เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาภูมิศาสตร์

41,593 views
41,363 views

Published on

นักเรียน ม.5 โหลดเลย

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
41,593
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
9
Actions
Shares
0
Downloads
168
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาภูมิศาสตร์

  1. 1. เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาภูมิศาสตร์ โดย อ . สฤษดิ์ศักดิ์ ชิ้นเขมจารี
  2. 2.      เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาข้อมูลทางภูมิศาสตร์ แบ่งเป็น 2 ประเภทใหญ่ ๆ คือ ประเภทให้ข้อมูลกับประเภทเครื่องมือและอุปกรณ์ มีดังนี้   <ul><li>  1. ประเภทให้ข้อมูล ได้แก่ แผนที่ รูปถ่ายทางอากาศ ภาพจากดาวเทียม และอินเตอร์เน็ต   </li></ul><ul><li>2. ประเภทเครื่องมือและอุปกรณ์ ได้แก่ เข็มทิศ เครื่องมือวัดพื้นที่ เทปวัดระยะทาง เครื่องย่อขยายแผนที่ กล้องวัดระดับ กล้องสามมิติ กล้องสามมิติแบบพกพา และเครื่องมือวัดลักษณะอากาศแบบต่างๆ เช่น เทอร์โมมิเตอร์ บาโรมิเตอร์ และเครื่องวัดน้ำฝน เป็นต้น   </li></ul>
  3. 3. <ul><li>แผนที่ คืออะไร ? </li></ul>
  4. 4. <ul><li>         แผนที่ หมายถึง   การนำเอารูปภาพสิ่งต่างๆ บนพื้นผิวโลก ( Earth'surface) มาย่อส่วนให้เล็กลง แล้วนำมาเขียนลงกระดาษแผ่นราบ    สิ่งต่างๆบนพื้นโลกประกอบ    ไปด้วยสิ่งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติ ( nature) และสิ่งที่มนุษย์สร้างขึ้น ( manmead) สิ่งเหล่านี้แสดงบนแผนที่โดยใช้สี เส้นหรือรูปร่างต่างๆที่เป็นสัญลักษณ์แทน </li></ul>
  5. 5. ประเภทของแผนที่
  6. 6. 1.  แผนที่ภูมิประเทศ   (Topographic Map) <ul><li>เป็นแผนที่ที่แสดงข้อมูลทั่วไปของพื้นผิวโลก เช่น แสดงสภาพ </li></ul><ul><li>ภูมิประเทศ   เส้นชั้นความสูง ของประเทศไทย จัดทำโดยกรมแผนที่ทหาร   กระทรวงกลาโหม แผนที่ภูมิประเทศ   ที่ใช้กันส่วนใหญ่ มี 2  มาตราส่วน ได้แก่     มาตราส่วนเล็ก   คือ 1 : 250,000       มาตราส่วนใหญ่ คือ 1 : 50,000  นอกจากนี้แล้วแผนที่ภูมิประเทศ ยังแสดงข้อมูลต่างๆได้จำนวนมาก เช่น ทางถนน ทางรถไฟ หมู่บ้านอำเภอ ตำบล แม่น้ำ   ภูเขา ดังนั้นแผนที่ภูมิประเทศจึงมีประโยชน์มากในงานภูมิศาสตร์ หรืองานสาขาอื่นๆ </li></ul>
  7. 8. 2.  แผนที่เฉพาะเรื่อง (Thematic Map) <ul><li>เป็นแผนที่ที่แสดงข้อมูลเพียง 1 – 2  เรื่องตามที่ต้องการเท่านั้น   แสดงข้อมูลที่ตั้งของเขื่อน   แหล่งแร่ธาตุ   ที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติ   </li></ul>
  8. 9.                    2.1  แผนที่ท่องเที่ยว   <ul><li>มีการจัดทำทั้งในระดับประเทศ ระดับภาค และระดับจังหวัด จะเน้นข้อมูลด้านการเดินทาง เช่น เส้นทางถนน ทางรถไฟ ที่ตั้งจังหวัด   อำเภอ   สถานที่ท่องเที่ยว ธรรมชาติ โบราณสถาน ที่พัก ร้านอาหาร </li></ul>
  9. 11.    2.2  แผนที่แสดงเส้นทางคมนาคม   <ul><li>เป็นแผนที่ที่จัดทำขึ้นโดยกรมทางหลวง   แสดงรายละเอียดเกี่ยวกับเส้นทางการคมนาคม   ได้แก่ ถนน รถไพ สนามบิน เพื่อประโยชน์ใช้ในการกำหนดเส้นทางการเดินทาง   ระยะทาง   การหลีกเลี่ยงเส้นทางที่มีปัญหา   เส้นทางลัด   เป็นต้น </li></ul>
  10. 13. 2.3  แผนที่ธรณีวิทยา   <ul><li>เป็นแผนที่แสดงอายุของหินหน่วยหิน ชนิดของหิน โครงสร้างทางธรณีวิทยา </li></ul>
  11. 15. 2.4  แผนที่บรรยากาศ   <ul><li>เป็นแผนที่ที่แสดงชั้นบรรยากาศที่อยู่เหนือพื้นผิวโลกขึ้นไป มีชื่อเรียกต่างๆ เช่น   แผนที่ภูมิอากาศ   แผนที่อากาศ เป็นต้น </li></ul>
  12. 17. 2.5  แผนที่ประชากร    <ul><li>แสดงข้อมูลเกี่ยวกับประชากรโดยจะนำเสนอในรูปแบบต่างๆ </li></ul>
  13. 18. 2.6  แผนที่รัฐศาสตร์   <ul><li>แสดงข้อมูลทางด้านการเมือง </li></ul><ul><li>การปกครอง </li></ul><ul><li>เช่น เขตการปกครองของจังหวัด   </li></ul><ul><li>เส้นแบ่งเขตแดนของประเทศ </li></ul>
  14. 19.     2.7  แผนที่เศรษฐกิจ   <ul><li>แสดงข้อมูลทางเศรษฐกิจของพื้นที่ต่างๆ   เช่น พื้นที่ทำนาข้าว   เลี้ยงสุกรและสัตว์ปีก   และปริมาณผลผลิตทางการเกษตรชนิดต่างๆ เป็นต้น </li></ul>
  15. 21. 3.  แผนที่เล่ม (Atlas) <ul><li>      เป็นการจัดทำแผนที่เฉพาะเรื่องหลายๆเรื่องมารวมเข้าเป็นรูปเล่ม </li></ul>
  16. 22. เครื่องมือประเภทอุปกรณ์ทางภูมิศาสตร์ <ul><li>อุปกรณ์ทางภูมิศาสตร์   หมายถึง   อุปกรณ์ที่ใช้วัดหรือเก็บข้อมูลทางภูมิศาสตร์ในด้านต่างๆ   เช่น   </li></ul><ul><li> ทิศ   ระยะทาง   ความสูง   ตำแหน่งที่ตั้ง   อุณหภูมิของอากาศ   และปริมาณน้ำฝน   เป็นต้น   สรุปได้ดังนี้ </li></ul>
  17. 23.      เข็มทิศ   <ul><li>เป็นเครื่องมือบอกทิศอย่างง่ายๆ   โดยจะทำปฏิกิริยากับแม่เหล็กโลก และแสดงค่าค่าของมุมบนหน้าปัด   วิธีใช้เข็มทิศ คือ วางเข็มทิศในแนวระนาบ ปรับหมุนหน้าปัดให้ทิศบอกค่าบนหน้าปัดอยู่ในตำแหน่งที่หันไปทางทิศเหนือแม่เหล็กโลก </li></ul><ul><li>         ต่อจากนั้นจึงนำเข็มทิศหันเข้าหาตำแหน่งที่ต้องการวัดมุม เช่น เสาธงโรงเรียน   เข็มทิศก็จะบอกให้ทราบว่าเสาธงของโรงเรียนอยู่ในทิศใด   และทำมุมกี่องศากับทิศเหนือแม่เหล็กโลก </li></ul>
  18. 24. เครื่องมือวัดพื้นที่ (Planimeter) <ul><li>มีลักษณะคล้ายไม้บรรทัดทำด้วยโลหะยาว ประมาณ   1 ฟุต   ใช้สำหรับวัดพื้นที่ในแผนที่โดยเครื่อง จะคำนวณให้ทราบค่าของพื้นที่และแสดงค่าบนหน้าปัด </li></ul>
  19. 25. เทปวัดระยะทาง   <ul><li>ใช้สำหรับวัดระยะทางของพื้นที่   เมื่อลงไปสำรวจหรือเก็บข้อมูลภาคสนาม   เทปวัดระยะทางมี   3 ชนิด   ได้แก่   เทปที่ทำด้วยผ้า   เทปที่ทำด้วยโลหะ   และเทปที่ทำด้วยโซ่ </li></ul>
  20. 26.   เครื่องมือย่อขยายแผนที่   (Pantograph)  <ul><li>  เป็นอุปกรณ์ที่ใช้จัดทำแผนที่อย่างหนึ่ง   เพื่อย่อหรือขยายแผนที่ให้ได้ขนาดหรือมาตราส่วนตามที่ต้องการ   โดยทั่วไปนิยมใช้แบบโต๊ะไฟ   ซึ่งมีแท่นวางแผนที่ต้นฉบับและมีไฟส่องอยู่ใต้กระจก   ทำให้แผนที่ต้นฉบับปรากฏเป็นเงาบนกระจกอย่างชัดเจน   ทั้งนี้ผู้จัดทำแผนที่   ดังกล่าว จะต้องลอกลายเพื่อย่อหรือขยายแผนที่ด้วยมือของตนเอง </li></ul>
  21. 28.      กล้องวัดระดับ (Telescope)    เป็นอุปกรณ์วัดระดับความสูงจากพื้นดิน   เพื่อสำรวจพื้นที่สร้างถนน   โดยจะช่วยกำหนดระดับแนวถนนได้ตามที่ต้องการ
  22. 29. กล้องสามมิติ หรือ สเตริโอสโคป (Stereoscope) เป็นอุปกรณ์ที่ใช้ดูรูปถ่ายทางอากาศ เพื่อพิจารณาความสูงต่ำของลักษณะภูมิประเทศในพื้นที่นั้นๆ
  23. 30. เครื่องมือวัดลักษณะอากาศ
  24. 31. เทอร์โมมิเตอร์ ( Thermometer )   <ul><li>เป็นอุปกรณ์ที่ใช้วัดอุณหภูมิของอากาศ   </li></ul><ul><li>โดยทั่วไปนิยมใช้แบบหลอดแก้วที่บรรจุ </li></ul><ul><li>ปรอทหรือแอลกอฮอล์ไว้ภายใน   </li></ul><ul><li>ค่าของอุณหภูมิมี 2   ระบบดังนี้ </li></ul><ul><li>1    ระบบเซนเซียส    ( 0 - 100  องศา ) </li></ul><ul><li>2    ระบบฟาเรนไฮต์    ( 32 – 212  องศา ) </li></ul>
  25. 32.         บารอมิเตอร์     (Barometer)  เป็นอุปกรณ์ที่ใช้วัดความกดอากาศ   มี   2  ชนิด <ul><li>แบบปรอท   ซึ่งประกอบด้วยอุปกรณ์สำคัญ 2 อย่าง คือ หลอดแก้วและอ่างแก้วที่บรรจุปรอท </li></ul><ul><li>   แบบแอนิรอยด์     (Aneroid) เป็นแบบตลับโลหะขนาดเล็ก ที่หน้าปัดมีเข็มแสดงค่าความกดอากาศไว้ </li></ul>
  26. 33. แอโรเวน (Aerovane) <ul><li>เป็นอุปกรณ์สำหรับวัดทิศทางและวัดความเร็วของลม   แยกตามลักษณะการใช้งานได้   2  ชนิด   ดังนี้ </li></ul><ul><li>แอนนิโมมิเตอร์   (Anemometer)    ใช้วัดความเร็วของลม </li></ul><ul><li>วินเวน (Wind  Vane)  ใช้วัดทิศทางของลม   มีลักษณะเป็นรูปไก่ หรือ ลูกศร </li></ul>
  27. 34. แอนนิโมมิเตอร์   (Anemometer)   
  28. 35. วินเวน (Wind  Vane) 
  29. 36. ไฮโกรมิเตอร์ (Hygrometer) <ul><li>ใช้วัดความชื้นของอากาศ   โดยมีเส้นผมเป็นอุปกรณ์สำคัญ   ถ้าอากาศมีความชื้นสูงจะทำให้เส้นผมยืดตัว   แต่ถ้าความชื้นน้อยเส้นผมจะหดตัว   ทั้งนี้หน้าปัดจะแสดงค่าความชื้นบนกระดาษกราฟให้เห็น   </li></ul>
  30. 37. เครื่องวัดน้ำฝน   (Rain Gauge)   ทำด้วยโลหะทรงกระบอกซ้อนกัน   2 ชั้น
  31. 38. ไซโครมิเตอร์   (Psychometer)  เป็นอุปกรณ์ที่ใช้วัดความชื้นของอากาศอีกแบบหนึ่ง ประกอบด้วย เทอร์โมมิเตอร์   2  อัน   เทอร์โมมิเตอร์ปรอท   ( เทอร์โมมิเตอร์ตุ้มแห้ง )   และเทอร์โมมิเตอร์ที่ใช้ผ้ามัสลินหล่อน้ำให้เปียกอยู่ตลอดเวลา ( เทอร์โมมิเตอร์ตุ้มเปียก )          
  32. 39. รีโมทเซนซิ่ง <ul><li>การรับสัญญาณภาพ   หรือสัญญาณข้อมูลตัวเลขที่เกิดขึ้นจากวัตถุหรือพื้นที่โดยที่ไม่ได้สัมผัสกับวัตถุหรือพื้นที่นั้น   สายงานที่เกี่ยวข้องกับรีโมทเซนซิ่งมากและเป็นที่เข้าใจกันเป็นอย่างดี คือ   รูปถ่ายทางอากาศและภาพจากข้อมูลดาวเทียม   ซึ่งบางครั้งที่ใช้ในการสื่อความหมายของรีโมทเซนซิ่ง   คือ   ข้อมูลระยะทางไกล   ข้อมูลจากดาวเทียมหรือโทรสัมผัส </li></ul>
  33. 40. 3.1 รูปถ่ายทางอากาศ   <ul><li>รูปที่ได้จากการถ่ายทำทางอากาศ    โดยผ่านกล้องและฟิล์มหรือบันทึกตัวเลข    รูปถ่ายทางอากาศมีประโยชน์ต่อการเรียนทางภูมิศาสตร์   การศึกษาทรัพยากรธรรมชาติ   เมืองและหมู่บ้าน   โรงงานอุตสาหกรรม   ความหลากหลายทางชีวภาพสิ่งแวดล้อม   และอื่นๆอีกมาก เช่น (1)    การสำรวจและทำแผนที่ภูมิประเทศ (2)    การสำรวจและติดตามการเปลี่ยนแปลงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (3)    การสำรวจและติดตามการเปลี่ยนแปลงพื้นที่การเกษตร   การใช้ที่ดิน (4)    การวางผังเมืองและชุมชน (5)   การสำรวจและติดตามการเปลี่ยนแปลงความหลากหลายทางชีวภาพ (6)    การสำรวจแหล่งโบราณคดี (7)    การคมนาคมทางบก   ทางน้ำ   การทหาร </li></ul>
  34. 43. 3.2  ภาพถ่ายจากดาวเทียม   <ul><li>ภาพที่ได้จากการส่งดาวเทียมที่มีการติดตั้งเครื่องถ่ายภาพที่สามารถขยายและจำแนกความแตกต่างของสิ่งต่างๆ ที่ปรากฏบนผิวโลก   โดยอาศัยการสะท้อนรังสีความร้อนของสิ่งต่างๆ บนผิวโลก     </li></ul><ul><li>               ข้อมูลจากดาวเทียม    เป็นสัญญาณตัวเลขที่ได้รับ   ณ   สถานีรับสัญญาณดาวเทียมภาคพื้นดินซึ่งกระจายอยู่ในบางประเทศทั่วโลก   เมื่อสถานีรับสัญญาณภาคพื้นดินได้รับข้อมูลตัวเลขที่ส่งมาแล้ว   จึงแปลงตัวเลขออกเป็นภาพอีกครั้งหนึ่ง    ซึ่งเรียกว่าภาพจากดาวเทียม   ที่นำไปแปลความหมายต่อไปได้   ในระบบคอมพิวเตอร์สามารถจะนำข้อมูลตัวเลขมาวิเคราะห์เชิงสถิติเพื่อจัดกลุ่มข้อมูลใหม่ </li></ul>
  35. 48. ดาวเทียมที่เราควรรู้จัก
  36. 49. ดาวเทียมแลนด์แซต    <ul><li>ดาวเทียมสำรวจทรัพยากรพิภพ ดวงแรกของโลกสร้างขึ้นโดยองค์การบริหารการบินและอวกาศสหรัฐ อเมริกา หรือ ที่เรียกชื่อย่อว่า องค์การนาซา ( NASA ) </li></ul>
  37. 50. ดาวเทียมสปอต   <ul><li>ดาวเทียมของฝรั่งเศสและกลุ่มประเทศยุโรป   ใช้ศึกษาตะกอนในน้ำ   ปากแม่น้ำ   น้ำชายฝั่งทะเล   แยกประเภทพืช   ศึกษาสภาพภูมิประเทศ </li></ul>
  38. 51. ดาวเทียมโนอา   <ul><li>ดาวเทียมขององค์การบริหารการบินและอวกาศแห่งอเมริกา   มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อศึกษาด้านอุตุนิยมวิทยา   โดยเฉพาะการพยากรณ์อากาศ    </li></ul>
  39. 52. การใช้ประโยชน์ข้อมูลจากดาวเทียม   <ul><li>ในการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมหลังจากที่ได้มีการศึกษาและวางแผนอย่างมีระบบ </li></ul><ul><li>และได้มีการดำเนินงานในพื้นที่แล้ว เช่น   พื้นที่ที่ควรคืนสภาพป่า   พื้นที่ที่อนุญาตให้ตัด </li></ul><ul><li>ป่า   จำเป็นต้องมีวิธีการจัดการอย่างต่อเนื่องเช่น   การเช้าไปสังเกตการณ์การตรวจวัดแต่ </li></ul><ul><li>ถ้าพื้นที่ที่มีขนาดใหญ่   การติดตามตรวจสอบทำได้ยากและมีค่าใช้จ่ายสูง   จึงต้องนำเทคโนโลยีมาใช้คือการใช้ข้อมูลจากดาวเทียม   แต่ละดวงมีการเก็บข้อมูล </li></ul><ul><li>ด้วยความถี่สม่ำเสมอและสามารถใช้    ทดแทนกันได้   ข้อมูลดาวเทียมมีประโยชน์มากใน </li></ul><ul><li>การสำรวจทรัพยากร   ข้อมูลบางชนิดหลังจากสร้างเป็นแผนที่เฉพาะแบบ </li></ul><ul><li>แล้ว   เช่น   แผนที่ธรณีวิทยา   แผนที่ดิน   หรือแผนที่แหล่งน้ำ   จะมีการเปลี่ยนแปลง </li></ul><ul><li>ช้า   ข้อมูลบางชนิดที่มีการเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว   เช่น   สภาพอากาศ   การเคลื่อนย้ายของ </li></ul><ul><li>สัตว์ป่า และการใช้ที่ดิน   ดังนั้น   ในประเทศไทยประโยชน์ของข้อมูลจากดาวเทียมจึง </li></ul><ul><li>ค่อนข้างจะจำกัดสำหรับการจัดทำแผนที่เฉพาะแบบ   เช่น   การปรับปรุงแผนที่ภูมิ </li></ul><ul><li>ประเทศ   การเปลี่ยนแปลงที่ดิน   เป็นต้น   การใช้ข้อมูลดาวเทียมควรคำนึงถึงรายละเอียด </li></ul><ul><li>ภาคพื้นดินที่จำเป็นจะต้องใช้   และระยะความถี่ของข้อมูลเป็นอันดับแรก </li></ul>
  40. 53. อินเตอร์เน็ต   (Internet) <ul><li>     อินเตอร์เน็ต   (Internet)   หรือ   ไซเบอร์สเปซ (Cyber  Space)  คือ ระบบการสื่อสารด้วยเครือข่ายคอมพิวเตอร์ที่เชื่อมโยงระหว่างผู้ใช้งานทั่วโลกเข้าด้วยกัน       ทำให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร และความรู้ด้านต่างๆ   อย่างสะดวกและรวดเร็ว   จนทำให้โลกในปัจจุบันเข้าสู่ยุค “ การสื่อสารไร้พรมแดน ” </li></ul>
  41. 54. <ul><li>       บริการในอินเตอร์เน็ต   (Word Wild Web: WWW)  จะให้บริการข้อมูลในรูปแบบต่างๆ   ทั้งตัวอักษร   รูปภาพ   เสียง หรือภาพยนตร์   ข้อมูลเหล่านี้   เรียกว่า   “ เว็บเพจ ”  (Web Page)  มีการเชื่อมโยงถึงกันทั่วโลกคล้ายใยแมงมุม </li></ul><ul><li>       การสืบค้นข้อมูลภูมิศาสตร์ทางคอมพิวเตอร์ โดยใช้ระบบอินเตอร์เน็ต   มีหลายเว็บไซต์ให้ศึกษา   อาทิเช่น </li></ul>
  42. 55. <ul><li>       www.gis2me.com    เกี่ยวกับการเผยแพร่ความรู้เบื้องต้นทางด้านระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์   การสำรวจจากระยะไกล      และระบบวัดพิกัดภูมิศาสตร์ </li></ul><ul><li>       www.geocities.com/Colosseum/3242 : ให้ความรู้ทั่วไปเกี่ยวกับประเทศไทย   เช่น ที่ตั้ง   ภูมิอากาศ   ประวัติศาสตร์   ศาสนา ภาษา เป็นต้น โดยแบ่งออกเป็นภูมิภาคต่างๆ </li></ul><ul><li>      www.geocities.com/nanthanatphon   รวบรวมเนื้อหาเกี่ยวกับที่ตั้งของประเทศไทย   ภูมิประเทศ   ภูมิอากาศ ทรัพยากร และภูมิศาสตร์ของแต่ละภาค </li></ul>
  43. 56. <ul><li>      www.geograph.get.to    ให้ความรู้ทางด้านภูมิศาสตร์สำหรับคนไทย </li></ul><ul><li>      www.27.brinkster.com/nanthanatphon   ให้ความรู้ด้านภูมิศาสตร์ของประเทศไทย   ภูมิประเทศ   ภูมิอากาศ   ที่ตั้ง อาณาเขต ทรัพยากร ระบบสารสนเทศภูมิศาสตร์ และความรู้เกี่ยวกับประวัติศาสตร์ของประเทศไทย </li></ul><ul><li>      www.geocities.com/tgeography    รวบรวมแหล่งวิชาความรู้ด้านภูมิศาสตร์   ข่าวสาร   และเหตุการณ์ต่างๆ ด้านภูมิศาสตร์    ฯ </li></ul>
  44. 57. บรรณานุกรม <ul><li>วรรณา ไชยศรี . “ เครื่องมือที่ใช้ในการศึกษาข้อมูลทางภูมิศาสตร์ , ” </li></ul><ul><li>รีโมทเซนซิ่ง .31 พ . ค .2550 </li></ul><ul><li><http://learners.in.th/blog/wann8/32031 > 11 ต . ค .2552. </li></ul><ul><li>นารี มะเดื่อ . ” เครื่องมือที่ใช้ในวิชาภูมิศาสตร์ , ” เครื่องมือประเภท </li></ul><ul><li>อุปกรณ์ทางภูมิศาสตร์ . 5 ธ . ค .2551 </li></ul><ul><li><http://www.thaigoodview.com/node/16670> 11 ต . ค .2552. </li></ul>

×