Giảng viên: Phan Hoaøi NamLuaät so saùnh – Michael BogdanGíao trình luaät so saùnh Ñaïi hoïc luaät Haø noäiNhöõng heä thoá...
Ví duï Vieät nam tieán haønh so saùnh luaät vôùi Phaùp vaø ñònh ra vò trí vai troø cuûa boä luaätdaân söï 2005, taùch taøi...
Naêm 1896, hieäp hoäi quoác teá veà luaät so saùnh ra ñôøi nhaèm haøi hoøa hoùa phaùp luaät caùcnöôùc taïo ñieàu kieän cho...
1 Phöông phaùp chungPhöông phaùp phaân tích, toång hôïp, thoáng keâ2 Phöông phaùp ñaëc thuøA Phöông phaùp so saùnh lòch sö...
Ví duï Coù theå so saùnh caáu truùc cuûa boä luaät hình söï Vieät nam vôùi boä luaät daân söï cuûaPhaùp. Nhöng khoâng theå...
1 Ñoái vôùi hoaït ñoäng laäp phaùp• Gíup ruùt ngaén thôøi gian xaây döïng, giaûm thieåu chi phí cho hoaït ñoäng laäp phaùp...
• Vieäc giaûm thieåu khaùc bieät vôùi phaùp luaät theá giôùi, taïo cô cheá ñaûm baûo thöïc thi phaùpluaät  taïo moâi tröô...
Phaùp luaät nöôùc ngoaøi phaûi ñöôïc nghieân cöùu 1 caùch khaùch quan veà maët tö duyVí duï Thaåm phaùn trong heä thoáng a...
Ví duï Anh seõ aùp duïng phaùp luaät thaønh vaên do nghò vieän ban haønh neáu coù khaùc bieätvôùi aùn leä. Trong khi ñoù t...
• Nhaèm ñeå xaùc ñònh caùc phöông phaùp phaùp lyù trong caùc heä thoáng phaùp luaät• Phaùp luaät quoác gia laø nguoàn nghi...
1 Caùc quan ñieåm veà tieâu chí phaân nhoùmCaên cöù vaøo 1 tieâu chí laø ñuûVí duï caùc nhaø nghieân cöùu XHCN chæ caên cö...
• Heä thoáng phaùp luaät coù hình thöùc chuû yeáu laø tieàn leä phaùp ( Ví duï Anh Myõ UÙc )• Heä thoáng phaùp luaät coù h...
Caên cöù vaøo söï phaân coâng luaät coâng vaø luaät tö coù 2 nhoùmNhoùm 1 ÔÛ caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa coù söï pha...
giöõa luaät toátuïng vaø luaätthöïc ñònhLuaät coâng tö Coù Khoâng Khoâng nghieân cöùusauVai troø laømluaät cuûathaåm phaùn...
Khoâng phaûi laø 1 boä phaän ñoái laäp maø ñöôïc xem laø 1 phaàn cuûa ñaïo Hoài, ñöôïc quan nieämlaø nhöõng gì ñöôïc laøm ...
Hoài giaùo phaûi laø toân giaùo chính thoáng hay laø quoác ñaïo cuûa 1 quoác giaPhaùp luaät phaûi ñöôïc xaây döïng treân c...
ÔÛ chaâu AÂu dieãn ra phong traøo vaên hoùa Phuïc höng ( khoâi phuïc laïi nhöõng giaù trò toát ñeïptröôùc ñaây : kieán tru...
taïi sao khi caùc nöôùc XHCN suïp ñoå vaøo 1991 thì ñeàu quay trôû laïi vôùi truyeàn thoáng chaâuAÂu luïc ñòaÑoàng thôøi s...
Caâu hoûiKhuynh höôùng hieän ñaïi laø keát hôïp öu ñieåm cuûa caû aùn leä vaø thaønh vaênTaïi sao coù söï phaân chia luaät...
lónh vöïc luaät daân söï cho neân raát ñöôïc thöôøng xuyeân aùp duïng taïi vuøng naøy. Ngoaøi ranhöõng vaán ñeà khoâng ñöô...
Phaùp luaät nöôùc Phaùp nhìn chung duø coù söï khaùc bieät, tuy nhieân xuyeân suoát töø trong quaù khöùñaõ phaûn aùnh 1 th...
• Ñaõ hình thaønh neân caùc nguyeân taéc giaûi quyeát xung ñoät phaùp luaät ñoàng thôøi cuõng hìnhthaønh neân tö duy phaùp...
2.3 Thaønh töïu• Caùch maïng tö saûn Phaùp coù vò trí aûnh höôûng raát maïnh meõ ñeán caùc quoác gia chaâu AÂukhaùc veà vi...
• Phaùp luaät mang tính bình ñaúng vaø daân chuû. Söï bình ñaúng vaø daân chuû laø nhöõngnguyeân taéc hieán ñònh vaø cuõng...
Ghi chuù Boä luaät daân söï Phaùp khoâng caàn phaûi höôùng daãn maø vaãn coù theå aùp duïng chính xaùc,deã daøng  khaùc v...
laø nhöõng vaán ñeà maø phaùp luaät cho pheùp nhö tröôùc ñoù. Beân caïnh ñoù, boä luaät daân söïcoøn coù nhöõng giaù trò t...
Nguyeân nhaân daãn ñeán caáu truùc nhò nguyeân cuûa heä thoáng toøa aùn Phaùp :• Thöù nhaát, tröôùc caùch maïng tö saûn, c...
Veà thaåm quyeàn : ñoái vôùi caùc vuï vieäc daân söï coù thaåm quyeàn giaûi quyeát caùc tranhchaáp coù giaù trò döôùi 10,0...
Söû duïng löïc löôïng laø caùc thaåm phaùn hoøa bình, laø nhöõng ngöôøi coù chuyeân moân tronglónh vöïc cuï theå, laøm vie...
3.3 Nhaùnh toøa haønh chínhXeùt xöû caùc vuï vieäc mang yeáu toá coâng ( khaùc vôùi nhaùnh toøa thaåm quyeàn chung xeùt xö...
cuûa toøa aùn caáp döôùi. Caên cöù quan troïng nhaát khi xem xeùt theo thuû tuïc phaù aùn laø coù daáuhieäu vi phaïm veà m...
1/3 soá thaønh vieân nhaèm traùnh tính baûo thuû, trì treä. Chuû tòch hoäi ñoàng baûo hieán seõ dotoång thoáng boå nhieäm....
baét buoäc thi haønh ñoái vôùi taát caû caùc caáp caùc ban ngaønh. Quyeát ñònh ñöôïc ñaêng toaønvaên treân coâng baùo vaø ...
1 Lòch söû hình thaønh cuûa common lawTaïi sao common law ( ra ñôøi sau 1066 ) laïi phaûi nghieân cöùu phaùp luaät tröôùc ...
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh

248 views
181 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
248
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Tai lieutonghop.com --bai-giang_luat_so_sanh

  1. 1. Giảng viên: Phan Hoaøi NamLuaät so saùnh – Michael BogdanGíao trình luaät so saùnh Ñaïi hoïc luaät Haø noäiNhöõng heä thoáng phaùp luaät chính trong theá giôùi ñöông ñaïi – Rene DavidNhöõng heä thoáng phaùp luaät cô baûn treân theá giôùi – Michael FromontGíao trình luaät so saùnh - Voõ Khaùnh VinhThoâng tin phaùp luaät daân söï websiteHieán phaùp Myõ ñöôïc laøm ra nhö theá naøoKieåm tra 60 phuùtTraéc nghieäm ñuùng sai 3 cauTöï luaän 2 cau----------------------------------------------------BAI 1: KHAÙI QUAÙT CHUNG VEÀ LUAÄT SO SAÙNHCoù nhieàu thuaät ngöõLuaät hoïc so saùnh Khaùi nieäm do Boä giaùo duïc ñaët ra naêm 2004 nhaèm phaân bieät vôùi caùcngaønh luaät khaùc, khoâng coù ñoái töôïng ñieàu chænh cuï theå  nhaèm muïc ñích nhaán maïnhñaây laø ngaønh khoa hoïc phaùp lyù, chöù khoâng phaûi nghieân cöùu ngaønh luaät ñoäc laäp trongheä thoáng phaùp luaätLuaät so saùnh ñoái chieáu Chæ laø söï phong phuù veà ngoân ngöõSo saùnh luaät Haïn cheá do khoâng chæ so saùnh maø coøn phaûi lyù giaûi nguyeânnhaân cuûa söï khaùc bieät, laø caû 1 ngaønh khoa hoïc phaùp lyùLuaät so saùnh : laø ngaønh khoa hoïc phaùp lyù, nghieân cöùu so saùnh giöõa caùc heä thoáng phaùp luaätcuûa caùc quoác gia khaùc nhau nhaèm tìm ra ñieåm töông ñoàng vaøkhaùc bieät ñoàng thôøi lyù giaûinguoàn goác cuûa söï töông ñoàng vaø khaùc bieät cuûa nhöõng hieän töôïng phaùp lyù ñoù ñeå höôùngñeán nhöõng muïc tieâu nhaát ñònh nhö phuïc vuï cho hoaït ñoäng laäp phaùp hay quaù trình haøi hoøa hoùaphaùp luaät giöõa caùc quoác giaPhaùp : phaùp luaät daân söï laø hieán phaùp trong lónh vöïc tö  heä thoáng phaùp luaät daân söï ñoùngvai troø raát quan troïng, lieân quan maät thieát vôùi phaùp luaät veà lao ñoäng, thöông maïi, hoân nhaân giañình1
  2. 2. Ví duï Vieät nam tieán haønh so saùnh luaät vôùi Phaùp vaø ñònh ra vò trí vai troø cuûa boä luaätdaân söï 2005, taùch taøi phaùn haønh chính ra khoûi toøa aùn tö phaùp, trôû thaønh 1 nhaùnh toøañoäc laäpI Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaät so saùnhHieän nay coù nhieàu quan ñieåm khaùc nhau trong vieäc xaùc ñònh ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaät sosaùnh.• Caùc hoïc giaû XHCN chuû tröông lieät keâ caùc ñoái töôïng cuï theå : phaûi laø caùc phaùp luaätthöïc ñònh  caùc cheá ñònh luaät, caùc qui phaïm phaùp luaät, caùc ngaønh luaät trong heä thoángphaùp luaät quoác gia• Caùc hoïc giaû phöông Taây cho raèng ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaät so saùnh raát roäng, baogoàm caû vaên hoùa phaùp lyù  chuû tröông khaùi quaùt hoùa caùc vaán ñeà thuoäc veà ñoáitöôïng nghieân cöùu cuûa luaät so saùnh.Ví duï Khaùi nieäm ôû trang 13 taøi lieäu Michael BogdanKhaùc bieät giöõa 2 quan ñieåmXHCN lieät keâ cuï theå trong khi phöông Taây thì khaùi quaùt hoùaPhöông Taây cho raèng chính baûn thaân phöông phaùp so saùnh cuõng laø ñoái töôïng cho ngaønhkhoa hoïc naøy nghieân cöùuHaïn cheáXHCN : coù quan ñieåm neân lieät keâ cuï theå  khoâng oån do khaû naêng laïc haäu so vôùi söïphaùt trieån cuûa caùc quan heä xaõ hoäiVí duï :Khaùi nieäm vaên hoùa phaùp lyù coù yù nghóa, yeâu caàu khaùc nhau trong töøng giaiñoaïnKhi môùi thaønh laäp : phaûi ñuû caùc ngaønh luaät ñieàu chænhGiai ñoaïn hoaøn chænh : noäi dung ñieàu chænh phaûi ñaày ñuûGiai ñoaïn hieän nay : khaû naêng phaùp luaät ñi vaøo thöïc teáPhöông Taây : cho raèng khoâng theå khaùi quaùt hoùa heát caùc vaán ñeà thuoäc veà ñoái töôïngnghieân cöùu cuûa luaät so saùnhVí duï : Khoâng coù ñoái töôïng nghieân cöùu cuï theå neân coù theå bò xem laø phöôngphaùp, khoâng phaûi laø 1 ngaønh khoa hoïc phaùp lyù ñoäc laäp  laø khía caïnh bò coângkích bôûi nhöõng ngöôøi khoâng uûng hoä söï toàn taïi cuûa ngaønh khoa hoïc phaùp lyù naøyNhöng trong thöïc teá, luaät so saùnh ñoùng vai troø raát quan troïngVí duï Luaät 12 baûng cuûa La maõ laø keát quaû so saùnh söï töông ñoàng, khaùc bieät vôùi caùcheä thoáng phaùp luaät cuûa caùc thaønh bang coå ñaïi2
  3. 3. Naêm 1896, hieäp hoäi quoác teá veà luaät so saùnh ra ñôøi nhaèm haøi hoøa hoùa phaùp luaät caùcnöôùc taïo ñieàu kieän cho vieäc ñaåy maïnh giao thöông hoäi nhaäp quoác teáVieäc nghieân cöùu luaät so saùnh gíup nhaän ñònh ñöôïc khuynh höôùng phaùt trieån cuûa phaùpluaät caùc nöôùc treân theá giôùi  hoaïch ñònh keá hoaïch phaùt trieån cuûa phaùp luaät cuûaquoác gia, ñaûm baûo giaûm thieåu söï khaùc bieät vôùi phaùp luaät caùc nöôùcMaëc duø coù nhieàu quan ñieåm khaùc nhau trong vieäc xaùc ñònh ñoái töôïng nghieân cöùu nhöng giöõacaùc quan ñieåm vaãn coù ñieåm chung : ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaät so saùnh ñeàu höôùng ñeángaàn nhö toaøn boä caùc khía caïnh phaùp lyù trong heä thoáng phaùp luaät cuûa caùc quoác gia khaùcnhau vaø coù nhöõng ñaëc ñieåm sau• Khoâng coù ranh giôùi cuï theå ñeå xaùc ñònh ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaät so saùnh  doquan ñieåm phaùp luaät cuï theå cuûa töøng quoác gia laø khaùc nhau, do ñoái töôïng nghieân cöùuquaù roäng lôùnVí duï Tuy cuøng trong heä thoáng aùn leä, Hieán phaùp thaønh vaên cuûa Myõ ñoùng vaitroø raát quan troïng trong heä thoáng luaät phaùp quoác gia, khaùc haún vôùi vai troø cuûahieán phaùp baát thaønh vaên cuûa Anh• Mang tính chaát bieán ñoåi khoâng ngöøng, thay ñoåi theo thôøi gianVí duï Khi khoái XHCN suïp ñoå, Vieät nam phaûi xaây döïng laïi heä thoáng phaùp luaät, thìmuïc tieâu hoaøn thieän phaùp luaät, khaùi nieäm vaên hoùa phaùp lyù thay ñoåi theo töønggiai ñoaïn• Ñoái töôïng nghieân cöùu cuûa luaät so saùnh phaûi ñöôïc nghieân cöùu döôùi caû 2 goùc ñoä lyùluaän vaø thöïc tieãn  do phaùp luaät mang tính tónh trong khi caùc quan heä xaõ hoäi mang tínhñoängVí duï Phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa coi troïng hình thöùc qui phaïm phaùp luaät, nghieâmcaám aùn leä, nhöng caùc thaåm phaùn Phaùp ñaõ phaûi vaän duïng heát söùc linh hoaït trongthöïc teá thì boä luaät daân söï 1804 môùi traùnh ñöôïc tình traïng chæ coù hieäu löïc trong lyùthuyeátVí duï Tuy trong heä thoáng aùn leä, phaùp luaät Anh vaãn chaáp nhaän caùc cam keát quoácteá coù giaù trò phaùp lyù cao hôn aùn leä. Ñeå thay ñoåi aùn leä, nghò vieän Anh phaûi banhaønh vaên baûn phuû quyeát  neáu coù maâu thuaãn thì phaùp luaät thaønh vaên coù giaùtrò cao hôn aùn leäVí duï Myõ coù soá löôïng phaùp luaät thaønh vaên raát lôùn nhöng soá löôïng aùn leä ít hônraát nhieàu so vôùi heä thoáng phaùp luaät AnhII Phöông phaùp nghieân cöùuCoù 2 nhoùm phöông phaùp3
  4. 4. 1 Phöông phaùp chungPhöông phaùp phaân tích, toång hôïp, thoáng keâ2 Phöông phaùp ñaëc thuøA Phöông phaùp so saùnh lòch söû : söû duïng nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø khaùc bieät cuûanhöõng ñieàu kieän veà kinh teá chính trò vaên hoùa xaõ hoäi vv ôû nhöõng thôøi ñieåm lòch söû cuï theåcuûa caùc quoác gia ñeå laøm cô sôû cho vieäc giaûi quyeát nguoàn goác cuûa söï töông ñoàng vaø khaùcbieät cuûa nhöõng vaán ñeà thuoäc veà baûn chaát phaùp luaät cuûa caùc quoác giaVí duï Nghò quyeát 49 veà caûi caùch tö phaùp cuûa Boä chính trò : ñeà aùn veà thöøa nhaän aùnleä trong heä thoáng phaùp luaät Vieät nam  caàn phaûi tieán haønh nghieân cöùu aùn leä, phaùpluaät thaønh vaên cuûa Anh, Phaùp ( chòu aûnh höôûng cuûa phaùp luaät La maõ, ñaõ phaùp ñieånhoùa vaø phoå bieán roäng raõi cho caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa ), traû lôøi caâu hoûi veà aûnhhöôûng cuûa nhöõng ñieåm töông ñoàng vaø khaùc bieät veà caùc ñieàu kieän kinh teá chính trò xaõhoäi ñeå xaây döïng cô sôû cho vieäc thöøa nhaän aùn leä taïi Vieät namAnh : coù vò trí ñòa lyù caùch bieät vôùi chaâu AÂu luïc ñòa, coù neàn kinh teá töï cung töïcaáp, trình ñoä daân trí coøn thaáp, söï baûo thuû  La maõ buoäc phaûi cho söû duïng taäpquaùn cuûa töøng vuøng. AÙn leä ñöôïc hình thaønh trong thöïc teá xeùt xöû. Sau naøy,thoâng luaät (common law) ra ñôøiPhaùp : phaùp luaät La maõ phuø hôïp vôùi trình ñoä phaùt trieån kinh teá cuûa chaâu AÂu luïcñòa, phaùp luaät ñi ra töø caùc tröôøng toång hôïp, caàn coù cuoäc caùch maïng tö saûn ñeåthay theá cho heä thoáng phaùp luaät phong kieán cuõ Phuø hôïp cho vieäc nghieân cöùu caùc vaán ñeà khaùc bieät thuoäc veà baûn chaát, ñaëc tröng cuûacaùc nöôùcVí duï Haø lan phaân bieät luaät coâng vaø luaät tö, cho pheùp hoân nhaân ñoàng tínhChuù yù Noäi dung phaùp luaät thöïc ñònh do caùc yeáu toá giai caáp, xaõ hoäi cuûa quoác gia quyeát ñònhB Phöông phaùp so saùnh quy phaïm (vaên baûn)Söû duïng quy phaïm phaùp luaät trong heä thoáng phaùp luaät cuûa nöôùc naøy ñeå so saùnh vôùi quyphaïm phaùp luaät trong heä thoáng phaùp luaät cuûa nöôùc khaùc Raát phöùc taïp do noäi haøm cuûa caùc thuaät ngöõ phaùp lyù laø khaùc nhau trong caùc heä thoángphaùp luaät khaùc nhauVí duï Dòch quyeàn cuûa Vieät nam khaùc vôùi PhaùpVí duï Vieät nam (UÛy quyeàn) nhaân danh ngöôøi uûy quyeànCheá ñònh Trust (UÛy quyeàn, uûy thaùc) cuûa Anh Phuø hôïp cho vieäc nghieân cöùu ôû taàm vi moâ, cuï theå, qui moâ nhoû heïp. Nhöng caàn phaûi ñaûmbaûo söï töông ñoàng veà noäi haøm giöõa caùc heä thoáng phaùp luaät vaø phaûi hieåu theo nghóa roäng Phaûi ñaûm baûo so saùnh tính : khaû naêng coù theå so saùnh giöõa caùc ñoái töôïng4
  5. 5. Ví duï Coù theå so saùnh caáu truùc cuûa boä luaät hình söï Vieät nam vôùi boä luaät daân söï cuûaPhaùp. Nhöng khoâng theå so saùnh qui phaïm phaùp luaät veà haønh vi laùi xe quaù toác ñoä :Phaùp luaät Phaùp cho laø thöôøng toäi hình söï trong khi phaùp luaät Vieät nam chæ cho laø viphaïm haønh chínhC Phöông phaùp so saùnh chöùc naêngThöïc hieän so saùnh döïa treân chöùc naêng ñieàu chænh caùc quan heä xaõ hoäi cuûa caùc hieän töôïngphaùp lyù, töø ñoù xaùc ñònh caùc nguyeân taéc phaùp lyù ñöôïc söû duïng tröïc tieáp hay giaùn tieáp ñeåñieàu chænh ñoái vôùi caùc quan heä xaõ hoäi ñoù ñoàng thôøi xaùc ñònh nhöõng yeáu toá veà kinh teá,chính trò vaên hoùa xaõ hoäi … ñaõ taùc ñoäng ñeán caùc giaûi phaùp phaùp lyù ñoù nhö theá naøo qua ñoùlaøm cô sôû cho vieäc lyù giaûi nguoàn goác cuûa söï töông ñoàng vaø khaùc bieätVí duï Khi so saùnh qui ñònh veà trôï caáp xaõ hoäi cuûa Vieät nam (raûi raùc trong nhieàu vaênbaûn, bao goàm caû taùc ñoäng tröïc tieáp vaø giaùn tieáp : mieãn giaûm hoïc phí, hoïc boång) vaøThuïy ñieån ( trôï caáp tröïc tieáp )  phaûi taäp hôïp caùc vaên baûn khaùc nhau, nghieân cöùu caùcñieàu kieän kinh teá xaõ hoäi, caùc nguyeân taéc phaùp lyù ñeå lyù giaûi cho söï töông ñoàng vaøkhaùc bieät : laø caû 1 coâng trình nghieân cöùu Phöông phaùp naøy thích hôïp vôùi vieäc so saùnh ôû taàm vó moâ, roäng lôùn. Nhöng phaûi ñaûm baûoyeáu toá thôøi gian (keùo daøi), chi phí, trình ñoä cuûa ngöôøi nghieân cöùu (phaûi coù kieán thöùc veàphaùp luaät laãn kinh teá, vaên hoùa, ñòa lyù)Ñaây laø caùc phöông phaùp ñaëc thuø cuûa luaät so saùnh (caàn hieåu theo nghóa roäng: ñöôïc söû duïngphoå bieán trong ngaønh khoa hoïc naøy, nhöng cuõng coù theå ñöôïc aùp duïng trong caùc ngaønh khoahoïc khaùc, chæ ñoäc laäp, khaùc nhau veà muïc ñích nghieân cöùu)Ví duï Lòch söû nhaø nöôùc phaùp luaät cuõng söû duïng phöông phaùp so saùnh, cuõng coù cuøngñoái töôïng nghieân cöùu, nhöng laïi coù muïc ñích khaùcNhaän ñònh sai Luaät so saùnh ñöôïc xeáp vaøo ngaønh khoa hoïc nghieân cöùu caùc vaán ñeà chung nhaát do coùcuøng muïc ñích nghieân cöùuBaét nguoàn töø nhoùm caùc quan heä xaõ hoäi  gaàn gioáng nhö caùc böôùc ñeå thöïc hieän coâng trìnhso saùnhMoãi phöông phaùp coù öu nhöôïc ñieåm rieâng, vieäc söû duïng seõ phuï thuoäc vaøo phaïm vi vaø caápñoä nghieân cöùu khaùc nhau, vaøo trình ñoä cuûa ngöôøi nghieân cöùu. Tuy vaäy phöông phaùp so saùnhchöùc naêng laø phöông phaùp ñöôïc söû duïng phoå bieán vaø thöôøng xuyeân nhaát  Toát nhaát laø söûduïng phoái hôïp caû 3 phöông phaùp treân ñeå ñaït ñöôïc hieäu quaû cao nhaátNhaän ñònh sai Phöông phaùp so saùnh chöùc naêng laø phöông phaùp toát nhaátIII ÖÙng duïng5
  6. 6. 1 Ñoái vôùi hoaït ñoäng laäp phaùp• Gíup ruùt ngaén thôøi gian xaây döïng, giaûm thieåu chi phí cho hoaït ñoäng laäp phaùp, taïo ra tínhoån ñònh cho caùc vaên baûn qui phaïm phaùp luaät• Gæam thieåu ruûi ro laäp phaùp veà khaû naêng Phaùp luaät taïo ra khoâng phuø hôïp vôùi thöïc teábaèng caùch tham khaûo kinh nghieäm cuûa theá giôùi, ñaõ ñöôïc thöïc teá kieåm nghieämTuy vaäy vaãn caàn phaûi xem xeùt caùc thuoäc tính giai caáp, ñieàu kieän kinh teá xaõ hoäi cuûa Vieät nammaø quyeát ñònh aùp duïng caùc qui ñònh cuï theå (khoâng maùy moùc aùp duïng moät caùch cô hoïc)Ví duï Toå chöùc heä thoáng cô quan tö phaùp cuûa Vieät nam döïa treân ñôn vò haønh chính, trongkhi heä thoáng cô quan tö phaùp cuûa Phaùp keát hôïp linh hoaït giöõa ñôn vò haønh chính vaø khuvöïc  Vieäc toøa phaù aùn traû baûn aùn cho toøa aùn cuøng caáp (nhöng khaùc khu vöïc) ñeå xeùtxöû sô thaåm laïi• Naâng cao khaû naêng döï ñoaùn luaät cuûa caùc nhaø laäp phaùp : trình ñoä laäp phaùp phaûi raátcao thì môùi coù theå döï ñoaùn ñöôïc taát caû caùc tình huoáng coù khaû naêng phaùt sinh trongtöông lai, taïo haønh lang phaùp lyù hieäu quaû ñuû ñeå ñieàu chænh ñöôïc toaøn boä caùc quan heäxaõ hoäi môùi phaùt sinh  caùc nöôùc ñang phaùt trieån nhö Vieät nam coù theå thöøa höôûngthaønh quaû nghieân cöùu cuûa neàn phaùp luaät thaønh vaên cuûa caùc nöôùc ñi tröôùc2 Quùa trình haøi hoøa hoùa phaùp luaät vaø nhaát ñieån hoùa phaùp luaätHaøi hoøa hoùa phaùp luaät laø quaù trình laøm cho caùc neàn phaùp luaät caùc quoác gia khaùc nhaungaøy caøng trôû neân töông ñoàng vôùi nhau hôn khi ñieàu chænh 1 vaán ñeà cuï theåNhaát ñieån hoùa phaùp luaät laø laøm cho phaùp luaät caùc quoác gia khaùc nhau gioáng nhau khi ñieàuchænh 1 vaán ñeà cuï theåHaøi hoøa hoùa phaùp luaät ôû möùc ñoä thaáp hôn, chæ giuùp cho caùc neàn phaùp luaät ngaøy caøngtöông ñoàng  nhöng laïi laø xu theá dieãn ra saâu roäng hôn, phoå bieán hônNhaát ñieån hoùa phaùp luaät ôû möùc ñoä cao hôn chæ laø muïc tieâu mang tính lyù töôûngVí duï veà nhaát ñieån hoùa phaùp luaätCoâng vieân Vieân 1980 veà hôïp ñoàng mua baùn haøng hoùa quoác teáPhaùp luaät EU laø saûn phaåm cuûa quaù trình nhaát ñieån hoùa phaùp luaätVí duï Vieät nam öu tieân aùp duïng luaät chuyeân ngaønh trong khi Phaùp öu tieân aùp duïng luaätchung (phaùp luaät daân söï)UNIDROIT 2004 veà hôïp ñoàng quoác teá do vieän thoáng nhaát veà luaät tö ban haønh luaät maãu  phaûisöû duïng coâng cuï luaät so saùnh ñeå ñöa ra giaûi phaùp chung, nhaän ñöôïc söï ñoàng thuaän cuûa caùcquoác gia thaønh vieânVí duï Ñieàu 11 coâng öôùc Vieân veà hình thöùc hôïp ñoàng: chaáp nhaän baát cöù hình thöùc naøonhöng laïi cho pheùp caùc quoác gia baûo löu (do caùc quoác gia keùm phaùt trieån caàn phaûi quaûnlyù chaët caùc quan heä xaõ hoäi, phaûi qui ñònh hình thöùc baét buoäc laø vaên baûn)6
  7. 7. • Vieäc giaûm thieåu khaùc bieät vôùi phaùp luaät theá giôùi, taïo cô cheá ñaûm baûo thöïc thi phaùpluaät  taïo moâi tröôøng thoâng thoaùng cho ñaàu tö nöôùc ngoaøi, giao löu thöông maïi• Goùp phaàn hình thaønh neân caùc loaïi nguoàn cho caùc ngaønh luaät : tö phaùp quoác teá, coângphaùp quoác teá ( ñieàu öôùc quoác teá, taäp quaùn quoác teá )• Gíup cho caùc thaåm phaùn khi phaûi aùp duïng luaät nöôùc ngoaøi trong xeùt xöû,Caâu hoûi : Haõy trình baøy khuynh höôùng phaùt trieån cuûa caùc heä thoáng phaùp luaät treân theá giôùi  söï khaùcbieät giöõa phaùp luaät aùn leä ( cuï theå ) vaø phaùp luaät thaønh vaên ( khaùi quaùt ) ngaøy caøng môø nhaït ( nhöng khoângsaùp nhaäp )Ví duï : khuynh höôùng söû duïng aùn leä cuûa caùc nöôùc chaâu AÂu luïc ñòa  ñaûm baûo ñieàu chænh ñöôïc ñaày ñuûhôn, mang tính oån ñònh cao hôn.BAØI 2 NHÖÕNG VAÁN ÑEÀ LIEÂN QUAN ÑEÁN HOAÏT ÑOÄNG NGHIEÂN CÖÙU PHAÙP LUAÄTNÖÔÙC NGOAØIKhoâng theå coù hai quoác gia coù heä thoáng phaùp luaät gioáng heät nhau  Ngoaïi leä duy nhaát laø xöùWale vaø Anh söû duïng chung heä thoáng phaùp luaätCaàn löu yù ñeán caùc giaû ñònh veà söï töông ñoàng vaø khaùc bieät veà heä thoáng phaùp luaät giöõacaùc quoác giaVí duï Nguyeân taéc stare decicis trong phaùp luaät aùn leä ( aùn leä cuûa toøa aùn caáp treân phaûiñöôïc toøa aùn caáp döôùi tuaân thuû, cô quan ban haønh aùn leä phaûi tuaân thuû tuyeät ñoái caùcaùn leä do mình ban haønh )  Tröø tröôøng hôïp vieän nguyeân laõo, phaùp luaät Anh aùp duïngtuyeät ñoái nguyeân taéc naøy. Nhöng Myõ khoâng buoäc thaåm phaùn phaûi tuaân theo nhöõng aùnleä do mình ñaõ tuyeân ( nhaèm phaùt huy söï saùng taïo trong xeùt xöû + loaïi tröø aûnh höôûngcuûa luaät Anh )Ví duï Tuy cuøng laø phaùp luaät thaønh vaên nhöng taïi Phaùp thì Toøa aùn haønh chính vaø toøaaùn tö phaùp laø 2 nhaùnh cô quan rieâng bieät. Coøn Ñöùc thì Toøa aùn haønh chính vaø toøa aùntö phaùp laø 2 nhaùnh rieâng bieät nhöng laïi cuøng tröïc thuoäc boä tö phaùpVí duï Nghóa vuï cuûa ngöôøi söû duïng taøi saûn cuûa mình ñoái vôùi ngöôøi chuû sôû höõu baátñoäng saûn lieàn keà : Khaùi nieäm dòch quyeàn cuûa Phaùp khaùc vôùi Vieät nam7
  8. 8. Phaùp luaät nöôùc ngoaøi phaûi ñöôïc nghieân cöùu 1 caùch khaùch quan veà maët tö duyVí duï Thaåm phaùn trong heä thoáng aùn leä khoâng söû duïng tö duy cuûa nhaø laäp phaùp ñeådieãn giaûi phaùp luaätI Nguoàn thoâng tin veà phaùp luaät nöôùc ngoaøi1 - Nguoàn thoâng tin chuû yeáuLaø nguoàn luaät trong heä thoáng phaùp luaät quoác giaÖu ñieåm:Coù giaù trò veà tính phaùp lyù (coù tính chaát chính thoáng trong vieäc chöùa ñöïng thoâng tin veàphaùp luaät nöôùc ngoaøi)Nhöôïc ñieåm:Vieäc thu thaäp nguoàn thoâng tin thì laïi khoù khaên (söï caùch trôû veà ñòa lyù)Khoù ñeå tieáp caän (vaên phong phaùp lyù khaùc nhau, theå hieän quan ñieåm cuûa nhaø laäpphaùp)2 - Nguoàn thoâng tin thöù yeáuCaùc coâng trình khoa hoïc trong lónh vöïc phaùp lyù: bình luaän khoa hoïc, giaùo trình, baøi vieát treân baùo…Öu ñieåm:Deã thu thaäp, deã tieáp caän (söû duïng vaên phong vieát ñeå trình baøy, phaân tích ñaùnh giaù chophaàn lôùn ngöôøi ñoïc)Nhöôïc ñieåm:Noäi dung deã bò taùc ñoäng bôûi quan ñieåm chuû quan cuûa ngöôøi nghieân cöùu (khoâng coù tínhchính thoáng) Thích hôïp cho caùc coâng trình so saùnh lieân quan ñeán caùc hieän töôïng phaùp lyù cuï theå, qui moânhoû heïpVieäc löïa choïn söû duïng nguoàn thoâng tin seõ phuï thuoäc vaøo caáp ñoä phaïm vi nghieân cöùu, trìnhñoä cuûa ngöôøi nghieân cöùu. Veà nguyeân taéc, nguoàn thoâng tin chuû yeáu ñöôïc tieáp caän ñaàu tieân.Nhöng khi gaëp khoù khaên thì nguoàn thoâng tin thöù yeáu seõ ñöôïc söû duïng.II Caùc nguyeân taéc lieân quan ñeán hoaït ñoäng nghieân cöùu phaùp luaät nöôùc ngoaøiNguyeân taéc chung : Khaùch quan trong nghieân cöùu phaùp luaät nöôùc ngoaøi1 - Toân troïng nguyeân taéc phaân caáp nguoàn luaät trong heä thoáng phaùp luaät caùc quoác giaÑeå ñaûm baûo tính ñaày ñuû, chính xaùc cuûa thoâng tin phaùp luaät nöôùc ngoaøi thì caàn phaûi toântroïng nguyeân taéc naøy, khoâng chæ treân lyù thuyeát maø coøn phaûi caû trong thöïc teá.8
  9. 9. Ví duï Anh seõ aùp duïng phaùp luaät thaønh vaên do nghò vieän ban haønh neáu coù khaùc bieätvôùi aùn leä. Trong khi ñoù thì Myõ seõ vieän daãn Hieán phaùp khi coù söï khaùc bieät giöõa phaùpluaät thaønh vaên vaø aùn leä2 - Phaùp luaät nöôùc ngoaøi phaûi ñöôïc nghieân cöùu trong tính toaøn dieän vaø toång theåToaøn dieän : Phaûi nghieân cöùu toaøn dieän caùc noäi dung, caû caùc qui ñònh tröïc tieáp laãn giaùn tieáp,veà lyù luaän cuõng nhö thöïc tieãnToång theå : Phaûi ñaët trong boái caûnh kinh teá xaõ hoäi cuûa quoác gia ñoù ñeå nghieân cöùu3 - Nguyeân taéc veà giaûi thích phaùp luaätPhaùp luaät nöôùc ngoaøi phaûi ñöôïc giaûi thích ñuùng nhö caùch thöùc giaûi thích cuûa chính quoác giañoù  Phaûi coù neàn taûng kieán thöùc toát + khaû naêng ngoân ngöõ4 - Dòch thuaätCoâng cuï chuyeån ngöõ phaûi mang tính chaát chuyeân moân ( töø ñieån chuyeân ngaønh )Ví duï Sentence : “baûn aùn, hình phaït”  khoâng phaûi laø “caâu”Phaûi quan taâm ñeán caû 2 yeáu toá : ngoân ngöõ ( coù ngoân ngöõ ñeå dòch khoâng ? ) laãn noäi haøm( coù yù nghóa töông ñöông khoâng ? )III Cô sôû ñeå lyù giaûi nguoàn goác cuûa söï töông ñoàng vaø khaùc bieätTöï nghieân cöùuTrong coâng trình so saùnh, coù caàn phaûi luoân giaûi quyeát nguyeân nhaân cuûa caû söï töông ñoàng laãn nguyeânnhaân cuûa söï khaùc bieätNeáu nghieân cöùu caùc quoác gia trong cuøng nhoùm heä thoáng phaùp luaät cô baûn thì neân taäp trung khai thaùcvaøo ñieåm töông ñoàng hay ñieåm khaùc bieätNeáu nghieân cöùu caùc quoác gia khaùc nhoùm heä thoáng phaùp luaät cô baûn thì neân taäp trung khai thaùc vaøoñieåm khaùc bieät hay ñieåm töông ñoàngCaàn phaûi döïa treân kieán thöùc cô baûn neàn taûng cuûa caùc heä thoáng phaùp luaät treân theá giôùi +keát hôïp caùc nguyeân taéc naøy ñeå xaùc ñònh phöông phaùp nghieân cöùu thích hôïp--------------------------------------------------------BAØI 3 CAÙC HEÄ THOÁNG PHAÙP LUAÄT CHÍNH TREÂN THEÁ GIÔÙII Heä thoáng phaùp luaät quoác giaLaø toång theå caùc qui phaïm phaùp luaät coù moái lieân heä noäi taïi thoáng nhaát ñöôïc theå hieändöôùi daïng caùc vaên baûn do caùc cô quan nhaø nöôùc ban haønh theo nhöõng trình töï luaät ñònhÑoái töôïng chuû yeáu cuûa luaät so saùnh chuû yeáu laø phaùp luaät quoác giaYÙ nghóa9
  10. 10. • Nhaèm ñeå xaùc ñònh caùc phöông phaùp phaùp lyù trong caùc heä thoáng phaùp luaät• Phaùp luaät quoác gia laø nguoàn nghieân cöùu cuûa luaät so saùnh• Nhaèm ñeå hoaøn thieän heä thoáng phaùp luaät quoác gia cuûa ngöôøi nghieân cöùu.Ví duï : cheá ñònh thöøa phaùt laïi cuûa Phaùp raát gioáng khi aùp duïng phaùp luaät taïi VieätnamII Heä thoáng phaùp luaät theá giôùiKhaùi quaùtLaø taäp hôïp cuûa 2 hay nhieàu caùc heä thoáng phaùp luaät quoác gia khaùc coù nhöõng ñieåmchung töông ñoàng nhaát ñònh vaø coù nhöõng ñieåm khaùc vôùi caùc heä thoáng phaùp luaät coønlaïi treân theá giôùiCoù raát nhieàu keát quaû cuûa hoaït ñoäng phaân nhoùm khaùc. Ví duï : coù quan ñieåm cho raèng coù 42heä thoáng theo Dezus. Nhöng coù 1 quan ñieåm ñöôïc chaáp nhaän roäng raõi hôn caû laø quan ñieåm cuûaRene David : theá giôùi chæ coù 4 heä thoáng phaùp luaät bao goàm chaâu AÂu luïc ñòa, Anh Myõ, Hoàigiaùo, XHCNGæai thích noäi haømHeä thoáng phaùp luaät quoác gia : legal system, legal tradition, legal familyHeä thoáng phaùp luaät quoác gia chæ laø teân goïi qui öôùc maø thoâi, khoâng phaûi laø teân goïichính xaùc do thuaät ngöõ heä thoáng phaùp luaät phaûi thoûa maõn 2 ñieàu kieän : tính heä thoángveà maët hình thöùc vaø tính heä thoáng veà maët noäi dungTruyeàn thoáng phaùp luaät, doøng hoï phaùp luaät laø thuaät ngöõ ñaëc thuø cuûa luaät so saùnhtrong ñoù ñeàu nhaán maïnh ñeán yeáu toá nguoàn goác cuûa caùc heä thoáng phaùp luaät. Tuynhieân so vôùi thuaät ngöõ doøng hoï phaùp luaät thì truyeàn thoáng phaùp luaät mang so saùnh tínhcao hôn. Maët khaùc doøng hoï phaùp luaät laïi mang tính phaân loaïi cao hônIII Muïc ñích phaân loaïi caùc heä thoáng phaùp luaät treân theá giôùi• Ñoái vôùi muïc ñích giaûng daïy : vieäc phaân nhoùm caùc heä thoáng phaùp luaät giuùp cho giaûngdaïy caùc moân tö phaùp quoác teá, luaät thöông maïi quoác teá, nghieân cöùu phaùp luaät nöôùcngoaøi ñöôïc deã daøng vaø thuaän tieän trong caùch tieáp caän. Ngoaøi ra coù theå giaûng daïy 1moân phaùp luaät ñaïi cöông duy nhaát cho taát caû caùc heä thoáng phaùp luaät thuoäc cuøng 1truyeàn thoáng phaùp luaät . Ví duï : Phaùp luaät Anh UÙc New Zealand trong cuøng khoùa hoïc• Ñoái vôùi muïc ñích nghieân cöùu : giuùp cho caùc nhaø nghieân cöùu nöôùc ngoaøi coù theå tieápcaän ñoái vôùi caùc heä thoáng phaùp luaät cuûa caùc quoác gia treân theá giôùi, tieát kieäm thôøigian, coâng söùc nghieân cöùuIV Caùc tieâu chí phaân nhoùm10
  11. 11. 1 Caùc quan ñieåm veà tieâu chí phaân nhoùmCaên cöù vaøo 1 tieâu chí laø ñuûVí duï caùc nhaø nghieân cöùu XHCN chæ caên cöù vaøo tieâu chí hình thaùi kinh teá xaõ hoäi laøcoù theå phaân nhoùm. Töø ñoù seõ coù 2 heä thoáng phaùp luaät : TBCN vaø XHCN.  Tuy vaäyquan ñieåm naøy khoâng ñöôïc caùc nhaø nghieân cöùu khaùc chaáp nhaän do caùc heä thoángphaùp luaät quoác gia trong cuøng heä thoáng phaùp luaät TBCN thì vaãn raát khaùc nhau. Ví duï Heäthoáng phaùp luaät Phaùp Ñöùc YÙ Thuïy syõ raát khaùc vôùi heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ UÙcCaên cöù vaøo nhieàu tieâu chíCaàn coù töø 2 tieâu chí trôû leân thì môùi coù keát quaû phuø hôïp, coù giaù trò khoa hoïc cao.Ví duï : Giaoù sö Rene David caên cöù vaøo 2 tieâu chí : hình thaùi kinh teá xaõ hoäi vaø kyõ thuaätphaùp lyù thì coù 4 heä thoáng phaùp luaät :chaâu AÂu luïc ñòa, Anh Myõ, XHCN, toân giaùoKyõ thuaät phaùp lyù x 0 x caên cöù sieâu töï nhieânHeä thoáng kinh teá xaõ hoäi x x 02 Caùc tieâu chí phaân nhoùm2.1 Nguoàn goác phaùp luaät :Caên cöù vaøo tieâu chí nguoàn goác phaùp luaät, ta nhaän thaáy taát caû caùc heä thoáng phaùp luaättreân theá giôùi ñieàu baét nguoàn töø 2 nguoàn phaùp luaät :• luaät La maõ,• taäp quaùn coå cuûa Anh ( hình thaønh tröôùc 1066 )  coù nguoàn goác töï nhieân ( khaùc vôùi nguoànluaät coù nguoàn goác sieâu töï nhieân nhö kinh thaùnh Coran )Caên cöù vaøo nguoàn goác phaùp luaät coù theå phaân caùc heä thoáng phaùp luaät thaønh 2 nhoùn :• Heä thoáng phaùp luaät baét nguoàn töø La maõ laø heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa vaøXHCN.• Heä thoáng phaùp luaät baét nguoàn töø taäp quaùn Anh laø heä thoáng phaùp luaät Anh MyõNgoaøi ra coøn heä thoáng phaùp luaät baét nguoàn töø toân giaùo ( nhaát laø ñaïo Hoài )2.2 Hình thöùc phaùp luaät :• Taäp quaùn phaùp,• Tieàn leä phaùp• Phaùp luaät thaønh vaênCaên cöù vaøo hình thöùc phaùp luaät ñoàng nghóa vôùi vieäc seõ xem xeùt heä thoáng phaùp luaät cuûa 1quoác gia söû duïng chuû yeáu laø loaïi hình phaùp luaät naøo ñeå töø ñoù phaân heä thoáng phaùp luaätquoác gia ñoù vaøo nhöõng nhoùm töông ñoàngCaên cöù vaøo tieâu chí naøy ta seõ coù ñöôïc 2 nhoùm heä thoáng phaùp luaät :11
  12. 12. • Heä thoáng phaùp luaät coù hình thöùc chuû yeáu laø tieàn leä phaùp ( Ví duï Anh Myõ UÙc )• Heä thoáng phaùp luaät coù hình thöùc chuû yeáu laø luaät thaønh vaên ( Ví duï : chaâu AÂu luïcñòa, XHCN )Chuù yù Phaùp luaät Hoài giaùo coù theå laø baát thaønh vaên hay thaønh vaên ( nhöng caùc qui ñònh cuûa Thaùnhkinh coù giaù trò cao nhaát )2.3 Moái töông quan giöõa luaät toá tuïng vaø luaät thöïc ñònhMoät nhoùm caùc heä thoáng phaùp luaät quoác gia trong ñoù vai troø cuûa moãi ngaønh luaät toá tuïng hayluaät thöïc ñònh giöõ vai troø quan troïng hôn thì seõ ñöôïc phaân vaøo cuøng nhoùm heä thoáng phaùpluaät. Caên cöù vaøo tieâu chí naøy seõ coù 2 nhoùm heä thoáng phaùp luaät :• Nhöõng heä thoáng phaùp luaät maø trong ñoù luaät toá tuïng giöõ vai troø quan troïng hôn luaät thöïcñònh : ñieån hình laø heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ ( Ví duï phaùp luaät Anh Myõ : quan nieäm phaùpluaät chæ tham gia can thieäp khi coù tranh chaáp : loã hoång ñi sau; aùn leä ; “ toá tuïng ñi tröôùc “ trình töï thuûtuïc hình thöùc ñôn kieän ñöôïc xem xeùt tröôùc )• Nhöõng heä thoáng phaùp luaät maø trong ñoù luaät thöïc ñònh giöõ vai troø quan troïng hôn : ñieånhình laø heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa, XHCH ( chaâu AÂu luïc ñòa, XHCH  do caùchnhìn nhaän veà vai troø cuûa phaùp luaät : phaùp luaät caàn qui ñònh khuoân khoå cho haønh vi trong xaõ hoäi : ñitröôùc; ñeå ra quyeát ñònh thì caàn phaûi kieåm tra xem coù qui phaïm phaùp luaät ñieàu chænh chöa )2.4 Vai troø laøm luaät cuûa cô quan tö phaùpCaên cöù vaøo chöùc naêng laäp phaùp cuûa thaåm phaùn coù theå phaân ñònh ñöôïc 2 nhoùm heä thoángphaùp luaät :• Caùc quoác gia maø thaåm phaùn chæ coù duy nhaát chöùc naêng xeùt xöû ( heä thoáng phaùp luaätchaâu AÂu luïc ñòa, XHCH ),• Caùc quoác gia maø ôû ñoù thaåm phaùn beân caïnh chöùc naêng xeùt xöû coøn coù chöùc naêngthöù 2 laø laäp phaùp, saùng taïo ra phaùp luaät (heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ )Ngoaïi leä cuûa chöùc naêng xeùt xöû ôû chaâu AÂu luïc ñòa :ÔÛ Ñöùc, thaåm phaùn cuûa toøa hieán phaùp vöøa coù chöùc naêng xeùt xöû vöøa coù chöùcnaêng laøm luaät. Nhöõng baûn aùn coù lieân quan ñeán vaán ñeà hieán phaùp cuûa toøa hieánphaùp seõ laø 1 nguoàn luaät taïi coäng hoøa lieân bang ÑöùcÔÛ Phaùp, nhöõng baûn aùn cuûa toøa phaù aùn nöôùc Phaùp trong 1 soá tröôøng hôïp seõ trôûthaønh aùn leä vaø seõ ñöôïc aùp duïng chung treân toaøn quoácNhaän ñònhVai troø laøm luaät cuûa caùc thaåm phaùn ôû caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa laø khaû thi trong 1 soá tröôønghôïp  ÑuùngNguoàn luaät cuûa caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa khoâng bao goàm aùn leä  Sai5 Söï phaân chia giöõa luaät coâng vaø luaät tö12
  13. 13. Caên cöù vaøo söï phaân coâng luaät coâng vaø luaät tö coù 2 nhoùmNhoùm 1 ÔÛ caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa coù söï phaân chia giöõa luaät coâng vaø luaättö trong khi caùc quoác gia coøn laïi treân theá giôùi khoâng toàn taïi söï phaân chia giöõa luaät coângvaøluaät tö.Ví duï Baét nguoàn töø caùch maïng tö saûn Phaùp 1789, daãn ñeán heä thoáng phaùp luaätPhaùp phaân chia thaønh 2 ngaønh luaät coâng vaø luaät tö, trong ñoù luaät coâng lieân quanñeán haønh chính, luaät tö lieân quan ñeán daân söï vaø hình söï.Nhoùm 2 Ñoái vôùi heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ vaø XHCN thì coù söï trieät tieâu cuûa luaättö. ÔÛ caùc quoác gia naøy chæ toàn taïi duy nhaát luaät coâng.6 Phaùp ñieån hoùaKhaùi nieäm phaùp ñieån hoùa : laø quùa trình taäp hôïp caùc vaên baûn phaùp luaät ñaõ coù,thay theá vaên baûn phaùp luaät khoâng coøn phuø hôïp …Nhöõng quoác gia thuoäc heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa hay XHCN ñeà cao vai troøphaùp ñieån hoùa. ÔÛ caùc heä thoáng phaùp luaät cuûa caùc quoác gia naøy luaät thaønh vaên laønguoàn luaät voâ cuøng quan troïng vaø laø nguoàn luaät chuû yeáuÑoái vôùi caùc quoác gia thuoäc heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ, vì lyù do nguoàn luaät chuû yeáulaø tieàn leä phaùp neân vai troø luaät thaønh vaên khoâng quan troïng baèng aùn leä. Ngoaøi ramöùc ñoä phaùp ñieån hoùa cuûa caùc quoác gia trong heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ cuõngkhoâng gioáng nhau, trong ñoù heä thoáng phaùp luaät Myõ coù möùc ñoä phaùp ñieån hoùa cao hônheä thoáng phaùp luaät Anh7 Xu höôùng phaùt trieån cuûa caùc heä thoáng phaùp luaätXu höôùng chung cuûa heä thoáng phaùp luaät caùc quoác gia treân theá giôùi tröôùc nhu caàu toaøn caàuhoùa veà thöông maïi laø caùc quoác gia xích laïi gaàn nhau vaø caøng coù nhieàu ñieåm töông ñoàngTrong ñoù, caùc quoác gia thuoäc heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa, XHCN daàn daàn chaápnhaän taäp quaùn phaùp vaø ngöôïc laïi, caùc quoác gia heä thoáng phaùp luaät Anh Myõ coù möùc ñoäphaùp ñieån hoùa ngaøy caøng caoChaâu AÂu luïcñòaAnh Myõ XHCN Hoài giaùoNguoàn goácphaùp luaätLa maõ Taäp quaùncoå nöôùc AnhLa maõ Kinh thaùnhHình thöùcphaùp luaätLuaät thaønhvaênTieàn leäphaùpLuaät thaønhvaênLuaät thaønhvaênMoái quan heä Thöïc ñònh Toá tuïng Thöïc ñònh Thöïc ñònh13
  14. 14. giöõa luaät toátuïng vaø luaätthöïc ñònhLuaät coâng tö Coù Khoâng Khoâng nghieân cöùusauVai troø laømluaät cuûathaåm phaùnKhoâng Coù Khoâng KhoângMöùc ñoäphaùp ñieånhoùaPhaùt trieåntrình ñoä caoHaïn cheá Phaùt trieån Phaùt trieånV Caùc heä thoáng phaùp luaätChaâu Aâu luïc ñòa Civil law – luaät thaønh vaên – La maõ – ÑöùcAnh Myõ Common law – baát thaønh vaên, baèng aùn leäHoài giaùoXHCN1 Heä thoáng phaùp luaät Hoài giaùoLòch söû hình thaønhÑaïo Hoài : trong ngoân ngöõ Islam coù nghóa laø söï tuaân meänh, phuïc tuøng. Khaùi quaùt tinhthaàn cuûa ñaïo Hoài coù theå tìm thaáy trong 2 caâu caàu kinhKhoâng coù chuùa trôøi naøo khaùc ngoaøi ñaáng AlaMohamed laø tieân tri cuûa ngaøi ( theá kyû 7 )Nguoàn luaät bao goàmKinh thaùnh Coran : ghi nhaän lôøi daïy cuûa ñaáng Ala thoâng qua Mohamed,Sunna : caùch xöû söï cuûa MohamedIdjma : giaûi thích cuûa caùc hoïc giaû coù uy tín, ñöa ra nhöõng qui phaïm môùi tuy nhieân coùnhieàu haïn cheá khoâng ñöôïc söû duïng ñaày ñuûQiyas  phöông phaùp suy xeùt theo söï vieäc töông töï : gioáng tieàn leä phaùp, taäp quaùn phaùpPhaùp luaät Hoài giaùoPhaùp luaät Hoài giaùo khoâng phaûi laø 1 boä phaän ñoäc laäp maø ñöôïc xem laø 1 phaàn cuûañaïo Hoài, ñöa ra quan nieäm veà “ nhöõng gì ñöôïc laøm vaø khoâng ñöôïc laøm” ñoái vôùi caùc tínñoà Hoài giaùo.Ñaëc ñieåm cuûa phaùp luaät Hoài giaùo14
  15. 15. Khoâng phaûi laø 1 boä phaän ñoái laäp maø ñöôïc xem laø 1 phaàn cuûa ñaïo Hoài, ñöôïc quan nieämlaø nhöõng gì ñöôïc laøm vaø khoâng ñöôïc laøm ñoái vôùi caùc tín ñoà Hoài giaùo. Luaät Hoài giaùo coùcaùc ñaëc ñieåm sau• Phaùp luaät Hoài giaùo mang tính beàn vöõng cao so vôùi caùc toân giaùo khaùc nhö Thieân chuùagiaùo, Do thaùi giaùo. Ñaïo Hoài ra ñôøi muoän hôn nhöng coù tính keát noái raát chaët cheõ vaøñöôïc tuaân thuû 1 caùch tuyeät ñoái, nghieâm tuùc. Cho neân maëc duø ra ñôøi töø theá kyû 7 nhöngñeán nay vaãn ñöôïc aùp duïng 1 caùch troïn veïn nhö luùc hình thaønh• Vai troø laäp phaùp cuûa nhaø nöôùc : nhaø nöôùc coù nghóa vuï phuïc tuøng vaø tuaân theo thaùnhkinh Coran. Nhaø nöôùc chæ coù vai troø laø theå cheá hoùa cuï theå nhöõng qui ñònh cuûa thaùnhkinh vaøo trong ñôøi soáng xaõ hoäi, ñaëc bieät taäp trung vaøo vai troø cöôõng cheá baét buoäcngöôøi daân phaûi tuaân thuû nhöõng qui ñònh cuûa kinh Coran vaø nhöõng qui ñònh cuûa luaät HoàigiaùoVí duï Coù caùc tröôøng hôïp quoác gia taäp hôïp nhieàu heä thoáng phaùp luaät nhö ñaïoHoài –Haø lan ( Chaâu AÂu luïc ñòa ) vaø coøn chòu söï ñoâ hoä cuûa ngöôøi Anh  hìnhthaønh heä thoáng phaùp luaät hoãn hôïpVí duï Phaùp luaät Vieät nam laø heä thoáng phaùp luaät XHCN vaø laø phaùp luaät thaønhvaên nhöng vaãn coù giai ñoaïn chòu aûnh höôûng cuûa phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòaPhaïm vi ñieàu chænh cuûa luaät Hoài giaùoRaát roäng raõi, beân caïnh vieäc ñieàu chænh veà phaùp luaät, ñaïo Hoài coøn ñieàu chænh veàcaùc maët ñaát ñai toân giaùo. Ñieàu naøy taïo ra nhöõng söï khaùc bieät giöõa ñaïo Hoài vaø phaùpluaät cuûa caùc nöôùc treân theá giôùiiCaáu truùc cuûa qui phaïm phaùp luaätHoài giaùo chæ bao goàm 2 phaàn : giaû ñònh vaø qui ñònh, khoâng bao goàm phaàn cheá taøi.Nhöng qui ñònh veà cheá taøi khoâng ñöôïc qui ñònh 1 caùch cuï theå trong kinh Coran maø thoângqua nhöõng qui ñònh trong Sunna vaø caùc hình thöùc phaùp luaät khaùcVí duï Ngöôøi theo ñaïo Hoài bò caám uoáng röôïu ( theo kinh Coran ) nhöng kinh Corankhoâng ñöa ra cheá taøi hay hình phaït ñoái vôùi haønh vi vi phaïm naøy maø noù seõ ñöôïcqui ñònh trong Sunna, ñoù laø hình phaït ñaùnh roiNhöõng qui phaïm veà phaùp luaät daân söï thöông maïi cuûa ñaïo HoàiMang tính phaùt trieån raát cao do laø söï tieáp thu veà phaùp luaät daân söï thöông maïi cuûa caùcnöôùc Anh Myõ vaø caùc nöôùc thuoäc heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòaKinh Coran coù nhöõng qui phaïm baét buoäc caùc thöông nhaân phaûi thöïc hieän 1 caùch töïnguyeän vaø nghieâm tuùc caùc hôïp ñoàng, caùc giao dòch thöông maïi cho neân töø raát sôùm caùcthöông nhaân Hoài giaùo coù yù thöùc raát cao trong vieäc tuaân thuû caùc cam keát cuûa hôïp ñoàng Caùc caên cöù phaân ñònh 1 heä thoáng phaùp luaät quoác gia thuoäc heä thoáng phaùp luaät Hoài giaùolaø 2 ñieàu kieän sau15
  16. 16. Hoài giaùo phaûi laø toân giaùo chính thoáng hay laø quoác ñaïo cuûa 1 quoác giaPhaùp luaät phaûi ñöôïc xaây döïng treân cô sôû ñaïo Hoài vaø nhöõng qui ñònh cuûa noùVí duï Indonesia, Thoã Nhó kyø khoâng laø quoác gia thuoäc heä thoáng phaùp luaät Hoàigiaùo maø laø heä thoáng phaùp luaät theá tuïcNhaän ñònh sai : Nhö Indonesia – Thoå nhó kyø ( ngoaïi leä )2 Phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa ( ngoaïi tröø Baéc Ailen – Vöông quoác Anh )2.1 Söï phoå caäpCaùc quoác gia thuoäc heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa coù theå ñöôïc phaân thaønh 4 tieåu heäthoáng• Nhoùm Phaùp nöôùc Phaùp ñoùng vai troø tieâu bieåu ñieån hình, bao goàm Phaùp, YÙ, Taâyban nha, Braxin …• Nhoùm Ñöùc bao goàm Ñöùc, Thuïy syõ, Thoå nhó kyø, Haøn quoác, Nhaät baûn• Nhoùm Slavo bao goàm Nga Balan, Ucraina• Nhoùm Scandinavi ( khu vöïc phía Baéc chaâu AÂu ) bao goàm Na uy, Thuïy ñieån, Phaàn lan, Ai len2.2 Sô löôïc veà lòch söû hình thaønhHeä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa ñöôïc hình thaønh töø theá kyû 12 treân cô sôû tieáp thu cuûaluaät La maõNhaän ñònh : Phaùp ñieån hoùa ñöôïc phaùt trieån töø theá kyû 18 vôùi söï ra ñôøi cuûa NapoleonSô löôïc veà luaät La maõLuaät 12 baûng ñöôïc xem laø nguoàn goác cho söï hình thaønh cuûa luaät La maõ. Tuy nhieân noùchæ toàn taïi ôû daïng sô khai.Ñeán ñaàu theá kyû 6, hoaøng ñeá Ñoâng La maõ Justinan I ñaõ cho ban haønh boä luaät CopusJusis Civilics vaøo naêm 529. Boä luaät naøy taäp hôïp caùc cheá ñònh veà daân luaätTöø 536, boä luaät naøy ñöôïc söûa ñoåi boå sung bôûi nhöõng quy ñònh môùi trong boä luaät Novels.Cuoái theá kyû 5 ñaàu theá kyû 6, ñeá cheá La maõ bò suïp ñoå nhöng phaùp luaät cuûa noù vaãncoøn ñöôïc aùp duïng cho ñeán theá kyû 11 vaø ñöôïc löu tröõ taïi caùc thö vieän cuûa caùc tröôøngñaïi hoïc, caùc nhaø thôø. Vaøo theá kyû 11 dieãn ra quaù trình bieân soaïn, chuù giaûi, bình luaänñoái vôùi luaät La maõ trong caùc tröôøng ñaïi hoïc ôû chaâu AÂu luïc ñòaGiai ñoaïn hình thaønh heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa : theá kyû 12 – 13Söï phaùt trieån cuûa neàn kinh teá Tieàn-Haøng-Tieàn ñoøi hoûi phaûi coù 1 nguoàn luaät môùi phuøhôïp ñeå ñieàu chænh caùc quan heä xaõ hoäi môùi phaùt sinh trong khi caùc quoác gia chaâu AÂuchöa coù 1 heä thoáng phaùp luaät ñieån hình laøm maãu ñeå giaûi quyeát caùc vaán ñeà môùi phaùtsinh ñoù. Hoï nhaän ra raèng luaät La maõ coù nhöõng qui ñònh cuï theå, chi tieát roõ raøng trongngoân ngöõ phaùp lyù vaø nhöõng qui ñònh raát saùng taïo cho neân raát phuø hôïp ñeå söû duïng,laøm nguyeân lieäu ñeå ñieàu chænh nhöõng quan heä xaõ hoäi maø hoï ñang gaëp phaûi16
  17. 17. ÔÛ chaâu AÂu dieãn ra phong traøo vaên hoùa Phuïc höng ( khoâi phuïc laïi nhöõng giaù trò toát ñeïptröôùc ñaây : kieán truùc, hoäi hoïa … )Phaùp luaät caàn thieát phaûi ñöôïc trôû thaønh 1 boä phaän ñoäc laäp ñeå ñieàu chænh caùc vaánñeà cuûa xaõ hoäi, ñoàng thôøi cuõng khoâng ñöôïc ñeå xaûy ra tình traïng laán quyeàn cuûa caùctheá löïc khaùc, ñöùng leân treân phaùp luaätÑoàng thôøi ôû chaâu AÂu caùc tröôøng ñaïi hoïc laïi dieãn ra quaù trình giaûng daïy cho sinh vieântrong ngaønh luaät veà luaät La maõ. Nhöõng sinh vieân naøy sau khi trôû veà quoác gia cuûa hoï, hoïñaõ truyeàn baù nhöõng kieán thöùc veà luaät La maõ nhaèm xaây döïng, hoaøn thieän cho heäthoáng phaùp luaät quoác gia cuûa mình Ñieàu naøy daãn ñeán keát quaû laø ôû chaâu AÂu ñaõ hình thaønh 1 neàn taûng cuûa 1 truyeàn thoángphaùp luaät trong ñoù laáy luaät La maõ laøm nguoàn goácGiai ñoaïn hình thaønh tröôøng phaùi phaùp luaät töï nhieân ôû theá kyû 17 – 18Ôû giai ñoaïn naøy caùc nhaø luaät hoïc cuõng baét chöôùc caùc ngaønh khoa hoïc khaùc, ñoù laø lyùgiaûi caùc vaán ñeà phaùp luaät mang tính tö duy vaø logic moät caùch bieän chöùng , choái boû caùcphöông phaùp kinh vieän ( lyù giaûi caùc vaán ñeà, qui phaïm phaùp luaät baèng kinh thaùnh ) nhaèm xaâydöïng phaùp luaät laáy con ngöôøi laøm trung taâm cuûa toaøn boä hoaït ñoäng ( vaøo theá kyû 12 – 13 söïphaùt trieån cuûa phaùp luaät chöa ñuû ñeå laät ñoå aûnh höôûng cuûa toân giaùo )Tuy nhieân phaûi ñeán caùch maïng tö saûn Phaùp ôû theá kyû 18 thì nhaø thôø môùi chaám döùt söïaûnh höôûng ñoái vôùi nhaø nöôùc phaùp luaätLuaät La maõ trong giai ñoaïn naøy khaùc bieät saâu saéc so vôùi luaät La maõ nguyeân thuûy vaøsöï khaùc bieät naøy ñöôïc theå hieän nhö sauVeà hình thöùc phaùp luaät, vaãn giöõ nguyeân nhöõng caáu truùc nhöõng quan ñieåm,nhöõng khaùi nieäm nhö tröôùc ñoùVeà luaät noäi dung, hình thaønh neân nhöõng cheá ñònh môùi khaùc xa so vôùi luaät La maõban ñaàu, ñaëc bieät laø trong lónh vöïc luaät coâng – haønh chínhNhöng trong lónh vöïc luaät tö thì luaät La maõ vaãn chieám öu theá, nhö vaây tröôøng phaùiphaùp luaät töï nhieân coù vai troø raát lôùn ñoái vôùi vieäc hình thaønh caùc cheá ñònh veàluaät coâng ôû caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòaVaøo naêm 1804 vôùi vieäc hình thaønh vaø ra ñôøi boä luaät daân söï Napoleon ñaõ baét ñaàu böôùcngoaët veà tieán trình phaùp ñieån hoùa cuõng nhö söï ra ñôøi cuûa phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa2.3 Ñaëc ñieåm cuûa phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòaVeà nguoàn goácPhaùp luaät cuûa caùc nöôùc thuoäc heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa ñeàu baét nguoàntöø luaät La maõ vaø luaät La maõ laø neân taûng cô baûn cho vieäc xaây döïng heä thoáng phaùpluaät naøy. Ngoaøi ra tröôùc 1907 khi heä thoáng phaùp luaät XHCN chöa ra ñôøi thì caùc nöôùcXHCN ôû chaâu AÂu cuõng ñeàu coù nguoàn goác töø luaät La maõ, ñieåu naøy lyù giaûi cho vieäc17
  18. 18. taïi sao khi caùc nöôùc XHCN suïp ñoå vaøo 1991 thì ñeàu quay trôû laïi vôùi truyeàn thoáng chaâuAÂu luïc ñòaÑoàng thôøi söï aûnh höôûng cuûa luaät La maõ ôû caùc nöôùc chaâu AÂu cuõng khoâng gioángnhau trong ñoù nhoùm phaùp luaät Ñöùc chòu aûnh höôûng cuûa luaät La maõ maïnh meõ hôn sovôùi nhoùm phaùp luaät PhaùpVeà hình thöùc phaùp luaätLuaät thaønh vaên laø hình thöùc phaùp luaät chuû yeáu cuûa caùc nöôùc thuoäc heä thoáng phaùpluaät chaâu AÂu luïc ñòa, sau khi boä luaät daân söï Nopoleon 1804 ra ñôøi caùc quoác gia chaâuAÂu khaùc cuõng xaây döïng phaùp luaät daân söï rieângVí duï : Ñöùc Thuïy syõ, YÙ vaø ñöôïc xem laø ?????????? trong lónh vöïc luaät tö vaø môû ñaàucho quaù trình phaùp ñieån hoùa cuûa caùc nöôùc chaâu AÂu luïc ñòaMoái quan heä giöõa luaät thöïc ñònh vaø luaät toá tuïngLuaät thöïc ñònh giöõ vai troø quan troïng vaø chi phoái ñoái vôùi luaät toá tuïng, caùc toøa aùn cuûacaùc quoác gia chaâu AÂu khi xeùt xöû duø caên cöù treân nhöõng quy ñònh thaønh vaên ñöôïc ghinhaän trong caùc phaùp luaätSöï phaân chia thaønh luaät coâng vaø luaät töHeä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa ñöôïc xem laø heä thoáng phaùp luaät duy nhaát maøtrong ñoù coù söï phaân chia thaønh 2 maûng luaät coâng luaät tö nhaèm höôùng ñeán vieäc baûoveä nhöõng lôïi ích khaùc nhau maø caùc qui phaïm phaùp luaät taùc ñoäng ñeán. Ñieàu naøy daãnñeán heä quaû laø heä thoáng toøa aùn cuûa Phaùp ñöôïc toå chöùc theo nguyeân taéc nhò nguyeânvôùi 2 nhaùnh toøa haønh chính vaø tö phaùp rieâng bieät vaø ñoäc laäp nhau. Ñoàng thôøi do vieäcxem troïng vai troø cuûa luaät thöïc ñònh, vieäc ñaøo taïo luaät vaø ngheà luaät cuûa caùc quoác giachaâu AÂu luïc ñòa theo höôùng laø cung caáp cho sinh vieân nhöõng kieán thöùc cô baûn cuûa taátcaû caùc lónh vöïc phaùp luaät. Trong khi ñoù ôû Anh vieäc ñaøo taïo luaät sö laïi chuù troïng ñeánkyõ naêng thöïc haønh ñaëc bieät laø khaû naêng tranh tuïngToøa aùn cuûa caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa chæ coù vai troø xeùt xöû maø khoâng coù chöùcnaêng saùng taïo ra phaùp luaät, lyù do ( seõ hoïc trong baøi Phaùp )Möùc ñoä phaùp ñieån hoùaPhaùp ñieån hoùa ôû caùc quoác gia chaâu AÂu luïc ñòa ñöôïc xem laø nôi khôûi nguoàn cuûa traøolöu phaùp ñieån hoùa cuûa taát caû caùc nöôùc treân theá giôùi, ñöôïc hình thaønh töø giai ñoaïnxuaát hieän cuûa luaät 12 baûng. Tuy nhieân phaùp ñieån hoùa chæ ñaït ñeán ñænh cao thoâng quavieäc ban haønh boä luaät daân söï Napoleon 1804 vaø chính phong traøo phaùp ñieån hoùa ñaõgiuùp hình thaønh phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa nhö laø 1 heä thoáng phaùp luaät ñoäc laäp vaøkhaùc bieät ñoái vôùi caùc heä thoáng phaùp luaät coøn laïi treân theá giôùiNgaøy nay, söï xuaát hieän cuûa lieân minh chaâu AÂu coù moái lieân heä voâ cuøng maät thieát ñoái vôùivieäc hình thaønh heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa18
  19. 19. Caâu hoûiKhuynh höôùng hieän ñaïi laø keát hôïp öu ñieåm cuûa caû aùn leä vaø thaønh vaênTaïi sao coù söï phaân chia luaät coâng luaät töPhaùp ñieån hoùa ( tieâu chí phuï ) trình ñoä cao hay thaáp, caùch hieåu khaùi nieäm6 tieâu chí phaân loaïi thì tieâu chí naøo quan troïng nhaátHeä thoáng phaùp luaät XHCN khaùc vôùi heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòa ôû 3 ñieåmChòu aûnh höôûng saâu saéc cuûa chuû nghóa Maùc LeâninKhoâng coù söï phaân chia luaät coâng vaø tö do quan nieäm quyeàn löïc nhaø nöôùc laø thoáng nhaát, khoâng theåtaùch rôøi, chæ phaân coâng phaân nhieämKhoâng coâng nhaän tö höõu neân hoaït ñoäng thöông maïi khoâng phaùt trieån ( laøm cho luaät tö khoâng phaùttrieån )chaâu AÂu luïc ñòa phaân ñònh luaät tö ñeå nhaø nöôùc khoâng can thieäp saâu vaøo hoaït ñoäng thöông maïi. Trongkhi ñoù nhaø nöôùc XHCN thoáng nhaát quaûn lyù toaøn boä caùc hoaït ñoängThaåm phaùn chaâu AÂu luïc ñòa haïn cheá laäp phaùp. Nhöng XHCN khoâng chaáp nhaän aùn leä neân thaåmphaùp khoâng coù khaû naêng laäp phaùp.Hieän nay, caùc cöïu quoác gia XHCN phaùt trieån theo höôùng naøo ?Ñieàu kieän naøo ñeå xeáp loaïi vaøo heä thoáng phaùp luaät Hoài giaùoCaùc ñaëc tröng : nguoàn luaät, vai troø cuûa nhaø nöôùc ( chæ ñeå thi haønh kinh Coran cuûa thaùnh Ala, vai troølaøm luaät raát haïn cheá ); haø khaéc, baát bình ñaúng cho phuï nöõ ( nhieàu vôï, ngoaïi tình )------------------------------------------------------------------------BAØI 4 HEÄ THOÁNG PHAÙP LUAÄT NÖÔÙC PHAÙPI Lòch söû hình thaønh phaùp luaät nöôùc PhaùpCaùch maïng tö saûn Phaùp 1789 laø caùch maïng trieät ñeå, xoùa boû hoaøn toaøn söï thoáng trò cuûa giaicaáp phong kieán ( khaùc vôùi caùch maïng tö saûn Anh khoâng trieät ñeå )1 Giai ñoaïn tröôùc 17891.1 Tình hình phaùp luaätSau 475 ñeá cheá La maõ bò tan raõ vôùi söï xaâm löôïc cuûa nhöõng ngöôøi German töø mieàn Baéc, laõnhthoå bò phaân hoùa thaønh nhieàu vuøng khaùc nhau. Tuy nhieân luùc naøy ñaõ coù söï chuyeån tieáp töøvieäc aùp duïng luaät cuûa caù nhaân sang luaät cuûa vuøng.Ghi chuù Luaät caù nhaân caên cöù treân söï aùp duïng cuûa luaät La maõ. Ngöôøi cuûa boä toäc thò toäc naøothì luaät cuûa boä toäc thò toäc ñoù seõ ñöôïc aùp duïng vôùi caù nhaân ñoù. Ví duï coâng daân La maõ seõ chòu söïñieàu chænh cuûa luaät La maõ. Trong khi ñoù, luaät cuûa vuøng seõ ñöôïc aùp duïng cho ngöôøi sinh soáng hay thöïchieän haønh vi phaùp lyù treân vuøng laõnh thoå ñoùToaøn boä nöôùc Phaùp ñöôïc chia laøm 60 vuøng phaùp luaät khaùc nhau. Tuy nhieân khi caên cöù treânranh giôùi cuûa soâng Loire, thì veà cô baûn phaùp luaät nöôùc Phaùp seõ ñöôïc phaân chia ra 2 vuøng :mieàn Nam laø vuøng phaùp luaät thaønh vaên, mieàn Baéc laø vuøng phaùp luaät taäp quaùn• Ñoái vôùi mieàn Nam,Luaät La maõ laø nguoàn luaät ñöôïc öu tieân aùp duïng vì neàn kinh teá thöông maïi raát phaùt trieån.Luaät La maõ vôùi baûn chaát chính xaùc, ñaày ñuû, phaïm vi ñieàu chænh roäng, ñaëc bieät trong19
  20. 20. lónh vöïc luaät daân söï cho neân raát ñöôïc thöôøng xuyeân aùp duïng taïi vuøng naøy. Ngoaøi ranhöõng vaán ñeà khoâng ñöôïc ñieàu chænh bôûi luaät La maõ, thì seõ ñöôïc giaûi quyeát baèngcaùch aùp duïng taäp quaùn.Luaät La maõ ñöôïc aùp duïng ôû mieàn Nam laø nhöõng baûn cheùp tay toùm taét luaät La maõ töønaêm 526. Sau ñoù vaøo theá kyû 12, cuøng vôùi vieäc tìm laïi ñöôïc boä luaät Justinian I, thì boäluaät naøy ñöôïc aùp duïng thay theá cho baûn cheùp tay tröôùc ñoù.Ngoaøi ra taäp quaùn cuõng khoâng ñöôïc öa chuoäng ñeå aùp duïng vì tính chaát raát haïn cheátrong vieäc ñieàu chænh caùc quan heä xaõ hoäi. Ñoàng thôøi neàn kinh teá cuûa mieàn Nam nöôùcPhaùp cuõng raát phaùt trieån cho neân raát thích hôïp ñeå aùp duïng luaät La maõ. Beân caïnh ñoùxeùt veà ñòa lyù, mieàn Nam nöôùc Phaùp laø vuøng gaén lieàn vôùi ñeá cheá La maõ tröôùc ñaây• Ñoái vôùi mieàn Baéc nöôùc PhaùpTaäp quaùn ñöôïc xem laø nguoàn luaät chuû yeáu vì neàn kinh teá ôû ñaây mang tính chaát thuûcoâng, töï cung töï caáp neân taäp quaùn laø nguoàn luaät raát thích hôïp ñeå aùp duïng. Nhöõngvaán ñeà luaät taäp quaùn khoâng ñieàu chænh thì luaät La maõ seõ aùp duïng nhö laø nguoàn luaätboå sung. Lyù do luaät La maõ khoâng ñöôïc aùp duïng ôû ñaây vì :Neàn kinh teá keùm phaùt trieån,Naèm raát xa naèm ngoaøi taàm aûnh höôûng cuûa luaät La maõ,Trình ñoä daân trí ôû möùc thaáp  tröôùc theá kyû 11 ôû vuøng naøy chöa coù chöõ vieátcho neân raát khoù aùp duïng luaät La maõ voán laø luaät haønh vaên.Luaät taäp quaùn aùp duïng ôû vuøng naøy laø boä luaät Xa lích cuûa ngöôøi German hình thaønh ôûtheá kyû 5 -6. Do chöa coù chöõ vieát caùc taäp quaùn chæ toàn taïi döiôùi hình thöùc noùi. Ñeå xaùcñònh coù hay khoâng toàn taïi 1 taäp quaùn thì caàn phaûi thaønh laäp 1 hoäi ñoàng goàm 10 ngöôøitrôû leân ( ñaây laø nhöõng ngöôøi coù uy tín, coù thaâm nieân trong vuøng taäp quaùn ñoù ) vaø caû10 ngöôøi naøy cuøng xaùc nhaän raèng coù toàn taïi taäp quaùn ñoù thì taäp quaùn ñoù môùi ñöôïcxem laø coù toàn taïi ôû vuøng ñoùÑeán theá kyû 13, ôû mieàn Baéc nöôùc Phaùp dieãn ra quaù trình bieân soaïn caùc boä taäp quaùndo caùc caù nhaân töï thöïc hieän maø khoâng phaûi do nhaø nöôùc ban haønh vaø nhöõng taäpquaùn naøy ñöôïc bieân soaïn 1 caùch ngaãu nhieân khoâng tuaân theo 1 tieâu chí nhaát ñònh naøocho neân raát khoù ñeå aùp duïng, raát khoù ñeå xaùc ñònh 1 taäp quaùn phuø hôïp trong 1 tröôønghôïp cuï theå. Ñeán theá kyû 16 vieäc bieân soaïn caùc taäp quaùn ñöôïc thöïc hieän 1 caùch khoahoïc caên cöù treân vuøng aùp duïng cuûa taäp quaùn vaø moái quan heä maø taäp quaùn ñoù ñieàuchænh. Luùc naøy ôû nöôùc Phaùp coù 30 vuøng taäp quaùn lôùn vaø taäp quaùn quan troïng nhaátlaø taäp quaùn Paris ñöôïc bieân soaïn naêm 1510 döôùi aûnh höôûng cuûa toøa aùn Paris laø toøaaùn cuûa thuû ñoâ nöôùc Phaùp20
  21. 21. Phaùp luaät nöôùc Phaùp nhìn chung duø coù söï khaùc bieät, tuy nhieân xuyeân suoát töø trong quaù khöùñaõ phaûn aùnh 1 thöïc traïng raèng phaùp luaät nöôùc Phaùp laø phaùp luaät thaønh vaên vôùi vieäc aùpduïng luaät La maõ ôû mieàn Nam vaø quaù trình bieân soaïn taäp quaùn ôû mieàn Baéc nöôùc PhaùpBeân caïnh luaät La maõ vaø taäp quaùn phaùp thì coøn coù nhöõng hình thöùc phaùp luaät khaùc ñöôïc aùpduïng treân toaøn nöôùc Phaùp. Ñoù laøLuaät cuûa nhaø vua  Ñoái vôùi luaät cuûa nhaø vua, chuû yeáu ñieàu chænh trong lónh vöïc hìnhsöï vaø daân söï lieân quan ñeán caùc vaán ñeà veà thöøa keáLuaät cuûa giaùo hoäi  Ñoái vôùi luaät cuûa giaùo hoäi chuû yeáu ñieàu chænh caùc vaán ñeà lieânquan ñeán vieäc ñaêng kyù keát hoân, khai sinh khai töû vvCaùc hoïc thuyeát phaùp lyù1.2 Ñaëc ñieåm• Chöa coù 1 heä thoáng phaùp luaät thoáng nhaát, phaùp luaät coøn mang tính chaát vuøng mieàncuøng vôùi nhieàu loaïi hình phaùp luaät khaùc nhau. Vì theá trong giai ñoaïn naøy caùc toøa aùn ñaõhình thaønh caùc phöông phaùp giaûi quyeát xung ñoät phaùp luaät ñeå coù theå giaûi quyeát caùctranh chaápVí duï Luaät giaùo hoäi ñöôïc aùp duïng cho vaán ñeà keát hoân ly hoân, luaät taäp quaùncuûa nôi coù toøa aùn ñang phaân xöû seõ ñöôïc aùp duïng cho caùc tranh chaáp taøi saûn• Phaùp luaät mang tính khoâng bình ñaúng vaø chia laøm 3 haïng ngöôøi : taêng löõ, quí toäc vaøñaúng caáp thöù 3 ( ñeå baûo veä cho quyeàn lôïi cuûa giai caáp thoáng trò ). Phaùp luaät seõ ñöôïc aùp duïngkhaùc nhau ñoái vôùi nhöõng haïng ngöôøi khaùc nhau.Ví duï ñoái vôùi vaán ñeà phaân chia di saûn thöøa keá thì ñoái vôùi ñaúng caáp quí toäc taøisaûn seõ chæ ñöôïc chia cho ngöôøi con trai tröôûng, ñoái vôùi caùc haïng ngöôøi coøn laïitaøi saûn seõ ñöôïc chia ñoàng ñeàu cho taát caû nhöõng ngöôøi con trai• Phaùp luaät mang tính chaát gia tröôûng, ngöôøi choàng coù vai troø quyeát ñònh ñoái vôùi taát caûnhöõng vaán ñeà quan troïng trong gia ñình vaø ngöôøi vôï khi veà nhaø choàng phaûi coù 1 khoáilöôïng lôùn cuûa caûi hoài moân• Phaùp luaät chæ baûo veä cho quyeàn lôïi cuûa giai caáp phong kieán1.3 Thaønh töïu• Coù söï keá thöøa cuûa luaät La maõ, laøm neàn taûng ñeå xaây döïng phaùp luaät trong giai ñoaïnsau21
  22. 22. • Ñaõ hình thaønh neân caùc nguyeân taéc giaûi quyeát xung ñoät phaùp luaät ñoàng thôøi cuõng hìnhthaønh neân tö duy phaùp ñieån hoùa, thoáng nhaát hoùa phaùp luaät cho toaøn boä nöôùc PhaùpToàn taïi nhieàu raøo caûn cho söï phaùt trieån cuûa chuû nghóa tö baûn2 Phaùp luaät nöôùc Phaùp trong giai ñoaïn chuyeån tieáp 1789 – 17992.1 Thöïc traïng phaùp luaätCaùch maïng tö saûn Phaùp 1789 laø cuoäc caùch maïng trieät ñeå laät ñoå hoaøn toaøn söï thoángtrò cuûa giai caáp phong kieán. Caùc nhaø laõnh ñaïo cuûa cuoäc caùch maïng laø nhöõng ngöôøiñöôïc ñaøo taïo raát baøi baûn veà phaùp luaät tuy nhieân hoï vaãn chöa theå xaây döïng 1 heäthoáng phaùp luaät thoáng nhaát vaø toaøn dieän vì caùc tranh chaáp lieân quan ñeán yeáu toá chínhtrò.Saûn phaåm tieâu bieåu cuûa cuoäc caùch maïng tö saûn 1789 laø tuyeân ngoân daân quyeàn nhaânquyeàn ngaøy 10/8/1789 ghi nhaän nhöõng giaù trò raát tích cöïc vaø nhaän thöùc caùc vaán ñeà raátmôùi veà nhaân quyeàn daân quyeàn.• Nhaân quyeàn bao goàm nhöõng quyeàn töï nhieân cuûa con ngöôøi : quyeàn ñöôïc ñoái xöûbình ñaúng, quyeàn ñöôïc soáng, baàu cöû öùng cöû vv.• Daân quyeàn bao goàm nhöõng quyeàn daân söï cuûa coâng daân trong 1 phaïm vi laõnh thoåquoác giaTrong tuyeân ngoân ñaõ ghi nhaän nhöõng giaù trò cô baûn nhö sau :• Caùc quyeàn töï nhieân cuûa con ngöôøi• Caùc quyeàn trong lónh vöïc daân söï : ñöôïc töï do sôû höõu, töï do ngoân luaän, töï do laäphoäi vv• Trong lónh vöïc thöông maïi ñöa ra chuû tröông töï do hoùa thöông maïi, baét buoäc caùc beânthöïc hieän caùc cam keát trong hôïp ñoàng• Trong lónh vöïc hình söï, ñöa ra nguyeân taéc suy ñoaùn voâ toäi vaø caùc bieän phaùp cheátaøi phaûi töông thích vôùi haønh vi phaïm toäi.• Ngoaøi ra söï töï do vaø bình ñaúng laø nhöõng yeáu toá khoâng theå thieáu trong 1 xaõ hoäidaân söï vaø ñoàng thôøi phaùp luaät chæ do cô quan coù thaåm quyeàn cuûa nhaø nöôùcban haønhBeân caïnh ñoù coøn coù söï ra ñôøi cuûa caùc baûn hieán phaùp laàn löôït vaøo caùc naêm 1791,1793, 17952.2 Ñaëc tröng cô baûn cuûa phaùp luaät• Ñeà cao caùc quyeàn veà bình ñaúng vaø töï do, daân chuû cuûa coâng daân nhö trong ñieàu 1 cuûatuyeân ngoân “ con ngöôøi ñöôïc sinh ra vaø duy trì söï töï do veà bình ñaúng vaø quyeàn “• Ñöa ra neàn taûng veà 1 nhaø nöôùc phaùp quyeàn daân chuû ñaàu tieân ôû chaâu AÂu22
  23. 23. 2.3 Thaønh töïu• Caùch maïng tö saûn Phaùp coù vò trí aûnh höôûng raát maïnh meõ ñeán caùc quoác gia chaâu AÂukhaùc veà vieäc xaây döïng 1 nhaø nöôùc cuûa giai caáp tö saûn. Nhöõng giaù trò cuûa baûn tuyeânngoân daân quyeàn nhaân quyeàn vaãn ñöôïc xem laø kim chæ nam cho toaøn boä heä thoáng phaùpluaät nöôùc Phaùp trong quaù khöù laãn hieän taïi vaø ñöôïc xem laø phaàn môû ñaàu cuûa taát caûcaùc baûn hieán phaùp cuûa nöôùc Phaùp veà sau• Naêm 1799 dieãn ra quaù trình thoáng nhaát phaùp luaät nöôùc Phaùp3 Phaùp luaät nöôùc Phaùp sau 17993.1 Tình hình phaùp luaätÑaõ dieãn ra söï khoâng tuaân thuû cuûa nhöõng giaù trò trong tuyeân ngoân nhaân quyeàn daânquyeàn. Ví duï trong hieán phaùp 1791 ñöa rakhaùi nieäm “ coâng daân tích cöïc” theo ñoù chænhöõng ngöôøi giaøu coù vaø ñoùng thueá cao cho nhaø nöôùc thì môùi coù quyeàn baàu cöû öùngcöû. Vaán ñeà naøy daãn ñeán keát quaû laø ñaõ dieãn ra raát nhieàu bieán ñoäng ñoái vôùi neànchính trò cuûa nöôùc Phaùp.Naêm 1799, Napoleon leân naém chính quyeàn vaø coù nhöõng aûnh höôûng raát quan troïng ñoáivôùi vieäc hình thaønh vaø thoáng nhaát cuûa phaùp luaät nöôùc Phaùp. Naêm 1799 Napoleon chothaønh laäp hoäi ñoàng nhaø nöôùc ( laø cô quan vöøa coù tö phaùp vöøa coù chöùc naêng haønh phaùp : laø côquan tö vaán raát quan troïng ) Beân caïnh ñoù trong giai ñoaïn naøy Napoleon ñaõ cho bieân soaïnhaøng loaït caùc boä luaät quan troïng.Ví duïnaêm 1804 cho ban haønh boä luaät daân söï vaø tieáp theo laønaêm 1806 luaät toá tuïng daân söï,naêm 1807 luaät thöông maïi,naêm 1808 luaät toá tuïng hình söï,naêm 1810 boä luaät hình söï ( tröôùc ñoù chæ laø taäp quaùn ).3.2 Ñaëc ñieåm cuûa phaùp luaät• Dieãn ra quaù trình phaùp ñieån hoùa raát maïnh meõ vaø ñaït ñöôïc nhieàu thaønh quaû• Phaùp luaät mang tính keá thöøa nhöng coù söï giaùn ñoaïn, söï giaùn ñoaïn theå hieän ôû vieäc thayñoåi veà baûn chaát cuûa xaõ hoäi töø choã naèm trong tay cuûa giai caáp phong kieán chuyeån sanggiai caáp tö saûn vôùi muïc ñích xaây döïng nhaø nöôùc phaùp quyeàn vaø 1 xaõ hoäi daân söï phaùttrieån23
  24. 24. • Phaùp luaät mang tính bình ñaúng vaø daân chuû. Söï bình ñaúng vaø daân chuû laø nhöõngnguyeân taéc hieán ñònh vaø cuõng mang tính töï do trong nhöõng khuoân khoå vaø giôùi haïn dophaùp luaät cho pheùp• Hình thaønh neân söï thoáng nhaát cho vieäc xaây döïng 1 heä thoáng phaùp luaät chung.• Ngoaøi ra phaùp luaät nöôùc Phaùp coøn mang tính chaát keá thöøa töø nhöõng thaønh töïu cuûaphaùp luaät trong giai ñoaïn tröôùc.Ví duï boä luaät daân söï Napoleon trong caùc vaán ñeà qui ñònh veà hôïp ñoàng, veà thöôngmaïi veà hình thöùc caáu truùc vaø ngoân ngöõ chòu aûnh höôûng raát maïnh meõ töø luaätLa maõ. Trong khi ñoù, caùc vaán ñeà lieân quan ñeán luaät hình söï, hoân nhaân gia ñìnhchòu aûnh höôûng raát lôùn töø luaät taäp quaùn cuûa mieàn Baéc nöôùc Phaùp vaø luaätgiaùo hoäi3.3 Thaønh töïu• Ñaët ra vieäc hoaøn thieän vaø xaây döïng moät heä thoáng phaùp luaät thoáng nhaát treân toaønquoác ñoàng thôøi taùc ñoäng maïnh meõ ñeán traøo löu phaùp ñieån hoùa taïi caùc quoác gia chaâuAÂu khaùc vaø goùp phaàn vaøo vieäc hình thaønh neân heä thoáng phaùp luaät chaâu AÂu luïc ñòaII Boä luaät daân söï Napoleon1 Hình thöùc, ngoân ngöõ, caáu truùc, kyõ thuaät laäp phaùp cuûa boä luaätVeà caáu truùc, boä luaät ñöôïc chia thaønh quyeån - thieân - chöông - muïc – ñieàu, bao goàm 3 quyeån vôùi2,283 ñieàu luaät trong 36 thieân trong ñoùquyeån 1 qui ñònh caùc vaán ñeà veà theå nhaân,quyeån 2 qui ñònh caùc vaán ñeà veà vaätquyeån 3 qui ñònh caùc phöông thöùc ñeå coù ñöôïc vaät.Boä luaät ñöôïc qui ñònh töø nhöõng vaán ñeà chung ñeán caùc vaán ñeà cuï theå, theå hieän tínhlogic vaø hôïp lyù ñoàng thôøi deã daøng tieáp caän vaø löïa choïn caùc qui phaïm phuø hôïpNgoân ngöõ cuûa boä luaät trong saùng deã hieåu, ñaày ñuû vaø chuaån xaùc veà caùc cheá ñònh cuûaluaät daân söï. Ñoù laø do boä luaät xuaát phaùt töø luaät La maõ, laø hình thöùc phaùp luaät thaønh vaên,ñöôïc ban haønh bôûi cô quan laäp phaùp. Toøa aùn khi xeùt xöû seõ caên cöù vaøo nhöõng qui ñònh trongboä luaät 1 caùch deã daøng do boä luaät söû duïng ngoân ngöõ ñôøi thöôøng. Ñoàng thôøi qua ñoù, boäluaät cuõng ñaït ñöôïc muïc ñích mong muoán aùp duïng 1 caùch nhanh choùng vaø thoáng nhaát treân caûnöôùcKyõ thuaät laäp phaùp : thaønh phaàn soaïn thaûo boä luaät bao goàm caùc thaåm phaùn cuûa toøa phaùaùn, caùc hoïc giaû veà luaät, vaø caùc chuyeân gia ngoân ngöõ. Ñieàu naøy giuùp cho boä luaät daân söïcoù ñöôïc ngoân ngöõ phaùp luaät chuaån xaùc roõ raøng ñoàng thôøi cuõng deã hieåu deã aùp duïng treâncô sôû phöông phaùp phaùp ñieån hoùa cuûa luaät La maõ24
  25. 25. Ghi chuù Boä luaät daân söï Phaùp khoâng caàn phaûi höôùng daãn maø vaãn coù theå aùp duïng chính xaùc,deã daøng  khaùc vôùi luaät daân söï Vieät nam2 Noäi dung cuûa boä luaät• Quyeån 1 qui ñònh caùc vaán ñeà veà theå nhaân, bao goàm 12 thieân qui ñònh caùc vaán ñeà veàcoâng daân, quoác tòch vaø hoân nhaân gia ñình. Ñoàng thôøi trong boä luaät ñöa ra nguyeân taécxaùc nhaän quoác tòch theo huyeát thoáng. Ñoái vôùi vaán ñeà cho vaø nhaän con nuoâi, qui ñònh cuïtheå veà ñoä tuoåi cuûa ngöôøi con nuoâi vaø cha meï nuoâi cuõng nhö khoaûng caùch cheânh leächveà ñoä tuoåi giöõa cha meï nuoâi vaø con nuoâi. Ngoaøi ra coøn coù thuû tuïc xin con nuoâi ruùt goïn: ñoù laø vieäc khoâng qui ñònh khoaûng caùch cheânh leäch veà ñoä tuoåi giöõa cha meï nuoâi vaøcon nuoâi. Ñoái vôùi vaán ñeà hoân nhaân gia ñình, qui ñònh ñoä tuoåi keát hoân ñoái vôùi nöõ laø 15tuoåi, ñoái vôùi nam laø 18 tuoåi, theo söï cho pheùp cuûa cha meï vaø coâng daân chæ coù quyeàntöï ñònh ñoaït vieäc keát hoân cuûa mình khi töø 25 tuoåi trôû leân. Ngoaøi ra trong quan heä giöõavôï vaø choàng, giöõa cha vaø con coøn toàn taïi raát nhieàu baát bình ñaúng vaø khuyeát ñieåm.• Quyeån 2 qui ñònh caùc vaán ñeà veà vaät. Caùc qui ñònh ñoái vôùi taøi saûn, boä luaät daân söïNapoleon trong quyeån 2 naøy bao goàm 4 thieân, qui ñònh ñoái vôùi caùc vaán ñeà veà taøi saûn,sôû höõu vaø hoa lôïi. Laàn ñaàu tieân boä luaät ñöa ra khaùi nieäm phaân bieät giöõa ñoäng saûnvaø baát ñoäng saûn caên cöù treân tính chaát vaät lyù cuûa chuùng laø khaû naêng di dôøi ñoái vôùicaùc taøi saûn ñoù ( Hoa kyø phaân bieät döïa treân giaù trò cuûa taøi saûn phaûi treân 500 USD ) Ngoaøi raboä luaät coøn ñöa ra khaùi nieäm ñòa dòch hay dòch quyeàn ( khaùc vôùi khaùi nieäm dòch quyeàn cuûaVieät nam : chuyeån giao quyeàn sôû höõu ñoái vôùi taøi saûn ) : ñoái vôùi caùc chuû cuûa baát ñoäng saûn lieànkeà maø khoâng coù ñöôøng giao thoâng hay baát lôïi veà ñieàu kieän töï nhieân thì nhöõng chuû sôûhöõu baát ñoäng saûn lieàn keà phaûi taïo ñieàu kieän cho hoï söû duïng quyeàn ñoái vôùi taøi saûncuûa mình. Ví duï : ñieàu 637 cuûa boä luaät daân söï Phaùp• Quyeån 3 qui ñònh caùc phöông thöùc ñeå coù ñöôïc vaät, caùc phöông phaùp xaùc laäp quyeàn sôûhöõu ñoái vôùi taøi saûn, ñöôïc qui ñònh trong 20 thieân. Trong ñoù nhaán maïnh ñeán caùc vaán ñeàveà ñieàu kieän hôïp ñoàng vaø quyeàn sôû höõu chung veà taøi saûn cuûa vôï choàng. Ñoái vôùihôïp ñoàng, caùch maïng tö saûn Phaùp laø thaønh quaû cuûa giai caáp tö saûn. Vì theá khi leânnaém chính quyeàn, giai caáp tö saûn ñaõ coù nhöõng qui ñònh thuaän lôïi nhaèm taïo ñieàu kieäncho chuû nghóa tö baûn phaùt trieån. Ñoái vôùi quyeàn sôû höõu chung veà taøi saûn cuûa vôïchoàng, boä luaät khoâng coù nhöõng qui ñònh ñeå ñieàu chænh nhöõng moái quan heä naøy. Tuynhieân thöøa nhaän söï thoûa thuaän cuûa caùc beân tröôùc khi tieán haønh ñaêng kyù keát hoânbaèng caùch qui ñònh cuï theå trong hoân öôùc döôùi söï chöùng kieán cuûa coâng chöùng vieân.3 Söï phaùt trieån vaø vò trí cuûa boä luaät daân söï ôû nöôùc Phaùp hieän nayÑoái vôùi boä luaät daân söï, caùc qui phaïm phaùp luaät qui ñònh nhaèm höôùng ñeán 1 xaõ hoäi daânsöï phaùt trieån baèng caùch qui ñònh caùc vaán ñeà maø phaùp luaät khoâng caám chöù khoâng phaûi25
  26. 26. laø nhöõng vaán ñeà maø phaùp luaät cho pheùp nhö tröôùc ñoù. Beân caïnh ñoù, boä luaät daân söïcoøn coù nhöõng giaù trò tuyeät ñoái nhö sau :• Thöøa nhaän quyeàn bình ñaúng cuûa moïi coâng daân tröôùc phaùp luaät nhö qui ñònh taïi ñieàu8 vaø ñoàng thôøi söï töï do phaûi ñöôïc thöïc hieän trong khuoân khoå cuûa phaùp luaät.• Trong boä luaät thöøa nhaän nhöõng qui ñònh veà toân troïng 1 caùch tuyeät ñoái caùc giao keáttrong hôïp ñoàng• Ñoái vôùi vaán ñeà lieân quan sôû höõu tö nhaân, ñieàu 544 qui ñònh quyeàn höôûng duïng vaøsöû duïng ñoái vôùi taøi saûn laø tuyeät ñoái maø khoâng coù baát kyø 1 söï vi phaïm naøo keåcaû ñoái vôùi cô quan nhaø nöôùcVaøo naêm 1904, taïi hoäi nghò toång keát aùp duïng 100 naêm boä luaät daân söï Napoleon, caùcchuyeân gia ñöa ra nhaän ñònh laø boä luaät khoâng coù keõ hôû veà tính logic cuõng nhö keát caáucuûa boä luaät, ñaëc bieät trong lónh vöïc luaät tö thì haàu nhö khoâng coù baát kyø 1 söï thay ñoåi naøo( do coù ñeán 102 phieân phaûn bieän cho boä luaät daân söï 1804 ). Ví duï taïi ñieàu 4 boä luaät caám caùc thaåmphaùn töø choái xeùt xöû vì boä luaät thieáu nhöõng qui phaïm phuø hôïp, nhöõng qui phaïm khoâng roõraøng hay maäp môø, taïi ñieàu 5 nghieâm caám caùc thaåm phaùn trong quaù trình giaûi quyeát caùctranh chaáp ñöa ra nhöõng nguyeân taéc phaùp lyù môùiNgoaøi ra caáu truùc cuûa boä luaät ñöôïc qui ñònh töø phaàn chung ñeán phaàn rieâng, taïo nhieàu côhoäi cho caùc thaåm phaùn khi xeùt xöû coù theå löïa choïn nhöõng qui phaïm phaùp luaät phuø hôïp.Hieän taïi trong heä thoáng phaùp luaät nöôùc Phaùp, aùn leä coù theå ñöôïc chaáp nhaän laø 1 nguoànluaät boå sung trong nhöõng tröôøng hôïp ñaëc bieät ñeå laáp choã troáng, khieám khuyeát cuûa boäluaät daân söïSau 200 naêm, boä luaät daân söï coù nhöõng thay ñoåi nhö sau : Veà ñònh löôïng, khoaûn 1 phaàn 2caùc ñieàu luaät vaãn ñöôïc giöõ nguyeân so vôùi ban ñaàu. Khoaûng 1/3 soá ñieàu luaät bò baõi boû vaøsoá ñieàu luaät coøn laïi thì ñöôïc taùch ra vaøo trong nhöõng boä luaät chuyeân ngaønh. Hieän taïi boäluaät daân söï coù hieäu löïc phaùp lyù ngang baèng vôùi caùc boä luaät khaùc tuy nhieân neáu coù söïmaâu thuaãn giöõa boä luaät daân söï vaø caùc boä luaät khaùc thì luaät ban haønh sau seõ coù giaù tròaùp duïng (? )III Heä thoáng toøa aùn3.1 Ñaëc ñieåm cuûa heä thoáng toøa aùnHeä thoáng toøa aùn nöôùc Phaùp ñöôïc toå chöùc theo nguyeân taéc nhò nguyeân, töùc laø coù söï phaânñònh 1 caùch ñoäc laäp giöõa 2 nhaùnh toøa• Nhaùnh toøa thaåm quyeàn chung ( nhaùnh toøa tö phaùp ) chuyeân giaûi quyeát caùc vuï vieäc daânsöï vaø hình söï.• Nhaùnh toøa thöù 2 laø nhaùnh toøa haønh chính chuyeân giaûi quyeát caùc tranh chaáp trong lónhvöïc haønh chính26
  27. 27. Nguyeân nhaân daãn ñeán caáu truùc nhò nguyeân cuûa heä thoáng toøa aùn Phaùp :• Thöù nhaát, tröôùc caùch maïng tö saûn, caùc toøa tö phaùp trong quaù trình giaûi quyeát caùc tranhchaáp trong lónh vöïc haønh chính ñaõ laøm aûnh höôûng vaø caûn trôû ñeán caùc hoaït ñoäng cuûacaùc cô quan haønh chính. Ñieàu naøy ñöôïc khaéc phuïc sau caùch maïng tö saûn baèng caùch côquan nhaø nöôùc laø nghò vieän Phaùp ñaõ ban haønh boä luaät 16-24 thaùng 8/1790 vaø 1 ñaïoluaät nöõa vaøo thaùng 8/1795 nghieâm caám vieäc thaåm phaùn khi xeùt xöû laøm trôû ngaïi ñeáncaùc hoaït ñoäng cuûa cô quan haønh chính vaø hieän taïi ñaïo luaät naøy vaãn coøn hieäu löïc. Neáuvi phaïm caùc thaåm phaùn seõ bò truy cöùu traùch nhieäm hình söï• Thöù hai xuaát phaùt töø nguyeân taéc tam quyeàn phaân laäp : nhaèm baûo veä tính ñoäc laäp cuûacaùc cô quan haønh phaùp thì caùc toøa aùn tö phaùp khoâng ñöôïc laøm trôû ngaïi ñeán caùc hoaïtñoäng cuûa cô quan haønh phaùp• Thöù ba, nhöõng toøa aùn coù thaåm quyeàn chung vì khoâng coøn chöùc naêng xeùt xöû caùc tranhchaáp haønh chính thì caàn coù 1 heä thoáng toøa aùn haønh chính ñoäc laäp vôùi nhaùnh toøa töphaùp giaûi quyeát caùc tranh chaáp haønh chính naøy baèng caùch giao cho hoäi ñoàng nhaø nöôùcxeùt xöû caùc tranh chaáp ñoù. Veà sau, noù cuõng hình thaønh neân caùc toøa sô thaåm vaø phuùcthaåm haønh chính tröïc thuoäc hoäi ñoàng nhaø nöôùcCoù toàn taïi hoäi ñoàng hieán phaùp laø cô quan baûo veä hieán phaùp cuûa nöôùc Phaùp, ñoäc laäp sovôùi heä thoáng tö phaùp ( khaùc bieät vôùi Myõ laø traùch nhieäm cuûa toøa aùn toái cao, khaùc vôùi Vieät nam laøquoác hoäi )Heä thoáng toøa aùn ñöôïc phaân thaønh 3 caáp toøa : sô thaåm, phuùc thaåm, phaù aùn. Vaø coù 2 caápxeùt xöû laø sô thaåm vaø phuùc thaåm. Tuy nhieân ñoái vôùi nhaùnh toøa haønh chính, nguyeân taéc naøykhoâng ñöôïc tuaân thuû tuyeät ñoái. Trong 1 soá tröôøng hôïp ñaëc bieät hoäi ñoàng nhaø nöôùc coøn coùchöùc naêng xeùt xöû sô thaåm. Toøa phaù aùn khoâng coù chöùc naêng xeùt xöû sô thaåm. Toøa aùn toáicao trong 1 soá tröôøng hôïp coù theå taïo ra aùn leäKhoâng coù söï phaân ñònh giöõa toøa daân söï vaø toøa hình söï 1 caùch ñoäc laäp nhö ôû Anh maø trong1 toøa seõ coù caùc tieåu toøa laø tieåu toøa daân söï vaø tieåu toøa hình söïCheá ñònh boài thaåm ñoaøn ñöôïc aùp duïng duy nhaát chæ ôû toøa aùn hình söï ñaëc bieät3.2 Nhaùnh toøa thaåm quyeàn chung3.2.1 Caùc toøa sô thaåmToøa daân söï thaåm quyeàn heïpÑöôïc toå chöùc theo nguyeân taéc laõnh thoå maø khoâng phuï thuoäc vaøo ñôn vò haønh chính vaøôû moãi huyeän seõ coù ít nhaát 1 toøa. Hieän taïi Phaùp coù 455 toøa naøy.Veà toå chöùc, toøa naøy khoâng coù bieân cheá thaåm phaùn ñoäc laäp maø chæ coù caùc thaåmphaùn ñöôïc bieät phaùi töø toøa sô thaåm daân söï thaåm quyeàn chung vôùi nhieäm kyø 3 naêm27
  28. 28. Veà thaåm quyeàn : ñoái vôùi caùc vuï vieäc daân söï coù thaåm quyeàn giaûi quyeát caùc tranhchaáp coù giaù trò döôùi 10,000 EUR. Ñoái vôùi caùc vuï vieäc hình söï thì coù möùc hình phaït caonhaát laø 6 naêm tuø hay phaït tieàn ñeán 3,000 EUR.Veà thuû tuïc xeùt xöû : thöôøng ñöôïc xeùt xöû bôûi 3 thaåm phaùn. Ñoái vôùi caùc vuï vieäc nhoûgoïn thì ñöôïc giaûi quyeát bôûi 1 thaåm phaùn.Caáp phuùc thaåm : nhöõng baûn aùn töø toøa naøy seõ ñöôïc giaûi quyeát theo trình töï phuùc thaåmtaïi caùc toøa phuùc thaåm vuøngGiôùi haïn thaåm quyeàn phuùc thaåm : nhöõng tranh chaáp giaù trò döôùi 4,000 EUR thì seõ khoângñöôïc xeùt xöû phuùc thaåm. Tuy nhieân coù khaû naêng ñöôïc xeùt xöû theo trình töï phaù aùn taïitoøa phaù aùn nöôùc Phaùp.Toøa daân söï thaåm quyeàn chungToaøn nöôùc Phaùp coù 181 toøa loaïi naøy (6 toøa haûi ngoaïi + 175 toøa quoác noäi ) vaø ôû moãitænh seõ coù ít nhaát 1 toøa.Veà cô caáu toå chöùc, soá löôïng thaåm phaùn chuyeân nghieäp taïi caùc toøa naøy phuï thuoäcvaøo khoái löôïng coâng vieäc maø noù ñaûm nhieämTrong toøa naøy seõ coù caùc tieåu toøa daân söï vaø caùc tieåu toøa hình söï. Phuï thuoäc vaøokhoái löôïng coâng vieäc maø noù giaûi quyeát thì soá löôïng tieåu toøa cuõng khaùc nhau. Ví duï :Pari coù 30 tieåu toøa trong khi Nancy chæ coù 3 tieåu toøaThuû tuïc xeùt xöû : ñöôïc xeùt xöû bôûi 1 hay 3 thaåm phaùn chuyeân nghieäpVeà thaåm quyeàn : ñoái vôùi caùc vuï vieäc daân söï coù thaåm quyeàn giaûi quyeát caùc tranhchaáp coù giaù trò treân 10,000 EUR. Ñoái vôùi caùc vuï vieäc hình söï thì coù möùc hình phaït laø 6naêm tuø trôû leân hay phaït tieàn töø 3,750 EUR trôû leânCaáp phuùc thaåm ( toøa phuùc thaåm vuøng ) xeùt xöû nhöõng baûn aùn töø toøa sô thaåmGiôùi haïn thaåm quyeàn phuùc thaåm : khoâng ñaët ra nhöõng giôùi haïn veà thaåm quyeàn xeùt xöûToøa vi caûnh :ñöôïc xeùt xöû bôûi 1 vieân caûnh saùt vaø hình thöùc phaït tieàn toái ña laø 1000 EUR ñoái vôùi caùchaønh vi vi phaïm luaät giao thoâng, hay caùc toäi hình söï nheïToøa hình söï ñaëc bieätCô caáu toå chöùc : bao goàm 1 chaùnh aùn vaø 2 thaåm phaùn töø toøa phuùc thaåm vuøng haytoøa daân söï sô thaåm thaåm quyeàn chung ñöôïc bieät phaùi theo vuï vieäc maø khoâng coù bieâncheá rieângThaåm quyeàn : xeùt xöû caùc vuï aùn hình söï nghieâm troïng nhö toäi gieát ngöôøi, khuûng boá,xaâm phaïm an ninh quoác gia vôùi hình phaït tuø töø 10 naêm cho ñeán chung thaânThuû tuïc xeùt xöû : ñöôïc xeùt xöû bôûi 3 thaåm phaùn vaø söû duïng cheá ñònh boài thaåm ñoaøn.Baûn aùn cuûa toøa aùn naøy chæ ñöôïc xem xeùt laïi ôû toøa phaù aùnCaùc toøa ñaëc bieät khaùc : toøa thöông maïi, toøa lao ñoäng, toøa noâng nghieäp28
  29. 29. Söû duïng löïc löôïng laø caùc thaåm phaùn hoøa bình, laø nhöõng ngöôøi coù chuyeân moân tronglónh vöïc cuï theå, laøm vieäc khoâng höôûng löôngCaáp phuùc thaåm : ñöôïc giaûi quyeát taïi toøa phuùc thaåm vuøng3.2.2 Caùc toøa phuùc thaåmToaøn nöôùc Phaùp coù 35 toøa phuùc thaåm vuøng ñöôïc toå chöùc theo khoâng gian laõnh thoå. Moãi toøaphuùc thaåm vuøng seõ coù traùch nhieäm xeùt xöû phuùc thaåm töø caùc baûn aùn sô thaåm cuûa caùctoøa sô thaåm trong phaïm vi vuøng maø noù phuï traùchThaåm quyeàn xeùt xöû : xeùt xöû caû veà tình tieát laãn noäi dung cuûa phaùp luaät, caùc baûn aùn daânsöï vaø hình söïThuû tuïc xeùt xöû : töø 3 ñeán 7 thaåm phaùn töø caùc ban lieân quan ñeán baûn chaát cuûa vuï vieäc3.2.3 Caùc toøa phaù aùnChöùc naêng :Ñaây laø caáp cao nhaát cuûa nhaùnh toøa tö phaùp coù chöùc naêng thoáng nhaát vieäc aùp duïngphaùp luaät trong phaïm vi caû nöôùc ñoái vôùi nhaùnh toøa tö phaùp ( gioáng Vieät nam veà aùpduïng phaùp luaät )Thaåm quyeàn :chæ xem xeùt vieäc aùp duïng phaùp luaät cuûa caùc baûn aùn bò khaùng caùo khaùng nghò( khoâng bao giôø xem xeùt laïi maët tình tieát , noäi dung cuûa baùn aùn )Caùc baûn aùn ñöôïc pheùp khaùng caùo khaùng nghò leân toøa aùn toái cao bao goàm : baûn aùn bò giôùihaïn thaåm quyeàn phuùc thaåm, baûn aùn cuûa caùc toøa ñaëc bieät, baûn aùn bò phuùc thaåmKeát quaû cuûa hoaït ñoäng xem xeùt seõ cho ra 2 loaïi quyeát ñònh : giöõ nguyeân baûn aùn ( coù giaù tròchung thaåm ) huûy baûn aùn ( ñaây laø teân goïi cuûa toøa phaù aùn ) baèng caùch traû laïi cho 1 toøa aùncaáp döôùi khaùc cuøng caáp vôùi toøa ñaõ ra baûn aùn bò khaùng caùo, khaùng nghò hay traû laïi cho chínhtoøa aùn ñaõ ra baûn aùn nhöng seõ giao cho hoäi ñoàng xeùt xöû khaùc hoøa toaøn.Chuù yù : Khi traû baûn aùn laàn 1 thì toøa phaù aùn coù quyeàn ñöa ra yù kieán cuûa mình nhöng caùc toøa aùncaáp döôùi khoâng baét buoäc tuaân theo. Heä quaû laø toøa aùn caáp döôùi vaãn coù theå xeùt xöû khaùc ñi, daãn ñeánkhaùng caùo khaùng nghò laàn 2.Nhöng neáu toøa phaù aùn tieáp tuïc traû laïi baûn aùn laàn thöù 2 thì yù kieáncuûa toøa phaù aùn baét buoäc toøa aùn caáp döôùi phaûi tuaântheo.Hoäi ñoàng xeùt xöû cuûa toøa phaù aùn thöôøng coù töø 3-5 thaønh vieân ôû laàn phaù aùn thöù nhaát,nhöng taát caû caùc thaønh vieân cuûa toøa phaù aùn seõ phaûi tham gia ôû laàn thöù hai,.Chuù yùToøa phaù aùn Phaùp chæ xem xeùt laïi vieäc aùp duïng phaùp luaät cuûa caùc toøa khaùcToøa toái cao Vieät nam cuõng coù chöùc naêng xeùt xöû phuùc thaåmToøa toái cao Myõ coù chöùc naêng xeùt xöû sô thaåm vaø phuùc thaåmTaïi sao vieäc thoáng nhaát phaùp luaät laø ñaëc ñieåm cuûa caùc nöôùc chaâu AÂu luïc ñòa, raát quan troïng ñoáivôùi phaùp luaät thaønh vaên ?29
  30. 30. 3.3 Nhaùnh toøa haønh chínhXeùt xöû caùc vuï vieäc mang yeáu toá coâng ( khaùc vôùi nhaùnh toøa thaåm quyeàn chung xeùt xöû caùc vuï vieäc mang yeáutoá tö ).Ñieàu ñaëc bieät cuûa nhaùnh toøa haønh chính khoâng chæ coù chöùc naêng xeùt xöû maø coøn coù chöùcnaêng tö vaán cho haønh phaùp ( tröø toøa phuùc thaåm haønh chính )Veà phaân caáp, nhaùnh toøa haønh chính cuõng ñöôïc chia ra 3 caáp toøa roõ raøng :• toøa haønh chính sô thaåm,• toøa haønh chính phuùc thaåm,• toái cao phaùp vieän ( hoäi ñoàng nhaø nöôùc, tham chính vieän )Khaùc vôùi nhaùnh toøa tö phaùp, nhaùnh toøa haønh chính khoâng coù söï phaân ñònh roõ raøng veà caápxeùt xöû. Hoäi ñoàng nhaø nöôùc vöøa coù chöùc naêng xeùt xöû sô thaåm, xeùt xöû phuùc thaåm, xeùt xöûphaù aùn ( xem xeùt laïi vieäc aùp duïng phaùp luaät )Hoäi ñoàng nhaø nöôùc ( tham chính vieän )Chöùc naêng tö vaán cuûa hoäi ñoàng nhaø nöôùc:Coù 2 tröôøng hôïp baét buoäc phaûi coù söï tham vaán cuûa hoäi ñoàng nhaø nöôùc nhöng yù kieántham vaán naøy khoâng baét buoäc phaûi tuaân theo• Khi chính phuû chuaån bò trình 1 döï aùn luaät leân nghò vieän• Khi nghò vieän qui ñònh roõ raøng baèng vaên baûn raèng nghò ñònh cuûa chính phuû höôùngdaãn thi haønh 1 ñaïo luaät naøo ñoù baét buoäc phaûi coù yù kieán cuûa hoäi ñoàng nhaønöôùcNgoaøi ra baét ñaàu töø 1963, hoäi ñoàng nhaø nöôùc coù theâm 1 chöùc naêng laø ñeà xuaát caùccaûi caùch caàn thieát ñoái vôùi heä thoáng phaùp luaät haønh chính hieän haønh trong baûn baùo caùohoaït ñoäng haøng naêm gôûi leân cho toång thoángChöùc naêng xeùt xöû cuûa hoäi ñoàng nhaø nöôùcHoäi ñoàng nhaø nöôùc ñoàng thôøi coù chöùc naêng xeùt xöû sô thaåm ñoàng thôøi chung thaåmcaùc vuï vieäc haønh chính phöùc taïp coù khaû naêng taïo ra nhöõng nguyeân taéc phaùp lyù môùi,caùc vuï vieäc coù lieân quan ñeán coâng chöùc, vieân chöùc cao caáp cuûa chính phuûToøa seõ xeùt xöû phuùc thaåm caùc baûn aùn ñöôïc chuyeån leân töø caùc toøa aùn haønh chính ñaëcbieät : khi aùp duïng thuû tuïc xem xeùt tính hôïp phaùp cuûa haønh vi haønh chính theo thuû tuïc sô boä, khicoù khieáu naïi veà baàu cöû hoäi ñoàng thaønh phoá, thò traán ( Chuù yù : khieáu naïi veà baàu cöû toång thoángseõ do hoäi ñoàng baûo hieán xöû ) khi coù khaùng caùo phuùc thaåm ñeán töû caùc toøa aùn haønh chính ñaëcbieätHoäi ñoàng nhaø nöôùc coù thaåm quyeàn phaù aùn ñoái vôùi baát kyø toøa aùn haønh chính naøo ( trongkhi ñoù, nhaùnh toøa aùn tö phaùp thì chæ coù thaåm quyeàn phaù aùn ñoái vôùi toøa phuùc thaåm, toøa sô thaåm ñaëc bieät )Theo ñoù, hoäi ñoàng nhaø nöôùc seõ xem xeùt tính hôïp phaùp vaø tuyeân huûy hay giöõ nguyeân baûn aùn30
  31. 31. cuûa toøa aùn caáp döôùi. Caên cöù quan troïng nhaát khi xem xeùt theo thuû tuïc phaù aùn laø coù daáuhieäu vi phaïm veà maët thaåm quyeàn, sai phaïm trong thuû tuïc hay aùp duïng phaùp luaät sai. Sau khi huûyphaùn quyeát cuûa toøa aùn caáp döôùi, hoäi ñoàng nhaø nöôùc coù theå trao vuï vieäc cho toøa aùn khaùccuøng caáp vôùi toøa aùn ñaõ xeùt xöû. Khaùc vôùi toøa phaù aùn trong nhaùnh toøa tö phaùp, sau khi huûyaùn hoäi ñoàng nhaø nöôùc coù theå tröïc tieáp xeùt xöû veà maët noäi dung neáu thaáy “coù lôïi cho coângtaùc quaûn lyù xeùt xöû “. Ngoaøi ra hoäi ñoàng nhaø nöôùc coù quyeàn ñöa ra yù kieán höôùng daãn giaûiquyeát vuï vieäc theo yeâu caàu cuûa toøa haønh chính sô thaåm vaø toøa haønh chính phuùc thaåm3.4 Toøa xung ñoätDo ranh giôùi phaân bieät luaät coâng tö khoâng roõ raøng ( Ví duï : vuï vieäc hình söï Phaùp coù theå laø luaät tö )  caàncoù toøa xung ñoät, coù vò trí ñoäc laäp vôùi caû nhaùnh toøa tö phaùp vaø haønh chínhChöùc naêng cuûa toøa xung ñoätToøa xung ñoät coù chöùc naêng phaân ñònh thaåm quyeàn giöõa 2 nhaùnh toøa haønh chính vaønhaùnh toøa tö phaùp trong caùc tröôøng hôïp sau :• Khi caû toøa haønh chính vaø toøa tö phaùp töø choái xeùt xöû• Khi caû toøa haønh chính vaø toøa tö phaùp ñeàu giaønh nhau xeùt xöû• Khi caû toøa haønh chính vaø toøa tö phaùp ñeàu xeùt xöû nhöng laïi ñöa ra phaùn quyeát traùi ngöôïc nhauToøa xung ñoät laø 1 toøa ñoäc laäp trong heä thoáng toøa aùn Phaùp. Thaønh phaàn toøa bao goàm 9thaåm phaùn, trong ñoù chaùnh aùn seõ do boä tröôûng boä Tö phaùp ñaûm nhieäm, 4 thaåm phaùn cuûanhaùnh toøa tö phaùp, 4 thaåm phaùn cuûa nhaùnh toøa haønh chínhToøa naøy khoâng xeùt xöû veà maët noäi dung cuûa caùc tranh chaáp maø chæ ñöa ra phaùn quyeát vuïvieäc thuoäc thaåm quyeàn cuûa nhaùnh toøa haønh chính, hay thuoäc thaåm quyeàn cuûa nhaùnh toøa töphaùp. Nhöng keå töø 1932, nguyeân taéc naøy coù 1 ngoaïi leä : tröôøng hôïp duy nhaát maø toøa xungñoät ñöôïc xeùt xöû noäi dung vuï vieäc laø khi moät vuï vieäc ñaõ ñöôïc xeùt xöû bôûi caû 2 nhaùnh toøaaùn, 2 baûn aùn ñaõ ñöôïc coâng boá nhöng maâu thuaãn vôùi nhau, caùc beân ñöông söï seõ ñöôïc ñöa söïvieäc ra toøa xung ñoät.3.5 Hoäi ñoàng baûo hieánHoäi ñoàng baûo hieán ñöôïc laäp ra nhaèm theo doõi, giaùm saùt vieäc tuaân thuû hieán phaùp cuûa nghòvieän, chính phuû cuõng nhö theo doõi vieäc phaân chia quyeàn löïc giöõa nghò vieän vaø chính phuû  doPhaùp theo thuyeát tam quyeàn phaân laäpThaønh phaàn hoäi ñoàng baûo hieánbao goàm caùc cöïu toång thoáng Phaùp ( ñaây laø thaønh phaàn ñöông nhieân vaø coù nhieäm kyøsuoát ñôøi ). Chín thaønh vieân khaùc bao goàm 3 thaønh vieân seõ do toång thoáng chæ ñònh, 3thaønh vieân seõ do chuû tòch thöôïng vieän chæ ñònh, 3 thaønh vieân seõ do chuû tòch haï vieänchæ ñònh. Nhieäm kyø cuûa hoäi ñoàng baûo hieán laø 9 naêm vaøkhoâng ñöôïc taùi boå nhieäm khiheát nhieäm kyø. Chuù yù : cöù 3 naêm 1 laàn, hoäi ñoàng baûo hieán seõ baàu laïi hay chæ ñònh laïi31
  32. 32. 1/3 soá thaønh vieân nhaèm traùnh tính baûo thuû, trì treä. Chuû tòch hoäi ñoàng baûo hieán seõ dotoång thoáng boå nhieäm. Caùc thaønh vieân cuûa hoäi ñoàng baûo hieán khoâng ñöôïc kieâmnhieäm theâm caùc chöùc danh sau : boä tröôûng, nghò syõ, uûy vieân hoäi ñoàng kinh teá xaõ hoäivaø laõnh ñaïo caùc ñaûng phaùi chính trò nhaèm ñaûm baûo tính khaùch quan cuûa hoäi ñoàng baûohieán.Chöùc naêng cuûa hoäi ñoàng baûo hieán• Kieåm tra tính hôïp hieán ñoái vôùi caùc vaên baûn do cô quan laäp phaùp ban haønh trong 2 tröôønghôïp sau :Neáu 1 vaên baûn ñöôïc ban haønh vôùi tö caùch laø 1 luaät toå chöùc hay 1 qui taéc toá tuïngthì baét buoäc phaûi coù yù kieán cuûa hoäi ñoàng baûo hieánNeáu khoâng thuoäc tröôøng hôïp treân hay neáu laø 1 ñieàu öôùc quoác teá thì coù theåñöôïc hoäi ñoàng baûo hieán xem xeùt khi coù yeâu caàu cuûa 1 trong caùc chuû theå sau :toång thoáng, thuû töôùng, chuû tòch cuûa 1 trong 2 vieän, khi coù ít nhaát 60 thaønh vieâncuûa 1 trong 2 vieän ñeà nghò• Xöû lyù nhöõng khieáu naïi lieân quan ñeán caùc cuoäc baàu cöû nghò vieän, toång thoáng, thöôïngnghò syõ, haï nghò syõ hay tröng caàu daân yù  chöùc naêng naøy ñöôïc qui ñònh taïi ñieàu 58, 59,50 cuûa hieán phaùp 1958. Hoäi ñoàng baûo hieán thöïc hieän chöùc naêng naøy thoâng qua caùchoaït ñoäng nhö cung caáp yù kieán tö vaán hay giaûi quyeát caùc khieáu naïi . Vôùi chöùc naêngnaøy hoäi ñoàng baûo hieán coù vai troø nhö cô quan tö vaán vaø giaùm saùt cho caùc cuoäc baàucöûHeä quaû phaùp lyù cuûa vieäc kieåm tra tính hôïp hieán ñoái vôùi caùc vaên baûn phaùp luaät :Trong thôøi gian hoäi ñoàng baûo hieán ñang xem xeùt tính hôïp hieán thì vieäc coâng boá vaên baûnluaät bò taïm ñình chæ cho ñeán khi coù quyeát ñònh cuûa hoäi ñoàng. Khi vaên baûn luaät bò tuyeânboá vi hieán thì khoâng theå coù hieäu löïc phaùp luaät. Neáu 1 vaên baûn luaät bò tuyeân boá vihieán 1 phaàn thì phaàn vi hieán ñoù khoâng laøm aûnh höôûng ñeán phaàn coøn laïi cuûa vaên baûnThôøi ñieåm kieåm tra tính hôïp hieán :Thöïc hieän khi vaên baûn luaät ñaõ ñöôïc nghò vieän thoâng qua nhöng chöa ñöôïc coâng boá( giaùm saùt tröôùc )Thôøi haïn kieåm tra tính hôïp hieán :Thôøi haïn ñeå hoäi ñoàng baûo hieán ra quyeát ñònh laø 1 thaùng keå töø ngaøy nhaän ñöôïc yeâucaàu. Trong tröôøng hôïp khaån caáp, theo yeâu caàu cuûa chính phuû thì thôøi haïn treân ñöôïc ruùtxuoáng coøn 8 ngaøyHình thöùc, hieäu löïc cuûa vaên baûn do hoäi ñoàng baûo hieán ban haønhCaùc vaên baûn do hoäi ñoàng baûo hieán ban haønh ñöôïc theå hieän döôùi hình thöùc quyeát ñònh( khaùc vôùi Myõ ) coù giaù trò chung thaåm, khoâng theå bò khaùng caùo khaùng nghò, coù giaù trò32
  33. 33. baét buoäc thi haønh ñoái vôùi taát caû caùc caáp caùc ban ngaønh. Quyeát ñònh ñöôïc ñaêng toaønvaên treân coâng baùo vaø phaûi coù ñaày ñuû chöõ kyù cuûa caùc thaønh vieân.Nhöôïc ñieåmThôøi gian ngaén vaø chæ ñöôïc thöïc hieän ñoái vôùi caùc vaên baûn ñaõ ñöôïc coâng boáKhoâng ñöôïc xem xeùt caùc vaên baûn do chính phuû ban haønhIV Ngheà luaät – Ñaøo taïo luaätPhaùp laø 1 trong nhöõng quoác gia coù ngheà luaät ña daïng nhaát treân theá giôùi  taïi sao ?Taïi sao ôû Anh khoâng coù ngheà coâng chöùng vieân ?ÔÛ Phaùp coù 1 soá ngheà luaät mang tính ñoäc quyeàn : coâng chöùng vieân, luaät sö …Toøa Phaùp phaân ra 2 nhaùnh toøa tö phaùp vaø toøa haønh chính  thaåm phaùn ñöôïc ñaøo taïo khaùcnhauThaåm phaùn, luaät sö , coâng toá vieân ( ngoaøi ra coøn coù thöøa phaùt laïi, coâng chöùng vieân )------------------------------------------------------------------------BAØI 5 HEÄ THOÁNG PHAÙP LUAÄT ANHLaø heä thoáng phaùp luaät goác cuûa aùn leäUnited Kingdom bao goàm England, Wales, Scotland, North Ireland  Heä thoáng phaùp luaät Anh chæ baogoàm luaät aùp duïng ôû England vaø xöù WalesI Caùc boä phaän caáu thaønh phaùp luaät AnhBao goàm 3 boä phaänThoâng luaät ( common law )Luaät coâng baèng ( equity law )Luaät thaønh vaênChöông trình chæ taäp trung nghieân cöùu thoâng luaät vaø luaät coâng baèng ( aùn leä )Tröôùc 1066 giai ñoaïn phaùp luaät taäp quaùn1066 – 1485 giai ñoaïn ra ñôøi common law khi noù töï khaúng ñònh mình vaø vöôït qua söï phaûn khaùngcuûa caùc taäp quaùn ñòa phöông1485 – 1832 giai ñoaïn ra ñôøi cuûa luaät coâng baèng, boå sung cho thoâng luaät1832 - Nay giai ñoaïn thoâng luaät bao goàm common law vaø equity law ñuïng ñoä vôùi söï phaùt trieånchöa töøng coù cuûa heä thoáng phaùp luaät thaønh vaênÑaëc ñieåm cuûa phaùp luaät Anh Khoâng giaùn ñoaïn vaø mang tính noäi taïi ( naâng taäp quaùn ñòaphöông leân thaønh taäp quaùn chung )33
  34. 34. 1 Lòch söû hình thaønh cuûa common lawTaïi sao common law ( ra ñôøi sau 1066 ) laïi phaûi nghieân cöùu phaùp luaät tröôùc 1066 ?Ttaïi sao phaûi nghieân cöùu taäpquaùn ñòa phöôngÑieàu kieän kinh teá xaõ hoäi ( boái caûnh lòch söû )Tröôùc 1066 Anh chòu söï thoáng trò suoát 4 theá kyû cuûa La maõ, chæ chaám döùt ôû theá kyû 5tröôùc coâng nguyeân. Khi ñeá quoác La maõ suïp ñoå, caùc boä toäc khaùc nhau coù nguoàn goácGerman bao goàm nhöõng ngöôøi nhö laø Xac xoâng, Angleâ, Juùt, Ñan maïch traøn vaøo vaøchieám öu theá. Nöôùc Anh bò chia thaønh nhieàu vöông quoác nhoû.Veà maët kinh teá cheá ñoä noâ leä böôùc vaøo thÀ

×