Διαδίκτυο, κρίση και κοινωνικο-οικονομικές μεταλλαγές στα ΜΜΕ

  • 2,034 views
Uploaded on

Διάλεξη στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού

Διάλεξη στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
2,034
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
23
Comments
0
Likes
2

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Π άντειο Πανεπιστήμιο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού Ν ίκος Σμυρναίος Λ έκτορας στις επιστήμες της πληροφορίας και επικοινωνίας, Πανεπιστήμιο Toulouse 3 Διαδίκτυο, κρ ίση και κοινωνικο-οικονομικές μεταλλαγές στα ΜΜΕ 13 Απρ ίλιου 2011
  • 2. H κρ ίση των ΜΜΕ Απ ό το 2007 τ α παραδοσιακ ά ΜΜΕ περνούν μια από τις χειρότερες κρίσεις της ιστορίας τους σε διεθνές επίπεδο
    • Στις μεγ άλες αγορές των ΗΠΑ και της Ευρώπης η οικονομική κρίση έφερε σημαντική μείωση της διαφημιστικής δαπάνης
    • - Παρ άλληλα ο Τύπος και κυρίως οι καθημερινές πολιτικές εφημερίδες υποφέρουν από διαρκή πτώση των πωλήσεων
  • 3. H κρ ίση των ΜΜΕ Στην Ελλάδα η κρίση στον χώρο των ΜΜΕ άρχισε να γίνεται αισθητή το 2008. Πλέον έχει λάβει διαστάσεις χιονοστοιβάδας Η διαφημιστικ ή δαπάνη μειώθηκε κατά 30% σε δύο χρόνια Η πτ ώση κυκλοφορίας σε σχέση με το 2009 φτάνει το 15% στις καθημερινές εφημερίδες, 22% στις κυριακάτικες, 32% στα περιοδικά ποικίλης ύλης
  • 4. H κρ ίση των ΜΜΕ Εκδοτικ ά συγκροτήματα: συνεχόμενη πτώση του τζίρου και ζημιές ΔΟΛ: ζημίες 44 εκ. € το 2010 από 19 εκ. το 2009 Όμιλος Αλαφούζου: ζημίες 7,48 εκ. € το 2010 απ ό 4,18 εκ. το 2009 Π ήγασος: ζημίες 31,5 εκ. € το 2010 απ ό 13,7 εκ. το 2009 ΧΚ Τεγ όπουλος: ζημίες 23,1 εκ. € το 2010 απ ό 16 εκ. το 2009 Τηλ έτυπος: ζημίες 18,3 εκ. € το 2010 απ ό 3,9 εκ. το 2009 Αποτελέσμα: Εκατοντάδες απολύσεις δημοσιογράφων και διοικητικών (1000 ;), περικοπές μισθών και περιστολή εργατικών και συνδικαλιστικών δικαιωμάτων => συνεχόμενες απεργίες στα ΜΜΕ
  • 5. H κρ ίση των ΜΜΕ Οι λόγοι που εξηγούν αυτή την κατάσταση είναι συγκυριακοί (οικονομική κρίση) αλλά και δομικοί: 1. Διαγώνια συγκέντρωση : συντήρηση ζημιογόνων ΜΜΕ από επιχειρηματίες με σκοπό την άσκηση πίεσης στην πολιτική εξουσία και τη διαμόρφωση της κοινής γνώμης «Αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει περίπου 160 εφημερίδες, 180 τηλεοπτικούς σταθμούς, 800 ραδιοφωνικούς σταθμούς, 3,500 περιοδικά και μόνο 10 εκατομμύρια κατοίκους (Η Πορτογαλία, με τον ίδιο πληθυσμό έχει 35 εφημερίδες, 62 τηλεοπτικούς σταθμούς και 221 ραδιοφωνικούς σταθμούς) ». Πηγ ή: Wikileaks, τηλεγράφημα του Αμερικάνου πρέσβη στην Αθήνα, 2006. Κακή διαχείριση, εξάρτηση από δημόσιες δαπάνες (που μειώθηκαν δραστικά) Το παράδειγμα του Alter: σύνολο των υποχρεώσεων 552 εκ.€, ταμειακά διαθέσιμα 3 εκ., ίδια κεφάλαια 9,8 εκ. Η εταιρεία συντηρείται στη ζωή με τεχνητά μέσα εδώ και χρόνια
  • 6. H κρ ίση στα ΜΜΕ
    • 2. Αλλαγή στις συνήθειες του κοινού
    • - Οικονομικές δυσκολίες
    • - Έλλειψη ταύτισης (πολιτικής, ιδεολογικής, πολιτιστικής) με ΜΜΕ
    • - Άνοδος του δωρεάν Τύπου
    • - Κρίση εμπιστοσύνης διεθνώς και ιδιαίτερα στην Ελλάδα
    • Άνοδος του διαδικτύου
    • Το τελευταίο αποτελεί και τον σημαντικότερο παράγοντα της μεταλλαγής των ΜΜΕ στην συγκεκριμένη ιστορική συγκυρία
    • Ο τεχνολογικός ντετερμινισμός τείνει να περιορίσει αυτή τη μεταλλαγή στο τεχνολογικό κομμάτι: νέες τεχνολογίες, νέα μέσα
    • Όμως η κοινωνικο-οικονομική παράμετρος του προβλήματος
    • είναι εξίσου σημαντική
  • 7. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας Δεν υπάρχει αυτόματη μαζική υποκατάσταση των παραδοσιακων ΜΜΕ από τα νέα αλλά σταδιακή αναπροσαρμογή των χρήσεων Το διαδίκτυο εγκαθίσταται σταδιακά στο κέντρο των μηντιακών πρακτικών όλο και πιο μεγάλου μέρους του κοινού
  • 8. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας
    • Τι γνωρίζουμε για τις πρακτικές διαδικτυακής ενημέρωσης ;
    • Μεγάλο ποσοστό της επισκεψιμότητας ενημερωτικών ιστότοπων γίνεται από τον τόπο εργασίας
    • Η διάρκεια των επισκέψεων είναι σε γενικές γραμμές πολύ μικρή. Περιορίζεται σε 3 με 5 λεπτά κάθε φορά από 20 για την ανάγνωση μιας εφημερίδας
    • Μεγαλύτερη επισκεψιμότητα συγκεντρώνουν τα αθλητικά, τα σκανδαλοθηρικά, τα περίεργα κι αστεία, τα βίντεο
    • -Μεγάλο ποστοστό των επισκεπτών προέρχεται από μηχανές αναζήτησεις (20-70%), κοινωνικά δίκτυα (5-15%) και ηλεκτρονικό ταχυδρομείο
    • -Σε αύξηση βρίσκεται η πρόσβαση μέσω κινητών μέσων (smartphones, iPad κλπ.)
  • 9. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας Στην Ελλ άδα ο τομέας της διαδικτυακής πληροφόρησης κυριαρχείται από pure-players: ιστότοπους που δεν ανήκουν σε παραδοσιακά συγκροτήματα ΜΜΕ όπως ψευδο-blogs (NoNews, TaXalia, Antinews), portals (Newsbeast, Newsit, News247), πολυεθνικές του διαδικτύου (YouTube, Facebook) Εφημερίδες, τηλεοράσεις και ραδιόφωνα δεν έχουν την πρωτοκαθεδρία στο διαδίκτυο
  • 10. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας Στις πρακτικές διαδικτυακης ενημέρωσης εμπλέκονται κοινωνικά δίκτυα (serendipity) και ιστολόγια Αποτελούν συμμετοχικά εργαλεία πρόσβασης, διάδοσης και παραγωγής της πληροφορίας Πηγ ή: Ινστιτούτο Επικοινωνίας, 2010
  • 11. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας Η συμμετοχικ ότητα στη διαδικτυακή ενημέρωση εκφράζεται με διαφορετικούς τρόπους που απαιτούν ανάλογη προσπάθεια. Καποια παραδε ίγματα : Radiobubble : διαδικτυακό ραδιόφωνο με ενεργή κοινότητα (παραγωγή εκπομπών) Αντιχυτα : συλλογικ ό ιστολ όγιο των κατοίκων της Κερατέας με σκοπό την προβολή των θέσεων τους (συμμετοχική παραγωγή πρωτογενούς ενημέρωσης) Buzz.reality : συλλογή και αξιολόγηση των πληροφοριών μέσω ψηφοφορίας (συμμετοχική ιεράρχηση της επικαιρότητας) Debtocracy : ντοκιμαντέρ για το χρέος που χρηματοδοτήθηκε απευθείας από τους χρήστες του διαδικτύου (συμμετοχική χρηματοδότηση) Tvxs : ιστότοπος ενημέρωσης με ενεργή κοινότητα που συμμετέχει στο σχολιασμό της επικαιρότητας (σχολιασμός/διάλογος) + - Προσπάθεια /χρόνος που απαιτείται από το κοινό
  • 12. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας Radiobubble news: η συμμετοχική κάλυψη της επικαιρότητας μέσω Twitter κατά τη διάρκεια της απεργίας των ΜΜΕ Της έστειλαν ένα βίντεο στο FB Ε ίδε κάτι στο δρόμο Δι άβασε κάτι στο BBC #rbnews Ραδιοφωνικ ές ειδήσεις Radiobubble.gr
  • 13. Επιγραμμικ ές χρήσεις της πληροφορίας
    • Ανακεφαλαίωση:
    • Διαδίκτυο γρηγορότερα αναπτυσσόμενο μέσο ενημέρωσης για όλο ευρύτερο κοινό
    • Πολύπλοκες χρήσεις που εμπλέκονται με διαμεσολαβούμενες διαπροσωπικές σχέσεις (Facebook) και αλγοριθμικούς ενδιάμεσους (Google)
    • Δωρεάν ως επί το πλείστον ενημέρωση
    • Συμμετοχικότητα που όμως εξαρτάται από το κοινωνικο-οικονομικά χαρακτηριστικά (ανισότητες) και εκφράζεται με διαφορετικά εργαλεία και πρακτικές που απαιτούν ανισομερή προσπάθεια/χρόνο
    • Αναδιάρθρωση των προτιμήσεων του κοινού με τα παραδοσιακά ΜΜΕ να χάνουν την πρωτοκαθεδρία
    • Γενικευμένη ανωνυμία (ιστολόγια, σχόλια, πηγές όπως Wikileaks)
    • Ενημέρωση καθόλη τη διάρκεια της ημέρας και σύντομες αποσπασματικές επισκέψεις από το χώρο εργασίας
  • 14. Παραγωγ ή και αναπαραγωγή της πληροφορίας στο διαδίκτυο
    • Η επαγγελματική δημοσιογραφία στο διαδίκτυο έχει μεταλλαχθεί από άποψη πρακτικών αλλά και προσωπικού
    • Διαφορετική κοινωνιολογική σύνθεση και συνθήκες εργασίας: δημοσιογράφοι νεότεροι, με καλύτερη μόρφωση, μικρότερους μισθούς, χωρίς αναγνώριση (συλλογική σύμβαση, συνδικαλιστική αντιπροσώπηση)
    • Πολυμεσικές πρακτικές: παραγωγή γραπτού αλλά και βίντεο, εικόνας, ήχου, τεχνικές δεξιότητες (HTML) και χρήση τρίτων υπηρεσιών (YouTube κλπ.)
    • « Καθιστή » δημοσιογραφία: copy-paste, από πρακτορεία, άλλα ΜΜΕ, ιστολόγια κλπ. Χωρίς πρωτογενή έρευνα που κοστίζει
    • Χρήση κοινωνικών δικτύων και σχολιασμού για προώθηση του περιεχομένου και διάλογο με το κοινό (community management)
    • Εκμετάλλευση των μηχανών αναζήτησης: search engine optimization (αλλάγή τίτλων, πρόσθεση λέξεων-κλειδιών)
    • Εργασία σε συνεχή ροή και με « ελαστικά » ωράρια
  • 15. Παραγωγ ή και αναπαραγωγή πληροφορίας στο διαδίκτυο
    • Το οικονομικό πεδίο της διαδικτυακής ενημέρωσης χαρακτηρίζεται από υπερ-ανταγωνισμό
    • Η τεράστια πλειοψηφία των ιστότοπων είναι δωρεάν εκτός από ΜΜΕ παγκόσμιας εμβέλειας (The Times, WSJ, NYTimes, Le Monde) και pure-players με ισχυρή κοινότητα (Mediapart)
    • Ω ς αποτέλεσμα υπάρχει εξάρτηση από τη διαφήμιση. Όμως η τιμή της στο διαδίκτυο είναι πολύ χαμηλότερη από ότι στα παραδοσιακά ΜΜΕ
    • Η αγορά κυριαρχείται από τους μεγάλους παίκτες Google (sponsored links), Facebook, Yahoo, MSN. Η λογικη της επιγραμμικής διαφήμισης αλλάζει: performance+return on investment Vs. image
    • Τα διαφημιστικά έσοδα είναι πενιχρά και δεν επαρκούν για αντικατάσταση της πτώσης του τζίρου των παραδοσιακων ΜΜΕ
    • Η αγοραία αντίληψη της διαδικτυακής ενημέρωσης και η φτωχη οικονομία οδηγεί σε μοντέλο low cost => λίγο προσωπικό, κακές συνθήκες εργασίας, « καθιστή » δημοσιογραφία, υψηλή παραγωγικότητα, χαμηλής ποιότητας ενημέρωση,
  • 16. Πλουραλισμός και πληθωρισμός της διαδικτυακής ενημ έρωσης Το διαδίκτυο χαρακτηρίζεται από παράλληλη ύπαρξη υψηλής ποικιλομορφίας αλλ ά και πληθωριστικής αναπαραγωγής περιεχομένου Πλουραλισμ ός Πληθωρισμ ός Ιστ ότοποι παραδοσιακ ών ΜΜΕ Portals Ψευδ ό- blogs Ερευνητικο ί pure-players Συμμετοχικ ή/ερασιτεχνική παραγωγή Σε γενικ ές γραμμές οι εμπορικοί παράγοντες του πληθωρισμού έχουν μεγάλη επισκεψιμότητα και θετική σχέση διαφημιστικών έσόδων/κόστους παραγωγής Άξονας πλουραλισμού/πληθωρισμού
  • 17. Συμπ εράσματα Τρεις άξονες για την ενίσχυση του πλουραλισμού στην διαδικτυακή δημόσια σφαίρα: 1. Ενθ άρρυνση της δημοσιογραφίας των πολιτών και της συμμετοχ ής τους στην παραγωγή/διάδοση/ιεράρχηση της πληροφορίας : κοιν ότητες, εργαλεία (ελεύθερο λογισμικό κλπ.), χρηματοδότηση (δημόσια ;) 2. Εναλλακτικά μοντέλα χρηματοδότησης ανεξάρτητης ερευνητικής και κριτικής επαγγελματικής δημοσιογραφίας απεύθείας από το κοινό (crowdfunding) για την αποφυγή εξάρτησης από την διαφήμιση 3. Ελεύθερη διάθεση των αρχείων της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης στο κοινό μέσω διαδικτύου καθώς και κάθε άλλου είδους δημόσιων δεδομένων για επεξεργασία
  • 18. Ενδεικτικ ή βιβλιογραφ ία Boczkowski, Pablo J. 2010. News at Work: Imitation in an Age of Information Abundance. University of Chicago Press. De Waal, Ester, et Klaus Schoenbach. 2010. « News sites’ position in the mediascape: uses, evaluations and media displacement effects over time ». New Media & Society 12(3): 477 -496. Klinenberg, Eric. 2005. « Convergence: News Production in a Digital Age ». The Annals of the American Academy of Political and Social Science 597(1): 48-64. Lee, Eun-Ju, Yoon Jae Jang. 2010. « What Do Others’ Reactions to News on Internet Portal Sites Tell Us? Effects of Presentation Format and Readers’ Need for Cognition on Reality Perception ». Communication Research 37(6): 825 -846. Franklin, Bob. 2008. « The future of Newspapers », Journalism Studies 9(5): 630 Routledge. Mitchelstein, Eugenia, et Pablo J. Boczkowski. « Between Tradition and Change: A Review of Recent Research on Online News Production ». Marwick, Alice E., et Danah Boyd. 2011. « I tweet honestly, I tweet passionately: Twitter users, context collapse, and the imagined audience ». New Media & Society 13(1): 114 -133. Paterson, Chris, et David Domingo. 2008. Making Online News. Peter Lang Project for Excellence in Journalism (PEW) (2011), « The State of the News Media 2010 », http://www.stateofthemedia.org/2011 Smyrnaios, Nikos, Emmanuel Marty, et Franck Rebillard. 2010. « Does the Long Tail apply to online news? A quantitative study of French-speaking news websites ». New Media & Society 12(8): 1244 -1261.