• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Mag-anak na Cruz & Titser
 

Mag-anak na Cruz & Titser

on

  • 10,847 views

Credits to Ryan Misola for finding this document that may help us in Filipino 4. :)

Credits to Ryan Misola for finding this document that may help us in Filipino 4. :)

Statistics

Views

Total Views
10,847
Views on SlideShare
10,845
Embed Views
2

Actions

Likes
2
Downloads
373
Comments
0

1 Embed 2

http://www.slashdocs.com 2

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft Word

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Mag-anak na Cruz & Titser Mag-anak na Cruz & Titser Document Transcript

    • ANG MAG ANAK NA CRUZ KABANATA 2: ESTUDYANTE Mga TauhanTalasalitaan 1. Tinoy - asawa ni Remy at ama nina June at Baby - matalino sa klase dahil siya ang pinakamahusay doon 1. tuminag- kumilos at siya ang 2. nayamot- nainis hinihiraman ng notes 3. nag-ambag- nag-abuloy - tamad mag-aral noong una dahil hindi tinapos ang 4. tumatahip- kumakaba edukasyon ngunit 5. nabaghan- nabigla naging masipag sa huli dahil kaya niyang pagsabayin 6. hinahagod- hinahaplos ang trabaho at 7. nawawaglit- nawawala pag-aaral. 8. umaalunignig- umaalingawngaw (echo) 9. umingos- sumimangot 2. Remy - asawa ni Tinoy at ina nina June at Baby 10. pahapyaw- bahagya - mayroong shop 11. humugos- sumugod - nag-iba ang kanyang pamumuhay dahil nagamit niya 12. tinangtang- ginalaw-galaw ang oras para sa 13. pinagsalikupan-pinalibutan pagtatabas at pagnanahi ng mga damit at ito ay 14. balintawtaw-alaala nakakatulong sa 15. alkaguwete-tagapamagitan kanyang kita kaysa sa naiinip lang siya kakahintay kay Tinoy. - siya ang rason kung bakit nag-aral muli si TinoyPANIMULA 3. Kuya Berting - bayaw ni Tinoy, nakatapos ng edukasyon at nagingSenador Leticia Ramos – Shahani certified public accountant • “Tayo ay isang lipunang may karamdaman.” • Isinisiwalat niya ang katauhan ng Pilipino 4. Petra - empleyado ni Remy - inaalagaan ang shop at ang mga bataPatricia Licuanan • Sikologo mula sa ADMU 5. Misis Amelia Esteban - kaklase ni Tinoy at naghihraman ng libro at • “Maraming kabutihang nasa atin ngunit kailangan ng pagbabago.” notes. -siya ang babaeng sinususpetsahan ni Remy na hindi nagigingLilia Ablaza – “nickname” matapat si TinoyMag-anak na Cruz 6. Mister Santiago - kasama sa trabaho • Kasaysayan ng isang mag-anak na Pilipino na kabilang sa panggitnang - hindi nakuha ang promosyon antas ng makabagong panahon at namumuhay sa kalunsuran • Ang kaibahan nito sa iba pang katha – ang kasaysayan ng pamilya ay 7. Abogado - nakuha ang promosyon dahil nakatapos sa pag-aaral at nagpapatuloy may diploma. • Unang nalathala sa lingguhang Liwayway noong Abril 26, 1954 at tumagal hanggang Setyembre 12, 1960 Mahalagang Pangyayari • 333 kabanata ang orihinal • Noong 1979, mula Mayo hanggang Disyembre, 35 na kabanata ang o Mayroong promosyon sa opisina ni Tinoy at sabi daw na si Mister narinig sa radio; pagsasadula sa radio, tingangkilik ng Bangko Sentral Santiago ay ang makakuha ng promosyon at kung umasenso si ng Pilipinas Mister Santiago, lahat ay susunod.  Jay Ilagan – Tinoy o Siya ay magiging isang bookkeeper kung tataas ang posisyon ni  Connie Angeles – Remy Mister Santiago. Ang sweldo niya ay magiging dos siyentos beinte- • Ang mga katha ay kuwento ng ating sarili at kasasalaminan ng singko (P225) kaysa sa siyento otsenta (P180). katauhan ng isaang taal na Pilipino o Suwerte daw sila dahil ang shop ay malakas ang kita ngayonKABANATA 1: MULING PAMUMULAKLAK o Napag-usapan nila si Kuya Berting. Si Kuya Berting ay nakatapos ng pag-aaral at naging isang certified public accountant at malaki angTauhan kinikita niya. Naisip ni Remy na ipagpatuloy ni Tinoy ang kanyang 1) Tinoy at Remy – mag-asawa edukasyon, dalawang taon na lang ang kanyang tatapusin. Ayaw ni 2) Baby – ang panganay na babae Tinoy na ipagpatuloy ito dahil nakakatamad daw. Si Remy ay 3) Gloria – kaibigan ni Remy na may ari ng paaralan nagbigay ng maraming rason kung bakit dapat makatapos ng pag- aaral si Tinoy.Mahalgang Pangyayari o Kinabukasan hinintay ni Remy ang pag-uwi ni Tinoy.  Niyaya ni Gloria si Remy na magturo bilang guro at pinayagan siya ni Maghahatinggabi na nang siya ay dumating at amoy-tsiko. Nag- Tinoy inuman sina Tinoy at ang mga kasama niya sa trabaho. Hindi nakuha  Nabuntis mulit si Remy = June ni Mister Santiago ang promosyon kaya lahat sila ay di aasenso.  Naging malungot siya dahil ititigil niya ang pagtatrabaho o Abogado sa ibang dibisyon ang nakakuha sa posisyon na gusto ni  Nasira ang mga plano ni Remy para sa buhay niya/nila Mister Santiagong makuha. Nakuha ito ng abogado dahil siya ay may educational background. Nakatapos siya sa pag-aaral at mayMuling Pamumulaklak – may bago sa buhay nila Remy at Tinoy; panibagong diploma.anak; muling pagtatrabaho o Nag-aral muli si Tinoy at si Remy naman ay ginagamit ang oras para sa pagtatabas at pananahi. Ang kita ni Remy ay nakatutulong saPagpapahalagang Pilipino badyet ng pamilya.  Respeto sa asawa o Nang inaayos ni Remy ang mga gamit sa pag-aaral, may nakita siyang  Ang kagustuhan ni Remy na magtipid at mag budget para sa bagong panyolitang sutla at pambabae na may burdang titik: A.E. bahay dahil mahirap ang magrenta
    • o Nagselos si Remy at akala niya ay may ibang babae si Tinoy. - humingi ng si Tinoy Nagpaliwanag si Tinoy na hiniram lang niya ang librong iyon at - naawa sa anak naiwan ni Misis Esteban ang kanyang panyo sa libro ngunit hindi - masakit para sa kanya na saktan and anak naniwala si Remy kay Tinoy kaya pumunta siya sa iskwelahan ni - hindi makapagsalita ng maayos sa anak kaya Tinoy. tumalikod nalang siya o Nagkita ang mag-asawa sa iskwelahanah at nahabol nila si Misis Amelia Esteban sa dyip. Pinakilala ni Tinoy si Remy kay Misis Esteban. Pampapahalagang Pilipino Doon na nalaman niya na totoo ang mga sinabi ni Tinoy ngunut hindi • Pagpahalaga sa pamilya niya inamin na nagkamali siya. • Masunuring anak • Sabay kumainKaugaliang Pilipino • Maalalahanin na ina • RespetoPagseselos - akala ni Remy na may ibang babae si Tinoy, Misis Esteban. - anak sa magulangPinatunayan ni Tinoy na mali ang akala ni Remy. - asawa sa asawa - magulang sa anakKahalagan ng Edukasyon- kung ikaw nakatapos sa pag-aaral magiging maunlad ang kabuhayan mo Mga Kapintasankatulad ni Kuya Berting at ang abogado. • Pagiging dominant ng lalaki sa babae • Ang sobrang tahimik at masunurin ni RemyPaghahanapbuhay - kailangan maghanapbuhay para kayang suportahan ang •pamilya. Ang literal na kahulugan ng titulo ay pag ang kalabaw ay sinaktan kahit na malaki siya at malakas ay masasaktan pa rin ito at magagalit. Amg tayutay naPagbabadyet - kailangan nilang ibadyet ang pera nila dahil hindi sila gaanong kahulugan ay ang tao, kahit anong tapang at tibay, ay nasasaktan din.mayaman at kailangan nilang gastusin ng mabuti ang kanilang pera. KABANATA 4:MARELasingan/Inuman – nag-iinuman dahil sa selebrasyon o dahil sa problema atnagagawa ang hindi magandang bagay dahil wala sa tamang sarili. Mga TauhanKABANATA 3: HAMPAS SA KALABAW 1. Remy a) MapagbigayMainit ang ulo ni Tinoy; wala siyang kibo ng dumating sa bahay. Pilit siyang  Binigay niya ng damit si Josiepagsilbihan ni Remy ngunit bale-wala pa rin ito. Walang nagawa ang huli kundilumayo na lamang; naiwan si Tinoy sa silid. Sa isang sandali, kumatok si Baby. b) Mabuting AsawaNagalit muli si Tinoy; nagtaka ang bata sa reaksyon ng ama sapagkat dati-rati  Nagbibironaman siyang naglalambing sa ama. Sa pangungulit, napalo ni Tinoy ang bata.  Tawag niyang “Dear” si TinoyUmakyat si Remy at galit na kinuha si Baby. Tinanong ni Remy kung wnong 2. Nenitaproblema ay pati bati ay pinagalitan niya. Hindi sumagot si Tinoy. Hangang sa a) Ina ni Josie; asawa ng kasama ni Tinoy sa trabahohapunan, hindi nag uusap ang mag asawa. Di nagtagal, inamin ni Tinoy nanagkamali siya at hindi niya sinasadya ang paluin si Baby. Ang bata naman ay b) Makapal ang mukhanasaktan nang maigi. Masaki tang kalooban ni Tinoy sa nangyari.  Pumupunta lang kung may kailangan  Nagparinig ng kaarawan ni JosieMga Tauhan  Nagparinig ulit na gusto daw ni Josie and • Tinoy – ama; sa kabanata 3; lagging mainit ang ulo niya at lagging damit galit. • Remy – ina; maasikaso sa asawa at anak c) Naiinis • Baby – and panganay na anak; malimbing  Tinatawag niya and kanyang anak na “gaga” • Hepe – and “boss” ni Tinoy • Petra – and kasambahay d) Hindi magaling na ina  Kinukurot  Tinatawag niyang gaga si JosieMahahalagang Pangyayari  Hindi maganda and pinapakita niya sa • Pagbago ng posisyon no Tinoy sa trabaho kanyang anak - nagging maiinitin and ulo - lagging galit 3. Josie - hindi makausap ng maayos ni Remy a) Mahiyain - napalo si Baby ng malakas  Nahiya kay Remy b) anak ni Nenita • Paglapit ni Baby kay Tinoy - nainis ang ama 4. Tinoy - nabigla si Baby kasi palagi naman siyang a) Mapagmahal naglalambing at lagging umupo sa tabi ng  May malambing na tawag sila tatay niya - umiyak ng malakas dahil sa palo ni Tinoy b) Mabuting asawa  Nagbibiruan Sila • Ang pagkuha ni Remy kay Baby - hindi na nakapagtimpi o’ nakatiis; tinanong si Mahalagang Pangyayari Tinoy kung ano ang problema - sinisi Tinoy 1. Binisita nina Josie at Nenita si Remy upang parinigin si Remy na - hindi pinansin si Tinoy kahit kumakain kaarawan ni Josie - pilit niyang suportahan si Tinoy sa bagong 2. Binigyan ni Remy ng tahi na damit si Josie bilang regalo puwesto nito 3. Inimbita ni Nenita sa kanyang bahay si Remy sa isang salu-salo mamayang hapon (para sa kaarawan ni Josie) • Ang paglapit ni Tinoy kay Baby
    • 4. Sinabi ni Remy na marami pa siyang gawin at gusto niyang huminga kinukuha na ito ni Aling Tale upang hindi na mapagod ang kanyang anak na kaya hindi siyang pupunta sa salu-salo. naghahanapbuhay pa. 5. Nag-usap and mag-asawang Remy at Tinoy at wika nila na pumupunta lang si Nenita kung may kailangan. -Naiinis si Remy sa kanyang kapatid at sa hipag, pero sinisisi rin niya ang kanyang ina dahil inaako niya ang mga gawaing bahay. Dahil dito, nagiging masPagpapahalagang Pilipino tamad si Ely. 1. Ospitalidad ng mga Pilipino 2. Pag-ibig ng mag-asawa • Lumipat ng bahay ang mag-asawaMga Kapintasan -Lumipat sila sa malayong lalawigan dahil si trabaho ni Celso 1. Kapal and Mukha -Nalungkot si Aling Tale dahil naaalala niya ang kanyang anak 2. May mga tao na nagpapakita lamang o mabait sa iyo kung may -Ipinagdala ni Celso ng liham na may kasamang litrato ng kanyang bagong kailangan. bahay. Ayon sa kanya, naging masipag na si Ely (siya ang tumahi ni kurtina, nagluto siya sa kaarawan ng kanyang anak)KABANATA 5: REYNA -Masaya na ang lahat dahil hindi na masyadong mapapagod si CelsoMga Tauhan• Remy – asawa ni Tinoy; may-ari ng shop• Petra – ang katulong• babae, “Reyna” PAGPAPAHALAGANG PILIPINO• Tinoy• Renato Tolentino – hosto ng programa sa radyo, at araw-araw sa • Pagmamahal ni ina sa anak oras ng Peach Face Powder pumipili siya ng isang reyna. -kapag nakikita ni Aling Tale na may ginagawa si Celso (hal. Naglalaba)Mga Pangyayari inaako niya ito para hindi na mapagod ang kanyang anak  May dumating na bisita sa shop ni Remy na humahanap sa may-ari.  Sa umpisa, ayaw ni Remy na magpakita sa bisita dahil baka ito’y • Matuto na tumayo sa sariling paa isang ahente o isang taong humihingi ng abuloy. • Ang pagiging masipag  Tinanong ng bisita kay Remy kung nakikinig siya sa radyo programa ni Renato Tolentino kung oras ng Peach Face Powder. Dati, nakikinig MGA KAPINTASAN si Remy sa programang ito, pero tumigil na si Remy sa inis niya sa mga participante. Inaminan ng babae na siya ang piniling Reyna nung • Ang pagiging tamad nakalipas na Lunes, at kasali siya sa pagiging Reyna ng Linggo. - ang gawaing bahay ay trabaho ni Ely ngunit hindi niya ginagawa ang  Humingi siya ng singkong sentimos o isang selyo kay Remy para mga ito makasulat siya sa programa. Hindi ito binigay ni Remy dahil madaya ito. • Pagiging masyadong mapagbigay sa asawa *Tumatanggi si Remy sa mga naghihingi ng abuloy; masgusto niya na siya and nag-aambag. *Nahiya si Remy sa pagiging desperado ng mga kababaihan ngayon. • Pagtsitsismis -pinaguusapan ni Aling Tale at Remy ang masamang kaugalian ni ElyPagpapahalagang Pilipino 1) Pagpapahalaga sa Diyos: pagbibigay ng mga abuloy para sa mga pista KABANATA 7: HIRAM NA PAKPAK ng mga santo atbp. 2) Pagiging mapagbigay: pagbibigay ng mga abuloy na may mga - Kapag ikaw ay may pakpak, ikaw ay mangingibabaw. Dito sa kabuluhan.Kapintasan kabanatang ito, si Misis Rubio ay may hiram na pakpak dahil mas gugustuhin niyang mapabaon sa utang para lang makapagyabang. Dapat nating alalahanin 1) Pandaraya – ang pagboto sa sarili para sa kanya-kanyang kapakanan. na ang pagiging mayabang ay maaring magdulot sa pagbagsak ng tao. Bumibili siya ng mga selyo para lang siya ang mananalo. 2) Ang paghingi ng boto para makakuha ng gantimpala. (wrong reasons Mga Tauhan: for joining the competition) 1.) Remy – ina nina Baby at June; asawa ni Tinoy 2.) Misis Rubio – isang mayabang na tao; ina ni Sioning; kapitbahay ninaKABANATA 6: PAGSASARILI Remy 3.) Tinoy – asawa ni RemyMGA TAUHAN 4.) Sioning – anak ni Mister at Misis Rubio. 5.) Petra – katulong nina Remy at Tinoy1. Remy- kapatid ni Celso at anak ni Aling Tale-may pagmamahal at pagmamalasakit para sa kanyang ina at kay Celso Mahahalagang Pangyayari: - Sa harap ng isang bahay ng mga kapitbahay nina Remy ay mayroong2. Aling Tale- ang ina nina Remy at Celso isang trak na nakaparada at ang mga laman nito ay mga hollow-mapagmahal sa kanyang anak (lalo na kay Celso, na iniisip niya ay masyadong blocks. Ang mga hollow blocks na iyon ay para sa pagpapagawa ngmapagbigay sa asawa) bahay ng pamilyang Rubio.3. Celso-ang kapatid ni Remy at anak ni Aling Tale - Nagsalita si Baby at June tungkol sa mga sinabi ni Sioning sa kanila.-masipag at mapagmahal sa kanyang asawa, pero palagi siyang sumasang-ayon Una, sinabi raw ni Sioning na wala raw kuwenta at bulok angsa gusto nito eskuwelahang pinapasukan nila. Pangalawa, pinagyabang ni Sioning na siya ay mayaman habang sina Baby at June ay hindi.4. Ely-ang asawa ni Celso - Inamin ni Remy na hindi nga sila mayaman ngunit ito raw ay hindi-masyadong tamad isang kapintasan. Sinabi ni Remy na sina June at Baby ay mayroong kayamanan at iyon ay ang kanilang karunungan.MAHAHALAGANG PANGYAYARI - Sinabi ni Petra na ang pamilyang Rubio ay napakayabang raw. > Pinaparining ni Misis Rubio sa mga kapitbahay niya ang mga gagawin ng katulong, (kung ano ang lulutuin.) • Masyadong tamad ang asawa ni Celso > “Huwag na iyong baboy ang iluto mo, ha? Patayin mo na-Naawa si Remy at Aling Tale kay Celso dahil inaako nito ang mga trabaho na iyong inahin at iluto mo sa asparagus.. nasadapat gawin ni Ely, ang kanyang asawa. Kadalasan, kapag naglalaba si Celso, pidyereytor..”
    • - Umuwi na si Tinoy at kinausap si Remy. Dahil sa pinag-usapan nilang dalawa, nalaman ni Remy na umuutang pala si Mister Rubio ng pera. Pagpapahalagang Pilipino > Nagagawa niyang umutang upang makamit ang mga 1. Pagtulong ng mga tao o kapitbahay para masolusyunan ang gusto ng kanyang Misis. problema > ayaw niyang madaigan ang kanyang pamilya. 2. Pakikiramay sa mga namatayan > Dahil nagparemodel ng bahay and 3. Ayaw manira ng reputasyon ng ibang tao kanilang kapitbahay, sina Perez, gusto rin niyang i- remodel ang kanilang bahay. Mga Kapintasan > Sabi ni Misis Rubio: Sila lang doon 1. Panlilang sa mga taong nakikiramay ang nagpapaaral sa kanilang anak sa isang primera 2. Pagsisinungaling klaseng kolehiyo at apat ay primera klase rin ang kanilang 3. Paggamit sa mga tao at sitwasyon bahay. 4. Kapangyarihan ng pera at ang epekto nito sa mga tao > Hindi nagtagal, nabalitaan ni Remy na may kotse na ang mga Perez. Nung linggong KABANATA 9: DALAWANG LIBONG PISO iyon, nabalitaan rin niya na may oto na rin ang mga Rubio. MGA TAUHANPagpapahalagang Pilipino: - Pagiging Matulungin 1. Remy – nagalit at nalungkot ng husto noong nalaman tungkol sa utang ni - Pagpapahalaga sa edukasyon Pepe na babayaran nila. - Pagkain ng sabay-sabay 2. Tinoy – naging masama ang loob niya dahil kung hindi niya pinayagan na - Pagiging kontento sa mga na ibinigay sa atin ng Panginoon maging guarantor siya para kay Pepe, hindi sila mahaharapan ng ganitong - Paghalik sa kamay ng mga matatanda problema. 3. Pepe – noong kahero nina Tinoy sa opisina na naalis sa posisyon dahilMga Kapintasan: nakasira ng ilang libo. Nanguutang siya sa maraming tao at tumatakas. - Pagiging chismosa 4. may-ari ng tindahan (walang pangalan) – siya ang nagsabi kay Remy tungkol - Pagkainggit sa mga utang nina Pepe at sa pagtakas nila. - Pagiging mayabang - Pagiging sunud-sunuran MGA MAHAHALAGANG PANGYAYARI - Kagustuhang mahigitan and iba - Pag-uutang upang makapagyabang • Umuwi si Tinoy na mukhang pagod at may dinaramdam. Nagtaka si Remy kung bakit, at yun pala ay may masamang balita siya. KailanganKABANATA 8: KAWANGGAWA NG LASENGGO daw nila magbayad ng dalawang libong piso dahil si Pepe, ang kahero nila noon na pinaalis, ay hindi nagbayad ng utang sa bangko at si Tinoy Mga Tauhan ay ang kanyang guarantor. Sa una ay akala niya na babayaran ang utang, 1. Remy- may-ari ng shop pero tumakas si Pepe. - asawa ni Tinoy • Umiyak ng husto si Remy dahil kaysa na bibili sila ng bagong bahay, o 2. Tinoy- asawa ni Remy piyano para kay Baby, magbabayad sila ng utang na hindi kanila. Naalala 3. lalaking lasenggo- nanghihingi ng abuloy sa mga tao niya noong hindindian ni Tinoy ang mga bagay dahil ”magtitipon muna 4. manlililip- nagtatrabaho sa shop ni Remy sila”. Nainis talaga si Remy dahil parang mas inuuna pa ni Tinoy ang 5. mananahi- nagtatrabaho sa shop ni Remy kaibigan kaysa sa kanila. 6. Etang- suki ni Remy • Sa susunod na araw, lumabas si Remy para gawin kahit anong gusto niya. Ngunit, naramdaman niya na ayaw din niyang maging mag-isa. Mahahalagang Pangyayari • Hinanap niya nalang ang bahay nina Pepe. Nagtanong-tanog siya ng  Nagtatabas si Remy sa shop nang may lalaking dumalaw at nanghingi direksyon ngunit halos lahat ay hindi alam kung nasaan ang lugar na ng abuloy para sa namatayan. Sinabi ni Remy na dumalaw na sila ni sinasabi niya. Tinoy at nakapagbigay na rin ng abuloy ngunit nangungulit at • Pagdating niya sa isang tindahan, yung may-ari ay alam tungkol kay namimilit pa rin ang lalaki kaya nainis si Remy. Pepe. Sinabi niya na tumakas na ang mag-asawa na yon, at ang  Noong umalis ang lalaki, natandaan ni Remy na nakita na niya ang dalawang yon ay laging nagsusugal at nagungutang sa lahat ng tao. lalaking iyon na nag-iinuman at nakapagbigay na rin siya sa kanya ng abuloy dati noong may ibang namatayan. • Pagdating niya sa bahay, sabi ni Tinoy na naayos na niya ang sitwasyon sa pamaraan ng pagtanggal ng dalawangpung piso sa kanyang sweldo  Binalikan ni Remy ang pagtatabas pero napahinto siya dahil bawat buwan. Kahit na, si Remy ay nalungkot pa rin dahil sa nagkagulo sa labas. Akala niya may nagkaaksidente pero nakita niya pangyayaring ito. na hinarang ng parehong lalaki ng dalawang beses ang mga sasakyan at dyip para humingi ng kontribusyon or abuloy para sa namatayan. PAGPAPAHALAGANG PILIPINO Hindi nagbigay ang marami ngunit noong may nagbigay, umandar ulit ang mga sasakyan. Pagtulong sa kapwa – sa pagiging gurantor para kay Pepe  Bumalik si Remy sa loob at pinag-usapan ni Remy at ng ibang Pagaayos ng sitwasyon kahit mahirap – ang pagsikap ni Tinoy na ayusin ang mananahi ang nangyari. Akala ng isa sa mga mananahi na mabait ang problema lalaki pero tumahimik na lamang si Remy. Pagtitipid ng pera – ang ginagawa ni Remy lagi  Mamaya-maya tumigil ang sasakyang gagamitin sa paglilibing sa Pagpapahalaga sa mga gusto ng anak – naaalala ni Remy si Baby at ang gustong patay at ilang dyip na walang sakay sa tapat nila. Napag-usapan nina piyano Remy at ng mga mananahi ang iba’t-ibang kaugalian tuwing may Pagaalala para sa asawa (Remy kay Tinoy) namatayan sa iba’t-ibang lugar.  Biglang umalis ang kotse ng punerarya, tatlong dyip at ang MGA KAPINTASAN makikipanglibing kahit kung nasa loob pa rin ng bahay ang kabaong.  Nalaman ni Remy kay Etang na niloko ng mga lasenggong nanghingi Di-pagbabayad ng utang sa iba (Pepe) ng kontribusyon ang lahat. Kinuha nila ang resibo ng punerarya para Pagsusugal at mga ibang iresponsableng gawain (Pepe + Asawa) makapanghingi ng abuloy at nakikain din sila sa namatayan. Paghalaga ng kaibigan bago ang pamilya (Tinoy) Pagkatapos nito ay hindi na sila bumalik. Di pagsasabi kaagad ng importanteng desisyon sa asawa (Tinoy)  Noong gabing iyon, nagtipon ang mga ama ng tahanan sa kanilang pook para masolusyunan ang suliranin ng kanilang kapitbahay na namatayan. CHAPTER 10: PISTA NG BAYAN
    • Mga Tauhan 1. Remy – asawa ni Tinoy at ina nina Baby at June Mga Tauhan 2. Tinoy – asawa ni Remy at ama nina Baby at June. 1. Tinoy- asawa ni Remy at ama nina June at Baby 3. Aling Muding – kapibahay nina Remy at Tinoy 2. Remy-asawa ni Tinoy at ina nina June at Baby 4. Aling Sela – ina ni Tinoy; biyenan ni Remy 3. Ismael/ Maeng- dating katrabaho(accountant) at 5. Luming – bilas ni Remy kapitbahay nina Tinoy. 6. Baby at June – mga anak nina Remy at Tinoy 4. Arsenia/ Senyang- asawa ni Ismael 7. Aling Barang – ang pinag-uusapan nina Remy at Aling Muding sa 5. Petra-katulong nina Tinoy at Remy kotse; negosyante na nagpapahiram ng pera sa iba.Mahalagang Pangyayari - Simulan ni Remy and kanyang paghahanda para sa Pista. Inayos pa niya ang telang tatabasin niya para sa bagong damit na isusuot sa pista ng kanyang mga anak. Hinanda ni Remy ang mga tinahing damit na kukunin ng mga suki niya sa kanya sa araw na iyon. Mahalagang Pangyayari - Sabi ni Remy kay Tinoy na tinapos niya ang kanyang ginagawa, pero nagtatrabaho pa rin siya. Sabi ni Tinoy na huminga muna si Remy, - Mayroong pagtitipon sa bahay ni Ismael dahil paalis na siya bukas. pero sabi ni Remy na kaya niya itong tapusin, at hindi na sumagot pa May dadaluhang kumbensiyon ng mga accountant sa Tokyo si si Tinoy. Maeng. - Pagkauwi ni Remy galing palengke, dumating sina Aling Sela at Lumin - Sa pagkakatanda ni Remy, walang gusto si Maeng sa mga pagtitipon na tutulong kay Remy na maghanda ng pagkain para sa pista. Narinig laluna kung sa tahanan nila ito gaganapin ang masayang tinig nina Baby at June na naghahanap ang mga - Pagkadating ng mag-asawa sa labas ng bahay nina Maeng at pinsan nila. Senyang, narinig ni Remy kung ano na ang tawag ng mga bata sa - Pumunta si Remy sa palengke kasama ni Luming para bumili ng kanilang nanay pagkain para sa ulam na lulutuin ni Luming. - Mommy na raw si Senyang, hindi na Inay - Trapik papuntang palengke dahil may bus na nagbababa ng pasahero - Pati ang tawagan ng mag-asawa ay nagbago na. Ang tawag ni sa gitna ng kalye. Masisikip ang mga kalsada at talagang hindi Senyang kay Maeng ay Daddy na ngayon makapasa sina Remy, Aling Sela at Luming. Punung-puno ang - Nang oras ng kumain ay nagulat sina Tinoy at Remy sa tawag ng mga palengke ng mga tao dahil maraming humahabol at bumibili ng katulong nina Maeng at Senyang kasangkapan para sa kanilang ihahanda. - Tinatawag ng kanilang mga katulong na Senyorita at Senyorito sina - Nakisabay sila pauwi kay Aling Muding, ang kapitbahay nina Remy, at Maeng at Senyang. nagkuwentuhan sila sa kotse. Pinag-usapan nila ang malaking kit ang - Pati sina Tinoy at Remy ay tinawag ng kanilang mga utusan na mga negosyong na may kaugnayan sa pyesta, ang malaking kita ni Senyorito at Senyorita. Aling Barang kapag may pista, at kung sino ang kanilang - Pag-uwi nina Tinoy at Remy ay pinag-usapan nila ang mga nangyari. pinaghahandaan. - Hindi sila makapaniwala na hahayaan nina Maeng at Senyang ang - Araw ng pista: tuloy ang daloy ng bisita sa bahay n mga Cruz kaya kanilang mga utusan na tawagin sila ng ganoon. abalang-abla si Remy buong araw hanggang hattingabi. - Kinabukasan, dumating si Aling Musding para kunin ang natirang Pagpapahalagang Pilipino pagkain para sa alagang baboy. May dala rin siyang balita tungkol sa nangungutang kay Aling Barang. -Kung may tiyaga ka, may nilaga – kapag nagsikap ka, aasenso ka rinPagpapahalagang Pilipino 1. Pagiging Responsable at Masipag Mga Kapintasan - tinapos ni Remy ang lahat ng trabaho niya sa nakatakdang oras - binili niya kaagad ang mga kailangan para sa pista - Pagpapakumbaba (pagkawala nito) – kailangang mamalagi sa lahat 2. Pag-aasikaso sa pamilya at mga kailangan ng pamilya  Sa halip na mainis sina Remy, natawa nalang - gumawa si Remy ng bagong damit para kay June at Baby dahil ayaw sila sa laki ng pagbabao nila, umasenso lang ng niyang maiiba sila sa ibang taong na sa pista kaunti 3. Pagtulong sa Kapwa  Parang nagpapakita ng diskriminasyon - tinulungan ni Aling Sela at Luming si Remy para maghanda para sa - “Colonial Mentalitly”- ang pananaw na lahat ng bagay na dayuhan ay pista masbuti kasya sa sariling atin. 4. Pagiging Malapit at Matulungin ang Pamilya - Magkasama ang buong pamilya sa pista KABANATA 12 : SIMULA - Tinulungan ang isa’t-isa para maghanda 5. Pagbadyet ng Pera  MGA TAUHAN - Hindi nagutang si Remy ng pera dahil marunong siyang gumamit ng 1. Remy- maalalahaning inay pera na naipon niya’t ni Tinoy 2. Tinoy- mapagtiwalang ama 6. Bayanihan 3. June masusunuring at mapaggalang anak - Sina Aling Sela at Luming ay nagtulong kay Remy para maghanda 4. Baby para sa pista. 5. Mga kaklase- mapaggalang at mapagrespetoMga Kapintasan 1. Pagmamayabang  MAHALAGANG PANGYAYARI si Aling Muding: pinagyayabang niya na hindi niyang kailangan - umutang ng pera • Naisip ni Remy na may gustong sabihin sa kanya sina Baby at June dahil sa mga bulong-bulong nila sa isa’t isa 2. Kawalan ng Disiplina at Konsiderasyon ng tao - ang mga bus ay naghihinto sa gitna ng kalsada para lang makababa • Nilapitan nina Baby at June si Remy upang magpaalam na pumunta and mga pasahero galing sa prubinsya. sa birthday ng isang ka-gang ni June 3. Pagiging Pakialamera • Pinahintay ni Remy sina Baby at June ang pagdating ni Tinoy upang - binalita ni Aling Muding ang pang-utang ng ibang tao kay Aling tanungin nalang siya barang kina Remy at Luming • Nagdesisyon si Remy at Tinoy na payagan and dalawa na pumunta sa 4. Ubos-biyaya party - hindi nagbabadyet ang mga taong nangungutang kay Aling Barang. ~ Hindi laging mananatiling bata sina Baby at June Tinatapos lahat ng pera at nangungutang ulit. ~ Masmabuti kung payagan nalang nila kaysa magsinungaling pa sina Baby at June upang makapuntaKABANATA 11: SENYORITA…SENYORITO • Sinundo sina Baby at June ng mga kaklase nila
    • ~ Nagbigay galang sila kay Tinoy at Remy o sa palagay ni Tinoy, praktikal at makakaya nila • Habang nakatulog si Tinoy, si Remy naman ang umaabang sa pag-uwi ito dahil sa mga pribilehiyo niya sa opisina. nina Baby at June • Pagkatapos dumating sina Baby at June, nagkwento sila kay Tinoy at o Hindi naman sumang-ayon si Remy sa Remy tungkol sa mga nangyari sa party desisyon, ngunit hindi ito binaggit sa asawa. PAGPAPAHALAGANG PILIPINO   Paghintay sa desisyon ng asawa (respeto sa desisyon ng isa’t isa) • Buong mag-anak ang pumunta sa tindahan ng sasakyan. Nakita ng ahente si Tinoy.  Pag-alala sa mga anak  Pagrespeto sa utos ng mga magulang o Nag-usap sila habang tinitingnan nina Remy, ~ Umuwi sina Baby at June sa oras na sinabing umuwi Baby at June ang iba’t-ibang sasakyan.  Pagbigay galang sa mga magulang ng iba Nalaman ni Tinoy na may anak na din ang ~ Mas lalo na kung nandoon ka sa bahay nila ahente na kasing-edad ni Baby.  KAPINTASAN  Kulang ng pagtiwala sa mga anak  Pag-iisip na mananatiling bata palagi ang anak • Nang umalis na sila, hindi malaking bagay ang pagkwentuhan para kay Tinoy, kaya hindi niya ito inisipanKABANATA 13: NAGMAMADALI ANG PANAHON na banggitin kay Remy. • Nakaraan ng dalawang araw at dumalaw ang ahente para Mga Tauhan sa papeles sa kotse, na may kasama siyang binata. 1. Tinoy – ama nina Baby at June; Masaya na tatapusin ng mataas o Ipinakilala si Baby at si Eddie sa isa’t-isa na paaralan si Baby  Hindi man nagsalita o kumi 2. Remy – ina nina Baby at June; nanenerbyos sa magiging karera masyado ang dalawa ngunit lihim at buhay ni Baby nang natapos na ang kanyang pag-aaral. na natuwa si Remy. 3. Baby – Dalagang anak; magtatapos ng mataas na pag-aaral at • Mahiyain at hindi man pupunta na sa kolehiyo nag-usap ngunit gusto ni Baby si Eddie 4. June – Bunsong anak ni Tinoy at Remy • Natakot si Remy sa reaksyon ni Baby; hindi man nagtaka 5. Ahente – Ahente sa tindahan ng kotse; ama ni Eddie si Tinoy dahil “normal na reaksyon” iyon 6. Eddie – Anak ng ahente sa tindahan ng kotse; sumama sa o hindi makapaniwala si Remy sa narinig niya. pagdala ng papeles • Hindi ulit pinag-usapan si Eddie Bernal sa harapan ng kanilang anak. Isang Sabado, dumalo si Eddie sa bahay nila. Pinapasok ni Remy ang binata sa ideyang may utos Mahahalagang Pangyayari siya galling sa kanyang ama. • Natapos na ang pag-aaral ni Baby sa hay skul. o Ngunit sinabi din ni Eddie, halos na hindi marinig, na nandiyan siya para kay Baby. o dalaga na si Baby at may mga bagay na mas papansinin na nila. o Nanlamig si Remy at alam niyang hindi biro na ito. • Ayon kay Tinoy, kahit anuman ang gawin ni Baby, kakayanin niya ito, kahit kung pera ang problema. o Tinanggap ni Remy na lumalapit ang panahon na dapat harapin niya at ni Remy din. o Hindi gusto ni Baby ang medisina, kaya hindi masyadong problema ang pera. Home Economics ang inaasahan ni Baby. Pagpapahalagang Pilipino o Kakayanin daw ni Baby ito dahil matigas ang loob ng bata, at nagmana kay Remy. • Pagpapahalaga sa edukasyon at hanap-buhay • Nagtanong si Tinoy kung nasa palagay ni Remy, may • Pagdedesisyon para sa buong pamilya ibang papansinin din si Baby. • Tama at pormal na pangliligaw ng dalaga o Para kay Remy hindi nag-aalala siya dahil alam niya ang kasama ni Baby ay puro babae. o Ayaw lang niya tanggapin na maaaring may Mga Kapintasan magliligaw kay Baby at pupusuin niya. • Pagtatago ng lihim sa mag-asawa (Tinoy at Remy) o Mamamasahe na siya, kaya makaksabay siya ng iba’t-ibang tao. • Pagdududa sa sarili (Remy) • Ungot ng ungot si June ng bumili ng sarailing sasakyan, • Paggusto sa tao dahil si itsura lamang (Baby)
    • ** Nagmamadali ang panahon para kay Remy dahil kay Baby. • Hindi matanggap na lumalaki na ang anak. Nagiging dalaga na si baby at bilang magulang, nahihirapan itong o Nahihirapan pakawalan ang anak aminin ni Remy dahil iniisipan pa niyang bata pa si Baby. • Nakikinig sa usap ng iba. (Pagiging chismosa) KABANATA 15: ANG PARAAN NG PAG-IBIGKABANTA 14: BAGONG PAGTINGIN Tauhan Mga Tauhan 1. Tinoy - awasa ni Remy; ama nina June at Baby 2. Remy - asawa ni Tinoy; ina nina June at Baby Tinoy- asawa ni Remy at ama nina Baby at June 3. June - anak nina Tinoy at Remy; kapatid ni Baby Remy- asawa ni Tinoy at ina nina Baby at June 4. Baby - anak nina Tinoy at Remy; ate ni June June- anak nina Tinoy at Remy. Sa una, siya ay naghahanap ng - ambisyoso [gustong mag- postgraduate studies sa nutrition sa US] kukuning karera pagkatapos ng hayskul. 5. Leonardo - nobyo ni Baby; katrabaho ni Tinoy Baby- mas matandang kapatid ni June. Home Economic and napili niyang karera para sa kolehiyo. 6. Dr. Rosendo Marcial - intern (o manggagamot) na nanliligaw kay June 7. Kakilala ni Remy na may anak na nakapamuhay sa US - nais ipataas Leonardo- nobyo ni Baby ang damdamin ni Remy sa pag-alis ni Baby Doktor Rosendo Marcial- siya ay isang manggagamot na nanliligaw kay June. Mahalagang Pangyayari • Napadala si Leonardo sa Estados Unidos bilang pensiyonado ng Mahalagang Pangyayari tanggapan nina Tinoy • Hindi nagkatuluyan sina June at Ros  Si June ay nag-aabala sa pag-iisip at pagtarok • Sinabi ni Junekay Remy na gustong kumuha ng post-graduate studies sa sa sariling kalooban kung ano ang kukuning nutrition sa US si Baby. Nalungkot nang grabe si Remy. Sabi ni June na karera pagkatapos ng hayskul. hindi na kailangang alalahanin pa ang gastusin papuntang Amerika dahil  Nag-uusap sila ni Remy ng mabanggit ni June ang gagastos para kay Baby ay ang magbibigay ng grant at pocket money ang pagigng isang nars. Hindi sumang-ayon si na lang ang kailangan. Remy, at akala niya nagbibiro lamang si June. • Napansin ni Tinoy na parang matamlay si Remy. Tinanong ni Remy kung  Dito natandaan ni Remy na palagi niyang natahimik na ang lola ni Leonardo dahil si Tinoy ang nagpadala kay pinapa-alala sa kanyang mga anak na Leonardo sa Amerika. Pagkatapos ng pagpapaliwanag ni Tinoy ay sinabi ni kailangan nila magsikap matapos ang pag-aaral Remy na may balak na pumuntang Amerika si Baby. Wala namang para pag mag-asawa man sila, hindi sila nakitang masama si Tinoy dahil: magiging agrabyado. Ito din ang itinuro ng  libre naman ang pag-aaral kanyang ina sa kanya.  gusto niyang maramdaman ang nararamdaman ng lola ni  Kumuha si June ng pagsusulit sa isang ospital Leonardo (masaya sa pag-asenso ni Leonardo) na may paaralan upang siya ay makapag-aral • Ang isip naman ni Remy ay may plano na magkita ang dalawang sa pagkanars. magkasintahan. Ang sabi ni Tinoy ay madali namang malaman iyon, basta  Nag-uusap si Remy at Tinoy tungkol kay Tinoy. alam nila kung saan mag-aaral si Baby. Dito, nakikitan ulit natin na hindi masyadong • Kumuha na si Baby ng pagsusulit para sa walang-bayad na pag-aaral at gusto ni Remy ang karerang napili ni June. nakapasa naman siya. Sa interview naman ay hindi siya nahirapan. Sinasabi naman ni Tinoy na pabayaan ito dahil • May mga kakilala si Remy na may anak na nakapamuhay sa US at kailangan niya matuto na tumindig sa sariling nagsabi na dapat hindi malungkot dahil ang kanyang anak ay: paa.  matututo maging independe o Hindi mapalagay si Remy nung  makikita ang kahalagahan ng magulang dahal sa pagiging unang araw ng pagkawalay nito. malayo o Nag-bibirong sinabi ni Tinoy kay • Nang paalis na si Baby, ayaw pasamahin ni Tinoy si Remy pero Remy ; “paano kung mag-asawa ipinangako ni Remy na hindi siya iiyak. na” • Pagkatapos umalis ni Baby, maraming araw na hindi natahimik si Remy.  Unti-unting napansin ni Remy ang pagbabago Bumalik ang katahimikan ni Remy nang dumating ang mga liham ni Baby. ni June. Nawawala na din ang pag-aabal niya Sabi ni Tinoy na isang taon lang si Baby sa US, samantalang tatlong taon si kay June. Nakapag-usap sina June at Remy at Leonardo na dapat manatili roon. Natanggap na ni Remy na: sinabi ni June sa kanya na gusto niya maging  ang paglalayo nila ni Baby ay bahagi ng buhay isang surgical nurse.  para sa kabutihan ni Baby ang lahat  Habang nag-uusap sina Tinoy at Remy, sinabi • Isang araw, may dumating na kable at binasa ni Remy ang nakasulat. Ang ni Remy kay Tinoy na narinig niyang balita’y nagpakasal na sina Baby at Leonardo. Nawalan ng malay si Remy. ikinukuwento ni June kay Baby na may crush na crush daw siya sa intern. Sinabi ni Tinoy na IV. Pagpapahalagang Pilipino ito ay normal lamang. 1. Labis na pagmamahal sa anak – kahit masakit, tinatanggap nila,  Isang araw, umuwi si June na may kasamang para sa anak nila doktor na nanliligaw daw sa kanya. Siya ay si Doktor Rosendo Marcial - pagbibigay ng suporta sa anak kahit anumang gawin Pagpapahalagang Pilipino - takot para sa anong mangyayari sa anak • Pagpapahalaga sa edukasyon • Pagsisikap 2. Kagustuhang umasenso, at pagsasakripisyo para sa ito • Pagiging responsable [masipag; matiyaga, ambisyoso] • Respeto ng anak sa magulang • Maalahanin na Ina Mga Kapintasan Kapintasan • Sa una, hindi nagpakita ng suporta sa desisyon ni 1. Pagiging masyadong presumptuous – nag-iisip ng mga explanasyon kahit na June. (Remy) hindi alam ang lahat ng katotohanan
    • 2. Pagkapit sa anak – hindi marunong ilayas ang anak  Sa pagbalik nila sa lote, wala pang nakatayong haligi dahil walang turnilyo. Hindi nakakibo si Remy habang sinabi ni - hindi marunonong maging malayo sa anak Tinoy na sana naisabay nila sa pagluwas and pagbili nito kanina. Walang nagawa si Remy at Tinoy kundi bumalik sa - masyadong pakikisama sa buhay ng anak bayan upang bilihin ang turnilyong kinakailangan. Sinabi ni Tata Ponso kay Remy na wag mag-alala dahil may apat siyang kasama na eksperto sa pag-aatip. Bakit ipinangalang “Ang Paraan ng Pag-ibig” ang kabanatang ito?  Mabilis na nagawa ang bahay. Sa loob ng apat na araw ng Naging paraan ang edukasyon para magpatuloy ang pagmamahalan lingo ay nayari na ang bahay. Madaming materyales ang nina Baby at Leonardo. Ito and paraan na ginawa nila para makita ang isa’t isa. natira dahil ayaw ni Tata Ponso magtrabaho ng kapos-kapos. Pinag-isipan nilang gawin ‘to, nagplano nang grabe para lang abutin ang Hindi naman daw masasayang ang mga iyon dahil iuuwi ito kagustuhan ng kanilang puso – para makita ang kasintahan. Kahit na ni Tata Ponso para makimpuni na niya ang kanyang bahay- nagsingunalin si Baby sa kanyang magulang, ginawa niya ‘to para sa ibig, dahil kubo. alam niya na kung alam nila ang totoo, hindi siya papayagan.  Napatingin si Remy kay Tinoy at hindi masabi kung nakatipidKABANATA 16-PASULONG nga ba sila at may utang na loob pa sa kamag-anak. • Mga Tauhan: • Kapintasan: 1. Tinoy – asawa ni Remy na nagbalak na magpatayo ng bahay  Pagtulong na may hinihintay na kapalit sa lupa na binili  Hindi marunong manghinayang 2. Remy – asawa ni Tinoy na sa una ay nanghinayang sa lupang binili pero pagkita sa plano ay nagustuhan ang ideya  Hindi marunong mahiya 3. Arkitekto – and kaibigan ni Tinoy na gumawa ng plano para • Pampapahalagahang Pilipino: sa bahay ni Tinoy at Remy  Bayanihan – pagtutulungan sa paggawa ng bahay nina Tinoy 4. Tata Ponso – kuntratistang kamag-anak ni Tinoy na at Remy naghanda ng mga kasangkapan para sa bahay at ang gumawa  Pagkamagalang sa Matanda – pagmamano ng mga nakababatang kamag-anak ni Tinoy sa kanila 5. Mga kabataan – kasama ni Tata Ponso para gumawa ng bahay at kamag anak din ni Tinoy  Pagiging Masipag • Mahahalagang Panyayari:  Pagtanaw ng utang na Loob  May isang lupa na binili nila Tinoy at Remy dahil sa Kabanata 17:Bagong Pakikisama mababang presyo at hindi masyadong malayo (nasa labas lamang ng lungsod). Napaisip si Remy at nanghinayang dahil Mga Tauhan: matiwangwang ang lupa. Ang sabi naman ni Tinoy na kapag 1. Remy- ina ni June at Baby tumaas ang presyo ng lupa, hindi na ito bababa pa muli. 2. Baby- panganay na anak nina remy at tinoy at nagpakasal kay Leonardo 3. Leonardo- asawa ni Baby  Naisipan ni Tinoy na paupahan subalit ang sabi ni Remy na 4. Donya Lucia- Ina ni Fred walang uupa dahil hind lahat ng tao ang may sasakyan. Kaya 5. Fred- fiancé ni june ang sinabi nalang ni Tinoy na magpagawa na lang sila ng 6. June- ang pangalawang anak nina Remy at Tinoy. bahay-bakasyunan at paupahan para may mag-alaga. 7. Tinoy- ama ni June at Baby, asawa ni Remy.  Nagpagawa ng plano si Tinoy sa kaibigang arkitekto para Hinigi ni June na ang ina ang tumahi ng kanyang damit pangkasal. Gusto ng ina maiba naman ang bahay. Ang gusto niyang materyales na maipagkaloob kay June kung anong kayang maibigay, ngunit nasaktan si Remy gamitin ay kawayan, pawid, and sawali. ng binigyan ng pera ng ina ni Fred na si Donya Lucia si June, dahil baka isipin nila na ang pera lamang ang hinahabol, denipensa naman ni June na sinabi niya nag  Nang nakita ni Remy ang plano, kaagad niya itong iisang anak na lalaki si Fred. nagustuhan at nagandahan. Ngunit, biglang nasabi ni Remy Bukas sa loob ni Donya Lucia tumulong at magbigay, ngunit takot si Remy dahil na malungkot dahil silang dalawa nalang. baka hindi maging Masaya ang anak sa piling ni Fred at masyadong syang sensitibo sa mga salita at kilos ni Donya Lucia na binigyan niya kahulugan. Tulad  Nagtungo sa nayong sinilangan si Tinoy upang magtanung- ng Honeymoon./ pulot-gata gusto ni Donya Lucia sa Hong Kong ito maganap dahil doon din nangyari ang pulotgata ng kanyang panganay na babae. tanong sa pagbili ng kawayan sa pawid. Ng gabing iyon, Gusto ni Remy ang maging practical umuwi si Tinoy masayang-masaya dahil si Tata Ponso ang at wag ubusin ang pera dahil mas maraming gagawa ng bahay at may bahala sa mga materyales. Nag- dapat unahin sa buhay mag asawa alinlangan si Remy dahil baka saw ang alam lang nila ay Gusto ni Remy magtusok-tusok lamang ng kawayan. Ang sabi ni Tinoy na na ihati ang gastos ng reception at siya ang gumawa ng damit ni June. Dahil lahat ng malalaking at magagandang bahay sa kanila ay si talagang maghahati na sila sa buhay at silang dalawa ang babalikat sa mga Tata Ponso ang kuntratista. responsibilidad. Dumating ang balae ni Remy na si Donya Lucia at may maraming dalang mga  Sa araw ng palusong, madaming kabataang manggagawa na regalo galing sa mga kaibigan at mga kamag anak punong puno ang mga kwarto kasama si Tata Ponso na kamag-anak din pala ni Tinoy. Nag- ng mga regalo ngunit naliliit si remy dahil sinabi ni Donya Lucia kung saan alala si Remy dahil kulang ang kanyang pagkain na dinala. nangaling ang mga regalo Humalik silang lahat sa kamay ni Tinoy at Remy. Nang nagpaalam na si Donya Lucia nakahinga ng maluwag si Remy ngunit nalungkot siya dahil baka hindi maging Masaya ang kanyang anak sa buhay may
    • asawa pero sabi ni Tinoy siya ay may tiwala sa kanyang anak na itoy may o Pagsasabi sa asawa kung ano ang papasukang samahanmalakas na loob.  Sinabi ni Remy ung mga sinabi ni KumarengKapintasan Luz sa kanya-masyadong nakikialam-hindi pinababayaan ang anak maging independent o Pagsasabi sa asawa kung ano ang nangyari sa araw niya-mayabang-over spending  Sinabi ni Remy na narinig niya na nagbubulung-bulungan ang mga babae saPampapahalagang Pilipino programa na sasalihan niya-pagiging practical-bukas na komunikasyon - Pag-iisip muna bago pumasok sa kahit anong samahan o grupoKABANATA 18: MATAAS NA LIPUNAN o Inisip muna ni Remy kung sasali siya sa samahan na Tauhan: sinasabi ni Kumareng Luz 1. Remy – asawa ni Tinoy - Pagtutupad ng mga pangako - Hindi makapagdesisyon sa una kung sasali ba siya sa o Sa huli, sinabi ni Remy kay Tinoy na ipagpapatuloy pa din isang samahan o hindi niya ang pagtutulong sa samahan o fund raising dahil nangako na siya kay Kumareng Luz at hindi magbabago 2. Tinoy – asawa ni Remy ang desisyon niya - Sinusuportahan si Remy sa mga desisyon niya Kapintasan: - Pag-uusap si likod ng tao 3. Kumareng Luz – kumare ni Remy o Ung mga babae sa programa ay nagbubulung-bulungan at - Mapagpilit pinag-uusapan si Remy. (tinitingnan pa si Remy habang sila’y nag-uusap) Pangyayari: - Pagpipilit sa isang tao kahit na ayaw talagang sumali - Inimbita ni Kumareng Luz si Remy sa isang samahan nila o Sa una, pinipilit ni Kumareng Luz na sumali si Remy sa o Ang samahan na ito ay isang fund-raiser para sa mga samahan nila dalagang ina KABANATA 19: Ang LAHAT NG LABIS - Sa una, ayaw ni Remy na sumali pero sumali na lang siya Tauhan: - Kinausap ni Remy si Tinoy tungkol sa sinabi ni Kumareng Luz 1. Mimosa • Sumusunod sa mga moda lalo na sa make-up - Sa sumunod na araw, sinundo ni Kumareng Luz si Remy • Kliente ni Remy • Tamad; colonial mentality o Dinala ni Remy ang sketch na ginawa o ginuhit niya • Gustong maging pinakasikat - Habang papunta sila sa lugar na pagtatagpuin nila, pinag-usapan ni 2. Remy Kumareng Luz si Donya Clara • Matulungin o Donya Clara – ang pinaka-ina ng Bahay ng mga dalagang 3. Glecy magsisipanganak • Pamangkin ni Remy; may-ari ng beauty parlor - Pagdating nila sa bahay-pulungan, pinakilala ni Luz si Remy sa mga Mahalagang Pangyayari: kasamahan nila  Naglakbay si Mimosa sa buong daigdig dahil ito ay bahagi ng Gawain niya sa isang kompanya ng kosmetiko. - Nung dinala ni Kumareng Luz si Remy sa tabi ng kinalalagyan ng  Nang muling umuwi si Mimosa ang bagong hilig niya ay ang moda sa sketch niya, nakarinig si Remy ng mga bulong paglalagay ng make-up. Napakalabis ang paglalagay niya.  Naghahanap si Mimosa ng taong magpapalagay ng make-up niya - Nang nakauwi na si Remy sa kanila, kinuwento niya kay Tinoy ang dahil siya ay tamad. Inirekomenda ni Remy si Glecy. mga nangyari  Sinamahan ni Remy si Mimosa papunta kay Glecy sa umaga ng tinakdang araw. o Sinabi niya na pinag-uusapan siya ng mga babae doon sa  Pinapili ni Glecy si Mimosa sa 5 bestido dahil do’n ibabatay ang pag- samahan pero hindi na niya matandaan yung mga sinabi ayos ng buhok at make-up ni Mimosa. nila. Sabi niya rin na iba ang bibig ng mga babae doon.  Nang makalipas ang tanghalian, tumawag si Glecy kay Remy. Sinabi (hindi maganda ang lengguwahe) niya na pwede bang huwag dalhin siya ng kostumer na paris ni Mimosa. Nandoon pa daw si Mimosa dahil 5 beses nagpalit siya ng - Tinanong ni Tinoy kung ipagpapatuloy pa ni Remy ang pagtulong sa coiffure – pag-ayos ng buhok. kanila at sabi ni Remy na itutuloy niya dahil nangako siya Kay  Nakaraan ng ilang araw at takang-taka si Remy nang nakita niya si Kumareng Luz at hindi magbabago iyon. Mimosa. Ang ganda ng make-up niya – parang wala.  Natuto ni Mimosa ang kanyang liksiyon dahil sa party, di siya Pagpapahalagang Pilipino: pinansin. Walang nagtanong sa kanya kung gusto niyang sumayaw dahil lumabas na suya ang naka-pormal at casual lamang ang lahat. - Bukas na komunikasyon Mga Kapintasan:
    • 1. colonial mentality  ayaw matalo sa mga local Uod: 2. pag-iisip lamang sa sarili 3. napakalabis na paggusto san mga bagay or pagiging materyalista Ang pamagat ay Uod dahil ang uod ay parang bata na paginaalaga ng magulang 4. kasikaman sa katanyagan ito ay magiging maganda na paru paro o msikap na magulang. Ang ibig sabihin nito rin ay may araw na aalis ang lahat ng mga bata.Pagpapahalagang Pilipino: 1. pagtulong sa kapwa KABANATA 21: SA LIKOD NG TAGUMPAY 2. pagiging simple sa buhay 3. pagtitimpi sa mga bagay MGA TAUHAN: 1) Remy – Asawa ni Tinoy* Ang Lahat ng Labis 2) Tinoy – Asawa ni Remy  Dahil sa una, gusto ni Mimosa na malabis ang lahat – sa 3) Fidel Moreno – kaibigan damit, make-up, pansin. Gusto niyang maging pinakasikat - Asawa ni Mely kaya pinag-iisipan niya lamang ang kanyang sarili. - Umutang kay Remy at hindi biniyaran ito  Sa huli, natuto niya na sa buhay ang paggusto ng labis sa - Isang dating sikat na mang-aawit sa radyo lahat ay di makakatulong sa iyo. pero lumipat siya sa tanghalan, pelikula, at telebisyon.KABANATA 20: UOD 4) Mely – Asawa ni FidelTauhan: MAHALAGANG PANGYAYARI: • Nagbabasa si Remy ng isang magasin at tumatawa siya sa mga • Remy- Ina ni Baby larawan at ang mga nakasulat sa tabi nito. - Lola ni Vic • Ipinakita ni Remy ang magasin kay Tinoy at tinuro ang kaibigan nila si - Mapagmahal na lola Fidel. - Mapag pasiyensiya • Tinanong ni Tinoy kung ang sinasabi tungkol kay Fidel ay totoo at - Matiyaga kung ang magasin ay talagang sinigurado ang mga sinasabi nito. - Maaruga • Hindi sinabi ng magasin ang buong katotohanan kahit kailangan ito. - Mahilig sa Tanim • May utang si Fidel na hindi nabayaran kay Remy pero nakalimutan ni - Marunong Remy ito dahil sa maraming panahon na nakalipas. o Sumang-ayon siya na mapautang si Fidel sa kanya dahil • Vic- Anak ni Baby kaibigan siya kay Tinoy. - Apo ni Remy • Sabi ni Tinoy na hindi ito mamangyari kung hindi madaling maawa si - Matalino Remy. - Mausisa • Nabalitaan ni Remy na si Fidel ay madalas umutang pagkatapos - Matulungin umutang si Fidel kay Remy, hindi siya lang ang napautang ni Fidel. - Masayahin • Sana daw binanggit sa magsin ang pamilya ni Fidel, pero hindi - Maloko nabanggit ito. - Makulit - Mabait • Bago pa nagsimula si Baby sa kolehiyo at naglipat si Remy at Tinoy sa - Malambing bagong bahay nila. Tumira sina Fidel at si Mely sa malapit sa kanila. Naging matapat na kaibigan sina Mely at RemylaMahalagang Pangyayari: • Naaalala ni Remy na ulirang-ulira ang pagsasama nina Mely at Fidel • Si Mely ay nag-tiyaga sa paghahanapbuhay, bilang isang guro sa • Ang pagtuklas ng uod sa halaman at pagputol ng sanga o tangkay. isang paaralang pribado at isang ‘personal tutor’, habang walang • Ang paguusisa at pagtanong ni Vic kay Remy tungkol sa uod na trabaho si Fidel minamasid. • Ang pagtitiyaga ni Mely ay ang dahilan kung bakit nagtagumpay ni • Ang pasiya ni Vic na aalagan ang uod sa loob ng kahon ng sapatos. Fidel • Ang pagkatuklas ni Vic na nawawala ang uod at ang pagtaka nito. o Hinikayat ni Mely si Fidel na sumali sa paligsahan para sa • Naging isang paru- paro and uod ni Vic at nalungkot siya sa mga baguhan. Nanalo siya at bumiti ang kanilang pangyayaring ito. kabuhayan. • Ang paghambing ni Lola Remy kay Vic sa buhay ng isang paru- paro. ( • Dahil sa bagong trabaho ni Fidel, hindi na nagkikita ang mag-asawa Ang pagpapaliwanag ni Remy) • Sinabi ni Remy na sa likod ng tagumpay, kinulang ang mga oras niya kasama ang kanyang pamilya * Ang ipinaliwanag ni Remy ay na ang isang uod ay parang isang bata • Nagtalo sina Remy at Tinoy dahil naintindihan ni Remy anong kagaya ni Vic tapos nagiging isang paru paro o magulang na aalis. Sinasabi damdamin ni Mely niya na ang uod ay inaalagan ng magulang tapos mayroong araw naaalis • Sa tingin ni Tinoy, mabuti si Mely dahil pinalaki ni Mely ang kanilang ito at magiging paru paro. Ang ibig sabihin nito ay si Vic ang apo ni Remy anak na alam ang mga kinalabasan sa pagtatagumpay ay magiging isang sikap na magulang, isang araw. Si Remy ang nag aalaga • Nakita ni Remy ang pamagat ng artikulo, “Lihim ng Tagumpay Ni ay dapat matutong ipalaya ang bata dahil lahat ng tao ay magkakaroong Fidel Moreno” at nainis. ng araw na aalis para tumayo sa sariling paa o magsikap sa sarili. PAGHAHALAGANG PILIPINO: Pagpapahalagang Pilipino: 1) Pagmamahal sa asawa 2) Pagsisikap para makuha ang gusto mo • Napaghulo ni Remy ang halaga ng buhay ng uod sa lipunan. 3) Pagtitiyaga para magkaroon ng hanapbuhay • Ang katyagaan at mahal ni Remy para kay Vic. 4) Makahanapbuhay para sa pamilya • Ang pagaalaga ni Vic sa uod. 5) Pagaawa at pagtutulong sa kapwa • Ang pagturo ng tama ni Remy kay Vic. KAPINTASAN Kapintasan: 1) Hindi makabuluhan ang pampersonal na buhay tao sa isang magasin 2) Hindi nagbabayad ng utang • Ang muntik pagpatay ni Remy sa uod. 3) Walang katotohanan sa mga sinasabi sa magasin • Hindi binigay ng mahal o halaga sa mga ginawa ng Paginoon.
    • 4) Nawawala ang pagmamahal o panahon para sa pamilya dahil sa Kapintasan trabaho o salapi • Pagalam pa ng isang dayuhan ng iyong bansa kaysa sa iyo 5) Nawawala ang katotohanan sa sarili • Hindi iniisip ang ibang mga tao, pagaalala para sa isang tao lamangKABANATA 22: DAYUHAN • Pagsasalita bago isipin kung tama ba ang sasabihin o hindi. Mga Tauhan • Remy – asawa ni Tinoy at nanay nina Baby at June KABANATA 23: MAY LAMAYAN SA NAYON • Tinoy – asawa ni Remy at tatay nina Baby at June • Joan – kaibigan ni Baby at suki ni Remy sa pananahi Mga Tauhan - amerikana ; tagamasid ng kalagayan ng mag-sasaka 1) Remy – asawa ni Tinoy; ina nina Baby at June • Pinuno ng Samahan 2) Tinoy – asawa ni Remy; ama nina Baby at June Mahalagang Pangyayari 3) Tata Mente – amain ni Tinoy na namatay • inimbita si Remy para sumama kay Joan sa pagbibisita sa isang bayan dahil si Joan ay pumupunta sa iba’t ibang 4) Mga kamag-anak, mga bisita – nakiramay, nakikain bayan para tingnan ang kalagayan ng mga tao. Mahalagang Pangyayari • Sinabi niya ito kay Tinoy at supportado siya para kay ♥ Tinawagan ni Remy si Tinoy pagkatapos tanggapin ang pasabi na Remy. At sabi din ni Tinoy na mabuti pa si Joan na namatay ang kanyang amain dayuhan pero nakakapunta siya sa iba’t ibang lugar na hindi pa sila nakakapunta. ♥ Sariwa pa rin sa kanyang alaala ang mga nangyari noong ang lola naman • Sa araw ng paglalakbay sinundo sila ng sasakyan kasama ang namatay. Halos mapahiya siya roon dahil wala siyang naging ang ibang tao na nagimbita kay Joan at Remy. At kasama kaalaman sa mga kaugalian. Parang may naganap na pagdiriwang imbes pa nila ang pinuno ng paglalakbay. na burol dahil sa mga handa • Sa sasakyan sinabi ng mga tao kung ano ang makikita sa ♥ Halos pareho ang tanawin o naging sitwasyon sa burol ni Tata Mente. pupuntahan nila. Maraming pagkain ang naihanda at napilitan ang mag-asawa na • Habang sa biyahe, naguusap lamang sila at bago nila kumain. Naisip ni Remy na malaki ang nagastos ng pamilyang namatayan malaman, malapit na pala sila sa lugar. Ang daanan ♥ Nakita ni Remy ang ugali ng mga tao roon: ang paggastos nang malaki papunta sa bayan ay may madaming dumi at hindi sa pagkain kaysa sa bayad ng serbisyo para sa patay, ang paglakad ng pantay-pantay. Nakita ni Remy ang mga bahay na halos lahat ng nakipaglibing at ang paghalik sa kamay ng yumao magkapareho laban lamang sa pintura. At iyon ang isa sa kanilang “housing project”. ♥ Humagulgol ang isang apo ng namatay na katabi ni Remy at hinagud- hagod niya ang likod nito • Pagdating nila, pumasok sila sa isang malaking bakuran at may madaming tao na naghahanda at sumalubong sa ♥ Pagkatapos ng ilang araw ay nalaman nila Remy at Tinoy na higit na kanila. Nakita ni Remy ang kulturang pinoy sa kanilang malaki ang nagastos sa paglalamay at paglilibing sa matanda kaysa sa pagbabati. Nakahanda na ang lahat at sabi ni Remy na pagpapagamot sa kanyang nung may sakit pa. baka magsassalita din ang may-ari ng lupa at paano silang umunlad bilang isang nayon. Pagpapahalagang Pilipino  Ospitalidad • Pagkatapos nilang kumain ng masasarap na pagkain sa  Ang pagiging malapit sa pamilya isang bunga ng banana (banana leaf) at nagkamay pati si  Pagkakaisa ng pamilya lalo na’t namatayan Joan, nagsimula na ang palatuntunan naalam ni Remy na  Pagsasakripsyo at pagmamahal – ang paglakad ng lahat magiging mahaba. • Malapit na si Remy matulugan pero narinig niya na may Mga Kapintasan kahulugan pala ang sinasabi. at nakita niya na nagsasalita  Sobrang paggastos at paghanda ng maraming pagkain sila sa inggles kahit na baka hindi maintindihan ng ibang  Sobrang tradisyonal – paghalik sa kamay mga tao sa bayan na iyon pero masaya parin sila.  Mas madami ang nagastos para sa burol kaysa sa • Sinabi nila na talagang masaya sila sa pagtulong na paggagamot ibinigay dahil umunlad sila dahil sa itinuro nila ang mga kaalamang ng pagsasaka at pamumuhay. KABANATA 24: LIMPIYA-BOTA • Pero ang pinakapinurihan nila ay si Joan dahil kahit na siya ang isang dayuhan lamang ay nagging malaking Mga tauhan tulong siya sa kanila. 1. Remy – asawa ni Tinoy; • Nagsasalita lahat ng mga taong naguusap ng inggles at 2. Tinoy- asawa ni Remy; ang nakawala ng susi; makakalimutin nagtaka si Remy kung bakit sila ay nagiinggles. At 3. Petra-katulong ng mag-anak na Cruz tinanong niya kung wala na bang magsasalita ng tagalog? 3. Nonoy – sampung taong gulang; grade five na; nagtatrabaho na para At akala niya walang nakarinig sa kanya pero narinig ang makapagaral; Ang limpiya-Bota; Matiyaga, hindi laki sa layaw pinuno ng paglalakbay at sabi niya na nagsasalita lamang 4. Misis Menta – suki ni Remy; ang nagkwento kay remy ng totoo tungkol kay sila ng Inggles dahil para maintindihan ni Joan. Nonoy • Pagkatapos napatahimik na lamang si Remy. • At pagkatapos na lahat ng taong masalita, nagsalita din si Mahahalagang pangyayari Joan at sa tuwa ni Remy nagsalita si Joan sa tagalog kahit hindi malinaw at barok. • Natuwa talaga si Remy at siya ang unang nagpalakpak • Dumating si Nonoy sa bahay ni Remy para malinis niya ang mga sapatos nina dahil nagulat siya kay Joan pero natuwa din. Tinoy at Remy ngunit nahuli siya ng dating dahil nag-review pa siya nung nakaraang Sabado pa pala siya hinihintay ni Remy. Pagpapahalagang Pilipino • Pagtutulong sa kapwa • Mainit na pagtanggap sa kapwa • Pagsusuporta sa asawa • Tinanong ni Remy kay Nonoy kung ilang taon na siya at kung anong grade na siya. • Pagiging supportado sa tulong na ibinibigay Siya’y sampung taong gulang at nasa grade five na.
    • • Napansin ni Remy na matagal-tagal na ring naglilinis ng sapatos si Nonoy at hindi KABANATA 25: PULITIKA tulad ng ibang batang magaso at walang-galang makipag-usap,laluna sa nakatatanda. Talagang mahusay na maglinis ng sapatos si Nonoy at hindi Ang kabanata na ito ay may pamagat na “pulitika” dahil lagi na ang pulitika ay binabalbon ang sapatos. Hindi rin iniiwang marumi ang dakong pinaglilinisan nito di-makatarungan at lagi mayroon ito ng pagdadaya. Ang nais ipahiwatig ng ng sapatos. Bukod dito, nag-aaral ang bata. kabanatang ito ay mayroon nang pagmamaliit sa mga kandidato at korapsyon sa pagpili ng isang lider o tagapaguna dahil sa masamang pagpulitika.• Malapit na ang bakasyon ni Nonoy at nagtitinda siya ng diyaryo at magasin para sa pasukan niya. Magrarasyon si Remy sa mga magasin na ito. (hindi binanggit ang Tauhan pangalan ng mga magasin) - Remy: Tinulungan niya si Lody sa pagkampanya para kay Purita. Siya ay hindi nagdadaya at hindi siya sumang-ayon sa mga korapt na • Iniwan ni Remy ang Limpiya-Bota upang ipagpatuloy niya ang tinatapos na metodo sa kampanya. tahiin. - Lody: Siya ay ang suki ni Remy sa tahi at siya ay isang editor sa isang pahayagan. Tumutulong din siya kay Purita sa pagkampanya. Nais • Biglaang sumagi sa isip ni Remy ang nawawalang susi ni Tinoy. Hinanap niya niya na makita ng tao ang kakayahan ni Purita at hindi lamang sa ito sa mga abubot ni Tinoy: mga klip sa kurbata,himelo,butones ng barong- mga bagay na binibigay ng mga kandidato. tagalog,singsing,lighter at relo, ngunit hindi niya ito nakita. At tinanong niya kay Tinoy kung bakit hindi isinama sa ibang susi na may key chain naman. - Purita: Siya ay isang manunulat na Tagalog at nais niya makuha ang isang posisyon sa siyam na direktor ng kanilang pahayagan. Hindi Nakalimutan ni Tinoy. niya gusto magbigay ng bagay sa mga nagboboto dahil nais niyang patunayan na maari siyang manalo sa kanyang mga kakayahan at • Sinabi ni Tinoy na magpagawa na lamang ng bago ngunit tinanggihan ito ni hindi sa paggagastos. Remy, hindi na hinanap. Mahahalagang Pangyayari • Nagulat si Remy nang inilagay ni Petra sa kanyang palad ang susi. - Tinulungan ni Remy si Lody sa pagkakampanya para kay Purita gamit ng kotse ni Remy. Ang nais nila ay mapasok sana ang isang • Nahanap pala ito ni Nonoy sa loob ng medyas ni Tinoy habang nililinis ang manunulat na Tagalog (si Purita) sa siyam na direktor ng Press Club sapatos. sa kanilang pahayagan. Ito ay dahil lagi na lang Inggles ang mga director ng pahayagan. Si Purita ay isang magaling na manunulat at • Sinabi ni Tinoy na bibigyan niya ng tip si Nonoy pagkatapos. Pinasalamatan ni ipinagmamalaki siya ng ibang mga manunulat dahil siya ay gagawing Remy si Nonoy. pambato ng mga peryodista sa Tagalog. - Sa bulwagan, maraming mga tao ay nagbibigay ng madaming bagay • Dumating si Misis Menta. Nagtaka si Remy kung bakit kilala ni Misis Menta si sa mga nagboboto, kagaya ng mga tarheta, polyeto, pamaypay, lapis, Nonoy. at iba pa. Pero, ayaw ni Purita na magbigay ng gamit dahil nais niya patunayan na makalulusot siyang maging direktor sa kanyang • Nagkwento si Misis Menta kay Remy tungkol kay Nonoy. Nalaman ni Remy na kakayahan at hindi sa kanyang gastos. Sa kanilang pagkampanya, kapitbahay ito ni Misis Menta at may kaya pala ang pamilya nito. sinabi din ni Lody kay Remy na naghahanap ang mga kandidato ng mayamang negosyante at pulitiko upang magkasunduan sila. Sa -sila Nonoy ay may-ari ng malaking supermarket na tinatawag na Pride of ganito, mas magkakaroon ng publicity ang isang kandidato at mas The Town, ,at ang mga kapatid ni Nonoy ay nagaaral sa isang exclusive college matipid ito kaysa sa pagpunta sa ahensiya ng public relations. Wala for boys at ang bunso na babae ay may sariling negosyo, yung flower shop sa na ang dating mga matapat na peryodista na hindi nagdadaya at si supermarket Purita ay isa sa mga huli. -Ang panganay na lalaking kapatid ni Nonoy ay kaibigan naman ng anak ni - Sa aktwal na halalan, nang nagboboto na ang mga tao, narinig ni Misis Menta. At minsan, pag walang pasok ang magkaibigan, boy sila sa Lody at Remy na ayaw ng mga tao na iboto si Purita sa pagiging supermarket at sila ay sinasahuran. director dahil wala siyang nagbigay ng gamit. Nawala ang interes ng • Lalong gumaan ang loob ni Remy kay Nonoy sa kanyang mga nalaman tao kay Purita dahil dito. Itinanong ni Remy kung bakit hindi sila nagbigay ng gamit at kinuwento ni Lody na noong isang taon, nang pagpapahalagang Pilipino nagkampanya sila, nagbigay sila ng mga iba’t ibang gamit pero hindi pa rin sila ibinoto dahil sila ay Tagalog na manunulat.  matiyaga - Sa wakas, ang siyam na direktor ay mga manunulat na Inggles, at ang -nagtatrabaho si Nonoy imbis na makipaglaro pinakamataas na posisyon ay pumunta sa isang Amerikano. Sa  magalang banding huli ng kabanata, nagtataka si Remy kung bakit laging naapi - Gumamit ng po at opo, nakipagusap ng maayos ang mga Pilipino at ang mga Inggles ay laging nananalo. pagpapahalaga sa edukasyon Pagtulong sa magulang Pagpapahalagang Pilipino -mayaman - Pagiging praktikal sa pagplano ng bagay tumatayo sa sariling mga paa o Hindi gumastos sina Purita, Lody, at Remy dahil alam nila  mababang loob na pansamantala lamang ang mga ito at nagtiwala sila na - maawain si Remy lang sa kakayahan ni Purita.  pagpapakita ng kabutihan sa kapwa - Pagpapahalaga sa kakayahan -karagdagang bayad o Alam ni Purita na ang kailangan ng kanilang pahayagan ay  pagsisikap sa sarili ang kakayahan at hindi korapsyon. Hindi nila kailangan -nagsisikap siyang kumita ng pera, hindi umaasa sa mga magulang ang taong gumagastos lamang kundi ang isang tao na  Masunuring anak maari gumawa ng trabahong kailangan sa pagiging isang  Walang sinasayang na oras direktor. - kahit walang pasok, nagtatrabaho pa rin - Pagiging matapat sa sistema at hindi nagdadaya o Hindi nagdaya si Purita at naging matapat siya nang hindi Mga Kapintasan siya nagbayad sa isang negosyante o pulitiko upang lang makakalimutin makuha ang publicity. -si tinoy Kapintasan  mahilig mag kwento ng buhay ng ibang tao - Paggagastos ng sobra upang lang makuha ang boto magastos o Ang mga nagkakampanya ay walang gumawa kundi - imbis na hanapin muna, mas gusto pang mag pagawa si Tinoy maggastos sa mga binibigay sa tao. Umasa sila masyado
    • sa mga bagay at hindi nila tiningnan ang kakayahan ng kandidato. • Nagpapasama si Lita kay Baby na kumuha ng papeles na kailangan niya sa kanyang pag-uwi. Nakiumpiska ang kanyang mga papeles - Paghangarin sa publicity dahil hindi niya dala ang papeles na magpapatunay na siya ay isang o Nagbayad ang kandidato sa mga negosyante at pulitiko citizen ng Bangkok para makabalik muli siya doon. upang magkaroon ng publicity at mas pagkakataon upang manalo. • Walang umasikaso sa kanila kaya nagtagal sila doon. - Pagmamaliit sa mga Pilipino o Hindi nila pinili ang manunulat na Tagalog kundi ibinoto o Ulit-ulit silang bumabati na “Magandang Hapon” pero nila ang manunulat na Inggles. Naging Amerikano pa ang hindi sila pinapansin (parang abalang-abala). presidente. - Hindi nag-iisip ang tao kung sino ang may kakayahan kundi pinipili nila ang kandidato na nagbibigay ng pinakamadaming bagay. • Sinagot lang sila nang bumati si Lita ng “Good Afternoon” o Sinabi sa kanila na bumalik na lang bukas dahil malapitKABANATA 26: Ang KULAY NG NASYONALISMO nang mag-alas-singko, kahit mayroon pa silang 30 minuto.– Ito ang tawag sa kabanata na ito dahil ipinapakita dito na maraming bagay ay • Nainis si Baby sa kanyang sarilingnaikukumpara sa Pilipinas at sa Bangkok, maging parehas man o hindi. Nakikitarin dito na mahal pa rin ni Lita ang Pilipinas kahit na iba na ang kanyang buhay • kababayan.sa Bangkok at matagal na siyang wala dito. Pagpapahalagang PilipinoMga Tauhan • Pagiging malapit sa mga kapamilya at kaibigan kahit malayo kayo • Remy – ina ni Baby • Pagkakaroon ng “hospitality” • Lita – matalik na kaibigan ni Baby, asawa ni Dennis • Pagrerespeto sa ibang mga kultura • Baby – anak ni Remy, matalik na kaibigan ni Lita • Vic at Lina – mga anak ni Baby Kapintasan • Paggugusto sa wikang Ingles kaysa sa sariling wika, Tagalog • Dennis – asawa ni Lita na taga-Bangkok • Pagiging tamad ng mga employadoMahahalagang Pangyayari • Dumalaw kay Remy si Lita, ang pinakamatalik na kaibigan ni Baby, na KABANATA 27: BAGONG USO naka-itim. Tauhan o Napangasawa ni Lita ang kamag-aral niyang si Dennis na Remy -asawa ni Tinoy taga-Bangkok at doon sila nanirahan. Bumalik lang saiya -ina ni June sa Pilipinas pagkalipas ng 5 taon dahil namatay ang Tinoy -asawa ni Remy kanyang tatay. -ama ni June June -anak nina Remy at Tinoy o Hinanap niya si Baby pero nakabukod na siya kasama and -inisip nila dati na magkakatuluyan sila ni Edong kanyang sariling pamilya, kaya sinamahan na lang siya ni Nana Onang -matalik na kaibigan ng yumaong ina ni Remy. Remy para makapag-usap sila ni Baby. -ina ni Islaw -lola ni Edong • Nagkuwentuhan sina Lita at Baby at lumabas para kumain at bumili Islaw- -anak ni Nana Onang ng pasalubong para sa pamilya ni Lita sa Bangkok. -asawa ni Pinang -ama ni Edong o Wikang Ingles ang gamit ni Lita sa pakikipag-usap sa -nagtratrabaho sa piyer kanyang biyenan, hipag at asawa. Ang mga anak niya ay Pinang-ina ni Edong nagsasalita lamang ng Siamese o French pero tuturuan -asawa ni Islaw din ng Kastila. -nagtatahi Mang Julian - namatay o Maraming parehong pagkain sa Bangkok at Pilipinas pero Edong -anak nina Islaw at Pinang iba ang timpla. -apo ni Nana Onang -halos magkasinggulang sila ni June o Gusto ni Lita na bumukod sila ni Dennis at ang kanilang -mabuting lalaki,matiyaga,responsible at matalino mga anak sa ibang bahay pero dahil panganay na lalaki si -tapos sa Komersiyo at tintapos ang Law Dennis, parang ama na rin siya ng buong pamilya. Sabel -ang binabakalan ng mga tao o Ang pamilya ni Dennis ay may sariling family spiritual Mahalagang Pangyayari adviser na siya ang nagbalita kay Lita na wala na ang tatay Nabasa ni Tinoy sa peryodiko ang obituary ni Mang Julian. Kaya nagtungo niya (parehong relihiyon sila). sila kina Mang Julian para maglamay. Dahil malapit lamang ang bahay ni Nana Onang doon, bumisita narin sina Tinoy at Remy kina Nana Onang. o Ang tatay ni Dennis ay ang nagbigay sa kanya ng trabaho Mainit na sinalubong ni Nana Onang sila. Pinaupo muna sila at tinawag niya si noong bago pa siya sa Bangkok. Islaw. Nang bumalik si Nana Onang, kasama na niya si Islaw. Ang kanilang pinagusapan o May mahihigpit na batas sa Bangkok: bawal ang grupu- a. Sinabi ni Islaw na kagabi pa siya naglamay at nandoon siya ulit grupo ngamga bata, binabaril ang mga taong-gobyernong dahil si Pinang naman ang maglalamay sa araw na iyon. nagkakasala, bawal ang traysikel, etc… b. Pinaliwanag ni Tinoy kung paano niya nalaman na namatay si Mang Julian.
    • c. Pinagmalaki ni Nana Onang kung gaano kabait, katalino at kasipag o Sabi ni Baby na kumain na sila agad nang malapit na saang apo niya na si Edong. 9:00pm dahil kawawa ang bahay kung walang tao sa d. Nasabi ni Nana Onang na siya na lamang ang natirang matanda hatinggabi doon. e. Nabanggit din na hindi pa nakakakursunada si Edong at nabanggit o Sabi ni June na tama ang iniisip ni Baby dahil kailanga rin din ni Remy na may anak na na lalaki si June. Sinabi narin nila na mas nilang umalis para bumisita sa pamilya ni Fred. maganda na iyon kaysa makakuha si Edong ng mga kung anong babae nalang. • Bumalik si Remy sa kanyang sarili nang may pumutok na rebentador f. Sinabi ni Islaw na nakatapos na si Edong ng Komersiyo at ngayon tinatapos niya ang Law. • Tinanong ni Tinoy si Remy kung sasalubungin niya ang Bagong Taon g. Sinabi ni Nana Onang na ang mga tao sa kanila ay nagpapalipas na malungkot oras lamang kaysa maglamay sa namatay. h. Nasabi ni Nana Onang na ang bagong lipat sa kanila ay sinusitis ng o Sinabi ni Remy na hindi naman, sasabihin niya sana na pangkat ni Damian. Hinihingan nila sila ng pang-inum at sigarilyo. talagang dapat naroon sina Baby at sina June sa kanilang bahay. Pero kung sinabi niya iyon, baka akala nila na ayaw Nakarinig sila ng gitara. Pinaliwanag ni Nana Onang na ginagawa talaga ng ni Remy na itinataboy niya sila. mga taga doon iyon at hindi sila nagpapaalam sa may-bahay kung maaari ito gawin. • Sabi ni Tinoy na napansin ni Nardo na nalulungkot si Remy. Narinig Lumapit si Nana Onang sa bintana at nakita si Sabel na galit na galit at niya na sabi kay Baby na baka ayaw ni Remy na umalis na sila, kaya sinisigawan ang mga dating kabakarda ng anak niya na nanghihingi sa kanila. hindi silang umuwi kaagad Noon kasi, ang anak niya ay badugan at sumamasama sa barkadang hindi marunong magbanat ng buto(do some work) at hindi marunong magsikap sa o Hindi gusto ni Remy na agawin ang karapatan nila, gusto buhay subalit nang naintindihan ng anak ni Aling Sabel na wala itong rin niya na kasama ang kanilang pamilya. Masakit pa ang patutunguhan ay nagbagong buhay siya at nagtrabaho. Ngayon na may loob trabaho na ang anak ni Aling Sabel, sila naman ang hinihingan nila. Sinabi ni Islaw ‘Yan ang bagong uso nito, kapag mahina-hina ka, babushka ka • Tumunog ang telepono. Sinagot ni Tinoy, at sinabi niya na para kay na lang…ang walang kalaban-laban’. RemyPagpapahalagang Pilipino Magandang pakikitungo sa bisita o Sinagot ni Remy at si Osi ay and nasa kabila. Binabati sila. Pagiging responsable sa buhay Sinasabi ni Osi na sa kanilang dalawa raw ni Vic dahil Pagbibisita sa patay para maglamay walang telepono kina Vic Pagiging seryoso sa pagaaral o Nang binate sila ni Osi at Vic, nalaman ulit ni Remy noongKapintasan bata pa sina Baby at June Pag-gamit ng ibang tao para sa sariling kaligayahan Paghihingi ng pang-inom at sigarilyo sa hindi kilala o Sabi ni Remy kay Tinoy na alam na alam ni Baby at June Nagiging pabaya sa sarili ang tradisyon ng pamilya Pagiging masyadong mayabang Pagkawala ng pasensya KAPINTASAN Pagiging tamad -----------------  PAGPAPAHALAGANG PILIPINOKABANATA 28: PAGLINGON • pagkamalapit ng isang pamilyaTAUHAN KABANATA 29: KASALANRemy TinoyNardo Baby June Fred TauhanVic Osi  Remy – taga-tahi ng damit pangkasal ni Isyang  Tinoy – pinsang makalawa (2nd cousin) ni IsyangMAHALAGANG PANGYAYARI  Isyang – anak ni Ka Idad; ikakasal kay Daniel • Kalahating oras bago sumapit and hatinggabi ay nanunood si Remy  Daniel – ang mapapangasawa ni Isyang; magiging manugang ni Ka Idad ng mga paputok sa kanyang bintana (BAGONG TAON)  Ka Idad – ina ni Isyang • Nakita siya ni Tinoy. Sabi ni Tinoy na masaya na sa kanila dahil may Mahahalagang Pangyayari maraming bahay  Ikakasal and pinsang makalawa ni Tinoy  Inimbita sina Remy at Tinoy dito o Naalala ni Remy noong bagong lipat sila doon.  Si remy ay ang tagapag-tahi nga damit pangkasal ni Isyang Katutuntong pa lamang ni Baby sa hayskul at si June ay sa  Hindi pinayagan ni Ka Idad na isukat ni Isyang ang damit elementary. o Dahilan: baka hindi matuloy ang kasal  Sinabi rin niya na kapag hinubad ni Isyang ang damit pangkasal ay o Sa unang bagong taon nila doon, nalungkot si June dahil kukunin ito ng manugang sabi na walang bahay doon at gusto niya sa Maynila o Dahilan: para hindi maubos sa lalaki lamang ang pagtingin ng babae, kundi sa buong pamilya rin • Nalungkot si Remy sa isip  Sa araw ng kasal, umalis ng maaga sina Tinoy at Remy patungong bahay ni Ka Idad o Naramdaman ni Tinoy dahil sa katahimikan niya  Magulo ang bahay, ang mga nag-aasikaso ay ang mga kamag-anakan ng lalaking ikakasal kay Isyang • Naalala ni Remy ang hapon ng araw na iyon o Ang pamilya ng lalaki ay ang nagbayad sa buong selebrasyon at ang nag-asikaso ng lahat o Maghapon doon sina Baby. Nang gumagabi, pumunta  Nakiusap si Isyang kay Remy na tulungan siyang magbihis doon si June, Fred at Osi. Naglalaro sina Osi at Vic. o Ipinagmamalaki ni Isyang na si Remy ang gumawa ng damit niya
    • Dumating si Daniel, ang mapapangasawa ni Isyang   May matandang lalaki na nagpahayag ng simula ng kasal • Lumabas si Remy sa bahay at narinig niya ng ingay galing sa isang trak. Pumupunta sina Misis Montes sa Tagaytay para sa Mahal na Araw. Di  Lumuhod si Daniel sa harap ni Isyang at nangako siya sa harap ng lahat gusto ni Remy ito dahil imbis na nagdarasal sa okasyon na to, nagsasaya na si Isyang lamang ang kanyang mamahalin habang buhay sila. Pinuntahan nina Tinoy at Vic si Remy at lumalakad sila patungong  May hawak na palayok (pot) ang matandang lalaki at pinalo niya ito simbahan ng sinabi ni Vic na napapagod siya. Sabi naman ni Remy na gamit ng isang putol na kahoy. Nagsigawan ang lahat noong nabasag matutuwa si Hesus dahil nagsasakripisyo siya. ang palayok at sinabi ng tao na magkakaroon ng maraming anak sina • Ipinaliwanag nina Remy at Tinoy kay Vic na ang Pasko ng Pagkabuhay ay Isyang at Daniel ang katapusan ng Pasyon o paghihirap ni Kristo. Tinatawag din ito ng o Dahilan: ang bilang ng pirasong nabasag ay ang bilang Pasko ng Matatanda. Ang Pasko ng pagsilang ay ang Pasko ng mga bata. din ng magiging anak nila  Habang naglalakad patungong simbahan, may dinaanan na bahay (ari • Nakaabot sila sa simbahan at narinig nila ang taong nagbabasa ng ng ikakasal) na bagong gawa ngunit hindi pa ito tapos Pasyon. Nagalit si Remy dahil ginagamit niya ang isang loudspeaker. o Dahilan: itatapos ng mag-asawa ang bahay na Bukod pa dito, iniiba niya ang tono ng pagbasa. Sabi ni Tinoy na mabuti magkasama ( <- hindi literal) naman ito dahil walang sigla ang lumang tono. Ngayon, walang maaantok. At dahil sa loudspeaker, naaabot ng malayo ang pagbasa.  Sa simbahan, nagsindi ng kandila ang ikinakasal at lahat ng tao ay Kahit na, ang akala ni Remy ay nawawala ang kultura at kahulugan ng nagtutulak upang makita ang kalagayan ng kandila – kung ano ang Pasyon. masmaliwanag, o kaya kung may namatay o Dahilan: ang kandila ay simbolo ng buhay ng ikinakasal. • Nang nasa bahay na sila, dumating sina Baby, Nardo, June, at Osi. Sabi ni June na hahabol pa si Fred dahil nagtratrabaho pa siya. Madalas na hindi Ang sinumang nagsindi ng kandila na may siya nakakapunta sa mga okasyon na dapat magkasama ang pamilya masmaliwanag na apoy ay magkakaroon ng dahil mahirap ang kanyang trabaho, pero nauunawaan ito ni June. masmahabang buhay; ang sinumang nagsindi ng • Sinabi ni Remy na nagluto siya ng ibang pagkain para sa Mahal Na Araw kandila na namatay ang apoy ay mamamatay din ng (walang nang karne atbp). Ang pakli ni Tinoy ay pinapansin ni Remy ang una pagbabago ng iba, pero pinapasok niya rin ng kabaguhan sa kanyang  Bumalik ang lahat sa bahay ni Ka Idad. Nag-agahan ang lahat hanggang pagluluto. ika-sampu ng umaga. Pagkatapos ay lumipat ang mga tao upang • Pumasok si Petra na may dalang balita. Naaksidente ang trak nina Misis kumain naman sa bahay ng manugang Montes. Sumama ang loob ni Remy.  Gusto nang umuwi nina Remy at Tinoy ngunit hindi sila nakahindi sa imbitasyong pumunta sa ibang bahay • Kasal na nina June at Fred at nagsipag piknik ang iba na kasali sa kasal sa  Sa gitna ng selebrasyon sa bahay ng lalaki, umalis sina Remy at Tinoy tagaytay bago ang nasabing kasalan. Matapos mapagalaman ito ni Remy  Pauwi ay sinabi ni Remy na kahit hindi malayo sa Maynila sina Ka Idad ay kinagalitan niya ang mga ito dahil para sa kanya masamang mag ay madami pa ring tradisyon at kaugalian na makikita sa kanilang buhay liwaliw pag Biyernes Santo. Pumasok si Petra sa Kuwarto at humahagusgos binalita nito na naaksidente ang mga umalis papuntangPagpapahalagang Pilipino Tagaytay.  Pagsasama-sama ng buong pamilya (kahit ang malalayong kamag-anak)  Pagpapahalaga sa mga tradisyon at kaugalian • Inaya ng maganak na ayain ang kanilang Lola Remy sa Guam upang makapagpahinga dahil sa dami ng mga nanyari. Madami ang nalungkotKapintasan at nag bilin ng pasalubong sa kanilang lola. Sa huli naiyak si Remy at  Paniniwala sa mga pamahiin di na nagawang kumaway pa sa kanyangmag-anak dahil sa hina nito.  Pag-alis sa lugar na hindi nagpapaalam sa namamahala ng selebrasyon  Lahat ng gastos ay napunta lamang sa pamilya ng lalaki Pampapahalagang PilipinoMga Pamahiin/Kaugalian 1. Pagpapahalaga sa relihiyon at ang mga tradisyon nito 1. pagsukat ng damit – kung ito ay gagawin, baka hindi matuloy ang kasal 2. Pagtuturo ng halaga ng relihiyon sa ibang tao 2. kinukuha ang damit – upang hindi maubos sa lalaki ang pagtingin ng babae, kundi rin sa buong pamilya Mga Kapintasan 3. anong kandila ang masmaliwanag – nagsisimbolo ng kinabukasan ng buhay ng ikakasal 1. Nagsasaya sa Mahal na Araw imbis na nagdarasal at nagsakripisyo 4. pagpalo ng palayok – bilang ng piraso ay bilang ng magiging anak 2. Pagiging isang ipokrita 5. pagbiyahe bago ikasal – kung mangyari ito, maaaring mamatay ang -pinapansin ni Remy ang kabaguhan ng iba pero may iniiba rin siya ikakasal 3. Pagbibigay ng mas maraming kalagahan ang trabaho kaysa sa pamilya 6. bahay ay hindi tapos – ang bagong kasal ay bahalang magtapos sa bahay na magkasama SUMMARYKABANATA 30: IBA NA NGAYONMga Tauhan • Misis Montes-kapitbahay nina Remy at Tinoy • Remy-lola ni Vic at ina nina Baby at June -sanay siya sa tradisyonal na paraan na pagdiwang sa Mahal na Araw • Tinoy lolo ni Vic at ama nina Baby at June • Vic-anak ni Baby at apo nina Remy at Tinoy • Fred- asawa ni June na laging nagtratrabaho • June-anak nina Tinoy at Remy at asawa ni Fred • Nardo- ang asawa ni Baby • Baby-anak nina Tinoy at Remy • Petra-katulong nina Tinoy at Remy Mahahalagang Pangyayari
    • Buod TITSER Liwayway ArceoAng istorya ay iikot sa pamilya ni Remy at ni Tinoy na may dalawang supling.Sina June at Baby. • Ang nobelang Titser ni Liwayway Arceo ay sumesentro sa buhay ng mag- asawang Amelita at Mauro na kapwa pinili ang propesyon ng pagtuturo. Nakapokus ang naratibo sa mariing di-pagsangayon ni Aling Rosa, ang inaSi Remy ay isang mananahi at si Tinoy naman ay isang naming kawani. Nag aaral ni Amelita, sa pagsasamahan ng dalawa. Sapagkat ang kanyang apat naang kanilang dalawang anak si baby na mas nakakatanda sa kanilang dalawa ni anak ay nakapagtapos sa kolehiyo ng may "titulo," tutol si Aling Rosa saJune. Nagsimula ang kwento ng nagsasaing si Remy at nasunog ito. Sobrang pagkuha ng kursong edukasyon ng kanyang bunso, dala na rin ng kaisipangalala ni Remy dahil wala na silang pambili ng bagong bigas. Sabi naman niya kay hindi titulong maituturing ang pagiging "titser", bukod pa sa kakarampot natinoy na ipagpapalit na lamang niya kina Aling Tomasa at ipagpapalit sa bagong sweldong nakukuha ng anak. Gayunpaman, nakahanap ng pag-asa si Alingbigas. Sabi naman ni Tinoy na saying ang bigas ngunit kung mapapalitan ay Rosa sa katauhan ni Osmundo, isang binata mula sa pamilya ng mgaayus na din. asendero na sumusuyo kay Amelita. Subalit nabigo muli si Aling Rosa sapagkat iba ang iniibig ng kanyang dalaga, at itoy walang iba kung hindiNagkaroon ng balibalita sa opisina nina Tinoy na magkakaroon dawn g si Mauro, isang ring guro sa pampublikong paaralan.promosyon. Pag na promote ang nakakataas kay tinoy siguradong ma promote Ang nobelang Titser ni Liwayway Arceo ay sumesentro sa buhay ng mag-din ito. Ibinalita niya ito sa kanyang pamilya at sila ay nag saya. Si Tinoy ay asawang Amelita at Mauro na kapwa pinili ang propesyon ng pagtuturo.nagaaral pa at may nakaklasi itong mabait na babae. Si Misis Esteban ay Nakapokus ang naratibo sa mariing di-pagsangayon ni Aling Rosa, ang inamatulungin kay tinoy at pinagselosan ito ni Remy kayat pinuntahan niya ito sa ni Amelita, sa pagsasamahan ng dalawa. Sapagkat ang kanyang apat naEskuwelahan nito. Pinakilala ito ni Tinoy sa kanya at nagtawa sa Tinoy dahil nag anak ay nakapagtapos sa kolehiyo ng may "titulo," tutol si Aling Rosa saseselos si Remy sa isang babae nakasal at napakataba pa. Hindi natuloy ang pagkuha ng kursong edukasyon ng kanyang bunso, dala na rin ng kaisipangpromosyon sa dibisyon nila dahil nag hire ang kumpanya ng bagong hindi titulong maituturing ang pagiging "titser", bukod pa sa kakarampot naAhente naikinalungkot ng buong pamilya at ng mga umaasa sa promosyon. sweldong nakukuha ng anak. Gayunpaman, nakahanap ng pag-asa si Aling Rosa sa katauhan ni Osmundo, isang binata mula sa pamilya ng mgaMay isang babae na nagaantay sa labas ng bahay nina Remy. Isa itong kalahok asendero na sumusuyo kay Amelita. Subalit nabigo muli si Aling Rosa sapagkat iba ang iniibig ng kanyang dalaga, at itoy walang iba kung hindigalling sa Peach face powder na nang hihingi ng singkwenta sentimos at sulat si Mauro, isang ring guro sa pampublikong paaralan.upang manalo ito sa nasabing programa. Hindi ito pinaunlakan ni Remy atikinuwento ito ni Remy kay Tinoy at nagtawa ito at sinabing singkwenta Nang malaman na ipapakasal siya ni Aling Rosa sa binatang si Osmundo,sentimos lang di mo pa binigyan! agad na nagkipagisang dibdib si Amelita kay Mauro. Dahil sa pagkabigo, at dahil na rin sa poot sa bunsong anak, umalis si Aling Rosa sa probinsya atIsang araw matapos umuwi ni Baby galling sa kanyang iskuwelahan nagtanung nagbakasyon sa mga anak na nasa Maynila. Bagamat doon ay hindi siyaito sa kanyang nanay kung mayaman ba sila Sioning. Sumingit naman si Petra at inaaasikaso ng mga anak, labis pa rin ang kanyang kaligayahan dahil sasinabing hindi ito mayaman at nagalit si Remy at pinatahimik ito. Pinagusapan asensong tinatamasa ng mga ito, at ikinakatwiran na lamang sa sarili nanila kung paano nagpapataasan ang pamilya nila Sioning at nina Misis Rubio. talagang abala ang mga taong mauunlad ang buhay. Samantala, sa probinsya, nagdesisyon rin ang binatang si Osmundo na umalis na sa nayon at magtungo sa Estados Unidos. Ngunit bago mangyari ito ay gumawa siyaMay isang lasenggo na pumunta kina Remy ito ay isang lasenggo na nanghihingi ng maitim na plano laban sa mga bagong kasal. Inutusan niya ang isa sang Abuloy kapag may namamatayan sa bawat bahay sa kanilang lugar. Alam ni mga katiwala na patayin si Mauro. Subalit wala sa kaalaman ni OsmundoRemy na ito ay mapupunta lamang sa mga lasenggo kaya hindi ito nagbigay ng na hindi ito ginawa ng kanyang inutusan sapagkat ang anak nito ay minsanabuloyna ikinagalit ng lasenggo. Isang araw may nanyaring kaguluhan ng ring pinagmalasakitan ng gurong si Mauro.magalit ito sa isang Jeepney driver na hinigan nito at hindi nagbigay. Nasa ikapitong buwan pa lamang ng pagdadalantao si Amelita nang ipinanganak ang kanilang anak na si Rosalida. Dahil kulang sa buwan ang Magpipista na kina Remy at napakadami nitong dapat tapusin na mga Tahi bata ay kailangan nitong manatili sa ospital. Nalaman ito ni Aling Rosa atmula sa kanyang mga suki. Gabi na at nagising si Tinoy ng Makita niya si remy at agad na binisita ang anak, sa kabila ng hinanakit. Kahit ganito anginakalang magtatahi pa ito. Sabi ni Remy na Tinitignan lang uli niya kung maayos sitwasyon, hindi pa rin tumitigil ang ina ni Amelita sa pagsasaring ukol sanab a ang mga Order sa kanya. Naglabas si Remy ng isa pang tela at sinabi niya mahirap na pamumuhay ng mag-asawa. Ipinamumukha pa rin niya angkay Tinoy na para sa mga anak nila ang Telang iyon. matinding pagtutol sa manugang na si Mauro. Lumipas ang ilang taon. Lumaki si Rosalida na isang mabait at matalinongIsang araw ay nasa sala sina Baby at June. Inaantay nila ang kanilang Ina dahil bata. Isang araw ay nagbalik si Osmundo sa probinsya, at nagkaroon ngmagpapaalam sila dahil kaarawan ng isang kaibigan nila at inimbitahan silang malaking pagdiriwang para sa kanyang pagdating. Doon mulingpumunta sa bahay nito sa may Ermita. Noong una ay kabado si Remy at Tinoy nagkatagpo sina Mauro at Osmundo, subalit kinalimutan na ng dalawa angngunit Pinayagan din nila ito. Nagtagal bago nakabalik ang dalawa na pinagalala nakaraan. Taliwas naman dito ang nadaramang pangamba ni Amelita sani Remy ngunit natuwa ito dahil inihatid pa silang dalawa ng mga kaibigan nila. pagbabalik ng masugid na panliligaw. Nararamdaman nitong may plano itong masama laban sa kanyang pamilya.Bumisita si Mister Bernal sa bahay nila Baby at Ipinakilala nito anganak na binata nito kay Baby. Isang sabado bumalik ang anak ni Mister Hindi pa rin nawawala ang pag-ibig ni Osmundo kay Amelita, kahit na mayBernal na si Eddie sa bahay nila Remy upang dalawin si Baby. asawat anak pa ito. Nagkaroon ng pagkakataong makilala niya si Rosalida, at naging magaan ang loob nito sa bata. Isang araw ay naisipang ipasyal ni Osmundo si Rosalida sa kanyang hasyenda. Wala ito sa kaalaman nina Sa simula ay nagsisi si Remy kung bakit pinipilit niya si Tinoy na bumili ng Mauro at Amelita, at labis na nag-alala ang mag-asawa. Buong akala nilayPribadong lote ngunit sa huli ay nawala iyion at pinagplanuhan nila na patayuan si Rosalida ang paghihigantihan ni Osmundo ngunit di naglaon ay nagbalikito ng bahay. Ang napili nilang gagawa ay sila Tata Ponso. Dinalan nila ito ng rin ang bata, ipinagmamalaki pa ang kabaitang ginawa ni Osmundo. Dipagkain at napaisip sila. Nakatipid nga sila ngunit may utang naman sila ng loob. nagtagal, napagkuro na rin ni Osmundo na tuluyan ng tumira sa ibang bansa at kalimutan ang minamahal na si Amelita.Ayaw ng makielam ni Remy sa paghahanda ng kasal ni june at Fred gayunman di Nagkaroon ng malubhang karamdaman si Aling Rosa. Hinanap niya angito tumanggi ng hilingin nito na tumahi ito ng magiging damit pangkasal kanyang mga anak ngunit wala ni isa mang dumating maliban kay Amelitaniya.Matapos ang kasal ay naghingi ang dalawa ng pera sa kanilang mga na matiyagang nag-asikaso sa kanya. Pawang gamot at padalang peramagulang at ginastos sa kanilang honeymoon. lamang ang ipinaabot ng apat na anak. At doon natauhan ang matanda sa kanyang pagkakamali.Abalang abala si Remy sa pag aayos sa kanyang bakuran. SI vi capo niya aynakakita ng isang uod at sinabi nito na wag itong guntingin ng kanyang lolaRemy. Sabi naman ni Remy na nakakasira sa halaman ang mga ito. Sabi ni Malinaw na ipinakita ng nobela ang agam-agam na kinakaharap ng bawat
    • guro. Ano ang dapat piliin, ang makapaglingkod sa pamayanan kapalit ngisang kahig, isang tukang pamumuhay, o ang makatikim ng karangyaankapalit ng pagtalikod sa propesyong nais na tahakin? Ang karakter ni AlingRosa ang nagsilbing tagapag-tibay sa agam-agam na ito. Siya angnagpamukha kay Amelita at Mauro ng magiging kapalit ng pagiging idealng mag-asawa: ang paghihikahos sa aspetong pinansyal, ang pagiging"Sampu, sampera."Ang nobela ni Arceo, bagamat halos animnapung taon na ang nakaraanmula sa pagkakalathala nito, ay maliwanag pa ring sumasalamin sakalagayan ng mga titser sa kasalukuyang panahon. Sila ang nagsisilbingtagapaghubog ng kaisipan ng susunod na henerasyon, ngunit silaybinibigyan lamang na maliit na pahalaga. Isang patunay nito ang laganappa ring paggigiit ng mga guro para sa mas mataas na sahod, na kungpagbigyan man ng pansin ng gobyernoy di pa rin sapat para sa trabahongkanilang ginagawa.Marahil luma na sa atin ang kasabihang, "kung ayaw mong maghirap,huwag kang magtitser." At ang kalumaan nito siguro ang naging dahilankung bakit tinatanggap na lamang natin itong isang masakit na katotohananna walang solusyon. "Ang pagtuturoy isang bokasyon, hindi propesyon,"wika nga. Ang kaisipang ito na rin marahil ang dahilan kung bakit pinipiling ibang mga guro sa kasalukuyan ang magtrabaho sa ibang bansa kaysa sasariling bayan: unay nagagawa nila ang gusto nilang gawin, at ikalawaynagagawa nila ito ng may natatanggap na pagpapahalaga at pribilehiyo. Salipunang ito,marahil kailangan na nating buwagin ang kaisipang kailangangmagsakripisyo ng mga guro. Marahil kailangan na nating bigyan ng mataasna pagtingin at kabayaran ang pagsisilbing ginagawa ng mga titser nglipunan. Sila ang tagapaghulma ng mga susunod na "tituladong"mamamayang tinitingala ni Aling Rosa. Sila ang gagawa ng mga bagong"Dr.", "Atty.", "Engr.", "PhD" at iba pa. Bakit kailangan nilang maghirappinansyal?Pamagat: TitserAwtor: Liwayway A. ArceoUri ng Panitikan: Nobela, isang serye mula sa magasing Liwayway noong1950sWika: PilipinoTaon ng Paglalathala: 1995Tagapaglimbag: Ateneo de Manila University PressProtagonista: Amelita Martinez at MauroLugar: Isang pamayanan sa kanayunanPunto de bista: Ikatlong PersonaTema: pakikialam ng ina sa pag-aasawa at propesyon ng anak, pag-iibiganng dalawang guro sa kabila ng kahirapan