Kim Chi Phau Thuat Va Cach Dung
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

Kim Chi Phau Thuat Va Cach Dung

  • 6,239 views
Uploaded on

Kim Chi Phau Thuat Va Cach Dung

Kim Chi Phau Thuat Va Cach Dung

More in: Education , Sports
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
No Downloads

Views

Total Views
6,239
On Slideshare
6,178
From Embeds
61
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
117
Comments
1
Likes
1

Embeds 61

http://sangbsdk.wordpress.com 47
http://www.slideshare.net 14

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. 2. Kim - ChØ phÉu thuËt vµ c¸ch sö dông Môc tiªu: 1. Chän ®óng lo¹i kim chØ phÉu thuËt phï hîp víi tæ chøc kh©u, buéc. 2. Buéc c¸c nót chØ phÉu thuËt ®óng kü thuËt. 1. §¹i c−¬ng HiÖn nay cã rÊt nhiÒu lo¹i kim, chØ ®−îc dïng trong phÉu thuËt do c¸c h·ng kh¸c nhau s¶n xuÊt. Mçi lo¹i cã nh÷ng ®Æc tÝnh phï hîp víi mçi tæ chøc ®−îc kh©u, buéc mµ ng−êi mæ ph¶i biÕt râ ®Ó lùa chän chÝnh x¸c. 2. CHØ PHÉU THUËT C¸c lo¹i chØ dïng trong phÉu thuËt cÇn ®¶m b¶o v« khuÈn, Ýt g©y ph¶n øng vµ tæn th−¬ng m«, ®ñ ®é bÒn ch¾c, dÔ sö dông. Khi s¶n xuÊt ng−êi ta cßn nhuém mµu (®Ó dÔ nh×n khi mæ), phñ líp lµm sîi chØ tr¬n, mÒm hoÆc thËm chÝ cßn ®−îc tÈm chÊt cã kh¶ n¨ng kh¸ng khuÈn. ChØ phÉu thuËt cã thÓ ®−îc lµm tõ nhiÒu nguyªn liÖu kh¸c nhau. Tr−íc ®©y chñ yÕu cã nguån gèc tù nhiªn (chØ lin, lôa, catgut...), nay dÇn ®−îc thay thÕ b»ng c¸c lo¹i chØ tæng hîp víi c¸c −u ®iÓm: dÔ khö trïng, b¶o qu¶n, gi¶m ph¶n øng cña c¬ thÓ víi chØ, ®é bÒn ch¾c cao h¬n, dÔ s¶n xuÊt c¸c lo¹i chØ víi kÝch th−íc nhá... Ngoµi ra cßn cã chØ kim lo¹i (chØ thÐp sö dông chñ yÕu víi tæ chøc x−¬ng, c¸c lo¹i m¸y kh©u nèi...). 2.1. Ph©n lo¹i chØ Dùa vµo cÊu t¹o, tÝnh chÊt cña sîi chØ cã c¸c tiªu chuÈn ®Ó ph©n lo¹i chØ nh− sau: * Nguån gèc ChØ cã nguån gèc tù nhiªn (lôa, sîi b«ng, ruét sóc vËt...) vµ chØ tæng hîp (polymer tæng hîp). * CÊu t¹o sîi chØ (H×nh 2.1) H×nh 2.1. CÊu t¹o sîi chØ. ChØ ®a sîi ChØ ®¬n sîi - ChØ ®a sîi (multifilament): gåm nhiÒu sîi nhá ®−îc bÖn hoÆc xo¾n víi nhau nªn th−êng mÒm m¹i, dÔ thao t¸c vµ th¾t nót h¬n nh−ng còng v× gåm nhiÒu sîi nªn dÔ lµm tæn th−¬ng m« h¬n vµ cã thÓ sÏ lµ n¬i chøa vi khuÈn. ChØ ®a sîi th−êng ®−îc dïng trong phÉu thuËt tiªu ho¸. - ChØ ®¬n sîi (monofilament): cã cÊu tróc lµ mét sîi ®¬n nªn dÔ s¶n xuÊt c¸c chØ cì nhá (9-0, 10-0, 11-0), sîi chØ tr¬n dÔ xuyªn vµ Ýt lµm tæn th−¬ng m« tuy nhiªn sÏ cÇn sù khÐo lÐo nhiÒu h¬n khi thao t¸c, buéc chØ v× sîi chØ cøng h¬n. V× lµ sîi ®¬n nªn rÊt 9
  • 2. dÔ tuét, cÇn ph¶i lµm nhiÒu nót (cã ®æi tay) vµ kh«ng ®−îc kÑp vµo sîi chØ sÏ lµm n¸t. ChØ ®¬n sîi ®−îc sö dông nhiÒu trong phÉu thuËt m¹ch m¸u. * Thêi gian tiªu cña chØ - ChØ kh«ng tiªu (nonabsorbable): lµ lo¹i chØ tån t¹i vÜnh viÔn trong c¬ thÓ (hoÆc bÞ c¬ thÓ th¶i ra ngoµi) v× thÕ sÏ trë thµnh dÞ vËt trong c¬ thÓ dÔ g©y ph¶n øng m«. ¦u ®iÓm chÝnh cña lo¹i chØ nµy lµ cã thêi gian gi÷ tæ chøc dµi th−êng ®−îc sö dông trong kh©u thµnh bông hoÆc ë c¸c m« Ýt quan träng, dÔ chÊp nhËn dÞ vËt. - ChØ tù tiªu (absorable): lµ lo¹i chØ sau mét thêi gian trong c¬ thÓ sÏ bÞ thuû ph©n (chØ tæng hîp) hoÆc bÞ ph¸ huû do t¸c ®éng cña enzym (chØ tù nhiªn) v× thÕ nã kh¾c phôc ®−îc c¸c nh−îc ®iÓm cña chØ kh«ng tiªu. HiÖn nay cã nhiÒu lo¹i chØ tù tiªu cã thêi gian gi÷ vÕt mæ vµ thêi gian tiªu kh¸c nhau phï hîp víi thêi gian lµnh cña c¸c tæ chøc. * Cì chØ ChØ phÉu thuËt ®−îc s¶n xuÊt theo nhiÒu cì kh¸c nhau phï hîp víi tõng môc ®Ých sö dông. KÝch cì chØ (®−êng kÝnh) tu©n theo tiªu chuÈn cña D−îc ®iÓn Mü (USP) hoÆc theo d−îc ®iÓn Ch©u ¢u (EP) tÝnh theo ®¬n vÞ Metric (1/10mm). (B¶ng 2.1) USP 11-0 10-0 9-0 8-0 7-0 6-0 5-0 4-0 3-0 2-0 0 1 2 3 4 5 6 EP 0.1 0.2 0.3 0.4 0.5 0.7 1.0 1.5 2.0 3.0 3.5 4.0 5.0 6.0 6.0 7.0 8.0 B¶ng 2.1. KÝch cì chØ theo tiªu chuÈn USP vµ EP. H×nh 2.2. So s¸nh cì chØ víi sîi tãc ng−êi. 2.2. Lùa chän chØ trong phÉu thuËt * Nguyªn t¾c chung: chØ sö dông ph¶i cã kÝch th−íc, ®é bÒn ch¾c, thêi gian tiªu phï hîp víi tæ chøc ®Þnh kh©u buéc vµ thêi gian tiªu ®ñ ®Ó lµnh tæ chøc. VÝ dô: nh÷ng tæ chøc cã thêi gian liÒn vÕt th−¬ng l©u (c©n, g©n...) th−êng sö dông chØ kh«ng tiªu hoÆc chØ tiªu rÊt chËm; nh÷ng tæ chøc cã thêi gian liÒn nhanh h¬n (èng tiªu ho¸, ®−êng mËt...) cã thÓ dïng chØ tù tiªu. * C¸c lo¹i chØ th−êng ®−îc sö dông trong tõng chuyªn khoa: 10
  • 3. - Kh©u èng tiªu ho¸: th−êng sö dông chØ ®a sîi cã thêi gian tiªu trung b×nh, kÝch th−íc chØ: 3-0, 4-0. - Kh©u ®−êng mËt: th−êng sö dông chØ tiªu, ®¬n sîi kÝch th−íc 3-0,4-0 - Kh©u m¹ch m¸u: th−êng sö dông chØ ®¬n sîi, kh«ng tiªu, kÝch th−íc nhá (5-0, 6-0, 7- 0). 3. KIM PHÉU THUËT Kim phÉu thuËt th−êng ®−îc lµm b»ng thÐp kh«ng rØ, ch¾c, kh«ng bãng. Kim ph¶i ®ñ ®é cøng ®Ó kh«ng bÞ cong nh−ng còng ph¶i cã ®é dÎo ®Ó kh«ng bÞ gÉy. Mòi kim ph¶i s¾c, nhän cã kÝch th−íc phï hîp víi chØ ®Ó cã thÓ dÔ dµng ®−a chØ xuyªn qua tæ chøc vµ Ýt g©y tæn th−¬ng m«. 3.1. CÊu t¹o kim CÊu t¹o cña kim gåm 3 phÇn (H×nh 2.3): ®u«i kim, th©n kim, mòi kim. Dùa vµo cÊu t¹o cña kim cã thÓ cã c¸c c¸ch ph©n lo¹i kim kh¸c nhau. §u«i kim Mòi kim B¸n kÝnh th©n kim §−êng kÝnh th©n kim Th©n kim ChiÒu dµi th©n kim H×nh 2.3. CÊu t¹o kim. - CÊu t¹o cña ®u«i kim (H×nh 2.4): tr−íc ®©y ®u«i kim cã mét lç nhá h×nh bÇu dôc ®Ó luån sîi chØ qua (kim xá lç), sau ®ã ng−êi ta c¶i tiÕn thµnh kiÓu chèt cµi gièng n¬m c¸ (kim bËt) ®Ó thao t¸c luån chØ dÔ dµng vµ nhanh chãng h¬n. HiÖn nay cã nhiÒu lo¹i kim liÒn chØ, ®u«i kim cã cÊu t¹o h×nh èng bãp chÆt lÊy chØ nªn kh«ng cÇn thao t¸c x©u chØ. H¬n n÷a lo¹i kim liÒn chØ khi xuyªn qua tæ chøc Ýt g©y th−¬ng tæn m« h¬n do kÝch th−íc kim vµ chØ lµ gÇn b»ng nhau, kim chØ dïng mét lÇn nªn ®é s¾c nhän còng h¬n lo¹i kim kia nhiÒu. Kim xá lç Kim bËt Kim liÒn chØ H×nh 2.4. CÊu t¹o ®u«i kim. 11
  • 4. - Th©n kim: tuú tÝnh chÊt, vÞ trÝ cña tæ chøc cÇn kh©u mµ cã thÓ lùa chän kim cã th©n kim víi chiÒu dµi, ®é cong vµ ®−êng kÝnh phï hîp (H×nh 2.5). Th©n kim cong tÝnh theo chu vi ®−êng trßn Kim th¼ng Kim nöa cong H×nh 2.5. H×nh d¹ng th©n kim. - H×nh d¹ng tiÕt diÖn kim: lo¹i kim th©n trßn (dïng kh©u c¸c tæ chøc mÒm) vµ lo¹i kim th©n tam gi¸c (dïng kh©u da) lµ 2 lo¹i th−êng ®−îc sö dông nhÊt. Ngoµi ra ng−êi ta cßn chÕ t¹o nhiÒu lo¹i kim cã h×nh d¸ng tiÕt diÖn phï hîp víi c¸c môc ®Ých ®Æc biÖt vÝ dô: mòi kim tï ®Ó kh©u c¸c t¹ng ®Æc, mòi kim h×nh thang trong phÉu thuËt m¾t... a b c H×nh 2.6. H×nh d¹ng tiÕt diÖn kim. a. Mòi kim trßn, ®Çu nhän, th©n kim trßn hoÆc vu«ng. b. Mòi kim tam gi¸c, ®Çu nhän, th©n kim dÑt. c. Mòi kim trßn, ®Çu tï, th©n kim dÑt. 3.2. Bao chØ C¸c sîi chØ ®−îc tiÖt trïng vµ ®ãng s½n trong gãi, khi dïng chØ viÖc xÐ ra. §Ó tiÕt kiÖm ng−êi ta th−êng ®ãng trong 2 lÇn bao, nÕu xÐ bao ngoµi ®Ó s½n trªn bµn dông cô mµ kh«ng dïng th× lÇn sau xÐ bao trong ®Ó s½n trªn bµn. Mét bao chØ ®−îc ghi c¸c ch÷ vµ sè, c¨n cø trªn ®ã ®Ó chän khi dïng. ThÝ dô: bao chØ cña h·ng Johnson & Johnson (H×nh 2.7). 12
  • 5. H×nh 2.7. Bao chØ. 4-0 : cì chØ theo d−îc ®iÓn Mü t−¬ng øng víi d−îc ®iÓn ch©u ¢u (1.5Ph.Eur) Vicryl rapide: chÊt liÖu vicryl (Polyglactin) nh−ng tiªu nhanh, sîi tÕt (braided absorbable suture) 75cm: sîi chØ dµi 75cm 19mm 3/8c: chiÒu dµi cña kim lµ 19mm, víi 3/8 chu vi vßng trßn. ∇: mòi kim h×nh tam gi¸c ng−îc. 2007.12: thêi h¹n sö dông ®Õn. STERILE 2 ®· tiÖt trïng, kh«ng ®−îc tiÖt trïng l¹i W 9922 m· sè ®Ó ®Æt hµng 4. Kü THUËT BUéC CHØ PHÉU THUËT 4.1. Yªu cÇu kü thuËt khi buéc chØ trong phÉu thuËt - Nót chØ buéc ph¶i ®¶m b¶o ®é ch¾c, kh«ng tuét. - Thao t¸c khi buéc chØ kh«ng gi»ng, xÐ lµm r¸ch, ®øt tæ chøc. - Kü thuËt buéc chØ ph¶i thµnh th¹o, nhanh chãng. 4.2. C¸ch lµm nót chØ Tuy lµ ®éng t¸c ®¬n gi¶n nh−ng nÕu lµm kh«ng ®óng còng sÏ lµm r¸ch, ®øt tæ chøc. 1 2 H×nh 2.8. C¸ch luån chØ. 13
  • 6. Cã nhiÒu c¸ch t¹o nót chØ kh¸c nhau. Tuy nhiªn cÇn nhí ®iÒu quan träng lµ thao t¸c ph¶i thµnh th¹o, ®¶m b¶o c¸c yªu cÇu cña nót buéc chø kh«ng ph¶i lµ biÕt nhiÒu c¸ch. Do vËy cÇn ph¶i tËp luyÖn cho thËt thuÇn thôc Ýt nhÊt mét kiÓu buéc chØ. H×nh d−íi ®©y giíi thiÖu mét c¸ch buéc chØ hay ®−îc sö dông. 1 2 3 4 5 6 14
  • 7. 7 8 9 10 H×nh 2.9. C¸ch lµm n¬ chØ b»ng tay. Trong mét sè tr−êng hîp, nót chØ ë s©u, ®Çu chØ ng¾n cÇn ph¶i buéc chØ b»ng dông cô (H×nh 2.10). 1 2 3 4 15
  • 8. 5 6 7 8 H×nh 2.10. C¸ch lµm n¬ chØ b»ng dông cô. 4.3. Nguyªn t¾c th¾t (xuèng) nót chØ §Ó tr¸nh lµm r¸ch, ®øt tæ chøc, khi th¾t chÆt nót chØ ph¶i ®¶m b¶o lùc thÝt 2 ®Çu sîi chØ ph¶i c©n b»ng, tèt nhÊt nªn ®Æt ®Çu ngãn tay xuèng chØ s¸t nót chØ ®Ó tæ chøc Ýt bÞ gi»ng, xÐ nhÊt (H×nh 2.11). H×nh 2.11. C¸ch xuèng n¬ chØ. C¸ch kho¸ nót chØ Muèn nót chØ buéc kh«ng bÞ tuét, cÇn ph¶i kho¸ nót chØ nghÜa lµ ph¶i ®æi sîi trôc cña nót chØ. C¸ch th«ng th−êng nhÊt lµ kho¸ nót kiÓu thßng läng, ngoµi ra cßn cã c¸ch kho¸ nót chØ kiÓu nót dÑt (H×nh 2.12). Nót thßng läng Nót dÑt H×nh 2.12. C¸ch kho¸ n¬ chØ. 16
  • 9. §Ó ®¹t ®−îc nh÷ng yªu cÇu khi buéc chØ, cÇn tu©n theo nh÷ng kü thuËt sau: - Dï lµm nót theo kiÓu g×, trong khi lµm kh«ng ®−îc c¨ng sîi chØ qu¸ sÏ lµm r¸ch hay ®øt chç ®ang kh©u. - Nót buéc chØ ph¶i chÆt, kh«ng láng (kh«ng nªn ®Ó ng−êi phô dïng kÑp Kocher hay kÑp phÉu tÝch cÆp s¸t nót chØ ®Çu tiªn råi lµm nót th− hai, nh− vËy sÏ lµm n¸t chØ nhÊt lµ chØ sîi ®¬n). Tèt nhÊt lµ lµm 2 nót cïng mét tay thµnh nót thßng läng råi míi xuèng (th¾t) chØ trong khi ®ã tay cÇm ®Çu kia c¨ng nhÑ (sîi trôc) ®Ó nót chØ kh«ng bÞ kho¸ råi thÝt chØ cho chÆt. Nót thø ba ®æi ®Çu chØ (hoÆc ®æi tay xuèng chØ) ®Ó kho¸. Víi sîi ®¬n ph¶i lµm nhiÒu nót vµ ®æi tay (8-9 nót). - Khi th¾t chÆt chØ kh«ng ®−îc t¹o thµnh mét lùc thø ba g©y xÐ, ®øt chç kh©u, c¶ 3 vÞ trÝ: chç kh©u, tay kÐo sîi trôc vµ tay xuèng chØ ph¶i ë trªn ®−êng th¼ng, hoÆc 2 lùc ë 2 tay c©n b»ng nhau (H×nh 2.13). Tay cÇm sîi trôc Tay lµm nót Tay cÇm sîi trôc H×nh 2.13. XÐ r¸ch do hîp lùc Hai lùc c©n b»ng nhau C¢U HáI L¦îNG GI¸: 1. Ph©n lo¹i chØ theo cÊu tróc. 2. Nªu nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm cña chØ ®¬n sîi. 3. Nªu nh÷ng −u, nh−îc ®iÓm cña chØ ®a sîi. 4. Nªu nh÷ng ®iÒu kiÖn ®ßi hái khi th¾t chØ. 17