"Metodologia mieszana" w badaniach nauki o informacji i bibliotekoznawstwa

Metodologia mieszana w badaniach nauki o informacji i bibliotekoznawstwa Sabina Cisek Instytut Informacji Naukowej i Bibliotekoznawstwa Uniwersytet Jagielloński Konferencja Kraków, 7-8.06.2010

Spis treści
Metodologia mieszana ( mixed methods research ) ogólnie – krótka charakterystyka – slajd 3
Metodologia mieszana w inib – slajd 13
Wykorzystane opracowania – slajd 20

Metodologia mieszana ( mixed methods research ) ogólnie – krótka charakterystyka

Terminologia
Metodologia mieszana = badania mieszane = mixed methodology = mixed methods research = MMR = mixed methods studies
„ Journal of Mixed Methods Research ” (2007 – )

Trzy strategie badawcze
Metodologia mieszana nazywana jest we współczesnym piśmiennictwie trzecim podstawowym podejściem albo paradygmatem badawczym, obok ilościowego (kwantytatywnego) i jakościowego (kwalitatywnego)

Definicja badań mieszanych
„ Są to dociekania, w ramach których badacz zbiera i analizuje dane, integruje wyniki i wyciąga wnioski używając jednocześnie jakościowych i ilościowych podejść lub metod w pojedynczym projekcie lub programie badawczym” [Tashakkori, Creswell 2007, p. 4].

Definicja badań mieszanych c.d.
Metodologia mieszana w ścisłym sensie – nie wystarczy, by w badaniach współwystępowały metody o charakterze ilościowym i jakościowym, powinny one dodatkowo być zintegrowane , tzn. odpowiadać na to samo pytanie badawcze, wzajemnie się uzupełniać i współkształtować.
Jest tak na przykład, gdy procedury jakościowe prowadzą do sformułowania hipotezy, którą następnie testuje się na sposób ilościowy, albo gdy za pomocą metod jakościowych interpretuje się zgromadzone wcześniej ilościowe dane empiryczne.

Koncepcje pokrewne
Szerokie rozumienie metodologii mieszanej bliskie jest koncepcjom pluralizmu metodologicznego, badań multi-metodycznych ( multhimethod research ) oraz triangulacji.

Najważniejsze pytanie metateoretyczne związane z metodologią mieszaną
Czy w ogóle jest ona uprawniona, tzn. czy rzeczywiście można w jednym projekcie łączyć elementy ilościowe i jakościowe?

Najważniejsze pytanie metateoretyczne … c.d.
Po pierwsze, „terminy jakościowe i ilościowe mają znaczenie wyłącznie symboliczne, ponieważ w badaniach jakościowych stosuje się także pewne obliczenia, w ilościowych dokonuje jakościowej analizy danych” [Pilch, Bauman 2001, s. 267]
Po drugie, CO jest ilościowe bądź jakościowe, czyli CO mamy „mieszać”?
badania w ogóle,
dane empiryczne, materiał badawczy,
metody i techniki badawcze,
strategie badań,
paradygmaty, założenia metodologiczne i filozoficzne

Najważniejsze pytanie metateoretyczne… Odpowiedź: nie .
Jeżeli „ilościowość” bądź „jakościowość” są cechami paradygmatów w szerokim sensie, to opozycja ilościowy – jakościowy opiera się na odmiennych podstawach ontologicznych, epistemologicznych i nawet aksjologicznych, dotyczących natury rzeczywistości, możliwości jej poznania oraz głównych celów i wartości naukowych.
Wówczas metodologia mieszana nie znajduje uzasadnienia, ponieważ prowadzi do sprzeczności.

Najważniejsze pytanie metateoretyczne… Odpowiedź: tak .
Gdy do metodologii w ogóle podchodzimy instrumentalnie , tzn. pojmujemy ją przede wszystkim jako zestaw sprawnych „narzędzi” służących do poznania świata i pomijamy ewentualne spory epistemologiczne i ontologiczne.
Wówczas u podstaw badań mieszanych leżą teza o kompatybilności oraz elementy filozofii pragmatycznej [Johnson, Christensen 2010, dok. elektr. online].
Teza o kompatybilności głosi, iż metody ilościowe i jakościowe są nie tylko niesprzeczne ale i komplementarne, zatem mogą być równocześnie stosowane w jednym badaniu. Postawa taka jest oparta na przeświadczeniu, że rzeczywistość, zwłaszcza społeczną, można poznawać na różne sposoby, a każdy z nich pozwala na uchwycenie innych aspektów badanych zjawisk.
Z kolei zgodnie z pragmatyzmem, w uproszczeniu, wszystko co efektywnie „działa” i prowadzi do interesujących i trafnych wyników powinno być wykorzystane, niezależnie od jakichkolwiek założeń, w tym – filozoficznych. Problem badawczy jest zdecydowanie ważniejszy niż wtórne wobec niego konkretne metody i techniki badań .

Metodologia mieszana w inib

Mixed methods research w inib
Metodologia mieszana funkcjonuje również w nauce o informacji i bibliotekoznawstwie, aczkolwiek w ograniczonym zakresie, zarówno jeżeli chodzi o dyskusję teoretyczną, jak i bezpośrednie wykorzystanie w badaniach empirycznych.
Na podstawie artykułu Rayi Fidel (2008). Are we there yet?: Mixed Methods Research in Library and Information Science oraz badań własnych

Mixed methods research w inib – badania własne
Przedmiotem poszukiwań były publikacje z zakresu inib w dowolny sposób nawiązujące do metodologii mieszanej, tj. zawierające zarówno refleksję teoretyczną, jak i sprawozdania z konkretnych badań empirycznych na niej opartych.
Przeszukane zostały (kwiecień 2010) międzynarodowe bazy danych LISTA, SSCI, repozytorium dziedzinowe E-LIS a także rodzima Polska Bibliografia Bibliologiczna.

Mixed methods research w inib – badania własne c.d.
Odnalazłam 49 opracowań, w których pojawił się jakikolwiek aspekt szeroko rozumianych badań mieszanych.
Najstarszy z tekstów pochodzi z 1996 roku, zdecydowana większość (36) wydana została w latach 2007-2010 .
Tylko dwie prace okazały się dedykowane kompleksowej refleksji teoretycznej nad analizowanym podejściem .
Są to artykuł Rayi Fidel [2008] oraz opracowanie na temat badań mieszanych w południowoafrykańskim bibliotekoznawstwie i informatologii w latach 2002-2008 [Ngulube, Mokwatlo, Ndwandwe 2009].

Mixed methods research w inib – badania własne c.d.
Jeżeli chodzi o szczegółowe badania empiryczne , to zdecydowanie dominowało zastosowanie metodologii mieszanej w odniesieniu do użytkowników informacji , ich potrzeb, zachowań, barier oraz kompetencji informacyjnych (Information Literacy) – co najmniej dwadzieścia publikacji.
Innymi studiowanymi w ten sposób zagadnieniami były – po kilka opracowań – ewaluacja i poprawa jakości usług bibliotecznych i informacyjnych, wykorzystanie elektronicznych źródeł i nośników informacji w edukacji, wybrane zagadnienia bibliotekarstwa publicznego i szkolnego, kształcenie bibliotekarzy i profesjonalistów informacji, społeczności wirtualne i dzielenie się wiedzą w Internecie i inne.

Potencjalne korzyści poznawcze metodologii mieszanej w inib
Najważniejsza – sposobność uchwycenia badanych ludzi, obiektów, procesów i zjawisk w ich naturalnej wielowymiarowości, z różnych punktów widzenia
Możliwość przekroczenia ograniczeń narzucanych przez poszczególne procedury badawcze
Wyższy poziom kontroli zgromadzonych danych empirycznych, ich selekcji oraz interpretacji, dzięki triangulacji, czyli wzajemnemu „sprawdzaniu się” metod badawczych o odmiennej proweniencji

Potencjalne korzyści poznawcze metodologii mieszanej w inib c.d.
Szczególnie nadająca się do badań użytkowników bibliotek i informacji
Może także być przydatna generalnie w nauce o informacji, ponieważ przedmiot i pole badawcze tej dyscypliny są niejednorodne i obejmują byty o różnym statusie – materialne (nośniki, sprzęt), psychiczne (potrzeby informacyjne), idealne (informacja jako taka), które należy badać na różne, komplementarne wobec siebie i wzajemnie uzupełniające się sposoby

Wykorzystane opracowania
Cisek, S. (2009). Nauka o informacji na świecie: badania metanaukowe. W: Degen, D. (red.), Fedorowicz, M. (red.). Od książki dawnej do biblioteki wirtualnej. Przeobrażenia bibliologii polskiej. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, s. 47-56. [Preprint dostępny online: http://eprints.rclis.org/archive/00012699/ ]
Clark, V. L; J. W. Creswell (2008). The Mixed Methods Reader. Thousand Oaks, CA: Sage Publications.
Creswell, J. W., dok. elektr. (2008). Mixed Methods Research. [In:] The Sage Encyclopedia of Qualitative Research Methods. Sage Publications. http://sage-ereference.com/research/Article_n269.html [odczyt: 04.09.2009]
Fidel, R. (2008). Are we there yet?: Mixed Methods Research in Library and Information Science. Library and Information Science Research No. 30, p. 265-272.
Greene, J. C. (2008). Is Mixed Methods Social Inquiry a Distinctive Methodology? Journal of Mixed Methods Research Vol. 2 No. 1, p. 7-22.
Grobler, A. (2008). Metodologia nauk. Kraków: Wydawnictwo Areus, Wydawnictwo Znak.
Johnson B.; L. Christensen dok. elektr. (2010). Chapter 14. Mixed Research: Mixed Method and Mixed Model Research. http://www.southalabama.edu/coe/bset/johnson/lectures/lec14.pdf [odczyt 26.04.2010]
Johnson, R. B.; A. J. Onwuegbuzie; L. A. Turner (2007). Toward a Definition of Mixed Methods Research. Journal of Mixed Methods Research Vol. 1 No. 2, p. 112-133.

Wykorzystane opracowania c.d.
Myers, M. D. dok. elektr. (2010). Qualitative Research in Information Systems. www.qual.auckland.ac.nz [odczyt: 15.04.2010]
Ngulube, P.; K. Mokwatlo; S. Ndwandwe (2009). Utilisation and Prevalence of Mixed Methods Research in Library and Information Research in South Africa 2002-2008. South African Journal of Library and Information Science Vol. 75 Issue 2, p. 105-116.
Pilch T.; T. Bauman (2001). Zasady badań pedagogicznych. Wydanie drugie poprawione i rozszerzone. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie „Żak”.
Soroko, E., dok. elektr. (2008). Jak pisać dysertację jakościową? Wybrane zasady raportowania badań jakościowych. http://www.staff.amu.edu.pl/~soroko/wp-content/uploads/2008/03/_art-jak-pisac-dysertacje-jakosciowa.pdf [odczyt: 03.04.2010]
Tashakkori A.; J. W. Creswell (2007). Editorial: the New Era of Mixed Methods. Journal of Mixed Methods Research Vol. 1 No. 1, p. 3-7.
Weber, R. (2004). The Rhetoric of Positivism Versus Interpretivism: A Personal View. MIS Quarterly Vol. 28 No. 1, p. iii-xii.

"Metodologia mieszana" w badaniach nauki o informacji i bibliotekoznawstwa

by Sabina Cisek on Jun 08, 2010

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 6

Statistics

"Metodologia mieszana" w badaniach nauki o informacji i bibliotekoznawstwa — Presentation Transcript