Nauka o informacji w XXI wieku

Nauka o informacji na świecie w XXI wieku Sabina Cisek Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytet Jagielloński

Cel i zakres referatu
Cel generalny: przedstawienie najważniejszych stanowisk epistemologiczno-metodologicznych oraz głównych kierunków badań nauki o informacji (informacji naukowej) w XXI wieku na świecie
Cel szczegółowy – wybrany aspekt wskazanego zagadnienia – przedstawienie refleksji metanaukowej z lat 2001-2007 nad nauką o informacji – na podstawie analizy zawartości wiodących czasopism anglojęzycznych z dziedziny INIB

Po co badać/opisywać dyscypliny naukowe?
Cel naukowy – wzrost samoświadomości metodologicznej i teoretycznej, orientacja w najnowszych kierunkach badań etc.
Cel dydaktyczny – aktualizacja programów nauczania / dydaktyki uniwersyteckiej
Cel organizacyjny – integracja środowiska, samoświadomość środowiska

Wybrane kryteria charakterystyki/opisu dyscyplin naukowych 1
Kryteria „wewnątrznaukowe”, tj. dotyczące wiedzy dyscypliny
Co bada? Przedmiot, pole badawcze, problematyka
Jak bada? Postawy metodologiczne, metody i techniki badań
Kontekst epistemologiczno-metodologiczny: modele, paradygmaty, pojęcia, teorie, założenia
Kierunki badań, osiągnięty stan wiedzy
Miejsce w systemie nauk, typ nauki (aprioryczna – empiryczna, przyrodnicza – społeczna etc.), związki z innymi dyscyplinami

Wybrane kryteria charakterystyki/opisu dyscyplin naukowych 2
Kryteria „zewnątrznaukowe”
Dydaktyka, finansowanie, konferencje, organizacja, ośrodki badawcze, publikacje, stowarzyszenia, uczeni
Kryterium o dwojakim charakterze: historia
Wewnętrzna – dzieje i rozwój problematyki i zagadnień
Zewnętrzna

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej – podejścia metanaukowe zidentyfikowane w literaturze przedmiotu z lat 2001-2007
Podejście filozoficzne
Podejście naukoznawcze
Podejście „ze współczynnikiem humanistycznym”
Podejście „postulatywne”

Sposoby przedstawiania wyników badań metanaukowych nad nauką o informacji
Jakościowy /”narracyjny” opis nauki o informacji
Mapa wiedzy nauki o informacji
Schemat/struktura wewnętrznych powiązań publikacji i zagadnień w nauce o informacji – cytowania, klastery itp.

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej: podejście filozoficzne
Badanie nauki o informacji za pomocą metod/narzędzi filozofii nauki
Identyfikacja założeń epistemologicznych, ontologicznych, aksjologicznych; stanowisk metodologicznych; paradygmatów etc.
Stawianie nauce o informacji pytań filozoficznych, m.in. o status podstawowych pojęć: dane, informacja, wiedza

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej: podejście filozoficzne – przykłady publikacji
Journal of Documentation (2005) Vol. 61 No.1: Special issue: Library and information science and philosophy of science
Library Trends (2004) Vol. 52 No. 3: The Philosophy of Information
Weber, Ron (2004). The Rhetoric of Positivism Versus Interpretivism: A Personal View. MIS Quarterly vol. 28 nr 1, s. iii-xii
Wilson, T. D. (2003). Philosophical foundations and research relevance: issues for information research. Journal of Information Science Vol. 29 Issue 6, p . 445-452

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej: podejście filozoficzne – poruszana problematyka
Filozoficzne uwarunkowania pojęć i obszarów badawczych: informacja, jakość informacji, relewancja, reprezentacja wiedzy, wiedza …
Założenia epistemologiczne nauki o informacji jako całości i poszczególnych kierunków badań; stanowiska epistemologiczno-metodologiczne:
Fenomenologia
Hermeneutyka
Kognitywizm, socjokognitywizm
Konstruktywizm i społeczny konstruktywizm
Neopozytywizm/pozytywizm logiczny, empirycyzm
Pozytywizm
Pragmatyzm i neo-pragmatyzm
Racjonalizm
Realizm
Realizm krytyczny
Teoria ugruntowana
Teorie znaczenia – instrumentalizm, operacjonizm, realizm
…

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej – podejście naukoznawcze
Nauka o informacji jest faktem danym, realnie istniejącym, poddającym się badaniu empirycznemu przy użyciu metod nauk społecznych
Badanie jakościowe
analiza i krytyka piśmiennictwa
analiza zawartości baz danych, czasopism, repozytoriów i tematycznych serwisów WWW etc. z dziedziny nauki o informacji
analiza programów nauczania w uczelniach kształcących w zakresie inib
Badanie ilościowe
metody info- i naukometryczne, analiza cytowań, clusters , odnośników

Podejście naukoznawcze : analiza współczesnej nauki o informacji za pomocą metod info- i naukometrycznych – wyniki badań
Astrom, Fredrik (2007). Changes in the LIS Research Front: Time-Sliced Cocitation Analyses of LIS Journal Articles, 1990-2004. JASIST vol. 58 nr 7, s. 947-957
Na tej podstawie: badania dotyczące lat 2000-2004

Podejście naukoznawcze : analiza współczesnej nauki o informacji za pomocą metod info- i naukometrycznych – wyniki badań – POLA BADAWCZE
Dwa dominujące pola badawcze w latach 2000-2004:
Pozyskiwanie/Wyszukiwanie informacji – ISR – Information Seeking and Retrieval , w tym –
ISR ogólnie
zachowania informacyjne dzieci
informacja w dziedzinie zdrowia
Webometria
Główny kontekst/obiekt badań w obydwu polach badawczych: Internet/Web

Podejście naukoznawcze : analiza współczesnej nauki o informacji za pomocą metod info- i naukometrycznych – wyniki badań – TENDENCJE 1
Generalnie – są dwa – od kilkunastu lat stabilne pola badań – IR/ISR oraz informetria/webometria; zmiany zachodzą wewnątrz tych pól
Informetria Webometria
Pozyskiwanie/Wyszukiwanie informacji – ISR: „humanizacja” i integracja
Tradycyjna teoria wyszukiwania zorientowana na systemy – IR – Information Retrieval – coraz mniej publikacji i cytowań
„ Humanistyczna” teoria wyszukiwania zorientowana na użytkownika informacji – IS, HIB – Information Seeking and Behavior, Human Information Behavior – coraz więcej publikacji i cytowań
IR i IS połączyły się w jeden obszar – ISR

Podejście naukoznawcze : analiza współczesnej nauki o informacji za pomocą metod info- i naukometrycznych – wyniki badań – TENDENCJE 2
Generalna tendencja integracyjna: dwa dotychczas oddalone pola czyli ISR oraz informetria/webometria także zaczynają się łączyć
Przyczyna: zlewanie się wielu różnych kanałów informacyjnych w jedno medium – Internet

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej – podejście „ze współczynnikiem humanistycznym”
Nauka o informacji w opinii badaczy z jej zakresu
Metoda delficka ( Critical Delphi method)
Przykłady publikacji:
Zins, Chaim (2007). Classification Schemes of Information Science: Twenty-Eight Scholars Map the Field. JASIST vol. 58 nr 5, s. 645-672.
Zins, Chaim (2007). Knowledge Map of Information Science. JASIST vol. 58 nr 4, s. 526-535

Charakterystyka współczesnej nauki o informacji jako dyscypliny naukowej – podejście „postulatywne”
Przykłady publikacji:
Karamuftuoglu, Murat (2007). Information Arts and Information Science: Time to Unite? JASIST vol. 57 nr 13, s. 1780-1793
Zins, Chaim (2006). Redefining information science: from „information science” to „knowledge science”. Journal of Documentation vol. 62 nr 4, s. 447-461

http://www.slideshare.net	48
http://www.malin.net.pl	9
http://webcache.googleusercontent.com	1

Nauka o informacji w XXI wieku

by Sabina Cisek on Nov 20, 2007

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

3 Embeds 58

Statistics

Nauka o informacji w XXI wieku — Presentation Transcript