ื่
ระบบนิเวศใหม่ของสอ และบทบาท
ิ
ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล
สฤณี อาชวานันทกุล
Fringer | คนชายขอบ
http://www.fringer.org/
ั
...
ื่
“ระบบนิเวศใหม่” ของสอ
- ชุมชนออนไลน์พดคุย
ู
และ “ขยาย” เรืองราวทีสอ
่
่ ื่
กระแสหลักสร ้าง

ื่
- ชุมชนเหล่านียงผลิตสอ
้...
ื่
การหลอมรวมสอ (media convergence)
• “โทรทัศน์” กับ “คอมพิวเตอร์” (เริมไปถึง
่

สมาร์ทโฟน) จะไม่มความแตกต่างอีกต่อไป
ี
ื่...
นิวมีเดีย = digital + interactive
New Media vs. Old Media
• การเข ้าถึง (access)

• ความคุ ้มค่า (cost effectiveness)
• อายุ (lifespan)
• ความรู ้ (knowledg...
คนอ่านข่าวจากหน ้าจอมากขึน กระดาษน ้อยลง
้
ี
ประเภทของโซเชยลมีเดีย
พูด/เขียน
เล่นเกม

สร ้าง
เครือข่าย
สถานที่

แบ่งปั น

สนทนา
ื้ ิ
ซอสนค ้า/บริการ
7
ี
โซเชยลมีเดียทีได ้รับความนิยมสูงสุด
่
ี
เราเสพ “ข่าว” ผ่านโซเชยลมีเดีย
ื่
ความท ้าทายในระบบนิเวศใหม่ของสอ
่
• การปกป้ องข ้อมูลสวนบุคคล
• ทักษะใหม่ๆ ทีจาเป็ น
่
• ความเร็ว vs. ความลึก vs. ความ ...
ื่
ี
บทบาทสอ “มืออาชพ” ในระบบนิเวศใหม่
1. ต ้อง “ทาหน ้าที” ให ้ดีกว่าเดิม (นาเสนอ
่
ข ้อมูลข่าวสารทีเป็ นประโยชน์ตอประชาช...
ี
่
ื่
โซเชยลมีเดียชวยงานสอได ้ แต่มข ้อจากัด
ี
ื
1. สบค ้น จัดระเบียบ จัดการข ้อมูลไม่ได ้
(Facebook, Twitter, Instagram ...
บางอย่างทีสอ+ภาคประชาชน ควรร่วมกันทา
่ ื่
ิ
1. วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล (data journalism)
สองแบบ
•

่
ให ้ประชาชนมีสวนร่วมสร...
ิ
“วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล” คืออะไร?
• Data + Journalism  ทาข่าวด ้วยข ้อมูล

ื่
สอมวลชน

ี่
ผู ้เชยวชาญ
ด ้านไอที &
อืนๆ
...
ิ
ประโยชน์ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล
้
่
• สามารถเขียนและใชโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ชวย
สะสมรวบรวมและวิเคราะห์ข ้อมูลมหาศาล
• ทาใ...
ProPublica: Message Machine
วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ
ี
้
• ปี 2012 Message Machine เริมต ้นจากผู ้ใชทวิตเตอร์บางคน
่
ั
ี
สงสยว่า ทาไมอีเมลหาเสยงทีต...
ี ี ์ ่
ซรสขาว “Do No Harm” โดย Las Vegas Sun
วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ
ี
• ปี 2010 Las Vegas Sun วิเคราะห์ข ้อมูลบิลโรงพยาบาลในกรุง
ิ้
้
ลาสเวกัสกว่า 2.9 ล ้านชน จาก...
Texas Tribune : ฐานข ้อมูลเงินเดือนข ้าราชการ
วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ
ี
• ตังแต่ปี 2010 Texas Tribune จัดทาฐานข ้อมูลเงินเดือน
้
ั
ข ้าราชการในมลรัฐเท็กซสและอัพโหลด...
ตัวอย่างหัวข ้อทีน่าทา data journalism ในไทย
่
• ติดตามร่างกฏหมายทีเข ้าสภา
่
ี
– ร่างกฎหมายเป็ นประโยชน์กบคนกลุมไหน ใครเส...
่
ื่
Data journalism ชวยคุมจรรยาบรรณสอด ้วย
“ข ้อมูลเปิ ด” : Open Data
้ ้
“ข ้อมูลเปิ ด (open data) คือข ้อมูลทีทกคนสามารถนาไปใช ้ ใชซา
่ ุ
และเผยแพร่ได ้ฟรี ภายใต ้...
ข ้อมูลเปิ ด = มาตรฐาน data journalism
Open Data อย่างเดียวไม่พอ

แหล่งที่มา: http://wiki.okfn.org
Open Government คืออะไร?
รัฐบาลทีประกาศเป็ น “รัฐบาลเปิ ด” (Open Government) จะ
่
ทุมเทในสามเรืองใหญ่ๆ
่
่
1. ความโปร่งใส ...
้
Guardian แสดงข ้อมูลค่าใชจ่าย สส. อังกฤษได ้..
..เพราะสภาเปิ ดเผยข ้อมูลตามกฏหมายปี 2009
Sunlight Foundation โค ้ด+ความรู ้+นโยบาย
Open Government Partnership
“You never change things by fighting the
existing reality.
To change something, build a new model
that makes the existing ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

New Media Ecosystem & Role of Data Journalism

1,541

Published on

สไลด์ประกอบการบรรยายเรื่อง "ระบบนิเวศใหม่ของสื่อ และบทบาทของวารสารศาสตร์เชิงข้อมูล" ในงานสัมมนา Eisenhower Fellowships Alumni (Thailand) ณ โรงแรม Four Seasons, 8 ม.ค. 2014

Published in: Education

New Media Ecosystem & Role of Data Journalism

  1. 1. ื่ ระบบนิเวศใหม่ของสอ และบทบาท ิ ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล สฤณี อาชวานันทกุล Fringer | คนชายขอบ http://www.fringer.org/ ั สมมนา Eisenhower Fellowships Alumni (Thailand), 8 ม.ค. 2557 ิ งานนีเผยแพร่ภายใต ้ลิขสทธิ์ Creative Commons แบบ Attribution Non-commercial ้ Share Alike (by-nc-sa) โดยผู ้สร ้างอนุญาตให ้ทาซ้า แจกจ่าย แสดง และสร ้างงาน ่ ่ ดัดแปลงจากสวนใดสวนหนึงของงานนีได ้โดยเสรี แต่เฉพาะในกรณีทให ้เครดิตผู ้สร ้าง ไม่ ่ ้ ี่ ้ ิ ์ นาไปใชในทางการค ้า และเผยแพร่งานดัดแปลงภายใต ้ลิขสทธิเดียวกันนีเท่านัน ้ ้
  2. 2. ื่ “ระบบนิเวศใหม่” ของสอ - ชุมชนออนไลน์พดคุย ู และ “ขยาย” เรืองราวทีสอ ่ ่ ื่ กระแสหลักสร ้าง ื่ - ชุมชนเหล่านียงผลิตสอ ้ ั ่ แบบมีสวนร่วม รายงานข่าว จากฐานราก แลกเปลียน ่ ความเห็น และตรวจสอบ ข ้อเท็จจริง ื่ - สอกระแสหลักสามารถใช ้ เนือหาของชุมชนเหล่านี้ ้ เป็ นประโยชน์ ในฐานะ แหล่งข่าว ไอเดียทาข่าว และ cross-check ข ้อมูล
  3. 3. ื่ การหลอมรวมสอ (media convergence) • “โทรทัศน์” กับ “คอมพิวเตอร์” (เริมไปถึง ่ สมาร์ทโฟน) จะไม่มความแตกต่างอีกต่อไป ี ื่ • หลอมรวมทัง “สอ” และ “อุปกรณ์” – ท่องเน็ ต ้ บนทีวได ้ ดูทวบนคอมพิวเตอร์ได ้ ี ี ี ื่ • ในเมือธรรมชาติของเน็ ต (new media) กับสอ ่ ดังเดิม (old media) แตกต่างกัน การหลอมรวม ้ ื่ สอจึงหลอมรวมตังแต่กระบวนการผลิตเนือหา ้ ้ ถึงกระบวนการเสพ
  4. 4. นิวมีเดีย = digital + interactive
  5. 5. New Media vs. Old Media • การเข ้าถึง (access) • ความคุ ้มค่า (cost effectiveness) • อายุ (lifespan) • ความรู ้ (knowledge) • มีผู ้สร ้างเนือหาไม่หยุดนิง (active ้ ่ content producers) | ผู ้เสพ=ผู ้สร ้าง • การโต ้ตอบกัน (interactive)
  6. 6. คนอ่านข่าวจากหน ้าจอมากขึน กระดาษน ้อยลง ้
  7. 7. ี ประเภทของโซเชยลมีเดีย พูด/เขียน เล่นเกม สร ้าง เครือข่าย สถานที่ แบ่งปั น สนทนา ื้ ิ ซอสนค ้า/บริการ 7
  8. 8. ี โซเชยลมีเดียทีได ้รับความนิยมสูงสุด ่
  9. 9. ี เราเสพ “ข่าว” ผ่านโซเชยลมีเดีย
  10. 10. ื่ ความท ้าทายในระบบนิเวศใหม่ของสอ ่ • การปกป้ องข ้อมูลสวนบุคคล • ทักษะใหม่ๆ ทีจาเป็ น ่ • ความเร็ว vs. ความลึก vs. ความ “แท ้” (authenticity) • การกาหนดวาระข่าว / self-selection bias ิ • ลิขสทธิ์ & การให ้เครดิต • พืนทีสวนตัว vs. พืนทีสาธารณะ ้ ่ ่ ้ ่ • แหล่งรายได ้
  11. 11. ื่ ี บทบาทสอ “มืออาชพ” ในระบบนิเวศใหม่ 1. ต ้อง “ทาหน ้าที” ให ้ดีกว่าเดิม (นาเสนอ ่ ข ้อมูลข่าวสารทีเป็ นประโยชน์ตอประชาชน ่ ่ เข ้าถึงและเข ้าใจง่าย) ิ 2. ต ้อง “อยูรอด” เชงธุรกิจ (เผยแพร่เนือหาได ้ ่ ้ อย่างกว ้างขวาง และสามารถสร ้างรายได ้) ประเด็นทีท ้าทาย คือ จะทา 1 และ 2 พร ้อมกัน ่ ได ้อย่างไร?
  12. 12. ี ่ ื่ โซเชยลมีเดียชวยงานสอได ้ แต่มข ้อจากัด ี ื 1. สบค ้น จัดระเบียบ จัดการข ้อมูลไม่ได ้ (Facebook, Twitter, Instagram ฯลฯ “ขาย” ข ้อมูลเราให ้สปอนเซอร์ และไม่ได ้ถูก ออกแบบมาเป็ นฐานข ้อมูลสาธารณะ) ี่ 2. ความเสยงทีจะ “ฟั งความข ้างเดียว” แต่ฝั่งที่ ่ ตัวเองชอบ (echo chamber effect) ี่ 3. ความเสยงทีจะกระจายข ้อมูลเท็จ ปลอมแปลง ่ บิดเบือน พูดความจริงครึงเดียว ฯลฯ ่
  13. 13. บางอย่างทีสอ+ภาคประชาชน ควรร่วมกันทา ่ ื่ ิ 1. วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล (data journalism) สองแบบ • ่ ให ้ประชาชนมีสวนร่วมสร ้างเนือหา วิเคราะห์ ้ และตีความ • ื่ สอทาเอง 2. ผลักดันมาตรฐาน “ข ้อมูลเปิ ด” (Open Data) 3. ผลักดันมาตรฐาน “รัฐเปิ ด” (Open Government)
  14. 14. ิ “วารสารศาสตร์เชงข ้อมูล” คืออะไร? • Data + Journalism  ทาข่าวด ้วยข ้อมูล ื่ สอมวลชน ี่ ผู ้เชยวชาญ ด ้านไอที & อืนๆ ่ ประชาชน
  15. 15. ิ ประโยชน์ของวารสารศาสตร์เชงข ้อมูล ้ ่ • สามารถเขียนและใชโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ชวย สะสมรวบรวมและวิเคราะห์ข ้อมูลมหาศาล • ทาให ้ข่าวมี “หางยาว” (long tail) กว่าปกติ ั ้ • เปลียนรูปแบบการนาเสนอประเด็นซบซอนทีม ี ่ ่ ข ้อมูลมหาศาล โดยเฉพาะตัวเลข ให ้เป็ น Infographic เข ้าใจง่าย ่ • ปล่อยข ้อมูล = เปิ ดเวทีให ้ผู ้อ่านชวยวิเคราะห์ • สร ้างความแตกต่างจากคูแข่ง ่ ื่ • สร ้างแหล่งรายได ้ใหม่ให ้กับสอ
  16. 16. ProPublica: Message Machine
  17. 17. วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ ี ้ • ปี 2012 Message Machine เริมต ้นจากผู ้ใชทวิตเตอร์บางคน ่ ั ี สงสยว่า ทาไมอีเมลหาเสยงทีตนได ้รับจากแคมเปญของโอบา ่ ่ ุ มาถึงได ้มีเนือหาทีแตกต่างกัน ไม่ใชทกคนได ้รับอีเมลเดียวกัน ้ ่ ่ ่ • ทีมข่าว ProPublica ประกาศให ้ผู ้อ่านชวยสงอีเมลแบบนีให ้ ้ สุดท ้ายได ้อีเมลกว่า 30,000 ฉบับจากคนอ่าน • โค ้ดโมเดลคอมพิวเตอร์ เทคนิค Decision Tree (AI) มาวิเคราะห์ • พบว่าประเด็นทีแตกต่างทีสดคือ จานวนเงินทีขอบริจาคขึนอยูกบ ่ ่ ุ ่ ้ ่ ั ว่าผู ้รับอีเมลเคยบริจาคเงินให ้พรรคเท่าไร ถ ้าเคยบริจาคจะขอ $500 ถ ้าไม่เคยจะขอ $3 ตังต ้น ้ • แสดงผลการวิเคราะห์และอีเมลทุกฉบับบนเว็บ ทาให ้คนมองเห็น ่ บางสวนของ “กลยุทธ์การกาหนดกลุมเป้ าหมาย” ่ ี (microtargeting) ในแคมเปญหาเสยงของพรรคการเมือง
  18. 18. ี ี ์ ่ ซรสขาว “Do No Harm” โดย Las Vegas Sun
  19. 19. วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ ี • ปี 2010 Las Vegas Sun วิเคราะห์ข ้อมูลบิลโรงพยาบาลในกรุง ิ้ ้ ลาสเวกัสกว่า 2.9 ล ้านชน จากการใชกฏหมายข ้อมูลข่าวสาร ราชการขอข ้อมูลมา ่ ื้ • ผลการวิเคราะห์ค ้นพบกรณีทป้องกันได ้ เชน การติดเชอ การรับตัว ี่ ผู ้ป่ วยมาใหม่ (readmit) และข ้อผิดพลาดในการผ่าตัด รวมกัน 3,600 กรณี ในจานวนนีม ี 300 กรณีทผู ้ป่ วยตายจากความ ้ ี่ ผิดพลาดทีป้องกันได ้ ่ ี ี ์ ี้ ี ั ้ ้ • ข่าวในซรสนมทงข ้อเขียน แผนที่ เสนเวลา (timeline) แสดงให ้ ื้ ่ เห็นการติดเชอทีกระจายไปทีละโรงพยาบาล และกราฟฟิ กเล่นได ้ (interactive graphics) ให ้คนอ่านเรียงข ้อมูลตามประเภทที่ ื่ ต ้องการ (ชอโรงพยาบาล ประเภทของอาการทีป้องกันได ้ ฯลฯ) ่ ี ี ์ ี ิ • หลังจากซรสตพมพ์ สภามลรัฐเนวาดาออกกฏหมาย 5 ฉบับ เพิม ่ ความโปร่งใสในโรงพยาบาล ปี 2011
  20. 20. Texas Tribune : ฐานข ้อมูลเงินเดือนข ้าราชการ
  21. 21. วิธทางาน ผลลัพธ์ และผลกระทบ ี • ตังแต่ปี 2010 Texas Tribune จัดทาฐานข ้อมูลเงินเดือน ้ ั ข ้าราชการในมลรัฐเท็กซสและอัพโหลดขึนเว็บให ้คนเข ้าไปค ้น ้ ฟรี ปั จจุบนมีข ้อมูลของข ้าราชการกว่า 660,000 คน ั ื่ ื่ ื่ • สามารถค ้นตามชอคน ชอตาแหน่ง ชอหน่วยงาน และจานวน เงินเดือนได ้ • ข ้าราชการบางคนติดต่อขอให ้ลบข ้อมูลออก บางคนมองว่าความ ่ เป็ นสวนตัวถูกละเมิด หลังจากพบว่าเงินเดือนตัวเองเป็ นลิงก์แรก ื่ ทีกเกิลแสดงผล เวลาไปค ้นชอตัวเองในกูเกิล บรรณาธิการ ่ ู ื หนังสอพิมพ์โพสอธิบายยืนยันเหตุผล • หน ้าโครงการ data journalism ทานองนี้ (ปั จจุบนมีกว่า 50 ั โครงการ) รวมกันดึงดูดคนอ่านมากกว่าหน ้าข่าวอืนๆ ของ Texas ่ Tribune ทังหมด ้
  22. 22. ตัวอย่างหัวข ้อทีน่าทา data journalism ในไทย ่ • ติดตามร่างกฏหมายทีเข ้าสภา ่ ี – ร่างกฎหมายเป็ นประโยชน์กบคนกลุมไหน ใครเสยประโยชน์ ั ่ – แสดงความคืบหน ้าของกฏหมาย – สส. สว. คนไหนยกมือผ่าน ไม่ผาน ่ ้ ั • การใชจ่ายเงินประชาสมพันธ์ของรัฐ • ป้ ายโฆษณาทีมหน ้านักการเมือง ่ ี – ขนาด ตาแหน่ง ประเภท (ผลงาน พีอาร์ ฯลฯ) และจานวน ื้ • การจัดซอจัดจ ้างในโครงการของรัฐ – ราคาทีรัฐจ่าย เปรียบเทียบกับราคาตลาด ่
  23. 23. ่ ื่ Data journalism ชวยคุมจรรยาบรรณสอด ้วย
  24. 24. “ข ้อมูลเปิ ด” : Open Data ้ ้ “ข ้อมูลเปิ ด (open data) คือข ้อมูลทีทกคนสามารถนาไปใช ้ ใชซา ่ ุ และเผยแพร่ได ้ฟรี ภายใต ้เงือนไขอย่างมากคือ ให ้เครดิตทีมา และ ่ ่ ให ้เผยแพร่แบบเดียวกันเท่านัน” - http://opendefinition.org/ ้ ลักษณะของ open data: ่ • เข ้าถึงง่าย : เชน เผยแพร่ผานเน็ต ทาซ้าได ้โดยมีต ้นทุนตามาก ่ ่ หรือไม่มเลย อยูในรูปแบบทีใชสะดวกและดัดแปลงได ้ ี ่ ่ ้ ้ ้ • ใชซ้าและเผยแพร่ได ้ : เผยแพร่โดยอนุญาตให ้คนอืนนาไปใชฟรี ่ เผยแพร่ฟรี และนาไปผสมรวมกับชุดข ้อมูลอืนได ้ ่ ่ ิ ้ • ทุกคนมีสวนร่วมได ้ : ทุกคนมีสทธินาไปใช ้ ใชซ้า และเผยแพร่ ไม่ ่ ้ ึ เลือกปฏิบตใดๆ เชน ไม่มเงือนไขว่าจะต ้องใชในการศกษาเท่านัน ั ิ ี ่ ้ ้ ่ ห ้ามนาไปใชเพือการค ้า ฯลฯ
  25. 25. ข ้อมูลเปิ ด = มาตรฐาน data journalism
  26. 26. Open Data อย่างเดียวไม่พอ แหล่งที่มา: http://wiki.okfn.org
  27. 27. Open Government คืออะไร? รัฐบาลทีประกาศเป็ น “รัฐบาลเปิ ด” (Open Government) จะ ่ ทุมเทในสามเรืองใหญ่ๆ ่ ่ 1. ความโปร่งใส (Transparency) • องค์กรสาธารณะ (หน่วยงานราชการและองค์กรอิสระ) จะ “โปร่งใสเป็ นค่า ้ ตังต ้น” (ไม่ต ้องรอให ้ใครใชกฏหมายข ้อมูลข่าวสารขอข ้อมูล) ้ ั • เปิ ดเผยข ้อมูลต่างๆ เกียวกับกระบวนการทังหลายอย่างชดเจนและสมาเสมอ ่ ้ ่ ้ ้ • ใชรูปแบบ (format) ข ้อมูลทีเป็ นข ้อมูลเปิ ด ได ้มาตรฐาน และใชซ้าได ้ ่ 2. ่ การมีสวนร่วม (Participation) • รับฟั งความคิดเห็นจากประชาชนสาหรับกิจกรรมทังหมด ้ • ทางานร่วมกับประชานชนในหน ้าทีสาคัญๆ 3. การเพิมพลัง (Empowerment) ่ • เปิ ดข ้อมูลและบริการต่างๆ ในทางทีคนอืนนาไปต่อยอดได ้ ให ้ทรัพยากรกับ ่ ่ พลเมืองในการแก ้ปั ญหา ิ ่ ่ • เคารพในสทธิความเป็ นสวนตัว ประชาชนเป็ นเจ ้าของข ้อมูลสวนบุคคลของ ิ ้ ตัวเอง มีสทธิตรวจสอบและควบคุมว่าจะให ้รัฐใชข ้อมูลนั นๆ ด ้วยวิธใดบ ้าง ้ ี
  28. 28. ้ Guardian แสดงข ้อมูลค่าใชจ่าย สส. อังกฤษได ้..
  29. 29. ..เพราะสภาเปิ ดเผยข ้อมูลตามกฏหมายปี 2009
  30. 30. Sunlight Foundation โค ้ด+ความรู ้+นโยบาย
  31. 31. Open Government Partnership
  32. 32. “You never change things by fighting the existing reality. To change something, build a new model that makes the existing model obsolete.” --R. Buckminster Fuller
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×