Your SlideShare is downloading. ×
"Na odsiecz zabytkom, grodom i twierdzom" Europejskie Dni Dziedzictwa - Skorogoszcz, 20 września 2009
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

"Na odsiecz zabytkom, grodom i twierdzom" Europejskie Dni Dziedzictwa - Skorogoszcz, 20 września 2009

1,190
views

Published on

Prezentacja multimedialna na obchody Europejskich Dni Dziedzictwa 20 września 2009 r. w Skorogoszczy. Autor: Dariusz Zięba …

Prezentacja multimedialna na obchody Europejskich Dni Dziedzictwa 20 września 2009 r. w Skorogoszczy. Autor: Dariusz Zięba
www.skorogoszcz.pl


0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,190
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1.  
  • 2.  
  • 3.
    • SKOROGOSZCZ - miejscowość położona na pograniczu historycznego Górnego i Dolnego Śląska, nieopodal ujścia Nysy Kłodzkiej do Odry. Jedno z najstarszych miasteczek na Śląsku.
    • Wymieniona w dokumentach już w 1223 roku. Prawa miejskie uzyskała ok.1271 roku.
    Flaga i herb Skorogoszczy
  • 4. Dokument o Skorogoszczy z 1223 r.
  • 5. Skorogoszcz
    • W roku 1383 Skorogoszcz określona została jako miasto i twierdza, jednak brak dokładniejszych wiadomości o rodzaju i rozmiarach umocnień istniejących w tamtych czasach.
  • 6. Skorogoszcz
    • Miejscowość zawdzięcza swój rozwój strategicznemu położeniu nad rzeką Nysą Kł. oraz wzdłuż ważnego szlaku handlowego Via Regia , biegnącego z Niemiec przez Wrocław, Kraków na Ukrainę. Na tej właśnie, najczęściej uczęszczanej drodze władcy śląska założyli komorę celną w Skorogoszczy.
  • 7. Skorogoszcz
    • Osada Skorogoszcz na mapie śląskich traktów była ważnym punktem militarnym; szlak służył podczas wojen do przemarszu wojsk, a w czasie pokoju karawanom kupieckim, w miejscu przeprawy przez rzekę, gdzie najłatwiej było przeprawić się i przewieźć towary.
  • 8. Komora celna
    • Książęca komora celna w Skorogoszczy ze względów naturalnych (most na Nysie Kł.) była dogodnym punktem do prawidłowej kontroli ruchu komunikacyjnego, gdyż trudno ją było obejść czy objechać.
    Zadaniem komory celnej w Skorogoszczy było pobieranie opłat od kupców wiozących towar do sprzedania. Funkcjonowanie komory celnej dawało księciu opolskiemu z pewnością duże dochody i stało na straży suwerenności jego terytoriom.
  • 9. Dokument o komorze celnej w Skorogoszczy z 1 X 1310 r.
  • 10. Skorogoszcz
    • Utrzymywanie takiego strategicznego miejsca wymagało z pewnością obsługi, która w Skorogoszczy mogła posiadać ufortyfikowany obiekt, być może jakąś wieżę mieszkalną na miejscu wcześniejszego grodu , która mogła stanowić jeden z elementów późniejszego zamku w Skorogoszczy.
    • W imieniu księcia bezpośrednią władzę nad komorą celną i swoją siedzibę mógł sprawować wójt dziedziczny.
  • 11.
    • Po śmierci ostatniego księcia opolskiego Jana II Dobrego księstwo opolsko-raciborskie przejęli austriaccy Habsburgowie.
    • W 1557 roku doszło do utworzenia posiadłości ziemskiej Skorogoszcz.
    • Siedzibą panujących w Skorogoszczy była samodzielna gmina zamkowa, która składała się z posiadłości rycerskiej, kilku domów mieszkalnych i zabudowań gospodarczych.
  • 12. Właściciele zamku
    • Pierwszymi, udokumentowanymi w XVI w. (ok. 1604 r.), posiadaczami Skorogoszczy byli bracia baronowie von Bees.
    • Po nich w 1672 r. zamek przechodzi wraz z miastem na barona Ferdynanda von Pawlowskiego.
    • Następnie dobra skorogoskie i zamek odziedziczył hrabia Johann Leopold von Verdugo-Tworog, a po jego śmierci 20 IV 1740 r. jego żona, która wyszła ponownie za mąż za hrabiego Magnusa Ludwiga Schack von Wittenau
  • 13. Pałac w Skorogoszczy w poł. XVIII w.
  • 14. Właściciele zamku
    • W 1795 r. zamek wraz z miastem kupuje szambelan dworu, hrabia Gottlieb Siegmunt von Zedlitz.
  • 15. Plan Skorogoszczy z poł. XVIII w. Rys.F.B.Werner
  • 16. Właściciele zamku
    • W 1805 r. hrabia von Zedlitz zbył skorogoskie włości hrabiemu Aleksandrowi von Wartensleben.
    • Kolejny „Pan na Skorogoszczy” – niejaki Glauer, w 1825 r. sprzedał zamek Skorogoszcz wraz z Błażejowicami i Chróściną za 67150 talarów.
    • W 1825 r. nowy właściciel główny dyrektor poczty z Wrocławia Schwürz. Dokonał gruntownej przebudowy zamku w Skorogoszczy, dobudowując dwie wieże zamkowe. Zamek ten, jak na owe czasy, był bardzo okazały.
  • 17. Widok wież zamkowych z za Nysy Kłodzkiej (ok.1900 r.)
  • 18. Barokowy pałac w Skorogoszczy (stan z 1904r.)
  • 19. Właściciele zamku
    • W roku 1842 Skorogoska posiadłość zamkowa znalazła nowych właścicieli w osobach Carla i Juliusa (ojciec i syn) Hörleinów za sumę 85 000 talarów.
    • Kolejni nabywcy dóbr skorogoskich wnosili na swoich włościach masywne, murowane budynki gospodarcze.
    • Należy zaznaczyć, że do posiadłości skorogoskich (Herrschaft Schurgast) należało wówczas także dominium Skarbiszów.
    • W roku 1844 dobra skorogoskie, za sumę 105 000 talarów, przeszły w ręce rotmistrza von Spiegel.
    • W 1862 r. skorogoski majątek kupuje porucznik Fryderyk von Cramon.
  • 20. Pocztówka ze Skorogoszczy
  • 21. Właściciele zamku
    • W 1874 roku możny ród górnośląskich Schaffgotschów z Kopic k/Grodkowa powiększył swe dobra o posiadłości w Mikolinie, Zawadzie (obecnie część Golczowic) o Golczowice i Skorogoszcz. Siedziba tych dóbr mieściła się na zamku w Skorogoszczy. Właścicielką tych nowych nabytków majątkowych została hrabina Elisabeth (1862 – 1952 r.), córka Hansa Urlicha von Schaffgotscha i Joanny Gryzik von Schomberg-Godula.
    • Hrabina Elisabeth zarządzała skorogoskimi dobrami wraz ze swym mężem baronem Ottonem von Ketteler (1851-1889 r.), pochowanym na cmentarzu w Skorogoszczy.
  • 22. Krzyż nagrobny barona von Ketteler
  • 23.
    • Po śmierci barona wdowa Hrabina Elisabeth w 1892 r. wychodzi ponownie za mąż za hrabiego Kaspra von Korff-Kerssenbrock (1852-1928), pochowanego na cmentarzu w Skorogoszczy.
    • Hrabina z obu tych małżeństw miała dwanaścioro dzieci.
    Rodzina von Karssenbrocków w 1901 r.
  • 24. Hrabiowie Elisabeth i Kasper von Kerssenbrock- rok 1892
  • 25. Herb hrabiów von Kerssenbrock
  • 26.
    • Początkowo hrabiowie mieszkali w starym barokowym zamku, który z biegiem czasu okazał się niewygodny i mocno zawilgocony.
  • 27. Barokowy Pałac w Skorogoszczy
  • 28. Nowy pałac
    • W 1910 r. von Kerssenbrockowie wybudowali nowy zamek w Skorogoszczy, który został zaprojektowany przez wrocławskich architektów Alfreda Bottchera i Richarda Gaze.
  • 29. Pałac
    • Ostatecznie wznoszenie nowego pałacu ukończono w 1913 r. Wybudowanie rezydencji w stanie surowym kosztowało ok. dwóch milionów marek.
    Do pałacu, przez park, wiodła główna aleja klonowa, po bokach której stały stylowe latarnie, a przed wejściem do rezydencji był pielęgnowany półokrągły trawnik.
  • 30. Aleja parkowo-pałacowa
  • 31. Pałac
    • Budowla była imponująca, solidna, trzypiętrowa. Nad wejściem w fasadzie głównej nad duża werandą wznosiły się cztery potężne kolumny, a w tympanonie widniały dwa hrabiowskie herby rodowe.
  • 32. Fasada Pałacu
  • 33. Wnętrza
    • Przez werandę wchodziło się do szerokiego hollu. Tu po prawej stronie mieściła się dobrze wyposażona kaplica zamkowa.
    Kaplica
  • 34. Wnętrza
    • Inne parterowe pomieszczenia używane były na biuro, pokój przyjęć, pokoje mieszkalne, salon, kuchnię itp.
    • Z holu marmurowe schody prowadziły na pierwsze piętro, a tam znajdowały się kolejne pomieszczenia.
  • 35. Pałac w swej okazałości
  • 36. Pałac
    • O wielkości tej nowej rezydencji niech świadczy fakt, że podczas polowań na zamku w Skorogoszczy mogło przebywać ok. 300 gości.
    • Skorogoszcz mogła się więc poszczycić niezwykłym obiektem architektonicznym z bogatą historią.
  • 37.
    • Ostatecznie, z powodu kryzysu gospodarczego, początkiem lat trzydziestych hrabiowska rodzina przeprowadziła się do skromniejszej rezydencji, położonej w zachodniej części Skorogoszczy - do willi nad Kanałem Młyńskim (obecnie budynek Domu Dziecka).
  • 38.
    • Dotychczasową rezydencję-nowy klasycystyczny zamek przekazali Misjonarzom z Mariannhill, którzy we wrześniu 1933 r. urządzili w nim seminarium misyjne.
    Pierwszym rektorem skorogoskiego seminarium został o.Marzelin Bruno (1879-1938), spoczywający na naszym cmentarzu. Liczba seminarzystów dochodziła nawet do stu osób. Jednym z wykładowców był tu, znany starszym mieszkańcom, o.Paweł Ozimek.- powojenny proboszcz parafii Skorogoszcz.
  • 39. Studenci Seminarium Misyjnego CMM w skorogoskim parku (rok szkolny 1934/35)
  • 40. Ostatnie lata pałacu
    • Jednak w 1940 r. hitlerowskie władze zamknęły seminarium mieszczące się skorogoskim zamku. Urządzono tu obóz przejściowy dla 1300 niemieckich przesiedleńców z Wołynia, Bukowiny,Rumuni i Besarabii.
    • W latach 1942-43 pałac zmodernizowano na dom wypoczynkowy dla SS-manów. W czasie działań frontowych styczeń-luty 1945 r. pałac został uszkodzony przez pociski artyleryjskie.
    • Jak wspomina w swoim pamiętniku z marca 1945 r. o.Gerard Wojaczek:
      • „ ...Ku wielkiej mojej żałości płomienie również strawiły Dom Misyjny-pałac. Nieme i puste stały zewnętrzne mury i kominy jak skarżący ku niebu świadkowie...”
  • 41. Ruiny skorogoskiego zamku, lata 60-te XX wieku
  • 42. Ostatnie lata pałacu
    • O.G.Wojaczek - ostatni rektor skorogoskiego seminarium - oraz o.Paweł Ozimek próbowali wraz z parafianami „podnieść z ruin” zniszczony pałac jednak decyzja władz państwowych była nieubłagalna - obiekt należy rozebrać, a materiał rozbiórkowy przekazać na Społeczny Komitet Odbudowy Stolicy i Kraju.
  • 43. Ruiny pałacu
  • 44. Rozbiórka pałacu
    • Mówiąc za prof. Stanisławem S.Nicieją przykład pałacu w Skorogoszczy „...Pokazuje równocześnie jak zły czas, pozbawieni wrażliwości i estetyki ludzie oraz zwykła gnuśność, lenistwo i niefrasobliwość okrutnie doświadczyła ten obiekt, zamieniając go w ruinę a następnie ścierając doszczętnie z powierzchni ziemi”
  • 45.
    • W styczniu 1945 r. hrabiowska rodzina opuściła Skorogoszcz przed zbliżającym się frontem sowieckim.
    • Po ostatnich „Panach na Skorogoszczy” pozostało w okolicy:
      • kilkadziesiąt budynków mieszkalnych i gospodarczych,
      • szczątkowa zabudowa przypałacowa (min. budynek szkolny w parku),
      • szpital (obecnie przedszkole),
      • magazyn gorzelniany,
      • hala tartaku
      • hydrofornia wraz ze strzelistą wieżą ciśnień
      • budynek Domu Dziecka.
  • 46.
    • Zespół parkowo-pałacowy oraz folwarczny związany z pałacem, który niegdyś tu istniał, jest dziś najbardziej wyróżniającym się elementem kulturowym w Skorogoszczy.
    Zespół folwarczny Park
  • 47. Szkoła w miejsce pałacu
  • 48. TWIERDZA SKOROGOSZCZ FESTUNG SCHURGAST
    • Wykorzystując trudną sytuację w Austrii, do której należał także Śląsk, król pruski Frydery II w grudniu 1740 r. najechał Śląsk zapoczątkował pierwszą wojnę śląską.
    • Jednym z najbardziej pamiętnych wydarzeń w dziejach Śląska było rozgromienie przez wojska pruskie cesarskiej armii austriackiej w bitwie pod Małujowicami k/ Brzegu w dn.10.IV 1741r
  • 49. Maria Teresa Habsburg - arcyksiężna austriacka
  • 50. Król Prus Fryderyk II
  • 51. Twierdza Skorogoszcz
    • 30 Listopada 1741 r. odbyło się spotkanie króla pruskiego Fryderyka II z jego generałami zdecydowano o usytuowaniu twierdzy przy ujściu Nysy Kłodzkiej do Odry pod Skorogoszczą.
  • 52. Feldmarszałek pruski Curt Christoph von Schwerin - pomysłodawca budowy Twierdzy Schurgast/Skorogoszcz
  • 53. Twierdza Skorogoszcz
    • Korzyści z budowy:
    • kontrola okolicy po obu stronach rzeki,
    • zabezpieczenie żeglugi na Odrze,
    • arsenał broni dla dodatkowych rekrutów,
    • brak oporu zamożnego mieszczaństwa, jak miało to miejsce np. w Nysie,
    • możliwość rozbudowy twierdzy we wszystkie strony,
    • niskie koszty wykonania twierdzy (Generał Schwerin uważał, że twierdza powinna mieć umocnienia z drewna i palisady, które dawały większy opór w razie bombardowania, niż mury z cegły).
  • 54. Twierdza Skorogoszcz
    • Jednak w 1742 r. w związku z podpisaniem pokoju niemalże cały Górny Śląsk przypadł Prusom i Nysa Kłodzka pod Skorogoszczą straciła swe strategiczne znaczenie. Plany Feldmarszałka C.Ch. von Schwerina - wielkiego orędownika budowy twierdzy w Skorogoszczy zostały odłożone.
    • W 1743 roku przystąpiono jednak ponownie do realizacji budowy Twierdzy Skorogoszcz. Wtedy to w Skorogoszczy zjawił się ze swoim sztabem i budowniczymi pułkownik inżynier Gerard Cornelius Walrawe (1720-1773), z pochodzenia holender. Doświadczony budowie i przebudowie twierdzy w Koźlu, Kłodzku, Głogowie, Nysie, Świdnicy, Szczecinie, Magdeburgu i innych. Zmarł jako więzień swojego dzieła w Magdeburgu.
  • 55. Plan Twierdzy Skorogoszcz z 1743 r. W 1743 r. rozpoczęto roboty ziemne przy budowie fortu na prawym brzegu Nysy Kłodzkiej. Na całość miały składać się trzy forty: na lewym i prawym brzegu Nysy Kłodzkiej i trzeci na prawym brzegu Odry, na północ od Kolonii Popielowskiej.
  • 56.
    • Charakterystyka twierdzy:
    • dopasowanie budowli do warunków terenu,
    • W twierdzy tej wykorzystano, podobnie jak w forcie Owcza Góra w Kłodzku, tzw. narys moguncko-wurzburski, pośredni między formą bastionu i kleszcza. Charakteryzował się on cofniętymi barkami bastionów, równoległymi lub prawie równoległymi do czół. Wspomniany system kleszczowo-bastionowy Twierdzy Schurgast/Skorogoszcz wznoszony był na planie przypominającym gwiazdę. Walrawe w mistrzowski sposób wykorzystywał wyniosłości i zagłębienia terenu.
  • 57. Forty
    • Obok twierdzy właściwej powstać miały forty rozlokowane przy ważnych drogach, mostach, rzekach i wzniesieniach terenu. Atakujące armie wroga miały rozpadać się na wiele mniejszych grupek i potrzebowały o wiele więcej siły do oblężenia twierdzy. Zasada obrony twierdzy polegała na dostatecznym ostrzeliwaniu przedpola.
  • 58.
    • Najmocniejszy - główny fort miał być gotowy w 1744 r., dwa pozostałe w 1745 r. Gdy w 1744 r. rozpoczęły się na nowo walki pomiędzy Austrią i Prusami na terytorium Górnego Śląska, musiano wtedy przerwać prace przy budowie skorogoskiej twierdzy, pomimo tego, że pierwszy fort był prawie ukończony. Po podpisaniu pokoju w 1745 r. ostatecznie zrezygnowano z planów fortyfikacyjnych w okolicach Skorogoszczy.
  • 59.
    • Rozbudowa fortyfikacji pod Skorogoszczą mogła się przyczynić do dynamicznego rozwoju tego miasteczka.
    • Tylko gruntowne studia, np. berlińskich materiałów archiwalnych, mogą dać pełniejszy obraz wznoszonej, lecz nie do końca ukończonej twierdzy w Skorogoszczy. Bowiem dziś w terenie bardzo trudno dopatrzeć się jakichkolwiek śladów po tych umocnieniach.
    Hipotetyczne rozmieszczenie fortów. Źródło zdjęcia: www.zumi.pl
  • 60.
    • "Narody tracąc pamięć tracą życie"
    DZIĘKUJĘ ZA UWAGĘ !