Your SlideShare is downloading. ×
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

ใบความรู้2.2 ภาคเหนือของประเทศไทย

1,411

Published on

ภูมิ ม.5

ภูมิ ม.5

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,411
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  1. รายวิชาสังคมศึกษา รหัส ส 42102 ใบความรู้ที่ 2.2 เรื่อง ภาคเหนือของ ประเทศไทย แผนการจัดการ เรียนรู้ที่ 1 ภูมิศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเหนือของประเทศไทย ภาคเหนือเป็นพื้นที่ซึ่งนับว่าเป็นย่านภูเขา เป็นพื้นที่สูง ส่วนใต้ของที่ราบสูงยูนนาน ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของพื้นที่ ซึ่งลำานำ้า สายใหญ่ ๓ สาย คือ ลำานำ้าสาละวิน ลำานำ้าโขง และลำานำ้าแยงซี ไหลมารวมอยู่ในพื้นที่แคบ ๆ กว้างไม่เกิน ๑๐๐ กิโลเมตร เป็น พื้นที่ซึ่งลำานำ้าสาละวิน และลำานำ้าโขงได้ไหลแยกออกจากกัน ทำาให้มีพื้นที่อันเป็นแถบเทือกเขา มีเนื้อที่กว้างอยู่ในพิกัดเส้นแวง ๙๗ องศา ๒๒ ลิบดา กับ ๑๐๑ องศา ๒๒ ลิบดา ตะวันออก และ เส้นรุ้ง ๒๐ องศา ๒๕ ลิบดา กับ ๑๗ องศา เหนือ โดยมีทิวเขา แดนลาว กั้นรัฐฉานไว้ทางเหนือ ทิวเขาถนนธงชัย กั้นแคว้น กะเหรี่ยงของพม่าไว้ทางตะวันตก ทิวเขาหลวงพระบาง กั้น ประเทศลาวไว้ทางตะวันออก และทิวเขาพลึง กั้นภาคกลางของ ไทยไว้ทางใต้ ภาคเหนือเป็นดินแดนผืนแรกที่ตั้งอาณาจักรไทย เป็น แหล่งที่ชนพื้นเมืองทั้งสิ้นเป็นชนชาติไทย แม้ทิวเขาอันสลับซับ ซ้อนจะแบ่งแยกชนพื้นเมืองออกเป็นหลายพวก แต่ก็ยังเป็นปึก แผ่นอยู่ได้ด้วยวัฒนธรรม ซึ่งเป็นวัฒนธรรมเดียวกันมาโดยตลอด ภาคเหนือเป็นย่านที่อยู่เกือบใจกลางคาบสมุทร อินโดจีน - แปซิฟิค จึงอยู่ห่างจากทะเลมากพอสมควร คืออยู่ห่างจากอ่าว เบงกอล ประมาณ ๓๐๐ กิโลเมตร ห่างจากอ่าวตังเกี๋ย ประมาณ ๔๕๐ กิโลเมตร และอยู่ห่างจากอ่าวไทย ประมาณ ๕๐๐ กิโลเมตร 1
  2. ฝั่งทะเลที่อยู่ใกล้ที่สุดคือ อ่าวมะตะบัน ซึ่งอยู่ห่างออกไปทางทิศ ตะวันตกเฉียงใต้ ประมาณ ๙๐ กิโลเมตร โดยมีลำานำ้าสาละวิน เชื่อมต่อทางด้านตะวันตกของภาค ภาคเหนือนับว่าเป็นศูนย์กลางการคมนาคมติดต่อ ระหว่างดินแดนอันเป็นถิ่นฐานของชนเผ่าไทย ซึ่งตั้งอยู่โดยรอบ ทุกทิศทาง เช่น ชนเผ่าไทยในมณฑลยูนนาน ในดินแดนสิบสอง ปันนา ในลาว ในตังเกี๋ย สภาพทางธรณีวิทยา ภาคเหนือตั้งอยู่บนพื้นที่สูงจากระดับนำ้าทะเลปานกลาง ประมาณ ๒๕๐ - ๔๐๐ เมตร พื้นที่ทางแถบตะวันตกสูงกว่าแถบ ตะวันออก พื้นที่ส่วนใหญ่ลาดเอียงลงมาทางทิศใต้ ยกเว้นแถบ เหนือสุด คือจังหวัดเชียงราย และอำาเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ที่ มีพื้นที่ลาดลงไปทางด้านทิศเหนือ โครงสร้างอย่างหยาบ ๆ ของภาคเหนือประกอบด้วยแนว รอยพับย่นของแผ่นดิน ซึ่งมีทิศทางในแนว เหนือ - ใต้ หลายแนว ขนานกัน ในตอนเหนือสุดของแนวรอยพับย่นเหล่านี้บางส่วนมี ทิศทางในแนวตะวันตก ไปตะวันออก ภูเขา จากโครงสร้างของพื้นที่ ซึ่งมีรอยพับย่นของแผ่นดินอยู่ ทั่วไป ภาคเหนือจึงเป็นพื้นที่ซึ่งเต็มไปด้วยภูเขาเกือบทั้งภาค ภูเขาเหล่านี้มีแนวทอดยาวจากเหนือลงมาใต้ และมีบ้างเป็นบาง แห่งที่เป็นแนว จากตะวันตกไปตะวันออก ทิวเขาดังกล่าวเหล่านี้ พอจะแบ่งออกได้เป็น ๖ ทิวด้วยกัน คือ ทิวเขาแดนลาว อยู่ตอนเหนือสุด จากชื่อของภูเขา สันนิษฐานว่า เดิมคงจะเป็นทิวเขาที่เป็นพรมแดนระหว่างละว้ากับ ไทย เมื่อประมาณปี พ.ศ. ๑๔๐๐ ทิวเขาแดนลาว เป็นทิวเขาเหนือสุดของประเทศไทย เป็นทิวเขาใหญ่ มีทิศทางส่วนใหญ่ทอดตัวจากด้านทิศตะวันตกไป 2
  3. ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ มีพื้นที่แผ่ไปทางเหนือในรัฐฉาน และทางใต้ในดินแดนไทย อาการแผ่ของทิวเขานี้มีลักษณะเป็น แนวแขนงหลายแนว มีทิศทางจากเหนือลงใต้ ทิวเขานี้ใช้แนว สันเขาเป็นเส้นเขตแดนระหว่างไทยกับรัฐฉานของพม่า เริ่มจาก ลำานำ้าแม่สายในเขตจังหวัดเชียงราย เป็นทิวทอดตัวไปทางตะวัน ตก ตามเขตจังหวัดเชียงใหม่ แล้ววกลงทางใต้ ตามเขตจังหวัด แม่ฮ่องสอน ไปสุดที่ลำานำ้าปายซึ่งเป็นเส้นแบ่งเขตกับทิวเขาถนน ธงชัย สันเขาที่กั้นเขตแดนทางเหนือ แบ่งนำ้าด้านทิศเหนือลงสู่ ลำานำ้าโขง และด้านทิศใต้ลงสู่ลุ่มนำ้าเจ้าพระยา ส่วนสันเขาส่วนที่ วกลงมาทางใต้ จะแบ่งนำ้าทางด้านตะวันออกลงลำานำ้าปาย และทาง ด้านตะวันตกลงลำานำ้าสาละวิน ทิวเขานี้มีช่องเขาที่เคยใช้เป็นทางเดินทัพในสมัย โบราณ สมเด็จพระนเรศวรมหาราช เคยยกทัพไปทำาสงครามกับ พม่า และไปสวรรคตที่เมืองห้างหลวงในรัฐเมืองพาน และใน สงครามมหาเอเซียบูรพา กองพลที่ ๒ ก็ได้เดินทัพรุกออกไปทาง ช่องทางนี้ ทิวเขานี้ประกอบด้วยยอดเขาต่าง ๆ อยู่เป็นจำานวนมากที่ สำาคัญพอประมวลได้ดังนี้ ดอยตุง สูง ๑๙๒๘ เมตร อยู่ในเขตอำาเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ดอยสามเส้า สูง ๑๖๗๓ เมตร อยู่ในเขตอำาเภอ แม่จัน จังหวัดเชียงราย ดอยช้าง สูง ๑๗๙๕ เมตร อยู่ในเขตอำาเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ดอยผ้าห่มปก สูง ๒๒๙๗ เมตร อยู่ในเขาอำาเภอ ฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ดอยเชียงดาว สูง ๒๑๘๕ เมตร อยู่ในเขตอำาเภอ เชียงดาว จังหวัดเชียงใหม่ 3
  4. ทิวเขาถนนธงชัย เป็นเทือกเขาที่ติดต่อจากเทือกเขา แดนลาวลงมาทางใต้ โดยนับเริ่มจากฝั่งทิศใต้ของลำานำ้าปาย ใน เขตจังหวัดแม่ฮ่องสอน เป็นแนวลงมาทางใต้ และสิ้นสุดลงที่ช่อง เจดีย์สามองค์ ในเขตจังหวัดกาญจนบุรี เป็นทิวเขาที่มีอาณา บริเวณหลายหมื่นตารางกิโลเมตร ซึ่งนับว่ามากที่สุดใน ประเทศไทย มีความยาวประมาณ ๕๐๐ กิโลเมตร นับจากลำานำ้า ปายลงมาถึงช่องเจดีย์สามองค์ และมีส่วนกว้างประมาณ ๒๐๐ กิโลเมตร เป็นแนวขนานกับทิวเขาแดนลาวจนตลอดลำานำ้าปาย จากบริเวณนี้ทิวเขาจะแยกออกจากกันเป็นสามแขนง ทอดตัว ขนานลงมาทางใต้ คั่นด้วยหุบเขาแคบ ๆ ดังนี้ ทิวเขาดอยมอนกุจู เป็นพรมแดนด้านตะวันตกของ ประเทศไทย และได้แผ่ออกไปจนจรดลำานำ้าสาละวิน มีแนวทาง ทอดลงมาทางใต้ในระหว่างลำานำ้าสาละวิน และลำานำ้ายวม ทิวเขาดอยปางเกี๊ยะ เป็นแนวตอนกลางอยู่ระหว่าง ลำานำ้าแม่แจ่ม กับลำานำ้าแม่ปิง ทางตะวันออกของลำานำ้าแม่ยวม และ ลำานำ้าเมยทางทิศตะวันตก เป็นแนวแบ่งเขตจังหวัดแม่ฮ่องสอน และจังหวัดเชียงใหม่ มีความยาวจากลำานำ้าปาย ถึงช่องเจดีย์สาม องค์ และมีความกว้างจากลำานำ้าเมยจนจดลำานำ้าปิง มีบางส่วนข้าม ลำานำ้าปิงไปทางตะวันออก จึนถึงลำานำ้าแม่ลี้ ซึ่งทำาให้ลำานำ้าปิงตอน นี้ คือจากอำาเภอฮอด ถึงอำาเภอสามเงา เป็นโกรกเขา และเกาะแก่ง โดยตลอด ทิวเขาดอยอินทนนท์ แผ่กระจายอยู่ในพื้นที่ด้านตะวัน ตกของ อำาเภอเมืองเชียงใหม่ อันได้แก่ดอยสุเทพจนจดลำานำ้า แม่แจ่ม ในเขตอำาเภอแม่แจ่ม เป็นแนวยาวจากดอย ปะคา ต้น ลำานำ้าปายจนถึงลำานำ้าแม่แจ่ม หุบเขาในทิวเขานี้เป็นเขาแคบ ๆ ลำานำ้าไหลอยู่ในโกรก เขา เช่น ลำานำ้าเมย ลำานำ้าแม่แจ่ม และลำานำ้าปาย ยอดเขาที่สูง และมีชื่อเป็นที่รู้จักกันดีในทิวเขาถนน ธงชัยได้แก่ ดอยอินทนน หรือดอยอ่างกา สูง ๒,๕๗๖ เมตร เป็น ยอดเขาสูงสุดในประเทศไทย อยู่ในเขตอำาเภอจอมทอง จังหวัด เชียงใหม่ ดอยสุเทพ สูง ๑,๖๗๖ เมตร อยู่ทางตะวันตกของตัว เมืองเชียงใหม่ ดอยกิ่วลม สูง ๑,๗๘๐ เมตร อยู่ทางตะวันตกเฉียง เหนือในเขตอำาเภอขุนยวม จังหวัดแม่ฮ่องสอน ดอยปางเกี๊ยะ สูง ๑,๒๐๔ เมตร อยู่ทางด้านตะวันออกในเขตอำาเภอขุนยวม จังหวัด แม่ฮ่องสอน 4
  5. ทิวเขาขุนตาล เริ่มต้นจากบริเวณตะวันออกของอำาเภอ ฝาง ในแนวของลำานำ้าแม่ท่าช้าง ซึ่งเป็นช่วงที่เชื่อมกับดอยช้างใน ทิวเขาแดนลาว จากบริเวณนี้ทิวเขาเริ่มมีทิศทางตรงลงมาทางทิศ ใต้ เชื่อมต่อกับทิวเขาผีปันนำ้า บริเวณดอยผาจ้อ แล้วต่อลงมาทาง ใต้ ผ่านอุโมงค์ขุนตาลไปทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ของจังหวัด ลำาปาง ขนานกับทิวเขาถนนธงชัย ตอนใต้สุดของทิวเขาไปเชื่อม ต่อกับส่วนของทิวเขาถนนธงชัย ซึ่งข้ามลำานำ้าแม่ปิงไปทางทิศ ตะวันออกในแนวลำานำ้าแม่ลี้ ทำาให้เกิดที่ราบสูงเชียงใหม่ขึ้นทาง ด้านตะวันตก และที่ราบสูงลำาปางทางด้านทิศตะวันออก ทิวเขาขุนตาล มีความกว้าง ระหว่าง ๓๐ - ๖๐ กิโลเมตร ยาวประมาณ ๒๐๐ กิโลเมตร ตอนแคบที่สุดของทิวเขาอยู่บริเวณ อุโมงค์ขุนตาล และที่บริเวณรอยต่อระหว่างดอยขุนตาล กับดอย พับผ้า ตอนเหนือของอำาเภอพร้าว มีแขนงแยกไปทางทิศตะวันตก และขนานลงมาทางใต้จนถึงทางเหนือของ อำาเภอดอยสะเก็ด ยอดเขาที่สูงที่สูงและมีชื่อเป็นที่รู้จักกันดีในทิวเขาขุน ตาล ได้แก่ ดอยผีปันนำ้า หรือดอยนางแก้ว สูง ๑,๘๔๓ เมตร อยู่ ทางทิศตะวันออกของอำาเภอวังเหนือ จังหวัดลำาปาง เป็นต้นกำาเนิด ของลำานำ้าแม่กวง แควของลำานำ้าแม่งัด ซึ่งเป็นสาขาของลำานำ้าแม่ ปิง ดอยผาจ้อ สูง ๒,๐๑๒ เมตร อยู่ทางด้านทิศตะวันออกเฉียง เหนือของ อำาเภอดอยสะเก็ด เป็นต้นกำาเนิดของลำานำ้าแม่สรวย ซึ่งเป็นสาขาของลำานำ้าวัง ดอยสะเก็ด หรือดอยขุนออน สูง ๑,๘๑๖ เมตร อยู่ทางด้านทิศตะวันออกของอำาเภอดอยสะเก็ด เป็นต้นกำาเนิดของลำานำ้าแม่ออน ซึ่งเป็นสาขาของลำานำ้าปิง ดอย ขุนตาล สูง ๑,๓๔๘ เมตร อยู่ทางทิศตะวันตกของอำาเภอแม่ทา ทิวเขาผีปันนำ้า เป็นทิวเขาหินแกรนิต เริ่มต้นจาก ดอย ผาจ้อในทิวเขาขุนตาล แล้วแยกคดโค้งมีทิศทางโดยรวมในแนว ทิศตะวันตก - ตะวันออก แบ่งนำ้าลงทางซีกเขาทั้งด้านเหนือและ ด้านใต้ ทิวเขาเริ่มตั้งแต่ตอนต้นลำานำ้าแม่ลาว ทอดตัวไปทางด้าน 5
  6. ทิศตะวันออกเล็กน้อย แล้ววกกลับขึ้นไปทางเหนือ ถึงอำาเภอ แม่สรวย จังหวัดเชียงราย แล้วหักกลับลงมาทางใต้ ผ่านกิ่วมันหมู มุ่งลงใต้จนถึงดอยหลวง อำาเภอเมืองลำาปาง ตรงกิ่วมันหมู ทิวเขา จะแยกออกไปทางทิศตะวันออก จนถึงทางเหนือของ อำาเภองาว จังหวัดลำาปาง มีช่องทางแคบ ๆ อยู่ตอนย่านกลางคือ ช่องประตู ผา บริเวณทิศเหนือของอำาเภองาว มีทิวเขาดอยขุนยม ซึ่งเป็นส่วน หนึ่งของทิวเขาผีปันนำ้า ซึ่งเริ่มต้นจากตอนใต้ของลำานำ้าโขง เป็น สองแนวขนานทั้งฝั่งตะวันตก และฝั่งตะวันออกของลำานำ้ายม แล้ว ต่อลงไปทางใต้ ส่วนทางฝั่งตะวันตกจะไปจดกับทิวเขาพลึงที่ช่อง ผาคอ และส่วนตะวันออก จะไปจดที่ช่องทางถนนสายแพร่ - น่าน ทางทิศตะวันออกของอำาเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ ทิวเขาผีปันนำ้ามีความกว้าง ๓๐ - ๗๐ กิโลเมตร ความ ยาวประมาณ ๔๐๐ กิโลเมตร ปันนำ้าลงลำานำ้าโขงอันประกอบด้วย ลำานำ้าแม่ลาว ลำานำ้าแม่อิง และลงสู่ลำานำ้ายม และลำานำ้าน่าน เป็น เส้นแบ่งเขตจังหวัด น่าน กับ จังหวัดเชียงราย จังหวัดเชียงราย กับ จังหวัดลำาปาง และจังหวัดลำาปาง กับ จังหวัดแพร่ ยอดเขาที่สูง และมีชื่อเป็นที่รู้จักกันดีได้แก่ ดอยหลวง แม่ขุน สูง ๑,๓๓๔ เมตร ดอยห้วงมง สูง ๑,๐๒๘ เมตร ดอยปุย สูง ๙๕๗ เมตร ดอยขุนยม สูง ๑,๗๔๐ เมตร และดอยขุนยวม สูง ๑,๗๐๖ เมตร ทิวเขาหลวงพระบาง เป็นทิวเขาหินแกรนิต เริ่มจาก บริเวณลำานำ้าโขงทางเหนือ ทอดตัวเป็นแนวมาทางใต้ จนถึงตะวัน ตกของ อำาเภอด่านซ้าย จังหวัดเลย และทางเหนืออำาเภอนครไทย จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งเป็นบริเวณที่เชื่อมต่อกับทิวเขาเพชรบูรณ์ใน ภาคกลาง มีอาณาบริเวณกว้างขวาง อยู่ระหว่างลำานำ้าน่าน และ ลำานำ้าโขง กว้างประมาณ ๕๐ - ๑๐๐ กิโลเมตร ยาวประมาณ ๒๕๐ กิโลเมตร ทางแถบตอนเหนือของทิวเขานี้ เป็นตอนที่บังคับ ให้ลำานำ้าโขง ไหลวกไปทางตะวันออก เข้าไปในประเทศลาว ยอดเขาที่สูงและมีชื่อเป็นที่รู้จักกันดีได้แก่ ภูหวายซ่อม ใหญ่ สูง ๑,๘๐๑ เมตร อยู่ทางเหนือสุด มีลำานำ้าโขงล้อมอยู่สาม ด้าน ดอยนำ้าหงส์ สูง ๑,๔๗๘ เมตร ภูสามเส้า สูง ๒,๐๖๑ เมตร ภูหลวงพระบาง สูง ๒,๐๕๙ เมตร อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ของ อำาเภอปัว จังหวัดน่าน เป็นต้นกำาเนิดของลำานำ้าวา ซึ่งเป็น สาขาของลำานำ้าน่าน ภูยี สูง ๑,๖๓๐ เมตร อยู่ทางทิศตะวันตก ของ อำาเภอสา จังหวัดน่าน ภูหลักหมื่น สูง ๑,๔๗๘ เมตร อยู่ริม ลำานำ้าน่าน ทางทิศตะวันออกของอำาเภอนาน้อย ภูเมี่ยง สูง ๒,๓๐๐ เมตร อยู่ในเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ 6
  7. ทิวเขาหลวงพระบาง เป็นทิวแบ่งแคว้นมาแต่สมัย โบราณ ปัจจุบันใช้เป็นพรมแดนระหว่างไทยกับลาวในภาคเหนือ ทิวเขาพลึง เป็นทิวเขาที่อยู่ทางตอนใต้สุดของภาคเหนือ ซึ่งเริ่มต้นจากทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งต่อเนื่องกับทิวเขาหลวง พระบาง ในบริเวณทิศตะวันตกของภูหลักหมื่น โดยมีแนวลำานำ้า น่านเป็นเส้นแบ่งเขตทางเหนือ ต่อเนื่องกับทิวเขาผีปันนำ้า (ดอยขุน ยม) ทางบริเวณทิศตะวันออกเฉียงเหนือของ อำาเภอร้องกวาง จังหวัดแพร่ มีรอยต่อตามแนวช่องทางถนนสายแพร่ - น่าน ทิวเขาพลึงมีทิศทางนับจาก อำาเภอนาน้อย ทอดตัวลงมา ทางทิศตะวันตกตามแนวเส้นแบ่งเขตของภาคจนถึงดอยลาน ซึ่ง อยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของจังหวัดตาก มีความยาว ประมาณ ๓๐๐ กิโลเมตร มีความกว้างประมาณ ๕๐ - ๙๐ กิโลเมตร ทิวเขานี้อาจแบ่งออกได้เป็นสองตอน คือตอนเหนือเป็น พื้นที่ระหว่างลำานำ้ายม และลำานำ้าน่าน ตอนใต้เป็นพื้นที่ระหว่าง ลำานำ้ายม กับลำานำ้าวัง ทางตอนใต้มีแนวภูเขาแยกขึ้นไปทางเหนือ ไปเชื่อมต่อกับ ทิวเขาผีปันนำ้าที่ช่องผาคอ ยอดเขาสูงที่มีชื่อเป็นที่รู้จักกันดีคือ ดอยผาสั่ง สูง ๑,๐๘๕ เมตร เขาพญาปอ สูง ๑,๔๗๗ เมตร ระบบการระบายนำ้า 7
  8. ภาคเหนือมีฝนตกมาก และมีระยะฝนตกนาน ลักษณะ ภูมิประเทศโดยทั่วไปเป็นที่สูง มีทิวเขาอยู่ทั่วไป พื้นที่ระหว่างทิว เขาเป็นที่ราบแคบ ๆ เนื่องจากมีรอยพับย่นของพื้นที่ทำาให้มีลำานำ้า อย่างพอเพียงในการระบายนำ้า เว้นพื้นที่บางแห่งในลุ่มลำานำ้าปิง ตอนใต้ที่ลำานำ้าไหลผ่าน ความบีบบังคับของทิวเขา อาจระบายนำ้า ออกไม่ทันเมื่อมีประมาณนำ้ามาก นอกจากนี้ในบริเวณที่เป็นท้อง กระทะ เช่น บริเวณลุ่มนำ้าอิงในเขตอำาเภอเมืองพะเยา นอกจากลำานำ้าขนาดใหญ่สองสายคือ ลำานำ้าสาละวิน และลำานำ้าโขง ซึ่งอยู่ทางด้านตะวันตก และด้านตะวันออกของภาค แล้ว ภาคเหนือนับว่ามีลำานำ้าอยู่มาก มีต้นกำาเนิดจากเทือกเขาสูง ไหลออกไปสู่ทิศทางต่าง ๆ กันตามลักษณะของทิวเขา และความ ลาดเอียงของพื้นที่ พอจะแบ่งออกได้เป็นสามกลุ่มด้วยกันคือ ลำานำ้าที่ไหลลงสู่ลำานำ้าโขง เป็นลำานำ้าที่อยู่บริเวณเหนือสุด ของประเทศไทย อยู่ทางตอนเหนือของทิวเขาขุนตาล ทิวเขาผี ปันนำ้า และดอยเชียงดาว พื้นที่แถบนี้จะลาดเทไปทางทิศตะวัน ออกเฉียงเหนือ ลำานำ้าส่วนใหญ่อยู่ในเขต จังหวัดเชียงราย และ บางส่วนอยู่ในเขต อำาเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ ลำานำ้าดังกล่าว ได้แก่ - ลำานำ้ากก ยาว ๒๕๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจากทิวเขาใน เมืองพานรัฐฉาน เมื่อเข้าสู่เขตแดนไทยแล้ว ไหลไปทางทิศตะวัน ออก ผ่านเขตจังหวัดเชียงราย ไปบรรจบลำานำ้าโขง ในเขตอำาเภอ เชียงแสน รวมความยาวที่อยู่ในเขตแดนไทย ๑๕๐ กิโลเมตร ลำานำ้ากกได้รับนำ้าจาก ๓ ลำานำ้า คือ ลำานำ้าฝาง ยาวประมาณ ๗๐ กิโลเมตร เกิดจากทิวเขาแดนลาว (กิ่งแยก) และทิวเขาขุนตาล ตอนเหนือ อำาเภอเชียงดาว ไหลผ่านอำาเภอฝางไปบรรจบลำานำ้ากก ที่บ้านปางเดิม เป็นลำานำ้าเล็กและตื้น ลำานำ้าแม่ลาว ยาวประมาณ ๑๕๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจากดอยผีปันนำ้า ดอยผาจ้อ ในเขต อำาเภอเวียงป่าเป้า จังหวัดเชียงราย ไหลขึ้นไปทางเหนือ ผ่าน อำาเภอแม่สรวย อำาเภอเมืองเชียงราย ไปบรรจบลำานำ้ากกที่บ้านสัน 8
  9. ป่ายาง ลำานำ้ารวก ยาวประมาณ ๑๐๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจาก ดอยผาเล็งในรัฐฉาน ไหลเข้าสู่ไทยโดนเป็นแนวเขตแดนไทยกับ รัฐฉานยาว ๑๗ กิโลเมตร แล้วไปบรรจบลำานำ้าโขงที่ตำาบลสบรวจ อำาเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ลำานำ้าแม่สาย ยาวประมาณ ๔๓ กิโลเมตร เป็นลำานำ้าเล็ก ๆ กว้างประมาณ ๓๐ เมตร ต้นนำ้าเกิดจาก ทิวเขาแดนลาวในรัฐฉาน ไหลเข้าสู่เขตแดนไทยโดยเป็นแนว เขตแดนไทยกับรัฐฉาน ยาว ๑๒ กิโลเมตร แล้วไปบรรจบลำานำ้า รวกที่ ตำาบลสบสาย อำาเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย ลำานำ้าแม่จัน ยาว ๕๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจากดอยสามเส้า ในทิวเขาแดนลาว ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ ผ่านอำาเภอแม่จันไปบรรจบลำานำ้าโขง ที่ อำาเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงราย ลำานำ้าแม่จัน กว้างประมาณ ๕๐ เมตร ในฤดูแล้งนำ้าแห้งเป็นช่วง ๆ มีลำานำ้าที่เป็นสาขาคือ ลำานำ้าแม่คำา ซึ่งไหลจากด้านทิศเหนือมาบรรจบลำานำ้าแม่จัน ลำานำ้า แม่อิง ยาวประมาณ ๑๗๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจากทิวเขาผีปันนำ้า ในเขต อำาเภอเมืองพะเยา ไหลผ่านกว๊านพะเยา อำาเภอเทิง ไป บรรจบลำานำ้าโขงที่อำาเภอเชียงของ จังหวัดเชียงราย ในฤดูแล้งนำ้า จะแห้งเป็นช่วง ๆ ลำานำ้าแม่จันได้รับนำ้าจากแควสาขาคือ ห้วยแม่ หมาด ไหลผ่านอำาเภอพาน ห้วยแม่พุง และลำานำ้าแม่ลาว ซึ่งไหล ผ่าน อำาเภอเชียงคำา จังหวัดเชียงราย ลำานำ้าที่ไหลลงสู่ลำานำ้าสาละวิน ส่วนใหญ่เป็นลำานำ้าซึ่งอยู่ ทางด้านทิศตะวันตกของทิวเขาถนนธงชัย ซึ่งเป็นทิวเขาที่กว้าง ใหญ่และสลับซับซ้อน ลำานำ้าส่วนใหญ่จึงไหลอยู่ในซอกเขาใน เขตจังหวัดตาก และจังหวัดแม่ฮ่องสอน ลำานำ้าที่สำาคัญได้แก่ ลำานำ้าปาย ยาว ๑๗๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจากทิวเขาถนนธงชัย ไหลจากเหนือลงใต้ผ่านอำาเภอปาย แล้ววกไปทางตะวันตก ผ่าน อำาเภอเมืองแม่ฮ่องสอน แล้วไหลออกนอกพรมแดน ไปบรรจบ แม่นำ้าสาละวิน ลำานำ้าปายเต็มไปด้วยเกาะแก่งใช้เดินเรือไม่ได้ แต่ใช้ล่องซุงได้ มีนำ้าไหลตลอดปี ลำานำ้าเมย ยาวประมาณ ๒๕๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจากหมู่เขาในถนนธงชัย ตอนต้นนำ้าเป็น ลำาธารหลายสาย สายที่สำาคัญคือ ลำานำ้าวาเล ซึ่งเป็นต้นเหตุให้ พรมแดนไทยขาดหายไปเป็นพื้นที่กว้าง ๓๕ กิโลเมตร ยาว ๓๐ กิโลเมตร ลำานำ้าเมยเป็นลำานำ้าในโกรกเขา ใช้คมนาคมไม่ได้ ไหล จากทางทิศใต้ไปทางทิศเหนือ ผ่านเขตอำาเภอแม่สอดทางด้านทิศ ตะวันตก ไหลผ่านอำาเภอแม่ระมาด อำาเภอท่าสองยาง จังหวัด แม่ฮ่องสอน ไปบรรจบลำานำ้าสาละวิน ลำานำ้านี้ใช้เป็นพรมแดนไทย กับพม่าเป็นระยะทาง ๒๓๐ กิโลเมตร ได้รับนำ้าจากลำาธารหลาย สาย ที่สำาคัญได้แก่ ลำาแม่เมา ในเขต อำาเภอแม่สอด ต้นนำ้าเกิด 9
  10. จากเขาสลักพระ ดอยชุนหุ้น เขาวาเล ไหลผ่านด่านแม่ละเมา ทาง ตะวันออกของอำาเภอแม่สอด ไปบรรจบลำานำ้าเมย ทางทิศใต้ของ บ้านแม่กาสา ลำานำ้าแม่ยวม ยาว ๑๕๐ กิโลเมตร ต้นนำ้าเกิดจาก ดอยกิ่วลม และดอยปางเกี๊ยะ ในทิวเขาถนนธงชัย ไหลผ่านอำาเภอ ขุนยวม อำาเภอแม่สะเรียง จังหวัดแม่ฮ่องสอน ไปบรรจบกับลำานำ้า เมย ลำานำ้าที่ไหลลงสู่ลำานำ้าเจ้าพระยา มีลำานำ้าหลัก ๆ อยู่ หลายลำานำ้าด้วยกันคือ ลำานำ้าปิง ต้นนำ้าเกิดจากดอยถ้วยในทิวเขา แดนลาว ในเขตอำาเภอเชียงดาว ยาวประมาณ ๗๗๕ กิโลเมตร ไหลลงทางใต้ผ่านเขตอำาเภอแม่แตง อำาเภอแม่ริม อำาเภอสันทราย อำาเภอเมืองเชียงใหม่ อำาเภอสารภี จังหวัดลำาพูน อำาเภอจอมทอง อำาเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ จากนั้นไหลลงสู่ที่ราบภาคกลาง ผ่านอำาเภอสามเงา อำาเภอบ้านตาก อำาเภอเมืองตาก จังหวัดตาก อำาเภอเมืองกำาแพงเพชร อำาเภอคลองขลุง อำาเภอขาณุวรลักษณ์ จังหวัดกำาแพงเพชร อำาเภอเมืองนครสวรรค์ และรวมเป็นแม่นำ้า เจ้าพระยาที่ปากนำ้าโพ จังหวัดนครสวรรค์ รวมระยะทางที่ไหลอยู่ ในย่านภูเขาภาคเหนือจนถึง อำาเภอบ้านตาก จังหวัดตาก เป็น ระยะประมาณ ๓๗๕ กิโลเมตร และไหลในภาคกลาง ประมาณ ๔๐๐ กิโลเมตร มีแควที่ไหลมาบรรจบลำานำ้าปิงเป็นจำานวนมาก แบ่งออกเป็นสองฝั่งคือฝั่งตะวันตกกับฝั่งตะวันออก ทางฝั่งตะวัน ตก ได้แก่ ลำานำ้าแม่แตง เป็นแควใหญ่ที่สุดมาบรรจบลำานำ้าแม่ปิงที่ อำาเภอแม่แตง จังหวัดเชียงใหม่ ลำานำ้าแม่ริม ไหลมาบรรจบที่ อำาเภอแม่ริม จังหวัดเชียงใหม่ ลำานำ้าแม่ซา ลำานำ้าแม่วาง ลำานำ้าแม่ สา เกิดจากดอยอินทนน มาบรรจบที่บริเวณใต้อำาเภอปากบ่อง จังหวัดลำาพูน ลำานำ้าแม่แจ่ม เป็นแควใหญ่อันดับ ๒ เกิดจากเทือก เขาถนนธงชัย ผ่านอำาเภอแม่แจ่มไปบรรจบลำานำ้าแม่ปิง ที่เหนือ อำาเภอฮอด จังหวัดเชียงใหม่ ลำานำ้าแม่ตื่น ไหลผ่าน อำาเภอ อมก๋อย ไปบรรจบลำานำ้าปิงที่เหนืออำาเภอสามเงา จังหวัดตาก ทาง ฝั่งตะวันออก มีสี่สายที่สำาคัญ คือ ลำานำ้าแม่กวง ไหลผ่านอำาเภอ เมืองลำาพูน ไปบรรจบลำานำ้าแม่ปิงที่อำาเภอปากบ่อง ห้วยแม่งัด ไห ลไปบรรจบลำานำ้าแม่กวงที่เหนือ อำาเภอดอยสะเก็ด ลำานำ้าแม่ทา เกิดจากทิวเขาขุนตาล ไปบรรจบลำานำ้าแม่ปิงที่ อำาเภอปากบ่อง จังหวัดลำาพูน ลำานำ้าแม่ลี้ ไหลจากอำาเภอลี้ขึ้นไปทางเหนือ ผ่าน อำาเภอบ้านโฮ้งไปบรรจบลำานำ้าปิงทางด้านตะวันตกเฉียงเหนือของ อำาเภอจอมทอง จังหวัดเชียงใหม่ ลำานำ้าวัง เกิดจากรอยต่อของทิว เขาขุนตาล กับทิวเขาผีปันนำ้า ในเขตอำาเภอวังเหนือ มีความยาว ประมาณ ๓๐๐ กิโลเมตร ผ่านอำาเภอแจ้ห่ม อำาเภอเมืองลำาปาง 10
  11. อำำเภอเกำะคำ อำำเภอสบปรำบ อำำเภอเถิน อำำเภอแม่พริก จังหวัด ลำำปำง แล้วไปบรรจบลำำนำ้ำปิง ที่เหนืออำำเภอบ้ำนตำก จังหวัด ตำก ลำำนำ้ำวังได้รับนำ้ำจำกแควต่ำง ๆ ที่ไหลมำบรรจบคือ ห้วยแม่ สุก และห้วยแม่สำย เกิดจำกทิวเขำขุนตำล ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำวัง ที่บริเวณใต้ อำำเภอแจ้ห่ม จังหวัดลำำปำง ลำำนำ้ำตุ๋ย ไหลมำบรรจบ ลำำนำ้ำวัง ในเขตตำำบลสบตุ๋ย จังหวัดลำำปำง ลำำนำ้ำแม่ตอ เกิดจำก ทิวเขำขุนตำล ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำวังในบริเวณ อำำเภอเกำะคำ จังหวัดลำำปำง ลำำนำ้ำแม่ตำล เกิดจำกทิวเขำขุนตำล ไหลมำ บรรจบลำำนำ้ำวังในเขต อำำเภอเกำะคำ จังหวัดลำำปำง ลำำนำ้ำแม่จำง เกิดจำกทิวเขำผีปันนำ้ำ ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำวังในบริเวณใต้อำำเภอ เกำะคำ จังหวัดลำำปำง ลำำนำ้ำยม เกิดจำกดอยขุนยวม ในทิวเขำผี ปันนำ้ำท่อนตะวันตก มีควำมยำวประมำณ ๕๐๐ กิโลเมตร ไหลลง ใต้ผ่ำนอำำเภอปง อำำเภอสอง อำำเภอเมืองแพร่ อำำเภอสูงเม่น อำำเภอ ลอง อำำเภอวังชิ้น จังหวัดแพร่ จำกช่วงนี้จะไหลลงสู่ที่รำบภำค กลำง ผ่ำนอำำเภอศรีสัชนำลัย อำำเภอสวรรคโลก อำำเภอกงไกรลำศ จังหวัดสุโขทัย แล้วไหลเข้ำเขต จังหวัดพิษณุโลก ผ่ำนอำำเภอ บำงระกำำ ไหลเข้ำเขตจังหวัดพิจิตร ผ่ำนอำำเภอสำมง่ำม อำำเภอ โพธิทะเล ไปบรรจบลำำนำ้ำน่ำนที่ อำำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ แควที่ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำยม ในภำคเหนือได้แก่ ลำำนำ้ำแม่คอน เกิดจำกภูเขำผีปันนำ้ำ แล้วไหลมำบรรจบลำำนำ้ำยมในบริเวณเหนือ อำำเภอปง จังหวัดพะเยำ ลำำนำ้ำแม่งำว เกิดจำกทิวเขำผีปันนำ้ำตอน ใต้ไหลผ่ำนอำำเภองำว ไปบรรจบลำำนำ้ำยมบริเวณ เหนืออำำเภอสอง จังหวัดแพร่ ห้วยแม่คำำ เกิดจำกทิวเขำผีปันนำ้ำไหลผ่ำน อำำเภอ ร้องกวำง ไปบรรจบลำำนำ้ำยม บริเวณเหนืออำำเภอเมืองแพร่ แควที่ ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำวังในภำคกลำงได้แก่ ลำำนำ้ำฝำกระดำน เกิด จำกดอยลำนบริเวณบ้ำนห้วยบ่อทอง ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำยมที่ บ้ำนปำกคลอง อำำเภอเมืองสุโขทัย คลองแม่ลำำพันธ์ เกิดจำกดอย ลำนเขำกรวด เขำนำ้ำดิน เขำแล้ง แล้วไหลไปบรรจบ ลำำนำ้ำยมใน เขตอำำเภอเมืองสุโขทัย ลำำนำ้ำน่ำน ต้นนำ้ำเกิดจำกดอยภูแว ในทิว เขำหลวงพระบำง และได้รับนำ้ำจำกทิวเขำผีปันนำ้ำ กับทิวเขำหลวง พระบำงเกือบตลอดสำย ทำำให้เป็นลำำนำ้ำใหญ่ มีควำมยำวประมำณ ๖๐๐ กิโลเมตร ไหลผ่ำน จังหวัดน่ำนในเขตอำำเภอปัว อำำเภอเมือง ฯ อำำเภอสำ ไหลเข้ำเขตจังหวัดอุตรดิตถ์ ผ่ำนอำำเภอท่ำปลำ อำำเภอนำ้ำปำด อำำเภอเมือง ฯ อำำเภอตรอน อำำเภอพิชัย ไหลเข้ำ เขตจังหวัดพิษณุโลก ผ่ำนอำำเภอพรมพิรำม อำำเภอเมือง ฯ ไหล เข้ำเขตจังหวัดพิจิตร ผ่ำนอำำเภอเมือง ฯ อำำเภอตะพำนหิน อำำเภอ บำงมูลนำก ไหลเข้ำเขตจังหวัดนครสวรรค์ ผ่ำนอำำเภอชุมแสง 11
  12. และได้ลำำนำ้ำยมมำบรรจบ ลำำนำ้ำน่ำนมีแควต่ำง ๆ ในภำคเหนือ ไหลมำบรรจบ ได้แก่ ลำำนำ้ำยำว เกิดจำกทิวเขำผีปันนำ้ำ ไหลมำ บรรจบลำำนำ้ำน่ำน บริเวณใต้อำำเภอเมืองน่ำน ลำำนำ้ำยำว เกิดจำก ดอยภูคำ ในทิวเขำหลวงพระบำง ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำน่ำน ที่ บริเวณเหนืออำำเภอเมืองน่ำน ลำำนำ้ำแม่สม เกิดจำกทิวเขำผีปันนำ้ำ ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำน่ำนที่บริเวณใต้อำำเภอเมืองน่ำน ลำำนำ้ำแม่สำ เกิดจำกทิวเขำผีปันนำ้ำ ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำบริเวณใต้ อำำเภอสำ ลำำนำ้ำว้ำ เกิดจำกดอยภูคำในทิวเขำหลวงพระบำง ไหลมำบรรจบ ลำำนำ้ำน่ำน ในเขตจังหวัดน่ำน ลำำนำ้ำแหง เกิดจำกดอยผำสั่ง ไหล ผ่ำนอำำเภอนำน้อย จังหวัดน่ำน ไปบรรจบลำำนำ้ำน่ำนที่บริเวณใต้ อำำเภอสำ จังหวัดน่ำน แควในภำคกลำงที่ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำน่ำน ได้แก่ ลำำนำ้ำปำด เกิดจำกภูดูในทิวเขำหลวงพระบำง ไหลมำ บรรจบลำำนำ้ำน่ำนในเขตอำำเภอนำ้ำปำด จังหวัดอุตรดิตถ์ ลำำนำ้ำ ตรอน เกิดจำกภูสอยดำว ในทิวเขำหลวงพระบำง ไหลมำบรรจบ ลำำนำ้ำน่ำน บริเวณใต้อำำเภอตรอน จังหวัดอุตรดิถ์ คลองคอรุม เกิดจำกภูเขำพลึง ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำน่ำน ในเขตอำำเภอพิชัย จังหวัดอุตรดิตถ์ ลำำนำ้ำแควน้อย เกิดจำกเขำกรวดในทิวเขำ เพชรบูรณ์ ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำน่ำนที่วัดเกำะ อำำเภอเมือง พิษณุโลก ลำำนำ้ำวังทอง หรือคลองท่ำล่อ เกิดจำกทิวเขำ เพชรบูรณ์ ไหลผ่ำนอำำเภอวังทอง ไปบรรจบลำำนำ้ำน่ำน ที่บริเวณ เหนืออำำเภอท่ำล่อ คลองท่ำหลวง เกิดจำกทิวเขำเพชรบูรณ์ ไหล มำบรรจบลำำนำ้ำน่ำนในเขตจังหวัดพิจิตร ลำำนำ้ำพิจิตร เป็นลำำนำ้ำ น่ำนเก่ำอยู่ระหว่ำงลำำนำ้ำยม และลำำนำ้ำน่ำน ปัจจุบันแยกออกจำก ลำำนำ้ำน่ำนที่บ้ำนเศรษฐี ไปบรรจบลำำนำ้ำยมที่บ้ำนคลองลำน อำำเภอ โพธิทะเล จังหวัดพิจิตร ลำำนำ้ำยม ไหลมำบรรจบลำำนำ้ำน่ำนในเขต ตำำบลเกยชัย อำำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ หนองนำ้ำ และที่ลุ่ม 12
  13. ในภำคเหนือมีพื้นที่ที่เป็นก้นอ่ำงเป็นที่กักนำ้ำอยู่หลำย แห่ง ส่วนใหญ่อยู่ทำงตอนเหนือของทิวเขำผีปันนำ้ำ อยู่ในเขต จังหวัดเชียงรำย ที่เป็นหนองนำ้ำขนำดใหญ่มีดังนี้ กว๊ำนพะเยำ อยู่ในเขต อำำเภอพะเยำ เป็นหนองนำ้ำขนำด ใหญ่ กว้ำงประมำณ ๓ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๑๐ กิโลเมตร เป็นหนองนำ้ำที่รับนำ้ำจำกต้นลำำนำ้ำอิง ซึ่งไหลจำกทิวเขำเอำไว้ แล้วระบำยออกไปตำมลำำนำ้ำอิงตอนล่ำง หนองเล้งทรำย อยู่ในเขตอำำเภอพำน จังหวัดเชียงรำย พื้นที่บริเวณตอนใต้ของหนองเล้งทรำย มีหนองนำ้ำขนำดเล็กกว่ำ อยู่อีก ๒ แห่ง คือ หนองห้ำ และหนองบัว ทั้งหมดนี้อยู่ในอ่ำง บริเวณทิวเขำผีปันนำ้ำกับเขำอีด้วน หนองเล้งทรำยกว้ำงประมำณ ๑ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๑๐ กิโลเมตร ได้รับนำ้ำจำกลำำธำรต่ำง ๆ แล้วระบำยลงสู่ลำำนำ้ำปิง หนองหล่ม อยู่ในเขตอำำเภอเชียงแสน จังหวัดเชียงรำย เดิมเป็นหนองนำ้ำขนำดใหญ่มำก แต่ปัจจุบันมีสภำพเป็นหนองตื้น ๆ มีขนำดกว้ำงประมำณ ๔ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๙ กิโลเมตร พื้นที่รำบ พื้นที่รำบในภำคเหนือ เป็นที่รำบซึ่งอยู่ระหว่ำงทิวเขำจึง เป็นที่รำบสูง และไม่กว้ำงขวำงนัก มีลักษณะเป็นท้องไม่ติดต่อกับ พื้นที่รำบที่นับว่ำสำำคัญ ได้แก่ ที่รำบสูงเชียงใหม่ ตั้งอยู่ภำยในกรอบทิวเขำซึ่งมีอยู่โดย รอบ มีลักษณะแคบและยำวตำมแนวเหนือใต้ มีแนวทิวเขำกั้น แบ่งออกได้เป็น ๓ แถบคือ ที่รำบลุ่มลำำนำ้ำฝำง เป็นที่รำบผืน เล็ก ๆ กว้ำง ประมำณ ๑๐ - ๒๐ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๔๐ กิโลเมตร อยู่ในระหว่ำงทิวเขำแดนลำวในห้วงดอยผ้ำห่มปก ดอย อุ่นและดอยเชียงดำวทำงด้ำนตะวันตก กับดอยช้ำงและทิวเขำขุน ตำล ทำงด้ำนตะวันออก พื้นที่ลำดเอียงไปทำงทิศตะวันออกเฉียง 13
  14. เหนือ ตอนกลำงมีลักษณะเป็นแอ่งมีลำำนำ้ำฝำงไหลผ่ำน จำกทิศใต้ ไปทำงทิศเหนือผ่ำนอำำเภอฝำงไปบรรจบลำำนำ้ำกก ที่รำบลุ่มลำำ นำ้ำปิง เป็นพื้นที่รำบกว้ำงใหญ่ที่สุดในภำคเหนือ มีบริเวณอยู่ใน เขตสองจังหวัดคือ เชียงใหม่ และลำำพูน มีควำมยำวประมำณ ๑๘๐ กิโลเมตร กว้ำงประมำณ ๓๐ - ๕๐ กิโลเมตร อยู่ระหว่ำง ดอยเชียงดำวและทิวเขำถนนธงชัยในห้วงดอยอินทนน และดอย ปำงเกี๊ยะทำงด้ำนตะวันตก กับทิวเขำขุนตำลในห้วงดอยผำจ้อ ดอยสะเก็ด ดอยขุนตำล และดอยฟันม้ำ ทำงด้ำนตะวันออก ตอน กลำงของที่รำบเป็นแอ่งของลำำนำ้ำ พื้นที่สูงประมำณ ๓๐๐ เมตร และลำดเทลงไปทำงด้ำนทิศใต้ ที่รำบลุ่มลำำนำ้ำแม่งัด เป็นที่รำบ ผืนเล็ก ๆ กว้ำงประมำณ ๑๐ - ๑๕ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๖๐ กิโลเมตร อยู่ระหว่ำงเขำจอมฮอดทำงด้ำนตะวันตก กับทิวเขำขุน ตำล ทำงด้ำนตะวันออกทำงตอนเหนือ บริเวณที่อำำเภอพร้ำว ตอน กลำงเป็นร่องนำ้ำแม่งัด ที่รำบสูงลำำปำง เป็นที่รำบสูงมีระดับควำมสูง ประมำณ ๓๐๐ เมตร เป็นที่รำบผืนเล็ก ๆ อยู่ระหว่ำงทิวเขำขุนตำลทำงด้ำน ตะวันตก ทิวเขำผีปันนำ้ำทำงด้ำนเหนือ และทิวเขำพลึงทำงด้ำน ตะวันออกเฉียงใต้ บริเวณตอนกลำงมีภูเขำลูกโดด ๆ กระจำยอยู่ ทั่วไป มีควำมกว้ำงประมำณ ๕๐ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๖๐ กิโลเมตร อยู่ในเขตอำำเภอห้ำงฉัตร อำำเภอเกำะคำ อำำเภอแม่ทะ และอำำเภอเมืองลำำปำง ตอนกลำงของพื้นที่เป็นร่องของลำำนำ้ำวัง ซึ่งไหลจำกด้ำนเหนือลงใต้ ที่รำบสูงเชียงรำย เป็นที่รำบสูงมีระดับควำมสูง ประมำณ ๓๘๐ เมตร มีทิวเขำล้อมรอบเกือบทุกด้ำน ทำงด้ำนเหนือเป็นทิว เขำแดนลำว ในห้วงดอยตุง และดอยจำงมุม ทำงด้ำนตะวันตกมี ดอยสำมเส้ำ และดอยช้ำง ในทิวเขำแดนลำว ทำงด้ำนใต้และด้ำน ตะวันออกเป็นแนวทิวเขำผีปันนำ้ำ ในห้วงดอยขุนยวม ภูผึ้งกำด ภูผำแล และภูแก่งผำก ที่รำบสูงเชียงรำยแบ่งออกได้เป็น ๓ แถบ คือ ที่รำบสูงแม่จัน เป็นที่รำบตอนเหนือสุดของประเทศอยู่ใน เขต อำำเภอแม่สำย และอำำเภอแม่จัน มีควำมกว้ำง ประมำณ ๓๐ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๓๕ กิโลเมตร มีทิวเขำอยู่ทำงด้ำนตะวัน ตกคือ ดอยจำงมุม และดอยสำมเส้ำ ทำงด้ำนทิศใต้มีแนวดอยบ่อ ดอยนำงแล กั้นแยกออกจำกอำำเภอเมืองเชียงรำย พื้นที่ทำงด้ำน ตะวันออก ลำดลงสู่ลำำนำ้ำน่ำน ลำำนำ้ำสบรวก ลำำนำ้ำแม่กก และลำำนำ้ำ โขง ที่รำบอำำเภอเมืองเชียงรำย เป็นที่รำบผืนเล็ก ๆ กว้ำง ประมำณ ๒๐ - ๓๐ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๔๕ กิโลเมตร อยู่ ระหว่ำงดอยช้ำงทำงด้ำนตะวันตก ดอยบ่อและดอยนำงแลทำง 14
  15. ด้ำนเหนือ กับแนวดอยปุยทำงด้ำนตะวันออก ซึ่งกันที่รำบพะเยำ ออกไว้ทำงใต้ ที่รำบพะเยำ อยู่ระหว่ำงแนวทิวเขำผีปันนำ้ำ ซึ่ง ล้อมอยู่ทั้ง ๓ ด้ำน คือทำงด้ำนตะวันตก ด้ำนตะวันออก และด้ำน ใต้ มีช่องทำงผ่ำนจำกลำำปำง เข้ำมำได้เฉพำะทำงช่องประตูผำ แห่งเดียวเท่ำนั้น ส่วนทำงด้ำนเหนือมีแนวดอยปุย และดอยอีด้วน ที่รำบพะเยำมีควำมกว้ำง ประมำณ ๑๕ - ๕๐ กิโลเมตร ยำว ประมำณ ๗๐ กิโลเมตร อยู่ในเขตอำำเภอพำน และอำำเภอพะเยำ นอกจำกนี้ยังมีที่รำบแคบ ๆ ในลุ่มนำ้ำแม่ลำว อยู่ในเขตอำำเภอ แม่สรวย และอำำเภอเวียงป่ำเป้ำ จัวหวัดพะเยำ มีควำมกว้ำง ประมำณ ๕ - ๑๐ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๑๐๐ กิโลเมตร อยู่ใน หุบเขำผีปันนำ้ำซึ่งล้อมอยู่ทั้งด้ำนทิศตะวันตก ทิศตะวันออก และ ทิศใต้ ที่รำบสูงแพร่ เป็นที่รำบสูงลุ่มลำำนำ้ำยม แบ่งออกได้เป็นสอง แถบคือ ที่รำบสูงอำำเภอเมืองแพร่ อยู่ในเขตอำำเภอสูงเม่น อำำเภอเมืองแพร่ และอำำเภอร้องกวำง จังหวัดแพร่ มีควำมกว้ำง ประมำณ ๒๐ - ๒๕ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๔๐ กิโลเมตร อยู่ ระหว่ำงทิวเขำผีปันนำ้ำทำงด้ำนเหนือ ดอยพงทำงด้ำนตะวันตก และทิวเขำพลึง อยู่ทำงด้ำนตะวันออกและด้ำนใต้ ที่รำบอำำเภอ ลอง เป็นที่รำบผืนเล็ก ๆ กว้ำงประมำณ ๒๐ กิโลเมตร ยำว ประมำณ ๓๐ กิโลเมตร อยู่ระหว่ำงเขำผำคอทำงด้ำนตะวันตก ทิวเขำผีปันนำ้ำทำงด้ำนเหนือ ดอยพงทำงด้ำนตะวันออก และทิว เขำพลึงทำงด้ำนใต้ ที่รำบสูงน่ำน เป็นที่รำบลุ่มแม่นำ้ำน่ำน กว้ำงประมำณ ๕๐ กิโลเมตร ยำวประมำณ ๘๐ กิโลเมตร อยู่ในเขตอำำเภอสำ อำำเภอ เมืองน่ำน และอำำเภอปัว จังหวัดน่ำน อยู่ระหว่ำงดอยขุนยวมทำง ด้ำนตะวันออก และทิวเขำพลึงทำงด้ำนใต้ นอกจำกนี้ยังมีทึ่รำบ แคบ ๆ อยู่ตำมริมลำำนำ้ำ ป่ำไม้และพืชพันธุ์ 15
  16. ภาคเหนือเป็นภาคที่มีป่าดงอยู่ทั่วไป ตั้งแต่ในพื้นที่ระดับ สูง อันเป็นพื้นที่ภูเขา ที่ราบบนภูเขา ลงมาจนถึงพื้นที่ราบลุ่มนำ้า ต่าง ๆ เป็นป่าซึ่งมีไม้มีค่ามากที่สุดในประเทศ พื้นที่ทำาไร่ทำานามี อยู่เพียงเล็กน้อย ป่าในภาคเหนือมีอยู่หลายประเภทด้วยกันดังนี้ ป่าดิบ ได้แก่ ป่าดิบเขา มีอยู่ในแถบพื้นที่ภูเขาสูง ตั้งแต่ ๑,๐๐๐ เมตรขึ้นไป ส่วนมากจึงมีอยู่ตามแนวทิวเขาทั้ง ๖ ทิวดังที่ กล่าวมาแล้ว พันธุ์ไม้หลักได้แก่ กำายาน จำาปาป่า จำาปี ฯลฯ นอกจากนี้จะมีไม้ประเภทไม้พุ่มเตี้ย ๆ ปะปนอยู่ทั่วไป ป่าไม้สน มีอยู่ในแถบพื้นที่ภูเขา ซึ่งมีระดับความสูงระหว่าง ๗๐๐ - ๑,๐๐๐ เมตร ขึ้นปะปนอยู่กับพวกไม้ผลัดใบต่าง ๆ ป่าดงดิบ เป็นป่าซึ่ง มีอยู่โดยทั่วไปทั้งในที่ราบและในที่สูงไม่เกิน ๑,๐๐๐ เมตร พันธุ์ ไม้สำาคัญของป่าดงดิบได้แก่ไม้จำาพวกยาง ทั้งยาวขาว และยาง แดง ตะเคียน กะบาก ไม้แดง ยมหอม ฯลฯ นอกจากนี้ยังมีไม้ จำาพวกพันธุ์เล็ก ๆ ช่วยสร้างความรกทึบให้ป่า ป่าไม้ผลัดใบ ที่มีอยู่ในภาคเหนือ ได้แก่ ป่าไม้ เบญจพรรณปนสัก พันธุ์ไม้สำาคัญ ได้แก่ ไม้จำาพวกประดู่ ไม้แดง ไม้ตะแบก ไม้มะค่า (มากค่า) และไม้จำาพวกพุ่ม ป่าแดง มีมากในแถบซึ่งเป็นหินแดง ดินปนทราย พันธุ์ไม้สำาคัญได้แก่ ไม้จำาพวกพลวง เหียง เต็ง รัง โมก ฯลฯ เขตแดน ช่องทาง และท่าข้าม ภาคเหนือมีอาณาเขตติดต่อกับ ต่างประเทศถึงสามด้าน คือด้านตะวันตก ด้านเหนือ และด้านตะวันออก คงติดต่อภายใน ประเทศเพียงด้านเดียวเท่านั้นคือด้านใต้ พรมแดนที่ติดต่อกับต่าง ประเทศมีสองลักษณะคือ เป็นเทือกเขา และลำานำ้า ทิวเขาที่ใช้เป็น พรมแดนได้แก่ ทิวเขาถนนธงชัย และทิวเขาแดนลาว (แดนเมือง) กันพม่าไว้ทางด้านตะวันตก และกับรัฐฉานไว้ทางด้านเหนือ ทิว เขาหลวงพระบาง (แดนลาวหลวง) กันลาวไว้ทางด้านตะวันออก ส่วนที่ใช้ลำานำ้าเป็นเส้นเขตแดนมีอยู่ไม่มากนัก ได้แก่ ลำานำ้าเมย 16
  17. และลำานำ้าสาละวิน กันเขตแดนไทยกับพม่า ลำานำ้าโขงกันเขตแดน ไทยกับลาว ลักษณะของเส้นกั้นพรมแดนทั้งสองแบบดังกล่าว บังคับ ให้มีการคมนาคมติดต่อที่สะดวกเฉพาะตำาบล ส่วนใหญ่จะมี ลักษณะเป็นแคบๆ ซึ่งได้แก่ช่องทางหรือช่องเขา และตามท่าข้าม ต่าง ๆ ช่องทางออกไปรัฐฉานและรัฐกระเหรี่ยง อยู่ในเขต จังหวัดแม่ฮ่องสอน เชียงใหม่ เชียงราย ส่วนมากเป็นทางใน ช่องเขา หรือพื้นราบระหว่างภูเขามีช่องต่าง ๆ คือ ช่องทางห้วยลึก หรือฮ่องลึก อยู่ในเขตอำาเภอแม่สาย จังหวัดเชียงราย เป็นทางบนพื้นราบ ช่องทางแม่นำ้ากก อยู่ใน เขตอำาเภอฝาง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นช่องระหว่างดอยสามเส้ากับ ดอยผ้าห่มปก เป็นช่องออกไปยังเมืองสาดในรัฐฉาน ช่องกิ่วรุ่ง ดอยลาง ในช่องในทิวเขาแดนลาวทางตะวันออก ช่องแม่มิ งกิง อยู่ที่เมืองแม่สาว เมืองแม่อาย ผ่านเข้าไปสู่เมืองยอนในรัฐ ฉาน ช่องดอยอุ่น อยู่ในเขตอำาเภอฝาง เป็นช่องทางคนเดิน อยู่ทางด้านใต้ของดอยอุ่น เป็นช่องทางออกไปยังกิ่วผาวอก ไปสู่ เมืองหาง ช่องพงป่าแขม อยู่ในเขตอำาเภอฝาง ทางทิศใต้ของ ดอยอุ่น ใช้ประโยชน์ได้เช่นเดียวกับดอยอุ่น ช่องหนองหมู่ฮ่อ หรือกิ่วผาวอก อยู่ในเขตอำาเภอเชียงดาว เป็นทางคนเดินตัวช่อง อยู่ห่างเขตแดนเข้ามาประมาณ ๓๐ กิโลเมตร ช่องเมืองแหง อยู่ในเขตอำาเภอเชียงดาว อยู่ระหว่างดอยถ้วยกับดอยสามเวียง ลักษณะเป็นทางคนเดินค่อนข้างชัน เป็นช่องทางไปยังเมืองฝางได้ ช่องทางในเขตจังหวัดแม่ฮ่องสอน มีอยู่เป็นจำานวนมาก แห่งด้วยกันที่สำาคัญได้แก่ ช่องดอยผาเวียง อยู่ในเขตอำาเภอ ปาย เป็นช่องทางบนดอยผาเวียง เป็นช่องทางคนเดินจาก อำาเภอปายไปปางมะผ้า และออกไปเมืองหางได้ ช่องบ้านนาป่า จาก อยู่ในเขตอำาเภอเมือง ฯ เป็นช่องทางคนเดินมีลักษณะลาด ชัน ช่องบ้านนำ้าออกฮู เป็นทางคนเดินจากแม่ฮ่องสอน ผ่าน บ้านแม่สวยไปยังบ้านผวัตกิต ริมนำ้าสาละวิน ช่องทางลำานำ้า ปาย เป็นเส้นทางคนเดินเลียบลำานำ้าปาย ช่องทางลำานำ้าสะอิน เป็นเส้นทางคนเดิน อยู่ในเขตอำาเภอขุนยวม ช่องขุนแม่เงา เป็นเส้นทางคนเดิน อยู่ในเขตอำาเภอขุนยวม ผ่านบ้านแม่เงาเข้าสู่ พม่า ช่องดอยเสาหิน อยู่ในเขตอำาเภอแม่สะเรียง เป็นทางคน เดิน เป็นช่องทางตอนต้นลำานำ้าแม่ตอบ (ไทย) กับลำานำ้าแม่แส 17
  18. (พม่า) ช่องหมู อยู่ในเขตอำาเภอแม่สะเรียง เป็นทางคนเดินไป ยังบ้านวาสนา (ไทย) ซึ่งอยู่ต้นนำ้าแม่ปา (พม่า) ช่องทางต่าง ๆ ดังกล่าวมานี้ ส่วนมากเป็นช่องทางข้าม ทิวเขาแดนลาว และทิวเขาถนนธงชัย ช่องทางออกไปประเทศลาว เป็นช่องทางในเขตจังหวัด เชียงราย และจังหวัดน่านโดยทั่วไปมีลักษณะเป็นช่องเขา ซึ่งข้าม ทิวเขาหลวงพระบาง (ภูแดนลาวหลวง) ซึ่งมีลักษณะเป็นเขาสัน ป้าน มีช่องทางที่สำาคัญคือ ช่องห้วยแถบ อยู่ในเขตตำาบลนาไร่ หลวง อำาเภอทุ่งช้าง เป็นทางคนเดินค่อนข้างชันมีขนาดเล็ก ออก ไปยังเมืองเชียงฮ่อน เชียงลม แขวงเมืองไชยะบุรี ช่องห้วยทราย แดง อยู่ในเขตตำาบลงอบ เป็นเส้นทางคนเดิน จากตำาบลแหลมงอบ - ลำานำ้าน่าน - บ้านทรายแดง ออกไปเมืองเชียงฮ่อน (แขวงไชยะ บุรี) ช่องกิ่วศาลา (ช่องห้วยโกร๋น) อยู่ในเขตตำาบลปอน อำาเภอ ทุ่งช้าง เป็นทางคนเดิน จากลำานำ้าน่านขึ้นเขาสูงไปยังช่องกิ่ว ศาลา ออกไปเมืองเงิน เมืองหงสาในประเทศลาว ช่องภูดาว อยู่ในเขตตำาบลบ่อเกลือเหนือ อำาเภอปัว ในระหว่างภูสามเส้า กับ ภูหลวงพระบาง เป็นช่องทางคนเดิน จากอำาเภอปัว ตำาบลบ่อเกลือ เหนือผ่านช่องภูดาวไปยังตำาบลเปียง แขวงไชยะบุรีของ ลาว ช่องเขาหินกอง อยู่ในเขตตำาบลบ่อเกลือใต้ อำาเภอปัว อยู่ ระหว่างภูหลวงพระบางกับภูลอ เป็นทางคนเดิน จากอำาเภอปัวขึ้น เขาไปบ้านบ่อเกลือใต้ บ้านคอกวัว บ้านบ่อหลวง ปากช่องเขาหิน กอง ไปสู่อำาเภอสมาบุรี (เดิม) ในแขวงไชยบุรีของลาว ช่องยอด ห้วยตอง (ช่องโป่งอุ่น) อยู่ในเขตตำาบลหมอเมือง อำาเภอเมือง น่าน อยู่ระหว่างภูปุยกับภูยี่ เป็นทางคนเดิน คอนข้างชัน จาก อำาเภอเมืองน่าน บ้านฝายแก้ว บ้านม่องติ๊ด บ้านนำ้าแก่น ห้วยนำ้า เตี๊ยม เลาะไปตามลำาห้วย ๗ กิโลเมตร แล้วเป็นทางบนเขา ๑๐ กิโลเมตร แล้วแยกไปตำาบลหนองแดง ทางหนึ่งไปบ้านนำ้าปาย ถึง บ้านโป่งอุ่นอีกทางหนึ่ง แล้วออกไปเมืองเปียง อำาเภอสมาบุรี แขวง ไชยบุรี ประเทศลาว ช่องศาลาตีนตก อยู่ในเขตตำาบลมาน อำาเภอเวียงสา อยู่ระหว่างภูยีกับภูหลักหมื่น เป็นทางคนเดิน จาก อำาเภอเวียงสา ถึงปากช่องทางระยะ ๔๐ กิโลเมตร ออกไปยังบ้าน ทุ่ง แขวงปากลายของลาว ช่องกิ่วนกแมว อยู่ในเขตตำาบล เชียงของ อำาเภอนาน้อย อยู่ระหว่างภูหลักกับภูรัง เป็นเส้นทาง จากอำาเภอนาน้อย ไปลำานำ้าน่าน ระยะทางประมาณ ๓๐ กิโลเมตร แล้วขึ้นเขาไปยังปากช่อง ระยะทางประมาณ ๒๐ กิโลเมตร แล้ว ออกไปเมืองทุ่ง แขวงปากลายของลาว 18
  19. ท่าข้ามลำานำ้าเมย เป็นท่าข้ามระหว่างเขตแดนไทยกับ พม่า ที่สำาคัญมีอยู่ ๒ แห่งคือ ท่าข้ามท่าสองยาง ในฤดูแล้งลุย ข้ามได้ หน้านำ้าต้องใช้เรือ ท่าข้ามบ้านแม่ต่อ (แม่สอด) ลุย ข้ามได้ในฤดูแล้ง ท่าข้ามลำานำ้าสาละวิน (ดง) เป็นท่าข้ามระหว่างเขตแดน ไทยกับพม่า ที่สำาคัญมีอยู่ ๔ แห่งคือ ท่าข้ามผาแดง อยู่ในเขต อำาเภอแม่สะเรียง ตรงหลักเขตแดนที่ ๑๕ ท่าข้ามดอยกองมู อยู่ในเขตอำาเภอเมืองแม่ฮ่องสอน เป็นทางคนเดิน ท่าข้ามจ๊อก เนียด อยู่ในเขตอำาเภอแม่สะเรียง ทางฝั่งพม่ามีถนนไปยังผาปูน แต่ทางฝั่งไทยเป็นลาดเขา ไม่มีเส้นทางคมนาคม ท่าข้ามด่าน ท่าผาง อยู่ในเขตอำาเภอแม่สะเรียง ไปตามห้วยสองแควผ่านท่า ผางไปยังผาปูนในฝั่งพม่า ท่าข้ามลำานำ้าแม่สาย อยู่ในเขตอำาเภอแม่สาย ข้ามไปสู่ ตำาบลท่าขี้เหล็กของพม่า ฤดูแล้งลุยข้ามได้ ปัจจุบันมีสพาน คอนกรีตใช้ในการคมนาคมทางบกได้เป็นอย่างดี ท่าข้ามลำานำ้าโขง เนื่องจากในภาคเหนือมีลำานำ้าโขงกั้น พรมแดน ระหว่างไทยกับลาว จึงมีท่าข้ามที่ใช้เป็นประจำาอยู่ไม่ มากแห่งที่สำาคัญมีอยู่เพียง ๒ แห่งคือ ท่าข้ามอำาเภอเชียงแสน เป็นช่วงที่ลำานำ้าโขงมีความกว้างไม่มากนัก ประมาณ ๕๐๐ เมตร ในฤดูแล้งลุยข้ามได้ ท่าข้ามอำาเภอเชียงของ เป็นช่วงที่ลำานำ้า โขงแคบเพราะอยูใกล้ภูเขา ท่าข้ามทางฝั่งลาวมีความลาดมากกว่า ฝั่งไทย ลำานำ้าที่ใช้เป็นเส้นทางคมนาคม ภาคเหนือมีลำานำ้าหลายสายกระจายอยู่ทั่วพื้นที่ แต่ เนื่องจากเป็นลำานำ้าที่ต้นนำ้า อยู่บนเทือกเขาสูง ไหลมาตามซอกเขา และหุบเขาแคบ ๆ ท้องนำ้าจึงเต็มไปด้วยเกาะแก่ง กระแสนำ้าไหล แรงในฤดูฝน และแห้งขอดเป็นช่วง ๆ ในฤดูแล้ง ทำาให้ไม่อาจจะ ใช้ประโยชน์เป็นทางคมนาคม ทางนำ้าได้ตลอด จะทำาได้เฉพาะ 19
  20. ตำาบลและเป็นช่วงสั้น ๆ การคมนาคมทางนำ้าเท่าที่ทำาได้มีดังนี้ ลำานำ้ากก ไหลลงลำานำ้าโขง ในฤดูนำ้า นำ้าจะท่วมฝั่งและไหล เชี่ยวมาก สามารถเดินเรือจากเชียงรายไปออกลำานำ้าโขงได้ ใน ฤดูแล้งนำ้าเป็นตอน ๆ ใช้เดินเรือไม่ได้ ลำานำ้าสาละวิน ใช้เดิน เรือได้เป็นช่วง ๆ ลำานำ้าปิง ไหลลงสู่ลำานำ้าเจ้าพระยา โดยทั่วไปมี เรือเฉพาะถิ่นเรียกว่าแม่ปา ซึ่งขุดจากท่อนซุงใช้เดินทางในฤดู นำ้า ส่วนในฤดูแล้งใช้ได้เป็นช่วง ๆ ตามประวัติศาสตร์ พม่าเคย ใช้ลำานำ้าปิงขนส่งเสบียงอาหารและยุทธสัมภาระทางลำานำ้าปิง ลง มาทำาสงครามกับกรุงศรีอยุธยาหลายครั้ง ในฤดูฝนมีนำ้ามากและ ไหลเชี่ยว ระหว่าง ระแหง จังหวัดตาก ถึงปากนำ้าโพ จังหวัด นครสวรรค์ นำ้าลึกประมาณ ๕ - ๑๕ เมตร เรือยนต์เดินได้ตลอด ก่อนสร้างเขื่อนภูมิพลเรือโยงใช้เวลาเดินทาง ประมาณ ๔ - ๕ วัน จากระแหง ถึงเชียงใหม่ ในฤดูนำ้านำ้าจะเชี่ยว เรือยนต์เล็ก ๆ พอ จะแล่นไปได้ การข้ามแก่งต่าง ๆ ต้องใช้ถ่อยันฝั่งช่วยด้วย ระหว่างปากนำ้าโพ กำาแพงเพชร และตาก มีเรือเดินทางขึ้นล่องได้ สดวก ลำานำ้าวัง ใช้เดินเรือระหว่างจังหวัดลำาปาง กับปากนำ้าโพ ได้ แต่เนื่องจากมีเกาะแก่งมาก จึงไม่ใคร่นิยมใช้กัน คงใช้ได้ เฉพาะเรือขนาดเล็ก และใช้ในฤดูฝนเท่านั้น ลำานำ้ายม ในฤดู แล้งเดินเรือได้สะดวกจนถึง อำาเภอสวรรคโลก จังหวัดสุโขทัย ใน ฤดูนำ้าเรือขนาด ๕ - ๑๐ ตัน ในฤดูนำ้าเดินได้ถึง จังหวัดแพร่ เรือ โยงจากปากนำ้าโพถึงสุโขทัย ใช้เวลา ๕ วัน ในฤดูแล้งเรือขนาด เล็กเดินได้ถึงอำาเภอเมืองสุโขทัย ลำานำ้าน่าน ในฤดูนำ้าเรือกลไฟ เดินได้ถึง จังหวัดอุตรดิตถ์ ถ้าเป็นเรือขนาด ๑๐ ตัน ก่อนสร้าง เขื่อนสิริกิติ์ สามารถเดินทางไปได้ถึงจังหวัดน่าน ในฤดูแล้งเรือ ยนต์ขนาดเล็ก เดินได้ถึงจังหวัดพิษณุโลก ใช้เวลาเดินทาง ๔ วัน 20

×