Co to jest metodologia nauk?

16,974 views

Published on

Published in: Education, Technology
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
16,974
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
75
Actions
Shares
0
Downloads
64
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Co to jest metodologia nauk?

  1. 1. Metodologia nauk Metodologia nauki i nauk. Przedmiot i zakres. Podstawowe pojęcia. Sabina Cisek Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa UJ 2009/2010
  2. 2. Metodologia – wstęp
  3. 3. Co to jest metodologia? <ul><li>Metodologia = teoria metody </li></ul><ul><li>Metodologię można sformułować dla każdej dziedziny </li></ul><ul><li>Są dwie grupy metodologii: te, które dotyczą działania fizycznego i te, które dotyczą działania duchowego (w tym – myślenia) </li></ul><ul><ul><li>(Bocheński, 1992, s. 20, 21) </li></ul></ul>
  4. 4. Co to jest metodologia nauk? <ul><li>Metodologia nauk, w aspekcie pragmatycznym – nauka o metodach działalności naukowej i stosowanych w nauce procedurach badawczych; w aspekcie teoretycznym – nauka o elementach i strukturze systemów naukowych (Encyklopedia PWN http://encyklopedia.pwn.pl/lista.php?co=metodologia ) </li></ul>
  5. 5. Co to jest metodologia nauk? Cd. <ul><li>Ogólna metodologia myślenia naukowego, „omawia ona metody, które znajdują zastosowanie w każdym myśleniu teoretycznym albo przynajmniej w znacznej części nauk. Ta i tylko ta metodologia jest częścią logiki” </li></ul><ul><li>Metodologie specjalne – w ramach poszczególnych nauk </li></ul><ul><ul><li>(Bocheński, 1992, s. 21) </li></ul></ul>
  6. 6. Metodologia nauki i metodologia nauk <ul><li>Metodologia nauki – bada to, co wspólne dla wielu nauk (dyscyplin naukowych) </li></ul><ul><li>Metodologia nauk – bada osobliwości poszczególnych dyscyplin </li></ul><ul><ul><li>(Bronk, 1992, s. 354) </li></ul></ul>
  7. 7. Nauki o nauce, nauki o wiedzy <ul><li>Epistemologia (inne nazwy – gnoseologia, teoria poznania), filozofia nauki, logika, metanauka, metodologia nauk, socjologia wiedzy, teoria nauki – pojęcia, wzajemne relacje </li></ul><ul><li>Metanauka = nauka, której przedmiotem jest nauka (Bobrowski, 1999, s. 19) </li></ul>
  8. 8. Metodologia a logika <ul><li>Metodologia ogólna = „ta część logiki, która dotyczy zastosowania praw logicznych do praktyki myślenia” (Bocheński, 1992, s. 11) </li></ul><ul><li>„Metodologia jest (…) teorią zastosowania praw logiki do różnych dziedzin” (Bocheński, 1992, s. 20) </li></ul>
  9. 9. Czym zajmuje się metodologia nauk?
  10. 10. Zobacz też <ul><li>Prezentacja „Co to jest metoda” </li></ul><ul><li>Prezentacja „Co to jest nauka” </li></ul>
  11. 11. Metodologia nauk bada: (1) wybrane aspekty nauki w sensie czynnościowym <ul><li>Metodologia nauk nie prowadzi badań empirycznych „w terenie”, nie obserwuje rzeczywistych, konkretnych naukowców przy pracy (A) </li></ul><ul><li>Metodologia nauk pyta o procedury, schematy postępowania akceptowane w nauce w ogóle i w poszczególnych dyscyplinach naukowych (B) </li></ul><ul><ul><li>jako źródła poznania, wiedzy </li></ul></ul><ul><ul><li>jako sposoby uzasadniania stwierdzeń, wiedzy </li></ul></ul><ul><li>Pytanie – skoro metodologia nie zajmuje się (A), to skąd właściwie wie jakie są (B)? </li></ul><ul><ul><li>Nie wie, postępuje apriorycznie, jest działem logiki, zajmuje się metodami poprawnego myślenia w ogóle, m.in. bada wnioskowanie od zdania do zdania, mówi raczej o tym jakie powinny być właściwe metody prowadzące do wiedzy uzasadnionej (Bocheński, 1992, s. 20-25) </li></ul></ul><ul><ul><li>Odnosi się do nauki jako mega-faktu, rzeczywiście istniejącego (Bocheński, 1992, s. 139-142) </li></ul></ul>
  12. 12. Metodologia nauk bada: (1) wybrane aspekty nauki w sensie czynnościowym cd. <ul><li>Strategie, metody i techniki badawcze i naukowe </li></ul><ul><ul><li>Metoda naukowa w ogóle , co ją charakteryzuje i odróżnia od innych sposobów postępowania, poznania (metodologia ogólna) </li></ul></ul><ul><ul><li>Metody naukowe stosowane we wszystkich dyscyplinach bądź w większości dyscyplin (metodologia ogólna) </li></ul></ul><ul><ul><li>Metody w poszczególnych naukach (metodologia specjalna) </li></ul></ul><ul><li>Pytanie – czy tylko metody wyidealizowane, tj. rozumiane jako „przepisy”, schematy, wzorce postępowania czy również ich konkretne realizacje </li></ul><ul><ul><li>Na przykład – czy tylko cechy, wartość poznawcza, właściwy sposób przeprowadzenia metody analizy i krytyki piśmiennictwa jako takiej, by była akceptowana jako źródło poznania w nauce o informacji, czy także jej konkretne realizacje (powiedzmy – czy wystarczy oprzeć się na piśmiennictwie polsko- i anglojęzycznym) </li></ul></ul>
  13. 13. Metodologia nauk bada: (2) wybrane aspekty nauki w sensie wytworowym, tj. wiedzę naukową <ul><li>Starsze podejście, m.in. Koło Wiedeńskie, 1. połowa XX wieku – Metodologia skupia się przede wszystkim na zdaniach – hipotezach, prawach, twierdzeniach, sądach; zdaniach obserwacyjnych i teoretycznych </li></ul><ul><ul><li>Stąd – metodologia traktowana jak dział logiki </li></ul></ul><ul><li>Nowsze podejście, m.in. Kuhn, Lakatos, Quine – metodologia skupia się na strukturach wiedzy – modelach, teoriach, paradygmatach, programach badawczych, całości wiedzy </li></ul><ul><ul><li>(Bocheński, 1992, s. 139-142) (Grobler, 2008, s. 61-91, 267-312) </li></ul></ul>
  14. 14. Metodologia nauk – przykłady problemów <ul><li>Co to jest hipoteza , jak się potwierdza i obala hipotezy? </li></ul><ul><li>Co to jest prawo nauki? Jakie ma funkcje? </li></ul><ul><li>Co to jest wyjaśnianie ? </li></ul><ul><li>Czy istnieją „czyste” fakty ? Jaki jest stosunek obserwacji do teorii ? </li></ul><ul><li>Czym jest metoda naukowa w ogóle, jakie są typy metod ogólnonaukowych, jakie metody są specyficzne dla poszczególnych dyscyplin etc.? </li></ul><ul><li>Czym jest teoria ? Dlaczego jedne teorie zastępują inne? </li></ul><ul><li>Jaki jest cel nauki? </li></ul><ul><li>Jakie są typy nauk ? Czy nauki przyrodnicze i społeczne różnią się z metodologicznego punktu widzenia? Jeżeli tak – na czym polega ich odmienność? </li></ul><ul><li>Na czym polega definiowanie pojęć, terminów? Rodzaje definicji ? Typy pojęć , terminów naukowych? </li></ul>
  15. 15. Metodologia nauk – podstawowe pojęcia <ul><li>Zobacz na przykład (Marciszewski, 2007) http://www.calculemus.org/lect/08metod/6-zestawienie.html </li></ul>
  16. 16. Bibliografia
  17. 17. Bibliografia <ul><li>Ajdukiewicz, Kazimierz (1983). Zagadnienia i kierunki filozofii. Warszawa: Czytelnik. </li></ul><ul><li>Blackburn, Simon (1997). Oksfordzki słownik filozoficzny. Warszawa: Wydawnictwo „Książka i Wiedza”. </li></ul><ul><li>Bobrowski, Ireneusz (1998). Zaproszenie do językoznawstwa. Kraków: Wydawnictwo Instytutu Języka Polskiego PAN. </li></ul><ul><li>Bocheński, Józef M. (1992). Współczesne metody myślenia. Poznań: „W drodze” Wydawnictwo Polskiej Prowincji Dominikanów. </li></ul><ul><li>Bronk, Andrzej (1992). Wielość nauk i jedność nauki (Stanisława Kamińskiego opcje metodologiczne). W: Kamiński, Stanisław. Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Wydanie IV poprawione. Lublin: KUL, s. 345-370. </li></ul><ul><li>Frankfort-Nachmias, Chava; Nachmias, David (2001). Metody badawcze w naukach społecznych. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo s.c. </li></ul><ul><li>Grobler, Adam (2008). Metodologia nauk. Kraków: Wydawnictwo Aureus, Wydawnictwo Znak. </li></ul><ul><li>Hajduk, Zygmunt (2001). Ogólna metodologia nauk. Wydanie II zmienione. Lublin: KUL. </li></ul><ul><li>Kamiński, Stanisław (1992). Nauka i metoda. Pojęcie nauki i klasyfikacja nauk. Wydanie IV poprawione. Lublin: KUL. </li></ul><ul><li>Kołakowski, Leszek (2000). Neutralność i wartości akademickie. W: Tenże, Moje słuszne poglądy na wszystko. Kraków: Wydawnictwo Znak, s. 137-155. </li></ul><ul><li>Krajewski, Władysław (1998). Prawa nauki. Przegląd zagadnień metodologicznych i filozoficznych. Wydanie drugie poprawione. Warszawa: Wydawnictwo „Książka i Wiedza”. </li></ul>
  18. 18. Bibliografia cd. <ul><li>Marciszewski, Witold (2007). Zestawienie wybranych pojęć kluczowych metodologii nauk. http://www.calculemus.org/lect/08metod/6-zestawienie.html </li></ul><ul><li>Nowak, Stefan (1985). Metodologia badań społecznych. Warszawa: Państwowe Wydawnictwa Naukowe. </li></ul><ul><li>Pilch, Tadeusz, Bauman, Teresa (2001). Zasady badań pedagogicznych. Strategie ilościowe i jakościowe. Wydanie drugie poprawione i rozszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”. </li></ul><ul><li>Szaniawski, Klemens (1994a). Kilka uwag o filozofii nauki. W: Tenże, O nauce, rozumowaniu i wartościach. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 48-54. </li></ul><ul><li>Szaniawski, Klemens (1994b). Metoda i twórczość w nauce. W: Tenże, O nauce, rozumowaniu i wartościach. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 68-76. </li></ul><ul><li>Szaniawski, Klemens (1994c). O obiektywności nauki. W: Tenże, O nauce, rozumowaniu i wartościach. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, s. 8-17. </li></ul><ul><li>Tavris, Carol; Wade, Carole (1999). Psychologia. Podejścia oraz koncepcje. Poznań: Zysk i S-ka Wydawnictwo, s. 30-35. </li></ul><ul><li>Dodatkowe publikacje związane z filozofią i metodologią można znaleźć poprzez blog Cisek, Sabina (2008-2009). Methodology and Philosophy of Information Science . http://methodologyphilosophyinfoscience.blogspot.com/ </li></ul>

×