JeromeDL - Semantic Digital Library

2,899 views

Published on

The presentation I gave at InfoBazy 2008

Published in: Technology, Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,899
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
214
Actions
Shares
0
Downloads
50
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

JeromeDL - Semantic Digital Library

  1. 1. JeromeDL System Zarządzania Bibliotekami Cyfrowymi z Wykorzystaniem Technologii Semantycznych i Społecznych Sebastian R. Kruk, Mariusz Cygan, Henryk Krawczyk Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  2. 2. Czym są Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Do czego potrzebna jest nam “semantyka” Przykłady Semantycznych Bibliotek Cyfrowych JeromeDL OK, ale czy to aby daje jakieś wymierne rezultaty? Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 2
  3. 3. Semantyczne Biblioteki Cyfrowe integracja różnych typów informacji: zasobów, profili użytkowników, zakładek, taksonomii; wysokiej jakości semantyka = silnie powiązana informacja interoperacyjność z innymi systemami, nie tylko bibliotekami: na poziomie metadanych jak i protokołów RDF jako wspólny mianownik pomiędzy bibliotekami i innymi systemami bardziej wydajne, przyjazne dla użytkowników, i bardziej adaptowane wyszukiwanie i przeglądanie: interfejsy użytkownika bazujące na semantyce wykorzystanie formalnych i nieformalnych (społecznych) opisów bibliograficznych Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  4. 4. Za czasów papierowych książek Biblioteka: Archiwum (przechowywanie) Karty biblioteczne (metadane) Bibliotekarz (interfejs) Plusy: Mamy bibliotekarza z którym można porozmawiać, wytłumaczyć czego szukamy Minusy: Trzeba się tam udać osobiście Nie są za bardzo połączone - trzeba odwiedzić każdą z nich z osobna Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  5. 5. Czasy bibliotek cyfrowych Biblioteka cyfrowa Baza danych i archiwum (przechowywanie) Cyfrowy opis bibliograficzny (metadane) Index pełnotekstowy (interfejs) Plusy: Treść dostępna online Federacje bibliotek - mniej miejsc do odwiedzenia Minusy: Samotny użytkownik - znikąd nie otrzymuje pomocy Federacje nie łączą wszystkich bibliotek Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  6. 6. Semantyczne książki Semantyczne Biblioteki Cyfrowe (I) Baza RDF (przechowywanie) Semantyczne opisy bibliograficzne (powiązane metadane) Wyszukiwanie i nawigacja na ontologii (interfejs) Plusy: Semantyczne wyszukiwanie może częściowo zastąpić bibliotekarza Połączenie bibliotek i innych systemów staje się łatwiejsze Minusy: Semantyka jest tworzona z istniejących informacji dostarczanych przez bibliotekarzy - nadal niezrozumiała dla zwykłych użytkowników Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  7. 7. Społeczne książki Semantyczne Biblioteki Cyfrowe (II) Baza RDF (przechowywanie) Opisy bibliograficzne rozszerzone o opisy społeczne (powiązane metadane) Wspólne przeglądanie i wyszukiwanie (interfejs) Plusy: Użytkownicy pomagają klasyfikować zasoby Użytkownicy lepiej rozumieją opisy dostarczone przez społeczność Zawartość biblioteki jest rozszerzona o informacje publikowane na blogach i wiki Minusy: Należy przekonać bibliotekarzy do jakości społecznych opisów Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  8. 8. Architektura SemDL 0-,quot;1*&231- !quot;#$%& 7&1quot;,+231- =#6(>+ '()*+,-./ 4%+-8*& 05$6-231 45+#& 0&#*-, 9:-;< @&.quot;B1$;< -?=#6(>+ 05$6-231- 0-,quot;1*&231- 45+#& (D&@quot;)1$;< (D&*-231$;< =D&*8$@1+8 0-:@+#& 05$6-231$;< A>:->(BC2- Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 8
  9. 9. Czym są Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Do czego potrzebna jest nam “semantyka” Przykłady Semantycznych Bibliotek Cyfrowych JeromeDL OK, ale czy to aby daje jakieś wymierne rezultaty? Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 9
  10. 10. Ontologie DublinCore jeden z pierwszych standardów http://dublincore.org/ CIDOC-CRM referencyjny model stworzony dla muzeów i innych organizacji http://cidoc.ics.forth.gr/ Ontologia FRBR Książka: Pozycja, Przejaw/Manifestacja, Wyrażenie/Ekspresja, and Praca http://www.frbr.org/ The Bibliographic Ontology zamodelowana na podobieństwo SKOS kompatybilna ze standardami bibliograficznymi Ontologie Corrib zestaw kilku ontologii pokrywających różne obszary semantycznych bibliotek cyfrowych Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 10
  11. 11. Co zyskujemy ? elastyczne zarządzanie zasobami agregacja zasobów bibliotecznych z wielokrotnie używanych komponentów i metadanych integracja statycznych i dynamicznych zasobów dynamiczne widoki na bazie danych nowe paradygmaty wyszukiwania informacji wyszukiwanie oparte o ontologie, fasetowa nawigacja społeczne przeglądanie - wspólna nawigacja ułatwiona wymiana danych integracja metadanych pochodzących z różnych źródeł wsparcie dla społecznych opisów połączenie bibliotek z innymi systemami Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 11
  12. 12. Czym są Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Do czego potrzebna jest nam “semantyka” Przykłady Semantycznych Bibliotek Cyfrowych JeromeDL OK, ale czy to aby daje jakieś wymierne rezultaty? Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 12
  13. 13. Przykłady SemDL SIMILE rozszerza możliwości DSpace dzięki poprawie wymienialności z innymi zasobami cyfrowymi, metadanymi i usługami Greenstone pakiet open source oprogramowania do budowania i dystrybucji kolekcji bibliotek cyfrowych DELOS EU Network of Excellence w zakresie bibliotek cyfrowych; pomaga przeprowadzać badania (dzielić się ich wynikami) w zakresie technologii następnej generacji dla bibliotek cyfrowych BRICKS celem projektu było dostarczenie organizacyjnych i technologicznych podstaw do budowy sieci bibliotek cyfrowych usprawniającej dzielenie się wiedzą i zasobami dziedzictwa kulturowego JeromeDL semantyczna biblioteka cyfrowa dostarczająca wielu rozwiązań semantycznych i społecznych FEDORA dostarcza elastyczny SOA do zarządzania i dostarczania cyfrowych obiektów Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  14. 14. Porównanie SemDL USŁUGI USŁUGI REKOMENDACJE OUT-OF-BOX SEMANTYCZNE SPOŁECZNE Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 14
  15. 15. JeromeDL Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 15
  16. 16. JeromeDL Wynik współpracy Politechniki Gdańskiej DERI (Digital Enterprise Research Institute), National University of Ireland, Galway Rozpowszechniany na licencji Open Source typu BSD komercyjne wsparcie i konsultacje: KnowledgeHives.com Międzynarodowe wdrożenia Irlandia, Polska Brazylia, Meksyk, USA Włochy, Grecja Korea Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  17. 17. JeromeDL połączenie znaczenia opisów bibliograficznych i mediów społecznych zaawansowane, spersonalizowane wyszukiwanie platforma społecznościowa zintegrowana z komponentem profilowania użytkowników rozszerzalny system kontroli dostępu bazujący na sieciach społecznych społeczne nawigacja i filtrowanie (collaborative filtering and browsing) dynamiczne kolekcje integracja z usługami Web 2.0 Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  18. 18. Metadane i Usługi SPOŁECZNE USŁUGI TAKSONOMIE SPOŁECZNE POWIĄZANE USŁUGI METADANE SEMANTYCZNE ZASOBY USŁUGI BIBLIOTECZNE BIBLIOTECZNE Zasoby i Metadane Usługi Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  19. 19. Tworzenie Semantyki Każdy zasób może być opisany przez: opis struktury - rozdziały, części multimedialne, załączniki podstawowe opisy bibliograficzne systemy organizacji wiedzy - słowa kluczowe, kategorie inne związki semantyczne opisy społeczne Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  20. 20. Przeglądanie TagsTreeMaps filtrowanie z wykorzystaniem hierarchicznych tagów używanie treemap do wizualizacji nawigacja zbliżeniowa (zoom) MultiBeeBrowse wspólne przeglądanie umożliwia wykonywanie skomplikowanych zapytań użytkownicy mogą przeglądać wyniki, kontekst i historię nawigacji Exhibit (SIMILE, MIT) fasetowa nawigacja Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  21. 21. Wyszukiwanie Dynamiczne kolekcje zdefiniowane za pomocą filtrów zdań (trójek) oraz zapytań SPARQL mogą być zorganizowane w strukturę drzewiastą łatwo rozszerzalne o nowe pluginy Rekomendacje bazujące na opisie zasobu wielowymiarowa funkcja podobieństwa użytkownik kontroluje funkcję podobieństwa rozszerzalne o nowe specyfikacje modułów podobieństwa Szablony Zapytań w Języku Naturalnym umożliwiają wykonanie zaawansowanych zapytań w języku naturalnym mogą być łatwo dostosowane do wymagań danej grupy użytkowników łatwo rozszerzalne o nowe typy zapytań i wspierane języki Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  22. 22. Rozszerzalny System Kontroli Dostępu Zarządzanie profilami oparte na sieciach społecznych opis profilu w ontologii FOAF użytkownicy i autorzy są częścią tej samej sieci społecznej Moduł kontroli dostępu licencje określające warunki dostępu do zasobów i usług (REST) licencja złożona z atomowych specyfikacji opartych o adresy IP i pozycję w sieci społecznej łatwa rozszerzalność o nowe typy specyfikacji dostępu Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  23. 23. Rozszerzalny System Kontroli Dostępu Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  24. 24. Dostęp do Semantyki Eksponowanie opisów semantycznych różne typy RDF: N-Triples, XML/RDF, Turtle JSON i SION systemy powiadomień (RSS) Odpytywanie bazy semantycznej SPARQL OAI-PMH Open Search Dostarczanie metadanych do innych usług MarcOnt Mediation Services Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  25. 25. Usługi Społeczne Użytkownicy uczestniczą w procesie wymiany wiedzy Blogi – komentarze do i dyskusje o dokumentach i zasobach Tagowanie – społeczna klasyfikacja Wiki – społecznie edytowanie opisów zasobów Przechowywanie wiedzy użytkownicy mogą się łatwo uczyć z doświadczenia innych rekomendacje nowych, interesujących informacji na podstawie profilu użytkownika Rozwiązania: SSCF SIOC Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  26. 26. Biblioteka 2.0 Użytkownicy biblioteki stają się producentami treści JeromeDL przekształca każdy zasób w post na blogu użytkownicy mogą go opisywać użytkownicy mogą oceniać społeczne metadane dostępne w formacie SIOC Społeczne opisywanie mediów (wersja alfa) tagowanie regionów zainteresowania (ROI) na zdjęciach tagowanie odcinków czasowych w filmach i muzyce Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  27. 27. Social Semantic Collaborative Filtering Dlaczego? Ostateczne rozwiązanie pozyskiwania wiedzy: nieformalna komunikacja (“word of mouth”) Jak? Każdy klasyfikuje (filtruje) informacje w katalogach z zakładkami: prywatne taksonomie Katalogi opisywane są pojęciami ze zdefiniowanych słowników Znajomi dzielą się katalogami tworząc społeczne taksonomie System rekomenduje katalogi od dalszych znajomych (poza horyzontem sieci społecznej) Wynik? Wiedza przepływa od eksperta dziedzinowego przez sieć społeczna do danego użytkownika System gromadzi informację kontekstową o danym użytkowniku, np.: w celu poprawy wyników wyszukiwania Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 27
  28. 28. Social Semantic Collaborative Filtering foaf:knows SSCF:INCLUDE SSCF:BOOKMARK Data Mining Wnioskowanie Wprowadzenie dla Opornych w OWL-DL do RDF Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 28
  29. 29. Czym są Semantyczne Biblioteki Cyfrowe Do czego potrzebna jest nam “semantyka” Przykłady Semantycznych Bibliotek Cyfrowych JeromeDL OK, ale czy to aby daje jakieś wymierne rezultaty? Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 29
  30. 30. Przedmiot ewaluacji 0-,quot;1*&231- !quot;#$%& 7&1quot;,+231- =#6(>+ '()*+,-./ 4%+-8*& 05$6-231 45+#& 0&#*-, 9:-;< @&.quot;B1$;< -?=#6(>+ 05$6-231- 0-,quot;1*&231- 45+#& (D&@quot;)1$;< (D&*-231$;< =D&*8$@1+8 0-:@+#& 05$6-231$;< A>:->(BC2- Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 30
  31. 31. Pytania do Ewaluacji Pytanie 1: Czy semantyczne i społeczne usługi zwiększają jakość odpowiedzi udzielonych przez użytkowników? Pytanie 2: Czy semantyczne i społeczne usługi poprawiają trafność referencji podawanych przez użytkowników? Pytanie 3: Czy semantyczne i społeczne usługi zwiększają satysfakcje z korzystania z biblioteki? Pytanie 4: Które usługi (semantyczne, społeczne, rekomendacje) zostały uznane za najbardziej pomocne? Pytanie 5: Czy semantyczne i społeczne usługi poprawiają zapamiętywanie informacji? Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  32. 32. Ewaluacja Dwie biblioteki cyfrowe w podstawowych konfiguracjach DSpace - klasyczna biblioteka cyfrowa JeromeDL - semantyczna biblioteka cyfrowa Baza danych: szum: 529 artykułów z http://library.deri.ie/ i http://books.deri.ie/ baza referencyjna: 35 artykułów o psychologii internetu System ewaluacji: 18 Grudzień 2007 do 7 Luty 2008 ogłoszenia na polskich i międzynarodowych sieciach społecznych Uczestnicy: 59 rozpoczęło, 26 zakończyło Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 32
  33. 33. Scenariusz Ewaluacji Kwestionariusz przed ewaluacją Zadania “na rozgrzewkę”: poznaj swoją bibliotekę Podstawowe zadania - pytania i odpowiedzi: 3 rundy, max 45 minut na każdą zestaw 7 pytań z psychologii internetu max 300 słów odpowiedzi nie limitowana liczba możliwych referencji wymuszanie 6 godzinnych przerw pomiędzy zadaniami Zadanie pamięciowe: po miesiącu od głównej ewaluacji Kwestionariusz po każdym etapie - mierzenie satysfakcji Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  34. 34. Q1: Jakość odpowiedzi Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 34
  35. 35. Q2: Poprawność referencji PRZYWOŁANIE PRECYZJA Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  36. 36. Q3: Ogólne zadowolenie (wyszukiwanie) Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  37. 37. Q4: Najbardziej użyteczne usługi NLQ 6.42 TTM 3.62 Exhibit 9.72 MBB 2.68 col. browsing 10.28 bookmarks/SSCF 17.76 blog 13.44 ranking 12.47 bookmarks rec. 15.83 resource rec. 19.32 Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 37
  38. 38. Q5: Zapamiętywanie Jakość odpowiedzi: JeromeDL - 2.78, DSpace - 2.44 Poprawność referencji: JeromeDL - 6, DSpace - 1 Satysfakcja: Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com
  39. 39. Czy chciałbyś dalej korzystać z tej biblioteki? 84.62% 46.15% JeromeDL DSpace Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com 39
  40. 40. Podsumowanie Technologie semantyczne i społeczne wspierają interoperacyjność bibliotek cyfrowych (również z innymi systemami) poprawiają wydajność i satysfakcję użytkowników JeromeDL - implementuje założenia semantycznych bibliotek cyfrowych dostępny na licencji open source komercyjne wsparcie ze strony Więcej informacji: http://www.jeromedl.org/ jeromedl-users@lists.sf.net http://semdl.corrib.org/Book/ http://semdl.corrib.org/Tutorial/ Copyright @ WETI PG; DERI, NUIG; KnowledgeHives.com

×