Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comMuïc luïc:PHAÀN 1:          UNIX CÔ SÔÛBaøi 1. Khôûi ñoäng UNIX1.1     ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com8.3     Ñoåi höôùng keùp ñaàu ra chuaånBaøi 9. Cô cheá thay theá cuûa S...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 3. Quaûn lyù file3.1      Môû moät file3.2      Taïo moät file3.3 ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com                             PHAÀN 1: UNIX CÔ SÔÛBaøi 1. Khôûi ñoäng UN...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        $wc      -ld /etc/passwd /etc/group        32       1139 etc/pa...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com          uname<CR>          who | wc<CR>10.   Keát thuùc phieân laøm v...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 2. Laøm vieäc vôùi fileNoäi dung: Caùc khaùi nieäm cô baûn veà fil...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com         cd      chuyeån ñeán thö muïc caàn ñeán (change directory)    ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com         $ls     -a         .         ..Leänh mkdir taïo moät thö muïc ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    -   Kyù töï ‘>’ ñoåi höôùng, thay vì ñeán ñaàu ra chuaån (standard ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi taäp:    1. Xem teân thö muïc ñang laøm vieäc:                 pwd...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 3. Baûo veä caùc file cuûa ngöôøi söû duïng:Noäi dung : moâ taû cô...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    user2               3001            300              /users/user2  ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com                                        nuucp    mail                6 ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com       -rwxrwxr-x         8         bin     bin       60152 Mar 8      ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com         drwxr-xr-x        2        user2 stagiair                32   ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        $>       titi        $ll      titi        -rw-------      1    ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com          Ñaët quyeàn chaïy ñöôïc (executable) cho 2 files treân.      ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 4: Sao cheùp, chuyeån, lieân keát vaø tìm kieám file.Noäi dung: ca...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com           $cd    ../copie           $ls    -l           total 4       ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        $pwd        /users/user2        $ls   -l        total 2        ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com       $ls    -l       appli       total 1       -rw-rw-r-- 2    user2 ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com       /users/user1/file1       $ll       total 3       -rw-rw-r-- 1   ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 5: Thoâng tin giöõa nhöõng ngöôøi söû duïngNoäi dung: giôùi thieäu...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com                 p                print                 s [file]       ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 6: Söû duïng chöông trình soaïn thaûo vi möùc cô sôûNoäi dung: giô...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com6.1.2 Ra khoûi vi:Muoán ra khoûi vi vaø ghi file coù theå duøng moät tr...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    Enter ñaàu doøng tieáp    -        ñaàu doøng treân    0(null) veà ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    -   tìm daõy kyù töï:        /                 kyù hieäu chieàu tìm...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        U                 xoaù taát caû thay ñoåi ñaõ laøm treân doøng ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com                 $fc      -lr      (danh saùch theo thöù töï ngöôïc laï...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comChuyeån cursor tôùi kyù töï “D” cuûa “Dupont”:hoaëc:             Xxxxxx...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 7 Shell_scriptNoäi dung: giôùi thieäu shell, tieán trình (process)...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    -   Tieán trình do ngöôøi söû duïng taïo ra.Caùc tieán trình ñöôïc ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        $sh     -x      procThí duï:    - duøng “-x”:              $cat...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com7.2 Caùc loaïi Shell UNIXCoù 3 loaïi shell UNIX:        csh        cuûa...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 8: Ñoåi höôùng (Redirection)Noäi dung: caùc luoàng döõ lieäu vaøo/...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com         maø leänh naøy caàn ñoïc         STRING         $Thí duï: duøn...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comThí duï:         $ps -ef | tee file_ps | grep $LOGNAMECoù theå duøng te...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 9: Cô cheá thay theá cuûa ShellNoäi dung: caùch thao taùc vôùi caù...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comVôùi caùch theå hieän tham soá cuûa shell_script baèng $n, ta chæ coù t...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    - baûng caùc xaâu kyù töï    - baûng caùc soá nguyeânThí duï:    - ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com          $print ${var-val1}      hieån thò giaù trò cuûa var, neáu bie...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comLeänh read-only cho pheùp baûo veä moät bieán. Ta chæ coù theå ñoïc maø...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        $ls     *.*        a.out        try.o        file1.c        $ls...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com         `leänh` hoaëc $(leänh)Ta coù theå duøng caùch theå hieän treân...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        nom=jean                            thoâng dòch bieán        $e...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com          copy_file file1 file2 user groupGôïi yù: söû duïng caùc leänh...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 10: Moâi tröôøng cuûa ShellNoäi dung: caùc lôùp bieán cuûa Shell, ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com10.3.2 Thöïc hieän moät shell_script trong shell cha:Thöïc hieän moät s...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 11 Laäp trình möùc cô sôû döôùi UNIXNoäi dung: caùc pheùp thöû, so...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com        test     -w      filename         0        neáu file toàn taïi ...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com    - file1 vaø file2 toàn taïi vaø chæ ñoïc ñöôïc    vaø    - file 3 t...
Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com                 else         fic) Caùc toaùn töû | | vaø &&Trong tröôø...
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Giao trinh unix
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Giao trinh unix

184
-1

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
184
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Giao trinh unix

  1. 1. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comMuïc luïc:PHAÀN 1: UNIX CÔ SÔÛBaøi 1. Khôûi ñoäng UNIX1.1 Baét ñaàu phieân laøm vieäc1.2 Keát thuùc phieân laøm vieäc1.3 Caùch duøng leänh cuûa UNIXBaøi 2. Laøm vieäc vôùi file.2.1 Toå chöùc file2.2 Di chuyeån giöõa caùc thö muïc2.3 Caùc thao taùc cô sôû vôùi caùc thö muïc2.4 Caùc thao taùc cô sôû vôùi file thöôøngBaøi 3. Baûo veä caùc file cuûa ngöôøi söû duïng3.1 Moâ taû ngöôøi söû duïng3.2 Moâ taû nhoùm ngöôøi söû duïng3.3 Baûo veä caùc file vaø caùc thö muïcBaøi 4. Sao, chuyeån, lieân keát vaø tìm kieám file4.1 Sao cheùp file4.2 Chuyeån vaø ñoåi teân file4.3 Taïo lieân keát vôùi file4.4 Tìm kieám fileBaøi 5. Thoâng tin giöõa nhöõng ngöôøi söû duïng5.1 Thoâng tin baèng leänh mail5.2 Thoâng tin baèng leänh writeBaøi 6. Söû duïng chöông trình soaïn thaûo vi6.1 Khôûi ñoäng vi6.2 Soaïn thaûo vaên baûnBaøi 7. Shell script7.1 Quaûn lyù tieán trình7.2 Laäp caùch thöùc cho shell script7.3 Caùc shell UNIXBaøi 8. Ñoåi höôùng (redirection)8.1 Vaøo/ra chuan8.2 Chuyeån ñoåi döõ lieäu giöõa caùc tieán trình 1
  2. 2. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com8.3 Ñoåi höôùng keùp ñaàu ra chuaånBaøi 9. Cô cheá thay theá cuûa Shell9.1 Truyeàn tham soá9.2 Caùc bieán Shell9.3 Caùc kí töï ñaëc bieät9.4 Laáy keát quaû cuûa moät leänh9.5 Caùc qui taéc thay theá cuûa ShellBaøi 10. Moâi tröôøng cuûa Shell10.1 Moâi tröôøng10.2 Caùc bieán ñònh nghóa tröôùc10.3 Caùc bieán chungBaøi 11. Laäp trình möùc cô sôû döôùi UNIX11.1 Caùc pheùp thöû trong Shell11.2 Laäp trình moät caáu truùc coù ñieàu kieän11.3 Laäp trình moät chu trìnhBaøi 12. Tín hieäu vaø ñoàng boä12.1 Quaûn lyù caùc tín hieäu12.2 Quaûn lyù caùc tieán trình12.3 Ñeä quiPHAÀN 2 LAÄP TRÌNH C DÖÔÙI UNIXBaøi 1. Giôùi thieäu chung1.1 Caùc lôøi goïi heä thoáng1.2 Chuû thöïc vaø chuû thöïc quyeàn cuûa tieán trình1.3 Ñònh nghóa caùc tham bieán chöông trình1.4 Moät soá ñònh nghóa khaùcBaøi 2. Quaûn lyù tieán trình2.1 Nhaän bieát tieán trình2.2 Nhaän bieát chuû tieán trình2.3 Thay ñoåi chuû vaø nhoùm chuû2.4 Taïo moät tieán trình2.5 Caùc haøm goïi moät tieán trình thay theá2.6 Ñoàng boä tieán trình2.7 Möùc öu tieân cuûa tieán trình2.8 Nhoùm caùc tieán trình 2
  3. 3. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 3. Quaûn lyù file3.1 Môû moät file3.2 Taïo moät file3.3 Ñoùng file3.4 Ñaët maët naï caùc quyeàn thaâm nhaäp file3.5 Ñoïc file3.6 Ghi file3.7 Di chuyeån con troû file3.8 Caáu truùc moät inode3.9 Taïo moät inode3.10 Thay ñoåi quyeàn thaâm nhaäp3.11 Thay ñoåi chuû sôû höõu hoaëc nhoùm3.12 Thay ñoåi thö muïc laøm vieäc 3
  4. 4. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com PHAÀN 1: UNIX CÔ SÔÛBaøi 1. Khôûi ñoäng UNIXNoäi dung: Laøm quen vôùi heä ñieàu haønh UNIX. Baét ñaàu, keát thuùc phieân laøm vieäc, chaïy moät soá leänh ñaëc tröng.1.1 Baét ñaàu phieân laøm vieäc:Baät coâng taéc nguoàn cuûa terminal (trong heä thoáng cuûa NLC laø Xterm sau khi duøngExceed keát noái vôùi UNIX server), khoaûng moät giaây sau treân maøn hình hieän doøng thoângbaùo: Login:Haõy nhaäp vaøo teân (user name) khi keát thuùc baèng phím Enter. Neáu ngöôøi söû duïng coùduøng maät khaåu (passwor), treân maøn hình seõ hieän doøng: Password:Haõy vaøo maät khaåu cuûa mình vaø keát thuùc baèng phím Enter.Neáu teân (vaø maät khaåu neáu coù) ñöôïc vaøo ñuùng, terminal ñoù seõ ñöôïc noái vôùi maùy chuû vaøtreân maøn hình seõ hieän kyù töï: $ñoù laø daáu nhaéc cuûa Shell.Maät khaåu ñaûm baûo an toaøn cho moãi phieân laøm vieäc. Ta coù theå thay ñoåi maät khaåu baèngleänh passwd. Maät khaåu phaûi daøi ít nhaát 6 kyù töï, ít nhaát phaûi coù 2 kyù töï alphabet, phaûikhaùc vôùi teân (user name) ít nhaát 3 kyù töï, daøi toái ña 13 kyù töï.1.2 Keát thuùc phieân laøm vieäc:AÁn CTRL + D (giöõ phím CTRL vaø goõ phím D) hoaëc goõ leänh $exitñeå keát thuùc phieân laøm vieäc.1.4 Caùch duøng leänh cuûa UNIX: - Cuù phaùp cô baûn ñeå chaïy moät leänh cuûa UNIX nhö sau: $teânleänh [-tuyø choïn][ñoái soá 1]…[ñoái soá n]Thí duï:wc laø leänh ñeám vaø hieån thò soá doøng, töø vaø kyù töï cuûa moät file. Ta coù theå chaïy leänh wcnhö sau $wc /etc/passwd 32 37 1139 etc/passwd $wc -l /etc/passwd 32 etc/passwd 4
  5. 5. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $wc -ld /etc/passwd /etc/group 32 1139 etc/passwd 15 337 etc/group 47 1476 total - Caùc thoâng baùo loãi khi goïi leänh: Neáu leänh khoâng toàn taïi hoaëc khoâng tìm thaáy: $data data not found Neáu cuù phaùp cuûa leänh bò goõ sai: $wc -m /etc/group usage: wc [-clw][name…]Baøi taäp:Chuù yù: Kyù hieäu <CR> töôïng tröng cho vieäc goõ phím Enter. 1. Haõy baét ñaàu phieân laøm vieäc vôùi teân (username) cuûa baïn. 2. Ñôïi khi daáu nhaéc cuûa heä thoáng xuaát hieän (daáu $), goõ vaøo date<CR> 3. Gaùn maät khaåu cho teân: passwd<CR> 4. Lieät keâ teân nhöõng ngöôøi ñang söû duïng heä who<CR> 5. Xem ai laø ngöôøi ñang laøm vieäc taïi terminal: who am I<CR> whoami<CR> 6. Xem teân terminal maø ta ñang laøm vieäc treân ñoù: tty<CR> 7. Hieån thò caùc thoâng baùo leân maøn hình: echo “Xin chao” <CR> echo “Chao” <CR> echo “Dau nhac ket thuc boi $ xuat hien sau Chao” <CR> echo “Hom nay la ngay:”;date<CR> echo “Hai lenh tren 1 dong cach nhau boi dau ;” <CR> 8. Duøng leänh cal (lòch): cal 01 1900<CR> cal 01<CR> cal 1900<CR> cal 1900 | more<CR> 9. Moät vaøi leänh khaùc: logname<CR> 5
  6. 6. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com uname<CR> who | wc<CR>10. Keát thuùc phieân laøm vieäc: Ctrl D (giöõ phím Ctrl vaø goõ D) hoaëc exit<CR> 6
  7. 7. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 2. Laøm vieäc vôùi fileNoäi dung: Caùc khaùi nieäm cô baûn veà file cuûa UNIX, toå chöùc cuûa caùc file treân ñóa, caùcthao taùc vôùi file.2.1 Toå chöùc file:2.1.1 Caùc kieåu fileUNIX coù 3 kieåu file:-File bình thöôøng (ordinary file): laø moät taäp hôïp thoâng tin (ASCII text hoaëc binary).-File thö muïc (directory file): chöùa danh saùch caùc teâncoù theå truy nhaäp tôùi thí duï nhöcaùc file bình thöôøng, caùc file ñaëc bieät hoaëc caùc thö muïc con.-File ñaëc bieät (special file): laø caùc file lieân quan tôùi caùc thieát bò ngoaïi vi cöùng vaø/hoaëccô cheá truyeàn tin.Thí duï: Baøn phím laø moät file ñaàu vaøo(input file). Maøn hình laø moät file ñaàu ra (output file). Maùy in laø moät file ñaàu ra.2.1.2 Toå chöùc cuûa caùc fileCaùc file cuûa UNIX ñöôïc toå chöùc theo daïng caây (tree). Thö muïc goác (root) cuûa caâyñöôïc bieåu dieãn baèng kyù töï /.Caáu truùc caây cô sôû cuûa heä UNIX ñöôïc boá trí nhö sau:Kyù hieäu file bình thöôøngKyù hieäu file thö muïcKyù hieäu file ñaëc bieät / unix bin etc dev users usr user1 user2 Hình 1: Caáu truùc caây cô sôû cuûa UNIX2.2 Di chuyeån giöõa caùc thö muïc:Ñeå di chuyeån giöõa caùc thö muïc trong caây cuûa UNIX, ta duøng 2 leänh sau ñaây: 7
  8. 8. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com cd chuyeån ñeán thö muïc caàn ñeán (change directory) pwd hieån thò teân thö muïc ñang laøm vieäc (print working directory)Taïi thôøi ñieåm baét ñaàu phieân laøm vieäc, ta ôû trong thö muïc tieáp nhaän (HOME directory).Muoán xem teân thö muïc tieáp nhaän naøy, ta duøng leänh pwd.Thí duï: user1 coù thö muïc tieáp nhaän laø /users/user1 $pwd /users/user1Ñeå di chuyeån giöõa caùc thö muïc ta duøng leänh cd vôùi teân thö muïc caàn chuyeån ñeán. $cd /usr/bin $pwd /usr/bin $cd .. $pwd /usrÑeå veà thö muïc tieáp nhaän khi ta ñang ôû baát kyø ñaâu, goõ: $cd $pwd /users/user12.3 Caùc thao taùc cô sôû vôùi thö muïc:2.3.1 Xem noäi dung thö muïc: - Xem noäi dung thö muïc hieän ñang laøm vieäc: $ls - Xem noäi dung thö muïc khaùc, chaúng haïn thö muïc /bin: $ls /bin - Xem theâm thoâng tin cuûa caùc file trong thö muïc: $ls -l hoaëc $ll - Xem teân caùc file trong thö muïc theo coät: $lcKhi duøng leänh ls –l ta coù theå phaân bieät caùc kieåu file baèng caùch xem kyù töï ñaàu cuûa doønghieån thò, neáu laø: d : file thö muïc. - : file bình thöôøng c hoaëc b : file ñaëc bieät2.3.2 Taïo thö muïc:Ñeå taïo moät thö muïc môùi, ta duøng leänh mkdir (make directory): $mkdir index $cd index 8
  9. 9. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $ls -a . ..Leänh mkdir taïo moät thö muïc vôùi 2 ñaàu vaøo (entry) - baûn thaân thö muïc coù teân ñaõ cho. - thö muïc . lieân heä vôùi thö muïc ñöôïc taïo ôû treân - thö muïc . . lieân heä vôí thö muïc cha.2.3.3 Xoùa thö muïc:Ñeå xoaù moät thö muïc ta duøng leänh rmdir (remove directory): $rmdir indexNeáu muoán xoaù thö muïc khoâng roãng, phaûi duøng leänh rm vôùi tuyø choïn r $rm -ri thumuc2.4 Caùc thao taùc cô sôû vôùi file thöôøng:2.4.1 Nhaän bieát moät file thöôøng:Leänh file phaân tích noät dung cuûa moät file vaø hieån thò tính chaát cuûa thoâng tin chöùa trongfile: $file /etc/passwd /etc/passwd: ascii text $file /bin/ls /bin/ls: 680x0 executable 32 bits page aligned striped2.4.2 Xem noäi dung moät file thöôøng ASCII:Coù theå duøng moät trong caùc leänh sau: cat duøng ñeå xem noäi dung caùc file nhoû. pg hoaëc more xem noäi dung caùc file lôùn theo trang. $cat teân file $pg teân file $more teân file2.4.3 Taïo moät file thöôøng ASCIITaïi Shell cuûa UNIX ta coù theå deã daøng taïo moät file thöôøng ASCII text baèng caùch duøngleänh cat $cat >text_file abcdef 123456 <Ctrl + D> $ 9
  10. 10. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com - Kyù töï ‘>’ ñoåi höôùng, thay vì ñeán ñaàu ra chuaån (standard output) ‘ ‘ ñeán file ñöôïc quy ñònh ngay sau ‘>’. ÔÛ ñaây caùc kyù töï goõ vaøo ñöôïc ghi vaøo file ‘text_file’. - Leänh cat, neáu khoâng coù ñoái soá (argument), seõ coi baøn phím laø ñaàu vaøo chuaån. - Goõ <Ctrl + D> taïi doøng troáng cuoái cuøng keát thuùc vieäc vaøo soá lieäu. < (1) >Stdin KEYBOARD cat FILE stdout CONSOLE stderr 2> Hình 2 : ñoåi höôùng ñaàu vaøo/ra chuaånCaùch vieát teân file khi taïo file: - ñoä daøi + teân file cuûa UNIX sys V daøi toái ña 14 kyù töï + teân file cuûa BERKELEY, baét ñaàu töø version BSD 4.2. coù theå daøi ñeán 256 kyù töï. - khoâng coù söï haïn cheá duøng kyù töï naøo khi vieát teân file, song ta caàn chuù yù vaøi ñieåm sau: + khoâng duøng caùc kyù töï ñaëc bieät (tröø daáu chaám ‘.’ hoaëc daáu gaïch döôùi ‘_’) vì phaàn lôùn caùc kyù töï ñoù ñöôïc duøng trong cuù phaùp cuûa leänh Shell. + file coù teân baét ñaàu baèng daáu chaám ‘.’ laø file aån (hidden). + kyù töï vieát thöôøng khaùc vôùi vieát hoa.Vieát teân file baèng caùch duøng caùc metacharacter (? Vaø *) - kyù töï ‘*’ thay theá moät xaâu kyù töï - kyù töï ‘?’ thay theá moät kyù töïThí duï: $ll /bin/c* $ll /bin/c?2.4.4 Xoaù moät file thöôøng:Leänh : rmCoù theå duøng leänh rm vôùi caùc tuyø choïn sau: -i coù hoûi ñaùp ñeå khaúng ñònh -f khoâng coù hoûi ñaùp. Tuyø choïn naøy raát nguy hieåm, chæ nhöõng ngöôøi söû duïngcoù kinh nghieäm vaø caån thaän môùi neân duøng. $rm text_file $rm -i text_file 10
  11. 11. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi taäp: 1. Xem teân thö muïc ñang laøm vieäc: pwd<CR> 2. Xem noäi dung cuûa thö muïc ñang laøm vieäc: ls –l<CR> 3. Taïo file vaên baûn tintin: cat > tintin<CR> blabla<CR> BLABLA<CR> end<CR> CTRL + D (giöõ phím Ctrl vaø goõ phím D) 4. Xem noäi dung file tintin: cat tintin<CR> 5. Xem noäi dung caùc thö muïc /bin /usr/bin /dev ll /bin<CR> hoaëc ls -C /bin hoaëc ll /bin | pg 6. Taïo 2 thö muïc d1 vaø d2 mkdir d1 d2<CR> 7. Chuyeån thö muïc laøm vieäc ñeán d1 8. Taïo moät file trong thö muïc d1 9. Trôû veà thö muïc tieáp nhaän (HOME directory) cd<CR> 10. Xem noäi dung thö muïc ñang laøm vieäc: ls -l hoaëc ll ls ll -R (xem noäi dung caû caùc thö muïc con) lc 11. Xoaù thö muïc d1: rm d1/* rmdir d1 Hoaëc rm -ri d1 11
  12. 12. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 3. Baûo veä caùc file cuûa ngöôøi söû duïng:Noäi dung : moâ taû cô cheá baûo veä file cuûa UNIX : ngöôøi söû duïng, nhoùm ngöôøi söû duïng, caùc quyeàn thaâm nhaäp file3.1 Moâ taû ngöôøi söû duïng:3.1.1 Khaùi nieäm :Moät ngöôøi söû duïng ñöôïc moâ taû baèng caùc thoâng tin sau: - teân - [maät khaåu (neáu coù] - soá nhaän daïng (uid : user identify number) - soá cuûa nhoùm (gid : group identify number) - [chuù thích] - thö muïc tieáp nhaän (HOME directory) - [teân chöông trình cho chaïy luùc baét ñaàu teân laøm vieäc]Caùc thoâng tin treân ñöôïc chöùa trong file /etc/passwd3.1.2 Leänh defuser:Leänh naøy ôû trong danh muïc /etc, noù cho pheùp: - hieån thò danh saùch nhöõng ngöôøi söû duïng. - theâm ngöôøi söû duïng môùi (chæ nhöõng ngöôøi quaûn trò heä thoáng coù quyeàn) $cat /etc/passwd | pg root : RKgSspHwm.PB.:0:3:0000-Admin000,,,:/: date::18:1::/:/bin/date tty::19:1::/:/bin/tty user1::3000:300::/users/user1: user2::3001:300::/users/user2: $/etc/defuser | pg USER UID GID HOMEDIR SHELL root 0 3 / daemon 1 12 / bin 2 2 /bin sys 3 3 /usr adm 4 4 /usr/adm date 18 1 / /bin/date tty 19 1 / /bin/tty sync 20 1 / /bin/sync securadm 11 11 /etc/secure/bin lp 71 2 /usr/spool/lp user1 3000 300 /users/user1 /bin/ksh 12
  13. 13. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com user2 3001 300 /users/user2 /bin/ksh3.2 Moâ taû nhoùm ngöôøi söû duïng3.2.1 Khaùi nieäm :Moät nhoùm ngöôøi söû duïng laø taäp hôïp cuûa moät soá ngöôøi söû duïng coù theå duøng chung caùcfile cuûa nhau.Moät nhoùm ngöôøi söû duïng ñöôïc moâ taû baèng caùc thoâng tin sau: - teân cuûa nhoùm - [maät khaåu] - soá cuûa nhoùm (gid : group identify number) - [danh saùch nhöõng ngöôøi khaùch (guest)]Caùc thoâng tin treân ñöôïc chöùa trong file /etc/group3.2.2 Leänh defgrp:Leänh naøy ôû trong thö muïc /etc, noù cho pheùp: - hieån thò danh saùch caùc nhoùm ngöôøi söû duïng. - theâm nhoùm môùi (chæ ngöôøi quaûn trò heä thoáng môùi coù quyeàn). $cat /etc/group public :: 100 : invite animator :: 200 : stagiaires :: 300 : $/etc/defgrp GRP GID USERS root 0 root other 1 date sync shut bin 2 root bin daemon lp sys 3 root bin sys adm adm 4 root adm daemon uucp 5 uucp daemon 13
  14. 14. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com nuucp mail 6 root …3.3 Baûo veä caùc file vaø caùc thö muïc3.3.1 Caùc quyeàn thaâm nhaäp file:Khi file ñöôïc taïo laäp, caùc thoâng tin sau ñaây ñoàng thôøi ñöôïc ghi laïi: - uid cuûa ngöôøi taïo file - gid cuûa ngöôøi taïo file - caùc quyeàn thaâm nhaäp file …File ñöôïc baûo veä bôûi moät taäp hôïpc caùc bit ñònh nghóa quyeàn thaâm nhaäp: r w x r w x r w x suid sgid owner group otherTrong ñoù: r quyeàn ñoïc w quyeàn ghi x quyeàn chaïy (executing) suid set user-id sgid set group-idÑoái vôùi thö muïc: r quyeàn ñoïc noäi dung thö muïc w quyeàn taïo vaø xoaù file trong thö muïc x quyeàn qua laïi (crossing) thö muïcGhi chuù: caùc quyeàn vôùi thö muïc chæ coù hieäu löïc taïi moät möùc nhaát ñònh, thö muïc con coùtheå ñöôïc baûo veä trong khi thö muïc cha thì khoâng.3.3.2 Leänh ls -lLeänh naøy lieät keâ danh saùch caùc file vaø caùc thuoäc tính cuûa chuùng trong moät thö muïc,qua ñoù ta coù theå phaùt hieän loaïi file, caùch baûo veä, ngöôøi sôû höõu, vaø kích thöôùc cuûachuùng…Thí duï:Caùc file thöôøng (ordinary files): $ls -l /bin -rwxrwxr-x 1 bin bin 16336 Mar 8 1988 cat -rwxrwxr-x 3 root bin 16124 Mar 8 1988 cp -rwxrwxr-x 1 bin bin 18760 Mar 8 1988 cat -rwxrwxr-x 1 bin bin 13320 Mar 8 1988 echo -rwxrwxr-x 2 bin bin 33896 Mar 8 1988 ed -rwxrwxr-x 1 bin bin 28928 Mar 8 1988 file -rwxrwxr-x 3 root bin 16124 Mar 8 1988 ln 14
  15. 15. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com -rwxrwxr-x 8 bin bin 60152 Mar 8 1988 ls -rwxr-sr-x 1 bin mail 63264 April 2 1988 mail -rwxrwxr-x 1 bin bin 15276 Mar 8 1988 mesg -rwxr-xr-x 1 root bin 13180 Mar 8 1988 mkdir …Trong ñoù: Coät 1 : loaïi file vaø quyeàn thaâm nhaäp (-rwxrwxr-x, rwxr-xr-x…) Daáu tröø ‘-‘ ôû ñaàu coù nghóa file laø file thöôøng (khoâng phaûi thö muïc). Daáu tröø ôû trong daõy bit coù nghóa laø khoâng coù quyeàn töông öùng bit ñoù. Ñeå tieát kieäm choã, ngöôøi ta ñaët bit s vaøo cuøng moät nôi vôùi bit x vaø kyù hieäu: - s neáu x toàn taïi - S neáu X khoâng toàn taïi. (bit s : set uid hoaëc set gid khi chaïy file) Coät 2 : soá lieân keát (link number) Coät 3 : teân ngöôøi sôû höõu file (owner) Coät 4 : teân nhoùm sôû höõu file (group) Coät 5 : kích thöôùc file. Coät 6,7,8 : ngaøy söûa ñoåi gaàn nhaát Coät 9 : teân file.Caùc file ñaëc bieät (Special files): $ll /dev crw------- 1 lp bin 8.97 May 6 1988 lp1 crw-rw-rw- 2 root sys 3,2 Apr 3 09:08 null brw-r----- 3 root sys 0,96 Apr 3 08:54 pd300 . . crw-rw-rw- 4 root sys 4,012 May 6 1988 rflop . . crw--w--w- 2 root other 1,17 Mar 2 07:57 tty11Trong ñoù: Coät 1: Kyù töï ñaàu tieân laø c hoaëc b coù nghóa laø file ñöôïc ñoïc hoaëc ghi theo töøngkyù töï (c) hoaëc ghi theo töøng khoái (b). Coät 5: Bieåu dieãn majo vaø minor cuûa thieát bò (major: loaïi thieát bò, minor: ñòa chæcuûa thieát bò)Caùc file thö muïc (directory files): $ll /users drwxr-xr-x 2 user1 stagiair 240 Mar 31 10:16 user1 15
  16. 16. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com drwxr-xr-x 2 user2 stagiair 32 Mar 31 11:16 user1 drwxr-xr-x 2 user3 stagiair 24 Mar 31 10:16 user1 drwxr-xr-x 2 user4 stagiair 32 Mar 31 11:16 user1trong ñoù: Coät 1: Kyù töï ñaàu tieân d coù nghóa laø file thö muïc. Coät 2: Soá caùc thö muïc con3.3.3 Thay ñoåi quyeàn thaâm nhaäp file:Leänh chmod cho pheùp thay ñoåi quyeàn thaâm nhaäp caùc file vaø thö muïc. Coù theå chaïy leänhtheo 2 caùch: - cho thoâng soá tuyeät ñoái: chmod mode teân_file trong ñoù thoâng soá mode laø moät soá cô soá 8 (octal) r w x r - x r - - 1 1 1 1 0 1 1 0 0 7 5 4 $chmod 754 teân_file - duøng caùc kyù hieäu töôïng tröng: chmod who [operation] [right] filename trong ñoù: who : u coù nghóa user g group o other a all operation: + theâm quyeàn - bôùt quyeàn = gaùn giaù trò khaùc right: r reading w writing x execution s ñaët suid hoaëc guidThí duï: $chmod g-w, o = r toto3.3.4 Ñaët quyeàn thaâm nhaäp ngaàm ñònh:Caùc quyeàn thaâm nhaäp ñöôïc gaùn baèng maët naï quyeàn thaâm nhaäp cuûa töøng ngöôøi söû duïng.Leänh umask cho pheùp ta ñaët maët naï naøy. Cuù phaùp cuûa leänh nhö sau: umask nnntrong ñoù: nnn laø soá buø 7 cuûa giaù trò caùc quyeàn thaâm nhaäp.Thí duï: $umask 177 16
  17. 17. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $> titi $ll titi -rw------- 1 user1 other 0 Mar 11 10:11 titi $umask 333 $>toto $ll toto -r--r--r-- 1 user1 other 0 Mar 11 20:11 toto3.3.5 Thay ñoåi ngöôøi hoaëc nhoùm sôû höõu file:Leänh chown cho pheùp thay ñoåi ngöôøi sôû höõu.Leänh chgrp cho pheùp thay ñoåi nhoùm sôû höõu. $echo Hello >file1 $chmod 700 file1 $ls -l file1 -rwx------ 1 user1 stagiair 6 Apr 5 14:06 file1 $cat file1 Hello $chgrp animator file1 $ls -l file1 -rwx------ 1 user1 animator 6 Apr 5 14:06 file1 $chown user2 file1 $ls -l file1 -rwx------ 1 user2 animator 6 Apr 5 14:06 file1 $cat file1 cat: cannot open file1Baøi taäp: 1. Haõy taïo chöông trình sau trong thö muïc tieáp nhaän: - chöông trình “hello”: $cat > hello print ”Hello” print “How are you ?” ^D - chöông trình reply: $cat > reply print “Hello” print “Fine. And you ?” ^D 2. Xem quyeàn thaâm nhaäp vaøo caùc file treân: ll -R 3. Chaïy 2 chöông trình treân. 17
  18. 18. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com Ñaët quyeàn chaïy ñöôïc (executable) cho 2 files treân. Chaïy laïi 2 chöông trình treân. $hello $chmod +x hello $hello 4. Boû caùc quyeàn thaâm nhaäp tôùi hello vaø reply cuûa nhöõng ngöôøi cuøng nhoùm (group) vaø cuûa nhöõng ngöôøi khaùc (other) chmod go = teân file Coù theå duøng leänh chmod theo caùch khaùc ñöôïc khoâng ? Haõy thöû vôùi caû caùc filekhaùc (g-rwx, o-rwx, 700 …) 5. Thay ñoåi quyeàn thaâm nhaäp sao cho nhöõng ngöôøi cuøng nhoùm coù khaû naêng ñoïc vaø chaïy caùc file hello vaø reply 6. Haõy thöû thay ñoåi ngöôøi hoaëc nhoùm sôû höõu cuûa moät file: chown userY file Khi ñoù file seõ thuoäc sôû höõu cuûa ngöôøi khaùc. Coù theå xoaù ñöôïc khoâng ? 7. Haõy laøm theo höôùng daãn sau: cat > rm echo Hello ^Dñeå taïo file rm, sau ñoù söûa quyeàn thaâm nhaäp ñeå file coù theå chaïy ñöôïc: chmod +x rmthöû chaïy file rm ñeå xoaù moät file naøo ñoù ñang toàn taïi: rm fileÑieàu gì seõ xaûy ra?KHOÂNG BAO GIÔØ ÑÖÔÏC ÑAËT TEÂN FILE TRUØNG VÔÙI TEÂN LEÄNH HEÄ THOÅNG.(CHUÙ YÙ: test cuõng laø moät leänh cuûa heä thoáng) 18
  19. 19. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 4: Sao cheùp, chuyeån, lieân keát vaø tìm kieám file.Noäi dung: caùc thao taùc, caùc leänh thöôøng duøng vôùi file4.1 Sao cheùp fileLeänh cp (copy) cho pheùp ta sao cheùp moät hoaëc nhieàu file: - sao cheùp moät file: $cp file_nguoàn file_ñích - sao cheùp nhieàu file vaøo moät thö muïc: $cp file1 file2… thö_muïc - sao taát caû caùc file vaøo moät thö muïc: $cp * thö_muïcThí duï: $pwd /users/user2 $ls -l total 2 drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 32 Apr 5 16:31 copie drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 5 16:31 source $cd source $ls -l total 3 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 17 Apr 5 16:26 original2 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 18 Apr 5 16:27 original3 $ls -l ../copie total 0 $cp original1 ../copie/original1.copie $ls -l ../copie total 1 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1.copie $cp * ../copie 19
  20. 20. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $cd ../copie $ls -l total 4 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1.copie -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 17 Apr 5 16:26 original2 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 18 Apr 5 16:27 original34.2 Chuyeån vaø ñoåi teân file:Leänh mv cho pheùp chuyeån vaø ñoåi teân file: - chuyeån moät file: $mv file_nguoàn file_ñích - chuyeån nhieàu file: $mv file1 file2 … thö_muïc $mv * thö_muïc - chuyeån thö muïc: $mv thö_muïc1 thö_muïc2 (caùc thö muïc phaûi coù cuøng thö muïc con)Thí duï: $pwd /users/user2/source $ls -l total 3 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 17 Apr 5 16:26 original2 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 18 Apr 5 16:27 original3 $mv original1 original1.bis $ls -l total 3 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1.bis -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 17 Apr 5 16:26 original2 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 18 Apr 5 16:27 original3 $cd .. 20
  21. 21. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $pwd /users/user2 $ls -l total 2 drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 4 10:20 copie drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 4 10:21 source $mv source replace $ls -l total 2 drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 4 10:20 copie drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 4 10:21 replace $ls -l replace total 3 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 16 Apr 5 16:25 original1.bis -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 17 Apr 5 16:26 original2 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 18 Apr 5 16:27 original34.3 Taïo lieân keát vôùi file:Taïo lieân keát vôùi file laø taïo theâm cho file teân môùi vaø ñöôøng daãn töông öùng. Leänh ln chopheùp ta laøm vieäc treân. $ln file_nguoàn file_ñíchBaèng leänh ls -l, ta coù theå xem soá lieân keát cuûa file. Leänh rm duøng ñeå xoùa moät lieân keát.Muoán xoaù moät file, ta phaûi xoaù taát caû caùc lieân keát cuûa noù.Thí duï: $pwd /users/user2 $ls -l total 2 drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 4 10:20 appli drwxrwxr-x 2 user2 stagiair 96 Apr 4 10:21 source $ls -l appli total 1 -rw-rw-r-- 1 user2 stagiair 71 Apr 5 17:05 file1 $ln appli/file1 file.link 21
  22. 22. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $ls -l appli total 1 -rw-rw-r-- 2 user2 stagiair 71 Apr 5 17:05 file1 $ls -l file.link total 1 -rw-rw-r-- 2 user2 stagiair 71 Apr 5 17:05 file.link4.4 Tìm kieám moät fileLeänh find cho pheùp tìm moät hay nhieàu file trong caây thö muïc. Ta coù theå: - Tìm theo teân: $find ñöôøng_daãn -name teân_file -print - Tìm theo soá i-node (i-num) cuûa file: $find ñöôøng_daãn -inum number -print - Tìm theo teân ngöôøi sôû höõu: $find pathname -user username -printÑeå traùnh caùc thoâng baùo loãi ñöa ra maøn hình, ta coù theå ñoåi höôùng ñaàu ra loãi chuaån(standard error) tôùi moät file khoâng (/dev/null) $find / -name filename -print 2> /dev/nullThí duï: $pwd /users/user1 $find / -name ttyc2d1 -print 2> /dev/null /dev/ttyc2d1 $ls -i /unix 2810 -r-xr--r-- 2 bin bin 508516 Mar 10 1989 /unix $find / -inum 2810 -print 2> /dev/null /unix /makesys/root/unix $pwd /users/user1 $find /users -user -user1 -print /users/user1 /users/user1/res1 /users/user1/res 22
  23. 23. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com /users/user1/file1 $ll total 3 -rw-rw-r-- 1 user1 stagiair 75 Oct 18 11:41 res1 -rw-rw-r-- 1 user1 stagiair 75 Oct 18 11:42 res -rw-rw-r-- 1 user1 stagiair 75 Oct 18 11:43 file1Baøi taäp: 1. Taïo 2 files file1 vaø file2 trong thö muïc tieáp nhaän. 2. Sao caùc file ñoù vaøo caùc file file?.old cp file1 file1.old 3. Taïo caùc thö muïc src vaø bin mkdir src bin 4. Sao caùc file file1 vaø file2 vaøo thö muïc src, caùc file file?.old vaøo thö muïc bin. 5. Xoaù caùc file trong thö muïc tieáp nhaän. 6. Sao caùc files file1, file2, file1.old vaø file2.old trôû laïi thö muïc tieáp nhaän. 7. Ñeå laøm tieáp caùc phaàn sau, caàn toå chöùc caùc file nhö sau: - file1 vaø file2 ôû trong thö muïc bin - file1.old vaø file2.old ôû trong thö muïc src vaø - khoâng coù file naøo ôû trong thö muïc tieáp nhaän. Taïo moät lieân keát teân laø file3 trong thö muïc tieáp nhaän vôùi file1 trong thö muïc bin cd ln /users/userX/bin/file1 /users/userX/file3 8. Lieät keâ 2 file file1 vaø file3 ll -i /users/userX/bin/file1 /users/userX/file3 Ta coù nhaän xeùt gì veà nhöõng thoâng tin ñöôïc ñöa ra maøn hình ? 9. Haõy xoaù file3 vaø kieåm tra xem noù ñaõ bò xoaù chöa, xem ñieàu gì xaûy ra vôùi file1? Haõy giaûi thích. 10. Leänh chuyeån file (mv) cho pheùp ñoåi teân moät file. Haõy sao file file2.old trong thö muïc src vaøo file file4/ 11. Haõy tìm file vi find / -name vi -print 2> /dev/null 12. Xem giaù trò i-num cuûa file vi (duøng ll vôùi tuyø choïn –l) 13. Tìm taát caû caùc file coù cuøng giaù trò i-num vôùi vi. 23
  24. 24. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 5: Thoâng tin giöõa nhöõng ngöôøi söû duïngNoäi dung: giôùi thieäu caùc leänh duøng ñeå truyeàn vaø nhaän tin mail, write5.1 Thoâng tin baèng leänh mail5.1.1 Gôûi thöLeänh mail cho pheùp gôûi thö cho ngöôøi khaùc. Vieäc gôûi khoâng phuï thuoäc vaøo ngöôøi nhaänñang trong phieân laøm vieäc hay khoâng. $mail user1 message written-out Ctrl-D $5.1.2 Nhaän thö:Khi baét ñaàu phieân laøm vieäc, neáu ta coù thö, treân maøn hình seõ hieän doøng thoâng baùo “youhave mail”. Trong quaù trình laøm vieäc, SHELL seõ laøm coâng vieäc kieåm tra thö ñeán theomoät chu kyø thôøi gian ñònh tröôùc. Ñeå xem hoäp thö, ta duøng leänh mail khoâng coù ñoái.Thí duï: - gôûi thö cho ngöôøi khaùc: $whoami user2 $mail user3 you can read my files CTRL-D $ - nhaän thö bmw Welcom on DPX/2 login : user3 B.O.S you have mail $mail From user2 Fri Mar 7 12:07 EET 1992 you can read my files ?h usage q quit x exit without changing mail 24
  25. 25. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com p print s [file] save (default mailbox) w [file] same without header - print previous d delete + [user] mail to user !cmd execute cmd ?q $Chuù yù: Ñaàu thö (header) coù theå bò thay ñoåi khi laøm vieäc treân maïng.5.3 Thoâng tin baèng leänh writeLeänh write cho pheùp gôûi thoâng baùo töùc thôøi tôùi nhöõng ngöôøi khaùc ñang trong phieân laømvieäc. $write user2 hello my friend how are you CTRL – D $Leänh wall cho pheùp gôûi thoâng baùo tôùi taát caû nhöõng ngöôøi ñang laøm vieäc trong heä.Leänh write ghi thoâng tin tröïc tieáp leân maøn hình neân coù theå gaây nhieãu cho coâng vieäc maøngöôøi nhaän ñang laøm. Ñeå traùnh laøm vieäc ñoù coù theå duøng leänh mesg vôùi tuyø choïn n. $mesg … 25
  26. 26. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 6: Söû duïng chöông trình soaïn thaûo vi möùc cô sôûNoäi dung: giôùi thieäu chöông trình soaïn thaûo vi, cung caáp moät soá kieán thöùc cô sôû ñeå coù theå soaïn thaûo ñöôïc vaên baûn hay chöông trình.6.1 Khôûi ñoäng vi6.1.1 Giôùi thieäu chung:vi (vieát taét cuûa Video Interactif) laø chöông trình soaïn thaûo vaên baûn theo trang maønhình: - Maøn hình ñöôïc xem nhö moät cöûa soå môû treân file. - Coù khaû naêng di chuyeån cursor tôùi baát kyø nôi naøo treân maøn hình. - Cöûa soå coù theå di chuyeån töï do treân file.Ñeå hieån thò ñuùng, vi caàn bieát kieåu terminal ñang duøng.Ta coù theå ñònh nghóa ñöôïc kieåu terminal baèng caùch gaùn gía trò cho bieán moâi tröôøngTERM:Thí duï: $TERM=tws2103;export TERMPhaàn lôùn caùc phím ñöôïc duøng ñoäc laäp hoaëc keát hôïp vôùi phím SHIFT vaø CTRL ñeå taïocaùc leänh cuûa vi.Khi moät leänh bò goõ sai, vi baùo hieäu baèng nhaùy maøn hình, keâu beep hoaëc thoâng baùo loãi.Chöông trình vi ñöôïc xaây döïng töø chöông trình soaïn thaûo doøng ex. Caùc leänh cuûa ex coùtheå ñöôïc goïi khi coù daáu “:” ôû doøng cuoái maøn hình.6.1.2 Baét ñaàu duøng viTa coù theå goïi vi vôùi teân file vaên baûn: $vi teân_fileCöûa soå soaïn thaûo seõ ñöôïc môû taïi ñaàu file. Neáu file chöa toàn taïi, noù seõ ñöôïc taïo bôûi leänhghi. Doøng cuoái cuøng treân maøn hình ñöôïc duøng cho nhöõng vieäc sau: - vaøo caùc leänh, - thoáng keâ, - baùo loãi.Ñoái vôùi nhöõng ngöôøi môùi duøng vi, coù theå duøng version khaùc cuûa vi: $vedit teân_fileversion naøy cuûa vi seõ hieän thoâng baùo INPUT MODE khi ta ñang trong cheá ñoä nhaäp vaênbaûn.Khi ta chæ muoán xem noäi dung cuûa moät file, duøng: $view teân_file.version naøy cuûa vi môû file chæ ñeå ñoïc, cho pheùp ta xem ñöôïc noäi dung maø traùnh ñöôïcnguy cô file bò thay ñoåi. 26
  27. 27. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com6.1.2 Ra khoûi vi:Muoán ra khoûi vi vaø ghi file coù theå duøng moät trong caùc caùch sau: ZZ hoaëc :w sau ñoù :q hoaëc :wq hoaëc :xRa khoûi vi vaø khoâng ghi file: :q (neáu khoâng coù söûa ñoåi) hoaëc :q!Khi ñang trong vi, muoán laøm vieäc vôùi SHELL, ta coù theå laøm nhö sau: - chaïy moät leänh cuûa SHELL :!leänh - hoaëc goïi SHELL, sau ñoù chaïy caùc leänh ta muoán, khi keát thuùc aán CTRL-D ñeå trôû laïi vi: :!sh $leänh $CTRL-D6.2 Soaïn thaûo vaên baûn:6.2.1 Xen vaên baûn: - xen kyù töï treân moät doøng: a <text> <ESC> Xen kyù töï vaøo sau cursor. Leänh khoâng ñöôïc hieån thò treân maøn hình. ESC: Keát thuùc cheá ñoä xem. i <text> <ESC> Xen kyù töï vaøo tröôùc cursor. A <text> <ESC> Xen kyù töï vaøo cuoái doøng. I <text> <ESC> Xen kyù töï vaøo ñaàu doøng. - xen doøng: o <text> <ESC> Xen moät doøng vaøo tröôùc doøng chöùa cursor. O <text> <ESC> Xen moät doøng vaøo sau doøng chöùa cursor.Ghi chuù: muoán xen caùc kyù töï khoâng in ñöôïc (non printable) ta phaûi goõ: CTRL – V tröôùc chuùng.6.2.2 Di chuyeån cursor trong file: - theo kyù töï: sang traùi: duøng phím muõi teân traùi hoaëc h hoaëc backspace. xuoáng doøng: duøng phím muõi teân xuoáng hoaëc j hoaëc linefeed sang phaûi : duøng phím muõi teân phaûi hoaëc i hoaëc escape. leân doøng : duøng phím muõi teân leân hoaëc k. - theo doøng: ^ veà ñaàu doøng $ cuoái doøng 27
  28. 28. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com Enter ñaàu doøng tieáp - ñaàu doøng treân 0(null) veà ñaàu doøng vaät lyù (doøng baét ñaàu baèng daáu caùch hoaëc tab)- theo maøn hình: H veà ñaàu maøn hình (Home) M veà giöõa maøn hình (Middle) L veà cuoái maøn hình (Last)- theo töø (word): w W veà ñaàu töø tieáp b B ñaàu töø hieän taïi e E cuoái töø hieän taïi- theo caâu (sentence): ( veà ñaàu caâu ) veà cuoái caâu daáu keát thuùc moät caâu laø caùc daáu ., ! hoaëc ?- theo ñoaïn vaên (paragraph): { veà ñaàu ñoaïn vaên } cuoái ñoaïn vaên ñoaïn vaên keát thuùc baèng moät doøng troáng.- theo cöûa soå (window): z doøng hieän taïi ôû giöõa cöûa soå. z<Enter> doøng hieän taïi ôû ñaàu cöûa soå. z- doøng hieän taïi ôû cuoái cöûa soå. ^D xuoáng nöûa cöûa soå ^U leân nöûa cöûa soå ^F xuoáng moät cöûa soå (-2 doøng) ^B leân moät cöûa soå (2 doøng) Ghi chuù: ^ laø kyù hieäu cuûa phím CTRL- theo soá thöù töï doøng: Ñeå hieån thò soá thöù töï cuûa caùc doøng soaïn thaûo: :set nu Xoaù boû hieån thò treân: :set nonu :n <Enter> hoaëc nG chuyeån cursor ñeán doøng thöù n :$ hoaëc G ñeán doøng cuoái vaên baûn :se list hieån thò caùc kyù töï aån (hidden) 28
  29. 29. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com - tìm daõy kyù töï: / kyù hieäu chieàu tìm xuoâi. ? kyù hieäu chieàu tìm ngöôïc. /string chuyeån cursor tôùi doøng chöùa daõy kyù töï theo chieàu xuoâi. ?string chuyeån cursor tôùi doøng chöùa daõy kyù töï theo chieàu ngöôïc. // laëp laïi tìm xuoâi. ?? laëp laïi tìm ngöôïc.6.2.3 Xoùa vaên baûn: - xoùa kyù töï: x xoùa kyù töï taïi vò trí cursor 3x xoùa 3 kyù töï X xoùa kyù töï tröôùc vò trí cursor - xoùa doøng vaên baûn: dd hoaëc :d<CR> xoùa doøng chöùa cursor 3dd xoùa 3 doøng baét ñaàu töø doøng chöùa cursor d$ hoaëc D xoùa ñeán cuoái doøng dw xoaù töø chöùa cursor 3dw hoaëc d3w xoaù 3 töø d/string xoùa khi heát daõy string6.2.4 Thay theá vaên baûn: - thay theá kyù töï: rc thay theá kyù töï hieän taïi baèng kyù töï c (???) R<text><ESC> thay theá soá kyù töï baèng daõy “text” - thay theá doøng: S<text><ESC> xoùa doøng hieän taïi vaø thay noù baèng “text” - thay theá töø: cw<text><ESC> thay moät töø baèng “text”. Töø ñöôïc thay theá tính töø cursor ñeán kyù töï $. c2w<text><ESC> thay 2 töø. C hoaëc c$ thay theá cuoái doøng c/string thay theá ñeán heát ”string”6.2.5 Xoùa hoaëc laëp laïi leänh: - Xoaù leänh u xoùa taùc duïng cuûa leänh cuoái cuøng 29
  30. 30. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com U xoaù taát caû thay ñoåi ñaõ laøm treân doøng hieän taïi. - Laëp laïi leänh: . laëp laïi leänh söûa ñoåi vaên baûn cuoái cuøng (???)6.2.6 Xem traïng thaùi vaên baûn ñang soaïn thaûo:^G Hieån thò teân, traïng thaùi, soá doøng, vò trí ,cursor vaø phaàn traêm vaên baûn tính töø vò trí cursor ñeán cuoái vaên baûn.6.2.7 Sao cheùp, chuyeån vaên baûn: - di chuyeån vaên baûn:Moãi laàn thöïc hieän moät leänh xoùa (x hoaëc d), vi ñeàu ghi laïi phaàn vaên baûn bò xoùa vaøovuøng ñeäm rieâng cho ñeán laàn xoùa sau. Leänh p vaø P cho pheùp laáy laïi vaên baûn töø vuøngñeäm ñoù. Tröôùc khi thöïc hieän leänh naøy, cursor phaûi ñöôïc ñaët vaøo vò trí cuøng kieåu vôùiphaàn vaên baûn coù trong vuøng ñeäm : -kyù töï -töø -doøng -cuoái doøng (end of line)p sao phaàn vaên baûn xoaù laàn cuoái cuøng vaøo sau ñoái töôïng trong cuøng kieåu.P sao phaàn vaên baûn xoaù laàn cuoái vaøo tröôùc ñoái töôïng cuøng kieåu.Moät caùch khaùc ñeå chuyeån doøng: :5,10m20 chuyeån caùc doøng töø 5 ñeán 10 tôùi sau doøng 20 - Sao cheùp vaên baûn: Leänh y(yank) cho pheùp sao phaàn vaên baûn ta muoán vaøo vuøng ñeäm . Muoán sao phaàn vaên baûn töø vuøng ñeäm ra, ta phaûi chuyeån cursor vaøo nôi caàn sao, sau ñoù duøng p hoaëc P. Y3w sao 3 töø vaøo vuøng ñeäm Y hoaëc yy sao doøng hieän taïi vaøo vuøng ñeäm . 5yy sao 5 doøng vaøo vuøng ñeämMoät caùch khaùc ñeå sao cheùp doøng: :5,8t25 sao caùc doøng töø 5 ñeán 8 tôùi sau doøng 256.3 Duøng vi vôùi danh saùch caùc leänh ñaõ chaïy cuûa Shell (history of commands)Leänh fc (fix command) cho pheùp ta soaïn thaûo baèng vi vaø chaïy laïi caùc leänh ñaõ chaïy cuûaShell, caùch duøng nhö sau: - soaïn thaûo vaø cho chaïy leänh cuoái cuøng: $fc - soaïn thaûo moät nhoùm leänh vaø cho chaïy: $fc m n - xem danh saùch 16 leänh cuoái cuøng: $fc -l hoaëc history 30
  31. 31. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $fc -lr (danh saùch theo thöù töï ngöôïc laïi) - taïo moät file chöùa moät soá leänh ñaõ chaïy (cuûa history): $fc -nl n1 n2 > cmd cmd laø moät file chöùa caùc leänh cuûa history töø leänh n1 ñeán leänh n2Baøi taäp: 1. Sao file vaên baûn coù saün vaøo thö muïc tieáp nhaän: cp /users/EXERCISES/editsave edition 2. Duøng chöông trình vi ñeå soaïn thaûo file treân: vi edition 3. Chuyeån cursor xuoáng cuoái doøng vaên baûn, xong laïi chuyeån veà ñaàu vaên baûn. Duøng: CTRL – D vaø CTRL – U hoaëc CTRL – F vaø CTRL – B hoaëc G vaø :1 4. Haõy söûa: - Teân “Dupont Jean” ñaàu tieân thaønh “Jean-Jacques” - Teân “Dupont Pierre” ñaàu tieân thaønh “Jean-Pierre” Laøm nhö sau: /Dupont Jean/ chuyeån cursor tôùi kyù töï “n” cuûa “Jean” a-Jacques<ESC> /Dupont Pierre/ chuyeån cursor tôùi kyù töï “p” cuûa “Pierre” iJean-<ESC> 5. Haõy vaøo teân mình vaøo doøng tröôùc doøng “Dupont” ñaàu tieân: :1 /Dupont/ Oname<ESC> 6. Haõy vaøo bieät hieäu hoaëc moät teân baát kyø vaøo sau doøng “Dupont” cuoái cuøng: G ?Dupont? oname<ESC> 7. Ghi file vaø ra khoûi vi: :wq hoaëc ZZ 8. Vaøo laïi vi vaø soaïn thaûo file edition. Ñaët vaø boû cheá ñoä hieån thò soá doøng. vi edition :set nu :set nonu 9. Haõy söûa “Dupont Jean” thaønh “Martin Jean”: 31
  32. 32. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comChuyeån cursor tôùi kyù töï “D” cuûa “Dupont”:hoaëc: XxxxxxiMartin<ESC> (duøng x ñeå xoùa kyù töï)(neáu laøm sai hoaëc muoán laøm laïi goõ U ñeå xoaù boû toaøn boä thay ñoåi treân doøng)hoaëc: dwiMartin<ESC> (duøng dw ñeå xoùa töø)hoaëc: cwMartin<ESC> (duøng cw ñeå thay töø)10. Xoaù doøng chöùa “Coteau Jean”: /Couteau Jean/ dd11. Thay taát caû “Dupont” thaønh “Durand” /Dupont/ cwDurand<ESC> // .12. Chuyeån caùc doøng chöùa “Durand” xuoáng cuoái vaên baûn:Chuyeån cursor tôùi doøng “Durand” ñaàu tieân: 4dd (xoùa 4 doøng vaø ñöa vaøo vuøng ñeäm) G (chuyeån ñeán cuoái vaên baûn) P (sao töø trong vuøng ñeäm )13. Nhaân ñoâi doøng chöùa “Martin Jean” yy p14. Hieän ta ñang trong vi, haõy gôûi thoâng baùo tôùi cho ngöôøi khaùc ñang trong phieân laøm vieäc: :!who :!mail userX message ^D15. Ta ñang ôû taïi thö muïc tieáp nhaän, söûa ñoåi vaø chaïy laïi moät leänh: $cd $write userX message ^D $fc ->söûa X thaønh Y :wq $ 32
  33. 33. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 7 Shell_scriptNoäi dung: giôùi thieäu shell, tieán trình (process) vaø caùc caùch thöùc thöïc hieän tieán trình.Shell coù theå ñoïc vaø thöïc hieän moät file goàm danh saùch caùc leänh caàn thöïc hieän.File ôû daïng naøy ñöôïc goïi laø shell_sript hoaëc procedureShell_script ñöôïc thöïc hieän nhôø shell, vaø chính shell seõ phaùt sinh vaø quaûn lyù taát caû caùctieán trình caàn thieát ñeå thöïc hieän coâng vieäc ñöôïc moâ taû trong shell_script7.1 Quaûn lyù tieán trình:7.1.1 Muïc ñích cuûa shellShell laø chöông trình thoâng dòch leänh Hieån thò $ Ñoïc leänh Taïo tieán trình Ñôïi tieán trình keát thuùc Hieån thò $7.1.2 Taïo tieán trình:Khaùi nieäm chung veà tieán trình:Tieán trình ñöôïc hieåu laø vieäc thöïc hieän moät coâng vieäc hay moät chöông trình trong moâitröôøng cuï theå trong heä thoùng. Ta coù theå phaân bieät hai loaïi tieán trình: - Tieán trình heä thoáng: laø tieán trình khoâng gaén vôùi baát kyø moät terminal naøo, noù ñöôïc taïo ra vaøo thôøi ñieåm khôûi ñoäng heä thoáng hoaëc vaøo caùc thôøi ñieåm coá ñònh do ngöôøi duøng quaûn trò heä thoáng ñaët. 33
  34. 34. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com - Tieán trình do ngöôøi söû duïng taïo ra.Caùc tieán trình ñöôïc toå chöùc theo daïng caây: Tieán trình cha tieán trình con (parent) (child)Ñoái vôùi ngöôøi söû duïng, tieán trình cha laø Shell ñöôïc taïo taïi thôøi ñieåm baét ñaàu phieân laømvieäc.7.1.3 Lieät keâ caùc tieán trình:Leänh ps cho pheùp lieät keâ danh saùch caùc tieán trình ñang dieãn ra: $ps -f UID PID PPID C STIME TTY TIME COMMAND user5 4582 1 0 11:04:45 tty23 0:01 -sh user5 4792 4582 36 11:10:04 tty23 0:04 ps -ftrong ñoù: UID soá UID cuûa ngöôøi chuû tieán trình PID soá cuûa tieán trình (process identity) PPID soá cuûa tieán trình cha (parent process identity) C chæ soá söû duïng boä xöû lyù (processor utilization for scheduling). STIME thôøi ñieåm baét ñaàu tieán trình TTY terminal ñieàu khieån tieán trình TIME thôøi gian tích luyõ thöïc hieän tieán trình (cumulative time) COMMAND teân leänh sinh ra tieán trìnhTieán trình soá 1 laø tieán trình init, trong ñoù coù chöùcc naêng giaùm saùt caùc terminal, laø tieántrình cha cuûa taát caû caùc tieán trình Shell khi login.Caùch thöïc hieän moät shell_script: $chmod +x proc $prochoaëc $sh proc7.2 Laäp caùch thöùc (setup) cho shell_script:Leänh set cho pheùp laäp caùch thöùc chaïy shell_script. set -x hieån thò doøng leänh sau khi trieån khai leänh set -v hieån thò doøng leänh tröôùc khi trieån khai set -e ra khoûi shell_script sau khi gaëp moät loãi set -t ra khoûi shell_script sau leänh tieáp set - xoaù taùc duïng cuûa x vaø vVieäc laäp caùch thöùc chæ lieân quan tôùi shell_script ñang chaïy. Caùc tuyø choïn -x vaø –v coùtheå ñöa vaøo doøng leänh goïi shell_script: $sh -v proc 34
  35. 35. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $sh -x procThí duï: - duøng “-x”: $cat exam1 set -x echo “The current directory is :” pwd echo “List of files :“ echo file1 file2 file3 $exam1 + echo The current directory is : The current directory is: + pwd /users/user8 + echo List of files: List of files: + echo file1 file2 file3 file1 file2 file3 - duøng “-v”: $cat exam2 set -v echo “The current directory is :” pwd echo “List of files :“ echo file1 file2 file3 $exam2 echo The current directory is : The current directory is: pwd /users/user8 echo List of files: List of files: echo file1 file2 file3 file1 file2 file3Coù theå duøng kyù töï ‘#’ ñeå vieát chuù thích cho doøng leänh trong shell_script, neáu chuù thíchvieát ngay sau leänh treân cuøng moät doøng, ta phaûi cho ít nhaát moät daáu caùch (space) vaøotröôùc kyù töï ‘#’. 35
  36. 36. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com7.2 Caùc loaïi Shell UNIXCoù 3 loaïi shell UNIX: csh cuûa Berkeley BSD sh cuûa AT&T, Bourne-shell ksh cuûa AT&T,Korn-shellShell ksh duøng trong taøi lieäu naøy laø toaøn boä sh keát hôïp vôùi phaàn phaùt trieån cuûa csh.Shell csh coù cuù phaùp gioáng ngoân ngöõ C, nhöng caùc shell_script cuûa csh khoâng chaïyñöôïc döôùi sh vaø ksh.Döôùi ñaây laø lieät keâ nhöõng khaùc nhau cô baûn khaùc: - csh vaø ksh coù nhaät kyù (history). - ksh coù trình soaïn thaûo doøng (line editor) - cuù phaùp voøng laëp csh: while end ksh, sh: while do done - chæ csh coù leänh goto - cô cheá thay theá bieán cuûa ksh laø hoaøn thieän nhaát - csh vaø ksh coù caùc pheùp tính soá hoïc. 36
  37. 37. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 8: Ñoåi höôùng (Redirection)Noäi dung: caùc luoàng döõ lieäu vaøo/ra chuan vaø caùc thao taùc ñoåi höôùng chuùng.8.1 Vaøo/ra chuaån:8.1.1 Caùc file vaøo/ra chuaån:Khi cho moït file chaïy, Shell töï ñoäng môû 3 file vaøo/ra chuan: Vaøo chuaån (stdin) fd = 0 Ra chuaån (stdout) fd = 1 Loãi chuaån (stderror) fd = 2Kyù hieäu fd laø moâ taû file (file descriptor).Thoâng thöôøng ñaàu vaøo chuaån laø baøn phím, ñaàu ra chuaån vaø loãi chuaån laø maøn hình.8.1.2 Ñoåi höôùng ñaàu ra chuaån :Ta coù theå ñoåi höôùng caùc soá lieäu, thay vì ra maøn hình, vaøo moät file theo caùc caùch sau: $leänh > teân_fileNeáu file chöa toàn taïi, noù seõ ñöôïc töï ñoäng taïo ra. Neáu ñaõ toàn taïi, noäi dung cuõ seõ bò xoùa. $leänh >> teân_fileVôùi caùch naøy, döõ lieäu seõ ñöôïc ghi theâm vaøo cuoái file.Thí duï: $ls /bin > file1 $ls /bin >> file18.1.3 Ñoåi höôùng ñaàu ra loãi chuaån: - Ñoåi höôùng vaøo moät file: $leänh 2 > file1 hoaëc: $leänh 2 >> file1 - Ñoåi höôùng vaøo file soá lieäu (vaøo ñaàu ra chuaån): $leänh > file1 2 > &1 - Ñoåi höôùng vaøo file khoâng: $leänh 2 > /dev/null8.1.4 Ñoåi höôùng ñaàu vaøo chuaån: - Soá lieäu vaøo chuaån töø moät file: $leänh < file2Thí duï: $mail user1 < file2 - Ñoåi höôùng caùc leänh töø ñaàu vaøo chuaån: Caùch ñoåi höôùng naøy cho pheùp ta ñöa caùc khai baùo cho moät leänh ttrong shell_script: $command << STRING soá lieäu vaø/hoaëc leänh 37
  38. 38. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com maø leänh naøy caàn ñoïc STRING $Thí duï: duøng leänh cat taïo moät file: $cat > file1 <<OK aa bb OK $cat file1 aa bb $8.2 Chuyeån döõ lieäu giöõa caùc tieán trình:Hai doøng leänh sau ñaây: leänh1 > temp leänh2 < tempcoù theå ñöôïc thay theá baèng moät doøng leänh nhö sau: leänh1 | leänh 2Khi ñoù ñaàu ra chuaån cuûa leänh leänh1 seõ laø ñaàu vaøo chuaån cuûa leänh leänh2, vaø file trunggian temp khoâng caàn thieát nöõa.Kyù hieäu | goïi laø oáng (pipe).Thí duï: $ls -l | pg8.3 Ñoåi höôùng keùp (double) ñaàu ra chuaån:Leänh tee cho pheùp ñoåi höôùng keùp ñaàu ra chuaån: vöøa höôùng döõ lieäu ñaàu ra veà höôùngkhaùc, vöøa hieån thò ra maøn hình. $leänh | tee teân_file. stdout leänh tee stdout teân_file 38
  39. 39. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comThí duï: $ps -ef | tee file_ps | grep $LOGNAMECoù theå duøng tee vôùi tuyø choïn –a (tee –a), khi ñoù döõ lieäu ñaàu ra seõ ñöôïc ghi tieáp vaøocuoái file file_psBaøi taäp: 1. Haõy vieát leänh coù teân WHO vôùi caùc chöùc naêng sau:: - tính vaø hieån thò soá ngöôøi söû duïng ñang trong phieân laøm vieäc. - hieån thò danh saùch vaø caùc thuoäc tính cuûa hoï. - xoùa file ñeäm (neáu coù duøng) ñöôïc taïo khi chaïy leänh WHO. Gôïi yù: duøng caùc leänh who, tee, wc. 2. Vieát leänh LLD lieät keâ caùc thö muïc con trong moät thö muïc. Gôïi yù: duøng caùc leänh ll vaø grep. 39
  40. 40. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 9: Cô cheá thay theá cuûa ShellNoäi dung: caùch thao taùc vôùi caùc tham soá cuûa shell_script, caùc bieán trong Shell, caùc kyùtöï ñaëc bieät ñöôïc thoâng dòch khi vieát trong caâu leänh shell.9.1 Truyeàn tham soá:9.1.1 Truyeàn tham soá cho moät Shell_scriptMoät Shell_script coù theå laøm vieäc vôùi caùc thoâng soá ñöôïc truyeàn qua doøng leänh. $proc par1 par2 par3 | | | | $0 $1 $2 $3Trong Shell_script ñöôïc goïi (trong tröôøng hôïp naøy laø proc), caùc tham soá ñöôïc theå hieänbaèng: $0 teân Shell_script $1 tham soá thöù nhaát $2 tham soá thöù hai $n tham soá thöù n $# soá caùc tham soá $* taát caû caùc tham soá $$ PID cuûa shell_scriptThí duï: $cat param echo Name of shell_script: $0 echo First parameter : $1 echo Third parameter : $3 echo Number of parameters: $# echo List of all the param: $* $ $param London Paris New-York Brussels Name of shell_script: param First parameter: London Third parameter: New-York Number of parameters: 4 List of all the param: London Paris New-York Brussels9.1.2 Dòch chuyeån caùc tham soá: 40
  41. 41. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comVôùi caùch theå hieän tham soá cuûa shell_script baèng $n, ta chæ coù theå laøm vieäc ñöôïc vôùi töø1 ñeán 9 tham soá. Baèng caùch dòch chuyeån, ta coù theå laøm vieäc vôùi soá tham soá nhieàu hôn9. Vieäc dòch chuyeån ñöôïc thöïc hieän bôûi leänh: shiftSau khi shift:- $0 vaãn giöõ nguyeân- $1 maát ñi- $2 thaønh $1- $3 thaønh $2- $n thaønh $n-1- $*, S# ñöôïc caäp nhaät laïi.Coù theå dòch chuyeån n vò trí baèng caùch: shift nThí duï: $cat shifting echo First parameter: $1 echo Nineth parameter: $9 echo Number of parameters: $# echo “SHIFTING” shift echo First parameter: $1 echo Nineth parameter: $9 echo Number of parameters: $# $ $shifting A B C D E F G H I J K First parameter: A Nineth parameter: I Number of parameters: 11 “SHIFTING” shift First parameter: B Nineth parameter: J Number of parameters: 10 $9.2 Caùc bieán Shell9.2.1 Caùc kieåu bieán:Ksh coù theå xöû lyù 4 kieåu bieán sau: - soá nguyeân - xaâu kyù töï 41
  42. 42. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com - baûng caùc xaâu kyù töï - baûng caùc soá nguyeânThí duï: - bieán xaâu kyù töï: $string = “character string” $print $string character stringGhi chuù: o noäi dung bieán ñöôïc bieåu dieãn baèng teân bieán vaø daáu $ ñaèng tröôùc. o tröôùc vaø sau daáu ‘””’ khoâng coù kyù töï troáng. - bieán soá nguyeân: $integer var = 2 $itypeset -i var1 = 23 $print $var $var1 2 23 - baûng caùc xaâu kyù töï: $string[1] = “more characters” $print ${string[1]} more characters $print ${string[0]} character stringGhi chuù: khi khai baùo moät bieán, ta cuõng coù theå coi bieán ñoù laø bieán ñaàu tieân cuûa moätbaûng cuøng teân vôùi noù. - baûng caùc soá nguyeân: $integer tabint $typeset -i i $tabint[0] = 13 $tabint[13] = “toto” ksh:toto:bad member $i=1 $tabint[i] = 45 $print tabint[1] 45Chæ soá (index) cuûa baûng laø moät soá nguyeân töø 0 ñeán 511. - xoùa moät bieán: $unset i9.2.2 Caùch thay theá caùc bieán shell: 42
  43. 43. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $print ${var-val1} hieån thò giaù trò cuûa var, neáu bieán var chöa ñònh nghóa thìhieån thò val1 thay cho giaù trò cuûa var $print ${var=val2} neáu var chöa ñònh nghóa, taïo bieán var vôùi giaù trò laø val2 $print ${var:-val3} gioáng tröôøng hôïp ñaàu $print ${var:=val4} gioáng tröôøng hôïp thöù hai nhöng var coù theå chöa ñöôïc ñònhnghóa hoaëc coù giaù trò null. $print ${var?message} neáu var chöa ñöôïc ñònh nghóa, hieån thò message.(thí duï: print ${var?not defined})Chuù thích: - bieán chöa ñöôïc ñònh nghóa laø bieán chöa toàn taïi - bieán coù gía trò null laø bieán chæ chöùamoät kyù töï Return, hoaëc xaâu roãng. $integer tab $tab[0]=1 tab[1]=2 tab[2]=7 - lieät keâ caùc giaù trò cuûa baûng: $print ${tab[*]} 1 2 7 - hieån thò soá phaàn töû cuûa baûng: $print ${#tab[*]} 39.1.3 Duøng moät bieán ôû cheá doä hoûi ñaùp:Leänh read cho pheùp duøng moät bieán ôû cheá ñoä hoûi ñaùp khi ñang chaïy moät shell_script.Thí duï: $cat menu echo This is an example of menu echo Choice: 1, 2 or 3 read reply echo Your choice is $reply $menu This is an example of menu Choice: 1, 2 or 3 2 Your choice is 2Cuù phaùp read var?”invite” cho pheùp hieån thò tröïc tieáp xaâu “invite” $read var?”Choice: 1, 2 or 3?” Choice :1,2 or 3?3 $echo $var 39.2.4 Baûo veä moät bieán: 43
  44. 44. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comLeänh read-only cho pheùp baûo veä moät bieán. Ta chæ coù theå ñoïc maøkhoâng thay ñoåi ñöôïcgiaù trò cuûa noù. $VAR=45 $readonly VAR $VAR=22 ksh: VAR: is readonly $echo $VAR 45Leänh readonly khoâng coù ñoái hieån thò danh saùch caùc bieán ñöôïc baûo veä.Ñeå baûo veä moät bieán, ta cuõng coù theå duøng tpeset vôùi tuyø choïn –r: $typeset -r var1=689.3 Caùc kyù töï ñaëc bieät9.3.1 Taïo moät teân vôùi caùc metacharacterMoät soá kyù töï coù yù nghóa ñaëc bieät trong doøng leänh Shell, ngöôøi ta goïi caùc kyù töï ñoù laømetacharacter. Chuùng cho pheùp taïo ra caùc teân file ta quan taâm trong moät thö muïc. * thay theá moät xaâu kyù töï baát kyø/ ? thay theá moät kyù töï baát kyø. [] thay theá moät trong nhöõng kyù töï trong ngoaëc vuoâng. [!] thay theá moät kyù töï khoâng coù trong ngoaëc vuoâng.Muoán duøng moät kyù töï kieåu metacharacter ñeå theå hieän moät teân maø khoâng bò hieäu öùngñaëc bieät cuûa noù, ta caàn cho vaøo tröôùc noù moät kyù töï “” (backslash).Chuù yù: caùc metacharacter duøng trong Shell khoâng cuøng yù nghóa vôùi caùc metacharacterduøng trong caùc chöông trình soaïn thaûo.Thí duï: $echo * hieån thò taát caû caùc file trong thö muïc. $echo *.c hieån thò taát caû caùc file coù teân keát thuùc baèng .c $echo * * $ls a.out try.o file1 file1.c file5 fileA $ls *.c file1.c 44
  45. 45. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com $ls *.* a.out try.o file1.c $ls *.? try.o file1.c $ls file[0-9] file1 file5Chuù yù: Caùc kyù töï metacharacter chæ coù taùc duïng trong phaàn cuûa doøng leänh, chuùngkhoâng coù taùc duïng trong phaàn ñoåi höôùng.Thí duï: $echo hello > *.c $ls *.c lieät keâ caùc file coù teân keát thuùc baèng .c $ls *.c lieät keâ caùc file coù teân *.c9.3.2 Kyù töï ~(tilde)Kyù töï ~ thay theá teân thö muïc tieáp nhaänHai kyù töï ~+ thay theá teân thö muïc ñang laøm vieäc.Hai kyù töï ~_ thay theá teân thö muïc ta ñaõ ôû trong ngay tröôùc khi chuyeån sangthö muïc hieän haønh.Thí duï: $echo ~ xem teân thö muïc tieáp nhaän /users/user1 $cd /etc chuyeån ñeán /etc $pwd /etc $cd trôû veà thö muïc tieáp nhaän $pwd /users/user1 $echo ~_ xem teân thö muïc laøm vieäc ngay tröôùc khi chuyeån ñeán thö muïc hieän haønh /etc $echo ~+ xem teân thö muïc laøm vieäc /users/user19.4 Laáy keát quaû cuûa moät leänh:9.4.1 Laáy keát quaû cuûa moät leänh cho vaøo moät bieánTrong shell_script, keát quaû cuûa moät leänh coù theå theå hieän baèng caùch sau: 45
  46. 46. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com `leänh` hoaëc $(leänh)Ta coù theå duøng caùch theå hieän treân ñeû gaùn noäi dung cho moät bieán.Thí duï: $pwd /users/user1 $YY = `pwd` $echo $YY /users/user1 $var=$(pwd) $echo $var /users/user19.4.2 Laáy keát quaû cuûa moät leänh döôùi daïng caùc tham soá:Leänh set cho pheùp laáy keát quaû cuûa moät leänh döôùi daïng caùc thoâng soá nhö sau: $1, $2, $3…………$[n]Thí duï: $date Tue Jun 6 17:12:40 EET 1991 $set date $echo $2 Jun $echo $6 1991 $set $(ls) $echo ${11}9.6 Caùc quy taéc thay theá cuûa Shell9.5.1 Duøng caùc daáu nhaùy: ‘………’ Shell khoâng thöïc hieän pheùp thay theá caùc kyù töï trong daáu nhaùy ñôn “………” Shell thöïc hieän pheùp thay theá trong daáu nhaùy keùp caùc kyù töï: $ vaø `Thí duï: $NOM=jean $echo nom=$NOM nom=jean thoâng dòch bieán $echo ‘nom=$NOM’ nom=$NOM hieån thò khoâng thay theá $ echo “nom=$NOM” 46
  47. 47. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com nom=jean thoâng dòch bieán $echo * file1 file2 … thoâng dòch kyù töï * $echo “*” * hieån thò khoâng thoâng dòchBaûng toùm taét veà thoâng dòch caùc kyù töï ñaëc bieät trong caùc daáu nhaùy:Daáu nhaùy ñöôïc Caùc kyù töï ñaëc bieät duøng trong daáu nhaùyduøng ‘ ` hoaëc ) “ $ * ‘ f n n n n n ` hoaëc $( n f n o o o “ n o f o o nTrong ñoù: f = keát thuùc xaâu kyù töï o = kyù töï ñöôïc thoâng dòch (coù yù nghóa ñaëc bieät) n = kyù töï khoâng ñöôïc thoâng dòch (bình thöôøng)Thí duï caùch söû duïng baûng toùm taét: - Kyù töï $ ñöôïc thoâng dòch nhö moät metacharacter khi noù ôû trong $() hoaëc “”, khi bieán ñöôïc thay theá baèngh giaù trò cuûa noù. Ngöôïc laïi, noù khoâng ñöôïc thoâng dòch khi ôû giöõa hai daáu nhaùy ñôn.9.5.2 Thay theá ñuùpKhi Shell laøm thao taùc thay theá noù queùt moät laàn doøng leänh vaø thay theá bieán coù $ ñaèngtröôùc.Ta coù theå laøm hai laàn ñoäng taùc queùt baèng duøng leänh eval cuûa Shell. Nhö vaäy leänh ñöùngsau eval ñöôïc thay theá 2 laàn tröôùc khi chaïy.Thí duï:Shell_script last_argument hieån thò ñoái cuoái cuøng cuûa doøng leänh: $cat last_argument set -x eval echo $”$#” $last_argument 1 A Z 3 F G + eval echo $6 + echo G GBaøi taäp:1. Haõy vieát shell_script copy_file ñeå sao cheùp moät file cuûa moät ngöôøi söû duïng khaùc,sau ñoù ñoåi nhoùm vaø ngöôøi söû duïng cuûa file sao.Cuù phaùp: 47
  48. 48. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com copy_file file1 file2 user groupGôïi yù: söû duïng caùc leänh cp, chown, chgrp2. Haõy vieát shell_script dup_file coù chöùc naêng nhö copy_file ôû treân nhöng teân caùc file,teân ngöôøi söû duïng vaø teân nhoùm ñöôïc vaøo baèng hoûi ñaùp.Gôïi yù: söû duïng leänh read vaø caùc bieán caàn thieát. 48
  49. 49. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 10: Moâi tröôøng cuûa ShellNoäi dung: caùc lôùp bieán cuûa Shell, caùch truyeàn bieán cho tieán trình.10.1 Moâi tröôøngMoâi tröôøng cuûa Shell chöùa moät soá bieán ñònh nghóa tröôùc. Leänh set cho pheùp lieät keâdanh saùch caùc bieán cuûa moâi tröôøng (ñònh nghóa tröôùc hoaëc khi laøm vieäc). $set10.2 Caùc bieán ñònh nghóa tröôùcDöôùi ñaây laø danh saùch caùc bieán ñònh nghóa tröôùc thöôøng coù: HOME chöùa teân thö muïc tieáp nhaän LOGNAME teân ngöôøi söû duïng PATH teân ñöôøng daãn cho caùc leänh PS1 daáu nhaéc thöù nhaát PS2 daáu nhaéc thöù hai TERM kieåu terminal IFS danh saùch caùc daáu phaân caùch (seperator) FCEDIT EDITOR chöông trình soaïn thaûo nhaät kyù (history) PPID soá cuûa tieán trình cha cuûa Shell PWD thö muïc hieän haønh SHELL teân Shell ñang duøng RANDOM soá ngaãu nhieân SECONDS thôøi gian laøm vieäc tính theo giaây10.3 Caùc bieán chung (common)10.3.1 Bieán xuaátShell khoâng töï thöïc hieän caùc leänh ta ñöa vaøo maø taïo ra moät shell con ñeå thöïc hieän caùcleänh ñoù. Do ñoù caùc tieán trình con khoâng bieát ñeán caùc bieán ta duøng trong shell. Ñeå moätbieán cuûa moät tieán trình coù theå duøng chung cho moïi tieán trình con cuûa noù, ta phaûi xuaát(export) noù thaønh bieán duøng chung baèng caùch duøng leänh export $var=18 $export varChuù yù: - khoâng coù khaùi nieäm nhaäp (import). - Moät bieán xuaát khi bò thay ñoåi giaù trò trong tieán trình con vaãn giöõ nguyeân giaù trò trong tieán trình cha.Caùc bieán xuaát coù theå lieät keâ baèng duøng leänh: $env 49
  50. 50. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com10.3.2 Thöïc hieän moät shell_script trong shell cha:Thöïc hieän moät shell_script trong shell cha cho pheùp noù thöøa keá söû duïng toaøn boä moâitröôøng cuûa shell cha:Thí duï: $cat proc echo $var $VAR= ok ñònh nghóa bieán var trong shell $proc moät shell con ñöôïc taïo ra vaø noù khoâng hieåu bieán VAR $.proc shell töï thöïc hieän leänh maø khoâng taïo shell con, bieán VAR coù trong moâi tröôøng cuûa noù. 50
  51. 51. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.comBaøi 11 Laäp trình möùc cô sôû döôùi UNIXNoäi dung: caùc pheùp thöû, so saùnh, caùc pheùp tính soá hoïc trong Shell, laäp trình caùc caáutruùc coù ñieàu kieän, laäp trình caùc voøng laëp.11.1 Caùc pheùp thöû (test) trong Shell11.1.1 Giaù trò traû veà cuûa moät leänhSau khi moät leänh thöïc hieän xong, bao giôø cuõng coù moät giaù trò traû veà (return code). Giaùtrò naøy chöùa trong bieán $?.Neáu moät leänh ñöôïc thöïc hieän toát, giaù trò traû veà laø 0 (true : ñuùng).Neáu moät leänh khoâng ñöôïc thöïc hieän toát, giaù trò traû veà khaùc 0 (false: sai).Thí duï: $cat fac cat: cannot open fac $echo $? 2 $cat file I am a file $echo $? 0Chuù thích: leänh exit[n] cho pheùp ra khoûi moät shell_script vôùi giaù trò traû laïi laø n.11.1.2 Söû duïng leänh test:+ Leänh test ñöôïc duøng ñeå laäp trình moät ñieàu kieän trong caáu truùc hoaëc trong voøng laëp:Coù 3 tröôøng hôïp duøng leänh test: - kieåm tra tính chaùt cuûa caùc file - so saùnh giöõa caùc soá - kieåm tra caùc xaâu kyù töï+ Cuù phaùp leänh test: test expression hoaëc [expression]Trong caùc thí duï sau ñaây, hai caùch duøng treân ñeàu ñöôïc söû duïng nhö nhau.+Kieåm tra tính chaát caùc file:Sau khi test, giaù trò traû veà laø 0 (true) hoaëc khaùc 0 (false) test -f filename 0 neáu file toàn taïi vaø laø file thöôøng [-d filename] 0 neáu file toàn taïi vaø laø file thö muïc [-r filename] 0 neáu file toàn taïi vaø chæ ñoïc ñöôïc 51
  52. 52. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com test -w filename 0 neáu file toàn taïi vaø ghi ñöôïc test -x filename 0 neáu file toàn taïi vaø chaïy ñöôïc test -s filename 0 file toàn taïi vaø khoâng roãng (not empty) [file1 -ef file2] 0 file1 vaø file2 lieân keát vôùi nhau [file1 -nt file2] 0 neáu file1 môùi hôn file2 [file1 -ot file2] 0 neáu file1 cuõ hôn file2 [-b filename] 0 file toàn taïi vaø ñoïc ghi theo block [-c filename] 0 file toàn taïi vaø ñoïc ghi theo kyù töï+So saùnh giöõa caùc soá:Cuù phaùp nhö sau: test value1 operator value2Caùc toaùn töû so saùnh (operator) coù theå duøng: -eq baèng (equal to) -ne khoâng baèng (not equal to) -gt lôùn hôn (greater than) -ge lôùn hôn hoaëc baèng (greater or equal to) -lt nhoû hôn (less than) -le nhoû hôn hoaëc baèng (less or equal to)Thí duï: $test “$A” -eq “$B”true neáu giaù trò cuûa bieán A baèng giaù trò cuûa bieán B+Kieåm tra caùc xaâu kyù töï: [“str1” = “str2”] ñuùng neáu str1 baèng str2 test “str1” != “str2” ñuùng neáu str1 khaùc str2 test -z “$A” ñuùng neáu xaâu $A roãng test -n “$A” ñuùng neáu xaâu $A khoâng roãngThí duï: $test “$LOGNAME” != “user1”+Keát hôïp caùc ñieàu kieän:Caùc toaùn töû so saùnh coù theå keát hôïp vôùi: -a vaø (and) -o hoaëc (or) ! ñaûo (negation) (…) goäp (grouping)Thí duï: $test (-r file1 -o -r file2 ) -a -w file3 ñuùng neáu: 52
  53. 53. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com - file1 vaø file2 toàn taïi vaø chæ ñoïc ñöôïc vaø - file 3 toàn taïi vaø ghi ñöôïc.11.2 Laäp trình moät caáu truùc coù ñieàu kieän:11.2.1 Caáu truùc coù ñieàu kieän :a) if then else fi if command1 then command2 else command3 fiGiaûi thích: Neáu giaù trò traû veà sau khi thöïc hieän command1 laø 0 (ñuùng) thì thöïc hieäncommand2, neáu khoâng thì thöïc hieän command3 keát thuùcThí duï: if test -f file1 then echo “file exists” else echo “file does not exist” fiChuù thích: khoâng baét buoäc phaûi duøng else if [-w file1] then echo “message” >> file1 fib) Caáu truùc loàng (nested)Ta coù theå loàng caùc caáu truùc ñieàu kieän vôùi nhau. Khi ñoù: else if thaønh elifThí duï: if test -f file1 then echo “file exists” elif test -d file1 then echo “file is a directory” fitrong tröôøng hôïp naøy fi laø chung.Chuù yù: cuù phaùp sau cuõng coù theå duøng ñöôïc: if then else if then 53
  54. 54. Copyright(c) by Galaxy CD – http://www.galaxycd.com else fic) Caùc toaùn töû | | vaø &&Trong tröôøng hôïp ñieàu kieän ñôn giaûn, coù theå duøng toaùn töû hoaëc logic | |, hoaëc toaùn töû vaølogic && ñeå laäp trình caáu truùc. command1 && command2 Neáu command1 ñöôïc thöïc hieän toát, thì thöïc hieän command2, neáu khoâng thì ra. command1 | | command2 Neáu command1 ñöôïc thöïc hieän toát, thì ra, neáu khoâng, thì thöïc hieän command2.Chuù yù: coù theå duøng daáu ngoaëc ñôn ñeå goäp caùc leänhThí duï: test -d demo && echo “demo is a directory” test -d demo | | echo “demo is not a directory” (test -d demo && ls -l demo) | | echo “demo not ok”11.2.2 Reõ nhaùnh trong pheùp choïn moät trong nhieàu giaù trò:Duøng caáu truùc: case in esacCaáu truùc treân cho pheùp choïn moät trong nhieàu xaâu kyù töï vaø thöïc hieän caùc leänh lieân quanñeán xaâu ñoù. case $variable in string1) cmd1 cmd2 …………… ;; string2) cmd1 cmd2 …………… ;; string3 | string4) commands ;; esacChuù yù: coù theå duøng caùc metacharacter cuûa shell ñeå bieåu dieãn xaâu kyù töï, | coù nghóa laø hoaëc11.3 Laäp trình moät voøng laëp11.3.1 Voøng laëp fora) Caáu truùc: for in do doneCaáu truùc naøy cuûa for cho pheùp thöïc hieän moät chuoãi leänh nhö nhau vôùi moãi moät giaù tròtrong danh saùch ñaõ cho. Soá caùc voøng laëp baèng soá caùc giaù trò trong danh saùch. for variable in val1 val2 val3 … 54

×