Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
4,962
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
208
Comments
0
Likes
6

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Монгол орны нууруудБагш Б.Оюунгэрэл
  • 2. Зорилго: Монгол орны томоохон нууруудын талаар мэдэх
  • 3. Хяргас нуурХяргас нуур Хар ус нуурын систеийндотор хамгийн нам дор орших том нуурбөгөөд Алтайн хангайн уулархагнутгаас эх авч Их нуурын хотгор рууурсах бүх голуудын эрозийн эцсийнсуурь болно.Нуурын гадаргын талбай 146,8хавт.дөр.кмхамгийн урт нь 75,07 м,өргөн 31,07 м, дундаж өргөн 19,0 км баусны мандал 1028 м үнэмлэхүйнөндөрт оршино.Хяргас нуур тектоникийн хотгорттогтсон учраас эргийн шугам иххэрчигджээ.Алтайн нурууны зүүн ба хойд хажуу,мөн Хангайн нурууны баруун хажуугнилд нь хамарсан 170000 хавт.дөр.кмталбайтай уудам нутаг болох тэндээсусжих бүх гол горхи их нууруудынхотгорын бүлэг нуурыг дамжсаарэцэстээ Айраг нуурт нэгдэж нуурын
  • 4. Дөргөн нуурХар нууртай залгаа орших энэ нуурговийн томоохон нуурын нэг бөгөөд 305,1хавт.дөр.км талбайтай өргөний хамгийн их 16,8 км, дундаж нь12,7 км,хамгийн урт газраа 24,0 км хүрнэ.Хар нуур, Дөргөн нуурын хооронд 26,8хавт.дөр.км талбайтай завсрын жижигнууруудыг нутгийнхан Ногоон нуур гэнэ.Энэ Ногоон нуур Хар нууртай Хомынхоолойгоор, Дөргөн нууртай Мэргэнийхүзүүвчээр холбогдоно.Усны хамгийн гүнзгий газар зүүнхэсэгтээ 27,0 м,дундаж гүн нь 14,3 м
  • 5.   Энэ нуур эзлэх талбай усны гүн эзэлхүүнээрээ манай улсын нутаг төдийгүй Төв Азид тэргүүн байранд орно.  Энэ ямар нуур вэ?
  • 6. Тектоникийн гүн зөрөгт хотост тогтсон уулын нууручраас эргийн байдал харьцангуй их хэрчигдсэн, булан тохой, арал хойг, хадан хацаа хэлбэртэй Хөвсгөл нуур  байна.Гадаргын талбай 2612 Хөвсгөл нуурт Хадан Хүй,хавт.дөр.км, урт нь Далайн хүй, Модон хүй,хойноос урагш 133,4 Бага хүй гэдэг 4 аралкм, өргөн 39,5 км байгаагаас хамгийн том нь
  • 7. Улаан нуурНуурын хотгорыг нилд нь дүүрсэнговийн алаг хурдас нуурын уснааямагт улаавтар туяа оруулах тулУлаан нуур хэмээн нэрлэсэн байжболох юм.Улаан нуурт Хангайн өвөрхажуугаас урсах Онгийн голцутгах боловч тэр бүр усаа өгчэс чадна. Иймээс нуурын усныгүн талбай үргэлж өөрчлөгдөжОнгийн голоос гадна Говь-Алтайн салбар уулуудаас эх авахСухайт, Лиг, Цагаан гол болон бусад хуурай сайруудаар үе үеус урсаж ирэх бөгөөд элс хайр зэрэг хурдас авчирч тунаах тулнуурын ёроол лаг, наагийн шавраар дүүрсэн байна.
  • 8. Монголын Дорнод хэсэгт орших хамгийн том нуур аль вэ? А.Хөх нуур Б.Буйр нуур    В.Үүрэг нуур Г.Ачит нуур
  • 9. Буйр нуурыг дасгалын зурагт тэмдэглээрэй.
  • 10. Буйр нуурНуурын усны ил гадарга615 хавт.дөр.км, хамгийнурт нь зүүн хойноос баруунурагш 40 км, өргөн нь 21км, ус хураах газрынталбай 20200 хавт.дөр.кмболно. Усны талбайтайхарьцуулахад нуурын гүн,нөөц маш бага юм. Гүнийдундаж 6 м, хамгийн их гүннуурын төвд 10 метрээсБуйр нуур илүүдэл усаа Оршуун голоор дамжуулан Далайхэтрэхгүй байна.нуурт өгнө. цэнгэг устай нуурын тоонд ордог.Буйр нуур маш
  • 11. Үүрэг нуурАлтайн салбар Цагаан шивээт, Түргэний уулсын хоорондох битүү хотгорт тогтсон урсгал биш нуур болно. 1426 метрийн үнэмлэхүй өндөрт орших бараг дугуй хэлбэртэй энэ нуурын урт 19 км, өргөн нь 18 км, усны ил талбай 22333 хавт.дөр.км бөгөөд эргийн шугамын урт 61 км юм. Байнгын урсацтай нилээд том гол нь нуурын баруун хойноос цутгах Харигийн гол юм. Харигийн голын цутгалан хавьд намагжиж илдэв төрлийн бут бургас ургажээ. Үүрэг нуур гадагш урсгалгүйн сацуу ууршилт их болохоор нуурын ус давстай байдаг.
  • 12. Хар нуурХар ус нуураас холгүй орших энэ нуур 574,8 хавт.дөр.км талбайтай бөгөөд өргөний хамгийн их 23,6 км, дундаж өргөн 15,7 км, хамгийн их урт нь 36,8 км болно.Баруун болон баруун хойд талд Гэзэг сайхан, Гэзэг Хайрхан, Чандмань, Таван Хар зэрэг уул толгод ЧоноХарайхын гол хүртэл үргэлжилээд Хар ус нуурыг Хар нуураас тусгаарлана.Хар нуурт Хар ус нуурын илүүдэл ус Чоно Харайхын голоор ирж өөрийн илүүдэл усаа ууршуулахын хамт нэг хэсгийг Хомын хоолойгоор Дөргөн нуурт, нөгөө хэсгийг Татган тээгийн голоор Завхан голд өгдөг.
  • 13. Тэлмэн нуур198,6 хавт.дөр.км, урт 27,6 км, өргөн 12,1 км, эргийн шугмын урт 87,8 км болно. Тэлмэн нуурын
  • 14. Ачит нуурАчит нуурАлтайн уулархаг нутаг нуур нилээд олонтой боловч хамгиийн том нуур нь Ачит нуур болно.Ачит нуурын усны ил талбай 311 хавт.дөр.км, хамгийн урт хойноосоо урагш 30 км, өргөн 16 км хүрэх ба 1464 метрийн үнэмлэхүй өндөрт оршино. Монгол Алтайн нурууны томоохон салбар Сийлхэм, Түргэний нурууны хур цас, мөсөн голоос эх авч урсах Цагаан нуурын гол, Хатуугийн гол, Бөх мөрөн, Улиастай зэрэг хэд хэдэн гол горхийн усаар тэжээгдэж илүүдэл усаа Усан хоолой нэртэй ганц голоор Ховд голд өгнө.
  • 15. Толбо нуурМонгол Алтайн томоохон нуур бөгөөд зүүн өмнөөс баруун хойш сунаж байрлана. Нуурын хотгор тектоник гаралтай боловч усны сан үүсч бүрэлдэхэд эртний мөстөл чухал нөлөө үзүүлжээ. Нуурын усны ил талбай 185 хавт.дөр.км, хамгийн урт 21,5 км, өргөн 6 км хүрч усны мандал 2080 метрийн үнэмлэхүй өндөрт оршино. Толбо нуур 1000-1500 метрийн харьцах өндөртэй хад асга бүхий нүцгэн уул нуруугаар хүрээлэгдэнэ. Толбо нуурт хэд хэдэн жижиг арал байдгаас хамгийн том нь усны мандлаас дөнгөж 4 м өндөр Гичгэний толгой бөгөөд нуурт түрж орсон хушууны үзүүр цухуйж байгаа нь тэр болно. Маш цэнгэг устай юм.
  • 16. Айраг нуурЭрт цагт Хяргас нууртай нэг савд байсан боловч одоо тусдаа нуур болон үлджээ. Түүний талбай 143,3 хавт.дөр.км. Хамгийн урт 16,0 км, хамгийн их өргөн 13,0 км, дундаж өргөн 8,9 км болох бөгөөд 1030 м үнэмлэхүйн өндөрт оршино. Айраг нуурт Завхан, Хүнгүйн голууд цутгана .Айраг нуурын хамгийн их гүн 10,5 м, дундаж гүн 5,7 м, усны нөөц 819,6 сая шоо м байна. Айраг нуур илүүдэл усаа 5 км урт 200-300 м өргөн хоолойгоор Хяргас нуурт өгнө. Энэ хоолой зарим газраа 5-7 м гүн намуун урсгалтай бөгөөд өвөл огт хөлддөггүй байна. Бусад нууруудыг бодвол усны
  • 17. Бөөн цагаан нуурБөөн цагаан нуурНуур нууруудын хөндий дэх хамгийн том нуур юм. Түүний талбай 240 хавт.дөр.км, урт нь 24 км, өргөн 16 км, талбай 33500 хавт.дөр км бөгөөд усны мандал д.т.д 1336 м оршино. Энэ нуурын эрэг намхан элсэрхэг хөрстэй хаяа нутгийн өвс ургамал бүхий намаг энд тэнд үзэгдэнэ. Уг нуурт Хангайн нурууны өмнөд хажуугаас эх авч урсах Байдраг гол цутгах боловч гадагш гарах урсгалгүй юм. Бөөнцагаан нуурын ус гидрокарбонат, сулдьфат, хлорын ангин, кальцинатри, магни бүлэгт хамаарагдахаас гадна шүлтлэг
  • 18. Орог нуурОрог нуурНууруудын хөндийн хоёр дах том нуур бөгөөд Говь-Алтайн нурууны хамгийн өндөр уул Их богдын ар хормойд тулж оршино. Баруунаас зүүн тийшээ сунгуу зууван хэлбэртэйгээр тогтсон энэхүү нуурын урт 30 км, өргөн баруун зүүн хоёр талдаа 8-9 км, харин хамгийн нарийн газраа 1,2 км-ээс хэтэрдэггүй байна. Орог нуур нь гидрокарбонат, хлоридын ус бүхий нуурын төрөлд багтах ба усны өнгө шаравтар ногоон туяатай, хатуулаг чанар 15 орчим болохын дээр ёроол нь зуурмаг шавартай байна.
  • 19. Сангийн далай нуурСангийн далай нуур Булнайн нурууны ар шилд оршдог. Эндэх газрын гадарга нийтдээ уулархаг бөгөөд нуурын усны мандал 1988 м өндөрт орших тул орчны уулс хэдийгээр өндөр ч гэсэн харьцах өндрийн хувьд бага юм. Сангийн далай нуурын усны гадаргын ил талбай 165,3 хавт.дөр.км  Хамгийн урт баруунаас зүүнээ 32,5 км, өргөний хамгийн их зүүн хэсэгтээ 13 км, баруун хэсэгтээ 8 км, хамгийн нарийн газар нь 400м орчим болно. Үүнээс үзвэл нуурын дундаж өргөн 5,2 км болох юм. Нуурын ёроол хайрцаг шиг хэлбэртэй учраас хажуу нь эгц, олон мөргүүдтэй байна. Сангийн далай нуурын усны эрдэсжилт Хяргас, Увс нууруудаас бага боловч давсархаг юм.
  • 20. Миний эх оронМонголын сайхан нутаг