijk worden verminderd en kunnen deze worden gebruikt voor natuurontwikkeling. Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 53
    • ad 4 Faciliteren van de recreatieve knooppunten In de huidige situatie bevinden zich in het Rottemerenpark al een groot aantal recreatieve voorzieningen die over het algemeen zeer intensief worden gebruikt en erg succesvol zijn. Het thematiseren van deze voorzieningen en faciliteren van de groei en mogelijk maken van aanverwante recreatieve functies kan het succes van het recreatieve programma van Rottemerenpark verder versterken. ad 5 Benutten van de randen als woonkwaliteit De nabijheid van een mooi park is voor veel mensen een belangrijke woonkwaliteit. Langs het Rottemerenpark bevinden zich veel randen die in potentie zeer aantrekkelijke woongebieden kunnen zijn. Deze gebieden zoneren als mogelijke locaties voor woningbouw zorgt ervoor dat deze potentie optimaal wordt benut. Deze locaties zijn uitermate geschikt voor de ontwikkeling van woonmilieus voor de hogere inkomens, iets waar in Rotterdam grote behoefte aan is. Verder kan het park, als dat nodig is, dienen als geleider voor de verdere groei van de Rotterdamse stadsregio. ad6 Herontwikkelen van een aantal blinde vlekken In het Rottemerenpark bevinden zich een gebieden die momenteel in gebruik zijn als bedrijventerrein, als autosloop of als grondstort. Deze gebieden voegen niets toe aan de recreatieve beleving van het Rottemeren en zijn als zodanig zeer interessant voor herontwikkeling. Het Veilingterrein is zo een gebied. 54 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Ruimtelijke strategieën voor Rottemerenpark Inrichten van blinde vlekken Benutten randen Recreatieve knooppunten Verbinden watersystemen Verbeteren recreatieroutes Verbeteren ontsluiting auto’s Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 55
    • Vogelvlucht Kralingse Hout 56 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Noordrand van Hillegersberg Kralingse Hout Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 57
    • Het watersysteem van de Rotte Het watersysteem in het stroomgebied van de Rotte zit ingewikkeld in elkaar. Zo zijn er zeer veel verschillende waterpeilen en is het onderlinge verschil ook erg groot (variërend van +0,0m NAP tot -7,0m NAP). Enkele belangrijke waterpeilen zijn die van de Rotte (-1,0 NAP), de Kralingse Plas (-2,3m NAP), de Bergse Voor- en Achterplas (-2,8 Meters boven NAP NAP) en de Zevenhuizerplas (-5,2m NAP). Alle waterpeilen +20,0 worden door middel van een uitgebreid stelsel aan gemalen door het waterschap kunstmatig in stand gehouden. Zou +11,0 dit niet gebeuren dan zou vrijwel het gehele stroomgebied onder water komen te staan (op bepaalde plekken tot wel +3,0 zeven meter). Wat verder opvalt is, dat het waterpeil van de Rotte op veel plaatsen hoger ligt dan dat van de omliggende polders en dat de bodem op de plek waar de Rotte ‘ontspringt’ lager ligt (-6,5 NAP) dan op de plek waar de Rotte de Maas -6,0 Bodemhoogte stroomgebied Rotte (in meters NAP) instroomt (tussen de 0,0 en -0,5 NAP). Daarnaast is de Rotte een riviertje dat niet meer op een natuurlijke manier de Maas in kan stromen. Dit omdat het water in de Rotte lager staat dan het water in de Maas (zowel bij eb als bij vloed). Waterpeilen stroomgebied Rotte (in meters NAP) 58 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • 1 2 3 Bestaande recreatieve waternetwerk 1 2 3 Nieuwe recreatieve waternetwerk Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 59
    • 60 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Recreatieve knooppunten - huidig Recreatieve knooppunten - nieuw Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 61
    • Recreatieroute - Rottepad 62 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Recreatieroute - Parklint Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 63
    • Recreatieroute - Waterpromenade 64 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Recreatieroute - Bospad Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 65
    • 1 2 1 3 4 2 Profielen bospad 3 66 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 4
    • bestaande netwerk Nieuw aan te leggen Gehele recreatienetwerk Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 67
    • Te ruim opgezette wegen Ontsluiting autoverkeer - huidig 68 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Beeld na weghalen onnodige verharding Ontsluiting autoverkeer - nieuw Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 69
    • Totale recreatievenetwerk Rottemerenpark 70 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 71
    • Vogelvlucht Rottemerenpark en groenstructuur metropoolregio Rotterdam - Den Haag 72 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • GROENSTRUCTUUR METROPOOLREGIO ROTTERDAM - DEN HAAG Het Rottemerenpark in het grotere geheel van de metropoolregio Rotterdam - Den Haag In de metropoolregio Rotterdam - Den Haag staat het landelijke gebied onder druk. Dit komt door de aanzienlijke groei van het stedelijke gebied in de afgelopen zestig jaar, de aanleg van grootschalige infrastructuur en de intensivering van de tuinbouw. De relatie tussen stad en land is in de metropoolregio daardoor problematisch: de aantrekkelijke landschappen en natuurgebieden hebben een beperkte omvang en sluiten slecht op elkaar aan. De provincie Zuid-Holland probeert dit te verbeteren door de aanleg van de Groenblauwe Slinger; een lint van natuur en recreatiegebieden die loopt vanaf Maasluis tot aan Leiden. Deze slinger moet natuurgebieden met elkaar verbinden en voorkomen dat stedelijke gebieden aan elkaar vastgroeien. De Groenblauwe Slinger is daarmee een structureel element in de ruimtelijke ordening van de metropoolregio. Met de realisatie van het Rottemerenpark ontstaat er een kans om deze groenblauwe slinger uit breiden met een 'parkslinger' een slinger die loopt vanaf de Maas tot aan de Noordzee en van het Malieveld tot het Kralingse Bos! Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 73
    • Concept Groenblauwe Slinger Groenblauwe Slinger Concept Rotteslinger RotteSlinger 74 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • Concept nieuwe groenstructuur Nieuwe groenstructuur metropoolregio Rotterdam - Den Haag Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 75
    • 76 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • NAWOORD Dit afstudeeronderzoek is voor mij een zeer interessant ten en waar elke Rotterdammer voor een lange periode van deze verschillende projecten elkaar kunnen versterken dan onderzoek geweest. Ik heb als student de tijd gehad om zal profiteren. wel gebruikt kunnen worden om bredere doelstellingen te behalen. Dit leidt tot kostenvoordelen, hogere kwaliteit en dingen in breder perspectief te analyseren waardoor ik in de positie was om een aantal aannames ter discussie stellen. Ik pleit er daarom ook voor om de A20 zone in de Stadsvisie bovenal een aantrekkelijke stad voor bewoners èn bedrij- Een mogelijkheid die je in je professionele werkveld helaas, te benoemen als een urgent VIP-project. ven. vanwege het beperkte aantal uren dat je aan een project Wat mij opviel aan dit onderzoek is, dat er erg veel geld mag besteden, niet altijd hebt. beschikbaar is (in totaal €7,2 miljard) voor nieuwe infra- Verder ben ik veel te weten gekomen over een deel van structuur en ik denk dat een slimme combinatie van al Rotterdam dat mij altijd heeft gefascineerd. Deze kennis geplande investeringen kan leiden tot enorme kansen voor heeft geleid tot een aantal interessante inzichten en een de groenblauwe structuur van Rotterdam. Ook verwacht overtuiging dat bepaalde investeringen beter op een andere ik dat er onder de bevolking veel draagvlak voor zal zijn. manier gebruikt kunnen worden dan zoals nu in de Stadsvi- Weinig bewoners zullen immers bezwaar maken tegen een sie staat vermeld. bestaande snelweg die ondergronds zal worden aangelegd, Gaandeweg mijn onderzoek ben ik er steeds meer van in tegenstelling tot een nieuwe snelweg langs en door een overtuigd geraakt, dat de A20 zone en de groenstructuur aantal recreatie- en natuurgebieden. een veel prominentere plek in het ruimtelijke beleid van de gemeente Rotterdam zouden moeten krijgen, omdat zich Tenslotte heeft dit project nog eens de noodzaak benadrukt hier een aantal grote problemen voordoet op het gebied van integrale ruimtelijke planning op het niveau van de van leefbaarheid en volksgezondheid en omdat in dit deel stadsregio. Want juist op dit niveau kunnen strategische van de stad een grote potentie in zich heeft. Een potentie keuzes worden gemaakt die het belang van de stad dienen. die, als die wordt benut, leidt tot een grote upgrade van de Goede stedenbouw is meer dan een verzameling van allerlei groenblauwe structuur (het netwerk van groengebieden, goed uitgevoerde afzonderlijke projecten. Het is ook een watergebieden en stadsparken) in Rotterdam. Een upgrade strategische afweging waarbij vanuit meerdere perspec- die de aantrekkingskracht van de stad aanzienlijk zal vergro- tieven en schaalniveaus gekeken wordt op welke manier Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 77
    • 78 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • DANKWOORD Met de afronding van dit afstudeerproject sluit ik tevens een periode in mijn leven af waarin ik veel dingen heb meegemaakt en gedaan. Na de academieperiode is nu de postacademie -periode aangebroken :). Bij mijn afstuderen heb ik veel hulp gehad. Ik wil bij deze dan ook de commissie, bestaande uit: Margit Schuster (Academie), John Westrik en Eric-Jan Pleijster bedanken voor hun zeer nuttige feedback tijdens de tussentijdse peilingen. In het bijzonder wil ik mijn mentor Martin Biewenga bedanken voor zijn begeleiding, ik heb daar erg veel aan gehad. Daarnaast wil ik mijn collega’s van het Team van Welstand en Monumenten bedanken voor hun flexibiliteit tijdens mijn afstudeertraject. Ten slotte nog wil ik nog bedanken Annette Matthiessen voor de detacheringsmogelijkheid bij de gemeente Barendrecht, Willemijn Lofvers voor de hulp bij het formuleren van de afstudeeropgave, de collega’s Stadsontwikkeling (in het bijzonder Roel van Rijthoven van de afdeling Verkeer- en Vervoer) voor hun bereidheid om mijn vragen te beantwoorden, mijn ouders en zus voor het doorlezen van de conceptteksten en Jens, Niels, Onno, Steven, Vincent en vele anderen voor hun interesse en feedback gedurende de periode van mijn afstuderen. Dit heb ik erg gewaardeerd!   Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 79
    • 80 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad
    • LITERATUURLIJST Bronnen literatuur • Alterra, Hittestress in Rotterdam, Wageningen 2008 • Beijerinck J., Ontwerp van droogmaking der Kleine Plassen in Schieland, Rotterdam 1861 • Blank H. et al, Landschapsarchitectuur en stedenbouw in Nederland, Wageningen 2010 • Boeijenga J. & J. Mensink, Vinexatlas, Rotterdam 2008 • Bureau voor architectuur en stedebouw Franz Ziegler, Rottezoom Ruimtelijke verkenning 2007, Rotterdam 2007 • Gemeente Amsterdam, Stadsbeeld 07/13 Fietsboulevards, Amsterdam 2013 • Gemeente Barendrecht et al, Barendrechts Buitenboek (concept), Barendrecht 2012 • Gemeente Rotterdam et al, Masterplan Rotterdam Vooruit, duurzaam bereikbaar, Rotterdam 2009 • Gemeente Rotterdam et al, Rotterdam Waterstad 2035, Rotterdam 2005 • Gemeente Rotterdam et al, Waterplan Rotterdam; werken aan water voor een aantrekkelijke stad, Rotterdam 2007 • Gemeente Rotterdam, Beantwoording vragen verkeersprognose A13/A16 (notitie), Rotterdam 2013 • Gemeente Rotterdam, Bestemmingsplan Kralingse Plas, Rotterdam 2006 • Gemeente Rotterdam, Handboek Rotterdamse Stijl, Rotterdam 2008 • Gemeente Rotterdam, Stadsvisie Rotterdam, Ruimtelijke ontwikkelingsstrategie 2030, Rotterdam 2007 • Gemeente Rotterdam, Verkeersmodellen en verkeerscijfers A13/A16, Rotterdam 2013 • Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard, diverse peilbesluiten • • • • • • • • • • • • • • • • Laar, van de P & M. van Jaarsveld, Historische atlas van Rotterdam, Amsterdam 2004 Lofvers W. et al, Spiegel Rotterdam; een studie naar zes analoge steden, Rotterdam 2012 Mens N., W.G. Witteveen en Rotterdam, Rotterdam 2007 Ministerie van Infrastructuur en Milieu, presentatie Zuidvleugel, 2012 Noordhoff Uitgevers et al, De bosatlas van Nederland Waterland, een reis door de wereld van het water, Groningen 2010 OKRA landschapsarchitecten, Ruimtelijke kwaliteit van historische waterwegen in Zuid-Holland, Utrecht 2010 Palmboom, F., Rotterdam, verstedelijkt landschap, Rotterdam 1995 Pötz H. & P. Bleuzé, Groenblauwe netwerken voor duurzame en dynamische, Delft 2012 Provincie Zuid-Holland, Visie op Zuid-Holland; structuurvisie verordening ruimte, Rotterdam 2010 Rijkswaterstaat Zuid-Holland, Tracébesluit A13/A16, Den Haag 2012 Rijkswaterstaat Zuid-Holland, Trajectnota/ MER 13/16 Rotterdam, Den Haag 2009 Rijkswaterstaat Zuid-Holland, Trajectnota/ MER A4 Delft Schiedam, Den Haag 2008 Rijkswaterstaat, Atlas Hoofdwegennet, Den Haag 2010 RIVM, Natuurcompensatie in de Voordelta bij de aanleg van de Tweede Maasvlakte, Den Haag 2008 Stadsregio Rotterdam, ‘’Groenblauw structuur plan regio Rotterdam 2011-2020, 2011 Steenbergen C. & W. Reh, Metropolitane landschapsar- • • • chitectuur stedelijke parken en landschappen, Delft 2011 SWOW, Factsheet Verkeersveiligheid van tunnels in autosnelwegen, Leidschendam 2011 Tummers L. & J. Tummers-Zuurmond, Het Land in de stad; de stedebouw van de grote agglomeratie, Bussum 1997 VROM, Ruimte maken ruimte delen, Vijfde nota over de Ruimtelijke Ordening 2000/2020, Den Haag 2001 Bronnen internet • http://www.gis.rotterdam.nl/gisweb2/default.aspx • http://ahn.geodan.nl/ahn/ • http://www.wegenwiki.nl/ • http://rotterdam.groenlinks.nl/ • http://stadsregio.nl/hoekse-lijn • http://www.a2maastricht.nl/ • http://www.milieufederatie.nl/ • http://observatoriumrotterdam.blogspot.nl/ • http://www.platforma13a16.nl/ • http://www.portofrotterdam.com/nl/actueel/pers-ennieuwsberichten/Pages/20081223_11.aspx • http://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/wegen/ aanleg-van-nieuwe-wegen • http://www.rotterdam.nl/monumenten • http://www.spoorzonedelft.nl/Algemeen/Veelgestelde_ vragen/?filter=Algemeen • http://www.wegenwiki.nl/A16_(Nederland) • http://www.zuid-holland.nl/groenblauweslinger • http://www.debomenridders.nl/ Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad 81
    • COLOFON Spiegelnisse Strategie voor een aantrekkelijke stad Afstudeerproject Rotterdamse Academie van Bouwkunst Heijplaatstraat 23 3089 JB Rotterdam Student Joost de Wit Baan 40b 3011 CC Rotterdam T 06-17560745 E jpdewit@gmail.com Afstudeercommissie Margit Schuster (voorzitter) Martin Biewenga (mentor) John Westrik Eric-Jan Pleijster ©2014 Joost de Wit Alleen bij nadrukkelijke toestemming van de auteur en mits de bron wordt vermeld, mogen teksten en afbeeldingen uit deze uitgave worden gebruikt. 82 Spiegelnisse: strategie voor een aantrekkelijke stad