Joden Woordelijst
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Joden Woordelijst

on

  • 1,704 views

 

Statistics

Views

Total Views
1,704
Views on SlideShare
1,704
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
3
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Joden Woordelijst Joden Woordelijst Document Transcript

    • De term bar mitswa betekent Bar Mitswa letterlijk ‘zoon van het gebod’. Een joodse jongen is vanaf zijn dertiende jaar religieus meerderjarig en dus verplicht zich aan de mitswot of wel geboden te houden. De term bar mitswa wordt ook vaak gebruikt voor de plechtigheid in de synagoge op de eerste sjabbat nadat hij, volgens de joodse kalender, dertien jaar is geworden. De term bat mitswa betekent Bat Mitswa letterlijk ‘dochter van het gebod’. Een joods meisje is vanaf haar twaalfde jaar religieus meerderjarig en dus verplicht zich aan de mitswot geboden te houden. De term bat mitswa wordt ook vaak gebruikt voor de plechtigheid in de synagoge op de eerste sjabbat, nadat zij, volgens de joodse kalender, twaalf jaar is geworden. Chanoeka (Inwijdingsfeest) Chanoeka is het enige belangrijke feest dat niet in de bijbel genoemd wordt. Het wordt gevierd ter herinnering aan de herinwijding van de Tempel in Jeruzalem door de Makkabeeën, nadat deze, in het jaar 165 voor de gewone jaartelling, de Syriërs verslagen hadden. Mageen Davied wordt in het Davidster algemeen als Davidster vertaald, hoewel de letterlijke vertaling ‘schild van David’ luidt. Van oorsprong is deze zespuntige ster geen joods symbool en enig verband met de bijbelse koning David is niet aantoonbaar. Het was een algemeen gebruikt ornament, dat rond het begin van de algemene jaartelling al ter decoratie van synagogen werd gebruikt, maar ook terug te vinden is in vroege Arabische kunst en architectuur en in
    • middeleeuwse kerken De keppel of kipa is het Keppel hoofddeksel, waarmee joodse mannen hun hoofd bedekken, om een onderscheid te maken tussen het aardse en het hogere. Ook de uitspraken in de Misjna en Talmoed, volgens welke het in strijd is met de zedigheid om blootshoofds te lopen, spelen een factor bij het dragen van een keppel. Ko(o)sjer Volgens de regels van het kasjroet voor consumptie geoorloofd. Het liberaal jodendom is een Liberale Joden richting binnen het jodendom die in de 19e eeuw in Duitsland werd geïntroduceerd, als een reactie op de spanning tussen het traditionele jodendom en de Haskala. Het liberaal jodendom zocht een vorm om het historische jodendom met het moderne leven in overeenstemming te brengen en geen strikte naleving van traditioneel religieuze wetten te vereisen. Eén van de uitgangspunten is de persoonlijke interpretatie van de Tora. De term menora betekent Menora kandelaar en was van oorsprong speciaal van toepassing op de zevenarmige gouden kandelaar die permanent in de Tempel te Jeruzalem brandde. Tegenwoordig is het een belangrijk symbool van de staat Israël, waar de zevenarmige kandelaar een prominente plaats voor het gebouw van de Knesset inneemt. Ook wordt de chanoekia vaak menora genoemd.
    • De letterlijke betekenis van Mezoeza het woord ‘mezoeza’ is deurpost. In Deuteronomium 6: 4-9 en 11: 13-21 staat de opdracht om de grondslagen van het joodse geloof aan te brengen ‘... op de deurposten van je huis en aan je poorten’. Het zijn deze bijbelse passages die op het perkament in de mezoeza staan. Niet-religieuze Joden Joden die niet meer naar de synagoge gaan Orthodoxe Joden Zeer religieuze joden De wekelijkse viering van de Sjabbat sjabbat, de zevende dag, begint op vrijdagavond bij zonsondergang. Het is een dag van rust, ter herinnering aan de zevende dag van de schepping, toen God uitrustte. Er heerst een algemene werkonthouding, wat impliceert een verbod om vuur te maken, te koken, te dragen en handel te drijven, dus geld uit te geven of te ontvangen. Het voedsel, dat van te voren bereid is, wordt warm gehouden in een zogenaamde sjabbatoven. Synagoge is het Griekse Synagoge woord voor bet ha knesset,
    • wat huis van samenkomst betekent. Het is de plaats waar de joodse gemeente bijeenkomt voor het gebed en om te leren, vandaar dat de synagoge ook wel sjoel genoemd wordt, wat afgeleid is van het Duitse Schule. Tenach Onder tenach verstaan we de hebreeuwse bijbel. Het woord is gevormd uit de begin letters van Tora (de vijf boeken Mozes), Newie’iem (Profeten) en Ketoewiem (Geschriften). De Tenach bevat dezelfde 24 boeken als het Oude Testament van de protestants-christeljke kerken, alleen in een andere volgorde. De Tora, wat letterlijk lering Thora of leer betekent, bestaat uit de eerste vijf boeken van Tenach. Deze ‘ vijf boeken van Mozes’ omvatten de basis van het joodse geloof en de vroegste geschiedenis van het volk Israëls. Ze worden in het Hebreeuws met de beginwoorden van de tekst als volgt aangeduid: Beresjiet (Genesis), Sjemot (Exodus), Vajikra (Leviticus), Bamidbar (Numeri) en Devariem (Deuteronomium).
    • Heilige ark De Ark van het Verbond was het centrale, allerheiligste voorwerp in het jodendom. Het was een draagbare kist, waarin de twee stenen tafelen met daarop de Tien geboden bewaard werden. De Ark werd gemaakt tijdens de exodus, bij de Sinaïberg. Hij stond in het Heilige der Heiligen, de binnenste ruimte van de tabernakel, en later in dezelfde ruimte in de tempel te Jeruzalem. Tien woorden De Tien geboden of Tien woorden – ook wel Wet des He(e)ren genoemd – is een verzamelnaam voor een set leefregels die volgens twee grote religieuze stromingen (jodendom en christendom) door God aan de mensen opgelegd is. Ten bewijze hiervan worden de teksten uit hun heilige boeken (Bijbel, Thora) gebruikt. Deze leefregels hebben een zeer sterke impact gehad op de samenleving. Dit kan worden afgeleid uit het feit dat veel van de hedendaagse wetgeving nog steeds wortels heeft die teruggaan tot in deze tien geboden. Oudere variaties van zulk een lijst van geboden en verboden waren onder meer reeds bekend in het Oude Egypte. In de islam komen deze Tien geboden niet voor.
    • Het neer tamied, eeuwig Eeuwig brandende lamp licht, hangt in de synagoge en is zowel een verwijzing naar de menora die in de Tempel brandde als een verwijzing naar Gods voortdurende aanwezigheid (zie Ex. 27:20 en Lev. 24:2). De gebruikelijke plaats voor de lamp is voor de heilige ark. Het gebruik om een eeuwig licht in de synagoge te laten branden is relatief recent en gaat terug tot de zestiende eeuw, toen de lamp zelf gemodelleerd werd naar voorbeeld van de kerklamp. Verhoogd platform in de Bima synagoge, van waaraf de chazan de synagogedienst leidt en waarop de Tora gelezen wordt. In de Portugese synagoge wordt deze verhoging de teba genoemd. Aanwijzer die gebruikt wordt Jad bij het lezen van de Tora, om te verhinderen dat deze heilige tekst vervuild of beschadigd raakt. Letterlijk betekent jad hand, de aanwijzer heeft dan ook de vorm van een stokje met daaraan een handje. De chazan is de voorzanger Chazan en voorganger tijdens de synagogedienst. Hij reciteert de psalmen, spreekt afwisselend alleen of samen met de andere aanwezigen de gebeden uit en zingt de traditionele melodieën. De rabbijn fungeert binnen Rabbijn de joodse gemeenschap als leraar, raadgever en rechter in specifiek joodse juridische aangelegenheden. Ook treedt hij als vertegenwoordiger van zijn gemeente naar buiten. Een talliet is een Talliet gebedsmantel, ofwel gebedskleed. Vanaf de leeftijd dat men bar mitswa is geworden draagt men de talliet tijdens het ochtendgebed. Het is een rechthoekige geweven wollen of zijden omslagdoek, met langs de lange zijden zwarte of donkerblauwe
    • strepen en vier verstevigde hoeken. Een fraai uitgevoerde talliet, eventueel met geborduurde hoeken, is een geliefd huwelijksgeschenk. De Talmoed, letterlijk ‘studie, Talmoed lering’, is opgebouwd uit de Misjina en alle daarna gevolgde commentaren, discussies, verslagen en aanvullingen. Deze toevoegingen worden ook wel Gemara genoemd, wat ook studie en lering betekent, maar dan in het Aramees. De viering van Pesach Pesach (Pasen) herinnert aan de uittocht uit Egypte. In de Tora wordt in het boek Exodus verteld dat Mozes de opdracht van God kreeg om de joden uit Egypte te leiden. De Farao, de koning van het Egyptische rijk, wilde de joden, die als slaven leefden, niet laten gaan. Pas nadat er tien plagen over Egypte gekomen waren, liet hij de joden vrij. Het is een opdracht om het verhaal van de uittocht uit Egypte van geslacht op geslacht over te leveren. Wekenfeest Sjavoeot is de Hebreeuwse naam voor Wekenfeest. Precies zeven weken na Pesach, de uittocht uit Egypte, verzamelden de joden zich aan de voet van de berg Sinai, waar God hen de Tien Geboden gaf. In de joodse opvatting zijn de Tien geboden symbolisch voor de gehele Tora, vandaar dat het feest ook Matan Tora, de gift van de Tora, genoemd wordt. Tijdens Sjawoe'ot, dat op 6 en 7 Sivan valt, staat leren
    • centraal. Op de eerste avond wordt er tot diep in de nacht doorgeleerd uit de Tora en de vele commentaren. In de met bloemen versierde synagoge wordt het boek Ruth gelezen, om het karakter van oogstfeest, wat Sjavoeot van oudsher ook heeft, te benadrukken. Soekot, het loofhuttenfeest, Loofhuttenfeest valt in de herfst en duurt zeven dagen lang, van 15 tot 22 Tisjri. In die periode verblijft men (zo veel mogelijk) in de soeka (de loofhut), ter herinnering aan de tocht van veertig jaar door de woestijn, toen de Israëlieten geen vaste behuizing hadden. Rosj Hasjana is de Nieuwjaar Hebreeuwse naam voor het joodse Nieuwjaar. Het herinnert aan het begin van de tijd, de schepping van de wereld. Het nieuwe jaar begint in de herfst, als de oogsten zijn binnen gehaald en de natuur afsterft. Dit wordt als een geschikt moment gezien om een nieuw begin te maken.
    • Jom Kipoer is de Grote Verzoendag Hebreeuwse naam voor Grote Verzoendag. Rosi Hasjana en Jom Kipoer worden tezamen ook wel de Jamiem Nora’iem, de ontzagwekkende dagen, genoemd. De 10 dagen vanaf Rosj Hasjana tot en met Jom Kipoer heten de dagen van inkeer. In het joodse jaar begint Jom Kipoer op de vooravond van de tiende dag van de maand Tisjri en wordt afgesloten bij het vallen van de avond van de volgende dag. Het is een dag van algehele vasten en volkomen werkonthouding. Alles is gericht op loutering van lichaam en geest, het belijden van de eventueel begane zonden en het krijgen van vergiffenis. Chanoeka (Inwijdingsfeest) Chanoeka is het enige belangrijke feest dat niet in de bijbel genoemd wordt. Het wordt gevierd ter herinnering aan de herinwijding van de Tempel in Jeruzalem door de Makkabeeën, nadat deze, in het jaar 165 voor de gewone jaartelling, de Syriërs verslagen hadden Het bijbelboek Ester vormt Poerim de bron van inspiratie voor Poeriem (Lotenfeest). Dit valt in het voorjaar (op 14 Adar) en ontleent zijn naam aan het lot dat Haman, dienaar van de Perzische koning, wierp om de datum te bepalen waarop hij de joden wilde uitroeien. Ester, de joodse vrouw van de koning, werd hiervan echter door haar oom Mordechai op de hoogte gesteld en wist deze ramp af te wenden. Haman en zijn zonen werden slachtoffer van hun eigen plannen.