Nieuwe tijden, nieuwe
beleidshefbomen ?
Anne Snick
Club of Rome –EU Chapter
Leuven, 22 mei 2014
Nieuwe context, oude concepten?
• Transitie van Industriële economie (over
Kenniseconomie) naar Co-creatieve economie
• Ma...
Opbouw van het verhaal
1. Schets van ontwikkelingen in context
2. Kern van ‘lock-in’ van huidig systeem
3. Kader voor tran...
Stap 1
Veranderende context
(3 systeemkaarten)
€
Werknemers /
♂ Kostwinners
Arbeidsmigratie
Industrie
(fossiele
energie)
Professionele
zorg-
verstrekkers
Risico’s: ziekt...
Informatisering
WWW
€
Automatisering
Globalisering
(winstoogmerk)
Professionele
zorg
(Zwarte)
zorgarbeid in
privésfeer
Nie...
(Hooggeschoolde)
werknemers -
jobs
Delocalisatie,
3D-printing,
degrowth
Zorgarbeid in
privésfeer
COCREATIEVE ECONOMIE 
al...
Stap 2
Locked-in ?
Sociaal-economische kaders
(systeemperspectief)
• Economie = maatschappelijke functie, nl. zorgen
dat (schaarse) middelen ...
Voorbeelden – risico’s van lock-in
• Groene economie: vergroenen van de
infrastructuur houdt ‘subsysteem’ in stand …
(Fuel...
Stap 3
Er is hoop ! (Shift happens)
Systeemtheoretisch kader
voor innovatie/transitie
veerkracht Efficientie
Diversiteit en verbondenheid Stroomlijnen, lineair , hierarchisch
“Niches” (jungle) “Regimes” (mono...
Maatschappelijke veerkracht = sociale innovatie
Beleid = centraal
en top-down
Burger wordt ‘bestuurd’
(geactiveerd, ingebu...
N.B. ‘Sociale innovatie’ gebeurt ook binnen het ‘regime’
Innovatie voor/over
( en met input van)
de burgers/cliënten
BNP, ...
Stap 4
Beleid:
Van government naar governance
Nieuwe beleidshefbomen
voor meer veerkracht
Maatschappelijke veerkracht: burgers nemen het heft in handen
Transitie = (opschalen van) sociale innovatie in ‘niches’
€ ...
‘Governance’ = dynamisch evenwicht
met oog op het systeemdoel ‘welzijn’
• Transitie = focus op maatschappelijke functie,
l...
Opschalen van cocreatie :
dynamiek op drie niveau’s
burgers
Organisaties
& bedrijven
Beleid
• Verschil in grootte en in
im...
Radicaal nieuwe hefbomen nodig
Ook beleid is locked-in
• Cohousing - Samenwonen (belastingen)?
• Coöperatie - Trustvorming...
Voorbeelden van hefbomen
• Gemeenschapsmunten – belastingen ?
• Een nieuwe rol voor academische actoren :
trans-disciplina...
Dank voor uw aandacht
Meer weten?
- Bernard Lietaer : In het hart van het geld
- Donella Meadows: Thinking in systems
- El...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Nieuwe uitdagingen vragen om nieuwe beleidshefbomen - Anne Snick

1,134 views
967 views

Published on

Presentatie van Anne Snick tijdens het Innovatiefestival van Socius (22 mei 2014).

De sociaal-culturele praktijken en de sociale voorzieningen zoals die sinds de Tweede Wereldoorlog zijn uitgebouwd, staan door recente sociale, economische en ecologische ontwikkelingen onder druk. Doordat de maatschappelijke context verandert, worden we niet alleen met nieuwe noden, maar ook met nieuwe mogelijkheden geconfronteerd. Dat vraagt dan ook om nieuwe concepten, modellen en instrumenten voor het beleid.

Als onderzoekster en Board member van de Club of Rome EU-Chapter heeft Anne Snick heel wat expertise opgebouwd over hoe het beleidskader kan inspelen op nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen.

Meer informatie via www.socius.be/tag/innovatie.

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,134
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
560
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Nieuwe uitdagingen vragen om nieuwe beleidshefbomen - Anne Snick

  1. 1. Nieuwe tijden, nieuwe beleidshefbomen ? Anne Snick Club of Rome –EU Chapter Leuven, 22 mei 2014
  2. 2. Nieuwe context, oude concepten? • Transitie van Industriële economie (over Kenniseconomie) naar Co-creatieve economie • Maar: Sociaal-economische concepten uit het industriële model zijn nog steeds dominant • Voorbeelden: concepten arbeid, innovatie, participatie, beleid, waarde • Sociale innovatie = her-ijken van concepten • TRANSITIE = naar nieuw paradigma
  3. 3. Opbouw van het verhaal 1. Schets van ontwikkelingen in context 2. Kern van ‘lock-in’ van huidig systeem 3. Kader voor transitie-innovatie : curve 4. Beleid: van government naar governance
  4. 4. Stap 1 Veranderende context (3 systeemkaarten)
  5. 5. € Werknemers / ♂ Kostwinners Arbeidsmigratie Industrie (fossiele energie) Professionele zorg- verstrekkers Risico’s: ziekte/invaliditeit & werkloosheid door ontslag/ouderdom INDUSTRIELE SAMENLEVING  Welvaartstaat Publieke dienst- verlening Lokale handelaren € Beleid Zorg(arbeid) in privésfeer Concept ‘arbeid’ = ‘being employed’
  6. 6. Informatisering WWW € Automatisering Globalisering (winstoogmerk) Professionele zorg (Zwarte) zorgarbeid in privésfeer Nieuwe & structurele “risico’s”: Kinderen, ziekte/invaliditeit, Werkloosheid Vergrijzing KENNISECONOMIE  nieuwe noden & resources Publieke dienst- verlening Lokale handelaren € Beleid Structurele werkloosheid Migratiestromen Mondige burgers & ‘overschotten’ (Hooggeschoolde) werknemers Concept ‘arbeid’ = job
  7. 7. (Hooggeschoolde) werknemers - jobs Delocalisatie, 3D-printing, degrowth Zorgarbeid in privésfeer COCREATIEVE ECONOMIE  alle middelen inzetten voor nieuwe noden Publieke dienst- verlening Lokale bedrijven € WWW Social networks (delen en ‘liken’) P2P economy … Mondige burgers Resources ‘op overschot’ Professionele zorg € Beleid Cocreatieve initiatieven
  8. 8. Stap 2 Locked-in ?
  9. 9. Sociaal-economische kaders (systeemperspectief) • Economie = maatschappelijke functie, nl. zorgen dat (schaarse) middelen zo worden benut dat alle mensen noden kunnen bevredigen (= DOEL) • Die functie wordt vervuld door de economie als maatschappelijk subsysteem : infrastructuur, bedrijven, geld, theorie, wetgeving … (= MIDDEL) • Lock-in: (groei van) het subsysteem is nu zelf doel, niet de maatschappelijke functie (welzijn) • Cf. systeemkaart : ‘economie’ & ‘externaliteiten’
  10. 10. Voorbeelden – risico’s van lock-in • Groene economie: vergroenen van de infrastructuur houdt ‘subsysteem’ in stand … (Fuel or food? Energietekort? Mobiliteit ?) • Armoedebestrijding: herverdeling eist blijvende groei (van niet-egalitair subsysteem) • Vervuiling leidt tot nieuwe jobs en BNP • Vergrijzing als kost of economische sector? ‘Meer van hetzelfde’ = systemische lock-in
  11. 11. Stap 3 Er is hoop ! (Shift happens) Systeemtheoretisch kader voor innovatie/transitie
  12. 12. veerkracht Efficientie Diversiteit en verbondenheid Stroomlijnen, lineair , hierarchisch “Niches” (jungle) “Regimes” (monocultuur) Duurzaamheid Governance 0% 100% Window of Viability (Naar: Ulanowicz et al, 2009) Duurzame systemen : balanceren tussen efficiëntie en veerkracht
  13. 13. Maatschappelijke veerkracht = sociale innovatie Beleid = centraal en top-down Burger wordt ‘bestuurd’ (geactiveerd, ingeburgerd, geholpen, tewerkgesteld…) BNP, groei, € Onvervulde noden Onbenutte talenten ? Veelheid aan andere rollen en oplossingen onder de radar Context: economische, sociale en ecologische crisissen
  14. 14. N.B. ‘Sociale innovatie’ gebeurt ook binnen het ‘regime’ Innovatie voor/over ( en met input van) de burgers/cliënten BNP, groei, € Beleid ? “meer van hetzelfde” Veelheid aan andere rollen en oplossingen onder de radar Groene, slimme & inclusieve groei… Efficiënter worden, kosten besparen, autonomiseren… Nieuwe financiële producten, subprime leningen…
  15. 15. Stap 4 Beleid: Van government naar governance Nieuwe beleidshefbomen voor meer veerkracht
  16. 16. Maatschappelijke veerkracht: burgers nemen het heft in handen Transitie = (opschalen van) sociale innovatie in ‘niches’ € Waarde: BNP, groei, winst… ? Zelf lokale noden vervullen, alle talenten benutten Waarden: welzijn, zorg, solidariteit… Innovaties door burgers = zich samen anders organiseren Innovatie voor burger / cliënt / gebruiker Innovatie in het ‘regime’ Beleid = aansturen Beleid = opschalen
  17. 17. ‘Governance’ = dynamisch evenwicht met oog op het systeemdoel ‘welzijn’ • Transitie = focus op maatschappelijke functie, leidend tot groeiend welzijn voor allen • Alle processen & actoren die resources voor dit doel inzetten, behoren tot “de economie” • Berust vandaag VOORAL op sociale innovatie (cocreatie, carsharing, repair-café, LETS...) • Opgeschaald door technische (juridische, economische…) en technologische innovaties
  18. 18. Opschalen van cocreatie : dynamiek op drie niveau’s burgers Organisaties & bedrijven Beleid • Verschil in grootte en in impact van niveaus • Speling tussen de niveaus is cruciaal voor veerkracht • Samenwerking voor optimale dynamiek • niet te verwarren met ‘bottom-up’ (hoewel…)
  19. 19. Radicaal nieuwe hefbomen nodig Ook beleid is locked-in • Cohousing - Samenwonen (belastingen)? • Coöperatie - Trustvorming? • Co-creatie - zwart werk? Voorwaarden voor ‘radicaal’ innovatief beleid • ‘Regelvrije zones’ voor experimenteren (mits rapporteren en delen van ervaringen & lessen) • Politieke hefbomen voor zelforganisatie (governing the commons)
  20. 20. Voorbeelden van hefbomen • Gemeenschapsmunten – belastingen ? • Een nieuwe rol voor academische actoren : trans-disciplinair en holistisch (slow science) • Een nieuwe rol voor het middenveld : faciliteren van cocreatie – middelste tandwiel • Vergt andere ‘indicatoren’ voor sociale organisaties & andere kosten-baten analyses • ‘Bazaar Cocreatief’ als nieuwe marktruimte
  21. 21. Dank voor uw aandacht Meer weten? - Bernard Lietaer : In het hart van het geld - Donella Meadows: Thinking in systems - Elinor Ostrom: Governing the commons - thuisindestad.be: Maak je buurt uitmuntend!

×