Ikt laburpenak

395 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
395
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
42
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ikt laburpenak

  1. 1. IKT LABURPENAKSABA TaldeaHona hemen, kurtsoan zehar landutako gaiekinerlazionaturiko liburuxken laburpenak. Guztiakdokumentu batean txertatu dituguSara Mansilla, Beñat Martiarena, Amaia Martin, AneMujika eta Mikel Motos2013, urtarrila
  2. 2. AURKIBIDEA1. CÓMO ENFRENTARSE A LOS JETAS Y A LOS PASOTAS........................................ 42. LA SOCIEDAD DE LA INFORMACIÓN, LAS TECNOLOGÍAS Y LA EDUCACIÓN .... 73. LA TECNOLOGÍA EDUCATIVA COMO DISCIPLINA PEDAGÓGICA ........................ 104. MARCO ESTRATÉGICO DE EUSKADI ANTE LA SOCIEDAD DE LAINFORMACIÓN EN LA ESCUELA. .................................................................................... 115. POLÍTICAS EUROPEAS SOBRE BUENAS PRÁCTICAS SOBRE TIC EN LAESCUELA. ............................................................................................................................ 126. DE TECNOLOGÍAS DE LA INFORMACIÓN Y LA COMUNICACIÓN A RECURSOSEDUCATIVOS ...................................................................................................................... 137. LA TECNOLOGIA EDUCATIVA EN UN MUNDO TECNOLOGIZADO ....................... 158. ESCUELA 2.0: ¿ALGO MÁS QUE UNA ETIQUETA? .................................................. 169. ORGANIZACIÓN EDUCATIVA DE LOS MEDIOS Y RECURSOS TECNOLÓGICOS............................................................................................................................................... 1610. ESKOLA 2.0 .................................................................................................................... 2111. HARDWARE ETA SOFTWARE .................................................................................... 2312. TEKNOLOGIA ETA IKASKUNTZA PENTSAMENDUARENTZAK ESKOLETAKOIKASGELETAN..................................................................................................................... 2413. IKASKUNTZA KOLABORATIBOAK ETA IKT-AK ....................................................... 26 2
  3. 3. 14. ZER DA WEB 2.0? HEZKUNTZARAKO BURUTAPENAK, TEKNOLOGIA ETAINPLIKAZIOAK ..................................................................................................................... 3215. APRENDIZAJE COLABORATIVO APOYADO POR COMPUTADOR: UNAPERSPECTIVA HISTÓRICA. ............................................................................................. 3616. HEZKUNTZA OBJEKTU DIGITALEN DISEINU ETA GARAPENA: PROGRAMAINSTITUZIONALAK. ............................................................................................................ 4017. HOD “HEZTEKO OBJEKTU DIGITALA” ...................................................................... 41 3
  4. 4. CÓMO ENFRENTARSE A LOS JETAS Y A LOS PASOTAS Maiz, ikastean zuk bezain beste interes duten lankideak aurkituko dituzu.Noiz behinka, ordea, zailtasunak sortzen dituztenak ere bai. Jarraian zenbaitaholku praktiko aipatuko zaizkizu egoera horri aurre egiteko. Hasteko, imajina ezazu 3 lankide dituzula: Maria, Enrike eta Diego. Marialangilea da, ez da bereziki ona arazoak argitzen, baina asko saiatzen da etabeti prest dago gauzak egiteko, hala nola irakasleari laguntza eskatzeko. Enrikehaserrarazlea da. Mutil hona da baina inoiz ez du bere lana egokia izan dadinesfortzurik egiten. Lan bat erdipurdi entregatzeko arazorik ez du, ezta astebukaera telebista ikusten pasatzen duela onartzekorik ere. Azkenik, Diego,lehen momentutik arazo bat izan da. Ikus ditzagun Diegok egiten dituen hainbatgauza: Lehen bilerak iragartzean Diego ez zen azaldu, lanpetuta zegoela esanaz. Gutxitan entregatzen du lanaren bere zatia, eta egiten duen gehienetan gaizki dago. Begi bistakoa da denbora minimoa eskaintzen diola lanari. Inoiz ez du telefonoa hartzen. Aurpegira esatean, inongo deirik ez duela jaso dio. E-mail bat bidaltzean ez duela erantzun dio lanpeturik zegoelako. Bileretara askotan ez da joaten. Joango dela zin egiten du baina ez du betetzen. Ondo idazteko gai da, baina ez du inoiz ganorazko lan bat entregatzen. Borradoreak galtzen ditu, ez du errepasatzen, datuen tablak ahazten ditu edo benetako lardaskeriak egiten ditu, hala nola ekuazioak eskuz idatzi. Ahalik eta lan gutxien ematen zaio entregatzeko azken datan dena ondo egon dadin. 4
  5. 5. Etengabe kexatzen da aste neketsu edo liburu eta irakasleetaz. Hasieran pena ematen zizun, baina orain Diego zuetaz aprobetxatzen ari dela pentsatzen hasia zara. Bere lanarekin dituzuen arazoak aipatzean, bere buruarekiko segurtasunarekin erantzuten du. Arazoak besteen erruz direla dio. Hain konbentzituta dio askotan arrazoi duela pentsatu duzula. Azkenean, irakaslearengana joatea erabakitzen duzue. Talde osoarenaurrean, irakasleak Diegori galdetu eta honek era zintzo eta sinesgarri bateanezer ulertzen ez duela erantzuten dio. Irakasleak arazoa komunikazio falta deladio. Enrike, Maria eta zu lanpetuta eta minduta zaudetela ikusten du eta Diegozer esan ez dakiela. Irakasleak denen errua dela dio (Diegorena gutxien,agian). Ondorioa: Zure lankideek eta zuk duzue Diegoren karga guztia. Zuen notaberberak lortzen ari da bere lanaren zatia egin gabe. Hori bai, irakaslearenaurrean denok gaizki uztea lortu du.Taldeak gaizki egin duena: Ixiltzea Lehenengo momentutik arazo guztiak ixildu eta lana bukatzera mugatuzarete. Aurpegia dutenek, taldearengatik edozer egingo duzula dakite. Gainera,geroz eta gehiago arduratu orduan eta gehiago aprobetxatuko dira Unibertsitateikasketetan eta bizitzan. Horrelakoak ixiltzen pertsona hauek diren bezalakoakizaten laguntzen ari zara.Taldeak egin izan behar lukeena: errebotatu Garrantzitsua da arazoetaz kexatzea, ondorioak berak ordaindu ditzan etaez zuk. Ez onartu inoiz aurpegia duen baten akusazio, kexa edo kritikarik.Erakutsi onartu ditzakezun jokaerek muga dutela. Ikus dezagun taldeak eginizan behar lukeena: 5
  6. 6. Bileretako asintentzia faltek axolagabe bat dela jakinarazi behar zintuzten. Kritikei kontra eginaz eta etxera joateko presaka azaldu zen? Hauek ezaugarri nahastezinak dira. Norbaitek esan beharko lioke bileretarako denbora aurkitu ezean irakaslearekin hitz egin beharko lukeela. Diegok bere zatia egin ezean, lanean ez da bere izenik jarriko. ( Zailtasunak kasualak badira, laguntza eskeiniko zaio). Irakasle askok onartzen dute taldeko kide bat bota ezkero, lana berak bakarrik egitea. Irakasleari planteatu erabaki hau. Kalitaterik gabeko lan bat ematean, ez dela egokia esan behar zaio, eta ondorioz, bere izena ez dela lanean agertuko. Bere kexek ez dute axola: zuen posizioan mantendu. Jarraitzen badu, irakasleari erakutsi bere lana. Hasieratik egin hau dena, ez utzi Diegori bentaja hartzen ( kurtso erdialdean, denok frustraturik eta erreakzionatzeko denborarik gabe zaudetenean). Deiei erantzun ezean, ez galdu denbora. E-mailak egokiak dira bidali direla frogatzeko (irakasleari kopia bat bidaltzeak ondorio positiboak ditu). Diego bezalako jendea manipulatzaile handia da. Bere arazoek amaierarikez dutela ohartzean, kurtso amaiera izango da eta datorren kurtsoan bestetalde batekin berdina egiteko prest egongo da. Gelditu manipulazio hauekahalik eta azkarren. Enrike, axolagabea. Diegotaz hitz egin dugun arren, Enrikek ez du bere lanaren karga asumitu.Gogoratu zu zeu nekaturik eta motibaziorik gabe zaudenean telebistarenaurrean esertzen zaren momentua (axolagabe bat zer den hobeto ulertudezakezu orain). Enrike bezalako pertsonei aurre egiteko onena Diegorekinbezala jokatzea da. Axolagabeak aurpegia dutenak bezain manipulatzaileak ezdiren arren, zure mugak proban jarriko dituzte. Inoiz ez zait gustatu jendeak egin behar duena esatea. 6
  7. 7. Eztabaidak gustuko ez dituen horietako bazara, ondo etorriko zaizuaurpegia duten eta axolagabea den jendea taldean izatea, zure izaerakoelementu garrantzitsu bat landuko baituzu: sendotasuna. Aurrerago, bizitza pertsonal eta profesionalean. Axolagabeak onberak dira nolabait esateko. Egoera normaldu ahal izangoduzu maiz, eta lagunak izatera ere iritsi daitezke. Aurpegia dutenak, ordea, osoezberdinak dira: min handia egin dezakete.LA SOCIEDAD DE LA INFORMACIÓN, LAS TECNOLOGÍAS Y LA EDUCACIÓN (Manuel Area Moreira) Informazio gizarteari buruzko hitzaldiak XX.mendearen azken laurdenean eta herrialde garatuenetan kokatzen da “hirugarren industrializazio iraultza” deiturikoa. Produkzio ekonomikoaren estruktura eta prozesuak goitik behera aldatzea ekarri zuen eta gaur egun ere eragina du. Informazioaren digitalizazioa gaur egungo iraultza tekniko-kulturala da. Honez gain, globalizazioa egungo fenomeno historiko esanguratsuenetakoa da. Teknologien agerpena baino askoz ere lehenago eratzen hasi zen prozesua da (Asia, Hego Amerika edo Afrikatik Europara eraginkortasun handiz ekarri ziren lehengaiak XVIII eta XIX.mendeetan). Teknologiak ez dira globalizazioaren kausa, prozesu honen azkartasun motore bezala jokatzen dute.Informazio gizarteari buruzko hitzaldiak: Hitzaldi merkantilista. Hazkuntza ekonomiko handian eta teknologia digitaletan oinarritutako merkatu bat da informazioaren gizartea. 7
  8. 8. Hitzaldi kritiko-politikoa. Teknologia digitalek giza-,sozial- garapenaren zerbitzuan egon behar dute, eta ez mundu kapitalistako korporazio industrial handien interesen arabera kontrolatuta. Hitzaldi teknozentrista. Teknologia digitala ongizatez beteriko gizarte eraginkorrago baten panazea bezala ageri da. Hitzaldi apokaliptikoa. IKT-ek kulturaren modelo humanistaren eta modernitatearen idealen eta baloreen amaiera dakartzate. IKT-en efektu sozial eta kulturalen argitasunak eta itzala.Teknologia digitalen alderdi atsegina: Efektu esanguratsuenetako bat pertsonen arteko komunikazioa hobetzen duela da, lekuak eta denborak zerikusia izan gabe. Komunikazioa sinkronikoa ( bat-batekoa) edo asinkronikoa ( mezua bidali eta denbora bat pasa ostean jasotzen da) izan daiteke. Bestalde, teknologiek informazio kantitate handia eskeintzen digute, informazioz betetako gizarte batean bizi gara. Honi esker, gure inguruko informazioaz gain kanpokoaz ere jakin dezakegu, eta sare ezberdinen bidez liburutegi, zentro, instituzio eta asoziazio ezberdinak bisitatu ditzakegu. Beste efektu aipagarri batzuk azkartasuna eta eraginkortasuna dira. Gaur egun, edozein momentuan kontsultak edo transferentziak egin ditzakegu, Internet zerbitzua izanez gero.Teknologien alde txarrak: Gure gizartea teknologiaren menpe dagoela esan beharrik ere ez dago.Makina digitalik gabe ez dabil. Honen ondorioz: birus edo akats informatikoposibleei beldurra, ziberterroristen erasoei ere bai, hainbat serbidoreeierasoak... Bestalde, komunikazioenganako kontrola aipatu behar da. Herrialdegehienetako gazteek arropa berdina jazten dute, musika berdina entzun,jolasak, pelikulak...hau da, komunikazio baliabideei dagokienez esperientzia 8
  9. 9. berberak dituzte. Gainera, teknologia berriak eta informazioa eskuratzeko posibilitatematerialen menpe gaude. Teknologia dutenen eta ez dutenen artekoezberdintasun honi “ebaki digitala” deitzen zaio.Teknologiaren nonahikotasunak sorturiko ikaskuntza arazoak Teknologia berrienganako egokitzapena oso azkar eman da. Honek teknologiaren alorrean konpetentzia instrumental, cognitibo eta jarrerak eskuratzeko esfortzu handia eskatu du eta abiadura bizian. Egin ezean, “analfabeto teknologikoak” izan gintezke. Gainera, hainbesteko informazio kopuruak desinformaziorantz eraman gaitzake, hau da, geroz eta informazio gehiago izan informazio horrek esanahia galtzen du. Ondorioz, pertsonak beharrezkoa ez dena eta nabarmena edo garrantzitsuena dena bereizten hezi behar dira. Bestalde, teknologia berriek modelo zaharrarekin hausten dute; irudia, soinua, hipertestua publikazio forma ezberdinean azaltzen dira. Forma tradizionalak sekuentzialak diren bezala ( pelikula bat, liburu bat...), teknologia berriek informazioa ez dute sekuentzialki almazenatzen. Beste aldaketa bat lanbideetako formazioan eman da. Forma eta estruktura berriak sortu dira, herremienta eta instrumentu gehiago daude eta lan baldintzak hobetu dira kasu askotan ( etxean lan egitea ), baita lanpostu gehiago sortu ere ( diseinu grafikoa, programadoreak...). Hezkuntza sisteman oso mantso sartu dira teknologia berriak, gizartean oso azkar moldatzen ari ziren bitartean. Eskola askok oraindik ez dute nahiko teknologia. Hezkuntzaren erronkak teknologia digital berrien aurrean 9
  10. 10. Hezkuntza-,eta kultur-sisteman teknologia berriak integratzea,kurrikulumeko eduki kulturalak birplanteatuz. Honek inbertsio ekonomiko handiaeskatzen du. Hezkuntzan helburu eta metodoak berrestrukturatu. Rol berriak irakasleetaikasleentzat. Informazioa zabaldu ordenadoreen sareen bidez: teleformazioa. Hezkuntza ez-formalaren ekintzak garatu: alfabetizazio teknologikoa garapen sozial eta komunitariorako. Formazio okupazionala errebisatu eta birplanteatu teknologia berriek eragindago exigentzia soziolaboralen aurrean. LA TECNOLOGÍA EDUCATIVA COMO DISCIPLINA PEDAGÓGICA (Manuel Area Moreira) Teknologia hezitzailearen eraiketa disziplina pedagogiko bezala XX.mendean. Jatorria. 40. hamarkadako formazio militar estatu batuarra. 50 eta 60. hamarkadan. Ikus-entzunezkoarenganako lilura eta influentzia konduktista. 70.hamarkadan. Enfoke tekniko-razionala irakaskuntzaren diseinu eta ebaluaziorako. 80 eta 90.hamarkadan. Irakaskuntzarenganako perspektiba teknokrataren krisia eta teknologia digitalen aplikaziorako interesa sortzea. XXI. Mendearen hasiera. Eklektizismo teorikoa eta tesis postmodernoen influentzia. Teknologia hezitzailearen birkontzeptualizazioa perspektiba multidisziplinar eta zientzia sozialen kritika batetik. 10
  11. 11. Gaur egun, Teknologia hezitzaileen ikerketa alorra IKT-en eta hezkuntzaren erlazio eta interakzioak dira. Tesi hau modu kritiko eta arrazional batean onartzeak zera esan nahi du, edozein hezkuntza arazo posizio teknikoaz gain posizio ideologikotik ere begiratu behar dela, hezkuntzaren esanahi eta gizartearen aldaketen alderditik. Teknologia hezitzailea Espainian. Bere jatorria eta garapenaren errepaso labur bat. Teknologia hezitzailea “Ley General de Educacion” (1970)-en bitarteziristen da Espainira, baita ICEen ( Institutos de Ciencias de la Educación) etahonen “Tecnología Educativa” deituriko banaketen bitartez, ikus-entzunezkoakirakaskuntzan erabiltzeaz arduratzen direnak. Era berean, disziplina honiburuzko hainbat liburu argitaratzen hasten dira eta pixkanaka-pixkanakapedagogoen formazio planetan sartzen hasten da. 80.hamarkadan, Hezkuntza Ministerioak bideraturiko hainbat programahezitzaileri esker bultzada handia ematen zaio alor honi, baita hainbatkomunitate autonomoetako planei esker, ordenagailuak eskola-sistemansartzeaz arduratzen direnak (“Plan de Informática Educativa”, “Plan Vasco deInformática Educativa”...). MARCO ESTRATÉGICO DE EUSKADI ANTE LA SOCIEDAD DE LA INFORMACIÓN EN LA ESCUELA. (Daniel Losada Iglesias) Gizartearen eraldaketak hainbat izan dira XX. mendetik baina azkenurteotan aldaketa horiek oso nabarmenak izan dira. Aldaketa nabarmenhorietako nagusiena informazio eta komunikazio teknologiek hartu dituztenbalorea izan da. 11
  12. 12. Tresna hauek eskola ingurunean sartzeko abiapuntua Europan hasi zen1994an Bangemann informearekin eta ordutik ekimen edo poiektu desberdinakjarri dira martxan Europa mailan: Europa la vanguardia de la comunicación (1996); Estrategia Lisboa(1999);eEurope (2000); Elearning eContenidos (2000); eta Iniciativa2010(2005). Europa mailan, eEuropa (2000) proiektua martxan zegoela EspainianPlan Info XXI (2000) proiektua jarri zen martxan. Ondoren hurrengo ekimenaksortu ziren, baina Espainia mailan: Comision Soto (2003); Educación.es (2004);Avanz@ (2005); LOE (2006);Avanz@; eta Escuela 2.0 (2009-2013). Europa eta Espainia mailan informazio eta komunikazio gizarteaeraikitzen ari zirenez, Euskadin ere horrelako gizartea eraikitzeko beharrazegoen. Horretarako ondorengo proiektuak sortu ziren: Iniciativa 2000 tres(1999); Plan premia (2000-2004);PESI (2002); Plan premia II (2004tik aurrera);Dekretua 175/2007(2007); Premia III (2009); PESI II (2010); Modelo demadurez tecnológica de centro educativo (2010); ESKOLA 2.0 (2010)etaGaratu plana (2010). Nahiz eta proiektu guzti hauek izen desberdinak eduki, guztien helburuorokorra IKT-ak hezkuntza eremuan sartzea da, hau da, tresna berri hauekeskolan sartu eta ikasteko eta irakasteko tresna ezinbestekoak bihurtzea. POLÍTICAS EUROPEAS SOBRE BUENAS PRÁCTICAS SOBRE TIC EN LA ESCUELA. (Joaquín Paredes Labra) Gizartean aldaketak ematen diren einean, hezkuntza politikak aldatubeharra izan du. Horregatik, IKT-ak hezkuntza sisteman sartzeko ekimena 12
  13. 13. hausnarketa garaikidea dela esan daiteke. 70eko hamarkadan eman zen IKT-ak hezkuntza sisteman sartzearen sorrera. Ordutik, behar desberdinak sortzenjoan ziren eta horregatik helburu desberdinak zituzten tresnak sortzen joanziren. Informazio eta komunikazio teknologien erabilera egokia eskolan zeindiren zehaztuko dituzten politikak ondorengo hiru alderdien araberakoa izangodira: Herrialde bakoitzak IKT-en inguruan jarraitzen dituen prozedurak, erabiltzen dituen ezagutzak eta emaitzak ebaluatzeko erabiltzen dituzten irizpideak. IKT-en arrakastan eragiten duten politiken berrikuntzak. Erabiltzaileek sortzen dituzten berrikuntzak nola erantzuten dieten hezkuntza sistemak eskatzen dituen behar berriei. Nazio bakoitzak dituen politikekin alderatuta, Europak proposatu dituen politikak desberdinak eta anitzagoak dira, elkarbizitza eraikitzeko politikak, enpresa, gizarte eta politika pedagogikoak barnean hartzen dituelako. DE TECNOLOGÍAS DE LA INFORMACIÓN Y LA COMUNICACIÓN A RECURSOS EDUCATIVOS (Juana Mª Sancho Gil) IKT-ak gure gizarteko ezinbesteko hezkuntza baliabide bihurtu diraazken urteotan. IKT-ak gure bizitzan sartzeak hiru ondorio nagusi izan dituzte:interesen egituraren aldaketa, sinboloen esanahien aldaketa etakomunitatearen berezko izatearen aldaketa. Teknologia hauek bizitzako alderdiasko eraldatu diztuztela bistakoa da, baina aldaketa hauek ez dira beti onerakoizan. 13
  14. 14. Hezkuntzan ere izan dute eragina aldaketa hauek. IKT-ak arlo honetansartzearen zailtasun nagusiena irakaskuntza motan aurkitzen da, hau da,irakaslearengan zentraturiko irakaskuntzan. Arazo honetatik abiatuz,nazioarteko organismo ezberdinek, ikasleria gizarterako hezi behar delaadierazi dute, horretarako irakasle prestatu eta osatuak egon behar direlaazpimarratuz. Prestakuntza honen beharrak IKT-en inguruan hutsune pedagogikoaegotea ekarri du, izan ere, irakasle askok ez dituzte behar bezala erabiltzentresna hauek, beraien usteen eta erabilpen mailaren arabera soilik erabiltzenbaitituzte. Jarrera hauek, XX.mendetik martxan jarrita dagoen eskolarengarapena oztopatzen dute. Hala eta guztiz ere, auzi nagusiena IKT-ez haratago doa, eskolareneraldaketaren bila. Horretarako, heziketa prozesua bultzatuko duten materialaketa ikasketa inguruak garatzeko aukera egon behar da; baita ariketakognitiboak ikasteko aukera ere; eta eskolan nahiz etxean IKT aplikazioakerabiltzeko aukera ere eman behar da. Badira IKT-ak eskolan sartzeko programa ezberdinak. Horietako batSchool + delakoa da. Programa honek ikastetxeetako pedagogian etateknologian aldaketak egitea du oinarri, eta ikaskuntza-irakaskuntza prozesuainguru birtualean kokatzen ditu. IKT-ak berrikuntza pedagogikoaren motore izan daitezen, heziketazentroek baliabide teknologiko egokiak izan behar dituzte, eta irakaskuntza-ikaskuntza prozesuan tresna berriak erabili behar dira. Honez gain, irakaslearenelkar-ekintza zabaldu behar da, eta ikasleek beren heziketa gauzatzekogaitasuna izan dezaten inbertitu behar da. 14
  15. 15. LA TECNOLOGIA EDUCATIVA EN UN MUNDO TECNOLOGIZADO (Juana Mª Sancho Gil) Teknologia Hezitzailearen ikasgai zabala aztertzerakoan Teknologiakontzeptua aztertu behar da. Hau, tresna, tramankulu gisa hartu dezakegu edojakintza zientifiko bezala. Jakina da Informazio eta Komunikazio Teknologiek azken urteetan izanduten garapena eta Teknologia Hezitzailea ikusteko modua ere aldatu egindute. Teknologia Hezitzailea IKT-etan erabiltzeak hainbat ondorio izan ditu:hezkuntzaren ikuspuntua galtzerainoko arriskua, antsietate teknologikoarensindromea ugaltzea, hezkuntzaren erredukzionismoa, teknologian oinarritutakohezkuntza alorrean emandako berrikuntzen porrota eta hezkuntzaren arazoenlekualdatzea izan dira aipagarrienak. Azken urteotan, IKT-ak hezkuntzan txertatzen ari direnetik, hezitzaileek(eta batez ere Teknologia Hezitzaileko sailekoek) balore edukatibo handiaheman diete tresna hauei. Kontuan izan beharrekoa da IKT-ei ez zaielahezkuntzan karga handiena eman behar, garrantzia eta eraginkortasuna duenarren bestelako eta orain arteko proiektu hezitzaileei ere beren iniziatibahartzen utzi behar zaielako. 15
  16. 16. ESCUELA 2.0: ¿ALGO MÁS QUE UNA ETIQUETA? (Juana M. Sancho Gil) XX.mende erditik hona, hezkuntza arazoak dagoeneko dauzkagunherramintekin konpondu izan ditugu, baita behar berriak ezartzeko ere.Idazlearen ustetan, autonomia falta izugarria dago, bai intelektual, politiko,ekonomiko eta teknologikoki hezkuntzaren arloan. Heziketa proposamenengarapena galarazten duen gabezia da, herramienta, teknologia, metodologiaberriei lekua uzten ez diena. Gaur egun, modernoa den guztia teknologia digitalarekin erlazionatutadago eta 2.0 da. Aplikazio ezberdinak dira, informazioa elkarbanatzea erraztendutenak: web komunitateak, web zerbitzuak, web aplikazioak, bideo zerbitzuak,wikiak, blogak...Web 2.0 batek beste usuarioekin gauzak elkarbanatzeaeskeintzen du eta web orriko materiala aldatzeko edo materialari buruziruzkinak egiteko aukera dago; web orri ez-interaktiboetan, ordea, informazioapasiboki begiratu besterik ezin dute egin. ORGANIZACIÓN EDUCATIVA DE LOS MEDIOS Y RECURSOS TECNOLÓGICOS (Jesús Valverde Berroscoso) Sistema hezitzaile modernoen ustetan, eta hauen administrazioakdiseinaturiko politika hezitzaileen bitartez, IKT-ek ikasleengan zentratutakometodologia bat bideratu dezakete. Hauen ustetan, Eskolan ezarritakoTeknologiak gidatzaileak izan baino posibilitatzaileak dira, hau da, IKT-akbeharrezkoa den aldaketa edukatiboa emateko bide gisa ikusten dituzte, baitaberrikuntza didaktikoak onespena eta gauzatzeko aukerak lortuko dituenmekanismo bezala. Hala ere, IKT-ak eskolan txertatzea ez da lortuko instituzio bakoitzakaldaketa ematen ez badu. Honek, irakasleen formaketan aldaketak ekartzen 16
  17. 17. ditu, lehengo modelo organizatzaileen ordez irakasleak talde kolaboratiboaksortzen hasiak baitira. KONPETENTZIA DIGITALAK Ordenagailuak, sentimenduen eragile Ordenagailuak ez dira makina hutsak soilik, emozioak eragiten dituztepertsonengan. Pertsona bakoitzaren arabera emozioak ezberdinak izango dira;batzuei gaitzespena eragiten die, nahiago dute ordenagailurik gabe lan egin,eta beste batzuek ordea, gogoki jarraitzen dute teknologiaren prozesua,produktu teknologikoen azken bertsio guztiak nahi izaten dituzte. Bi jokaera erradikal hauei teknofobia eta teknofilia deritze hain zuzen ere.Teknofobia, pertsonak edozein gailu teknologiko ukatzen duenean ematen da,haurtzaroan ezagutu ez eta bere helduaroko bizitzaren parte izatera heldudenean. Balore sozialak arriskuan jartzen dituenaren ideia sortzen da, etagehienbat, pertsonak bere burua aparatua erabiltzeko gai ez dela pentsatzenduelako gertatzen da, nahiz eta beste batzuek erabiltzen jakinda ere nahiagoizaten duten inprimakiaren metodo tradizionala. Beste muturrean teknofilikoak ditugu, merkatura irtendako azkenproduktu guztienganako gogo bizia erakusten dute eta hauek lortu edoerabiltzeko itxaron ezinik daude beti. Gainera, informatikaren erabileran ikustendute hezkuntza arazo ororen irtenbidea. Irakasleei dagokienez, bakoitzaren jokaerak zerikusi handia duinformatika irakaskuntzan barneratzerakoan. Hainbat ikerketen arabera(Escamez, 1987), irakasle batzuek ez dute aldaketarik nahi berenmetodologian, beren ustez ez dagoelako informatika irakaskuntzan erabilgarriadela dioen frogarik. Ikertzaile askoren iritziz, hau irakasleen segurtasunezagatik gerta liteke, beren burua prestakuntzarik gabe ikusten dutelako. 17
  18. 18. Ondorioz, irakasleen arteko teknofobiaren kausa nabarmenena esperientzia etaerrekurtso falta dela esan genezake. Umeen kasuan ordea, herrialde garatuan jaio den ume orok teknologiagauza normaltzat hartzen du, bai telefonoa, ordenagailua, bideoa, telebista…Gai honen inguruan ikerketa gutxi egin direnez ezin dira datu objetiboak azaldu,baina esan daiteke makinen aurrean gaitasun eta interes handiagoa izan arren,ordenagailuek ez dutela zertan haur guztien gustuko izan behar. Honez gain,nahiz eta guraso askok informatika jakintzarik ez izan, positiboki ikusten dutehaurrei informatika ikaskuntzak eskaintzea. Arazo nagusiena beren seme-alabek erabiltzen dituzten programa, sare sozial…en kontrol eta jakituriarik ezdutenean gertatzen da. Konpetentzia digital eta informazionala eskolan Gaur egun teknologian murgilduak gaude, eta garrantzitsua damultialfabetizazio prozesua ematea, batez ere haurrengan, objetu elektronikoakezagutu eta arazorik gabe erabiltzeko gai izateko. Multialfabetizazio prozesua,zenbait alfabetitzazioekin erlazionaturik dago, alegia, alfabetitzazioaudiobisuala, teknologikoa edo digitala eta informazionala: Alfabetizazio audiobisualarekin testuak analizatzeko eta ekoiztekogaitasuna garatzen da; alfabetizazio teknologiko edo digitalarekin informatikagaitasuna garatzen da, alegia, hardware eta software-aren erabilpen egoki bategiteko gaitasuna; azkenik, alfabetitzazio informazionalarekin informazioabilatzeko, aztertzeko, hautatzeko eta birmoldatzeko gaitasuna lantzen da. Beraz, guzti honen helburu nagusia, alfabetizazio prozesua ematen duensujetuak ikasten ikastea, informazioarekin lan egiteko gai izatea eta lanbideanteknologiaren beharrezko erabilpena egiten jakitea da, azken finean, gizarteteknologikoan arazorik gabe moldatzeko gaitasuna lortzea. Multialfabetizazioa zenbait dimentsiotan banatzen da: instrumentala,kognitiboa, sozioaktitudinala eta axiologikoa. 18
  19. 19. Dimentsio instrumentala alfabetizazio teknologiko edo digitalarekinerlazionatua dago, alegia, hardware eta softwarea erabiltzen jakitea da.Dimentsio kognitiboa alfabetizazio informazionalarekin du erlazioa eta berazinformazioaren erabilpen egoki batean datza, hau aukeratzeko, aztertzekoedota baztertzeko. Dimentsio sozioaktitudinalaren helburua teknologiarenerabilpen razional bat lortzea da, alegia, tekofobia (teknologiarekiko errefusasentitzea hau ez ulertzeagatik edota txarra dela pentsatzen delako) edoteknofilia (teknologiarekiko dependentzia osoa izatea) ekiditzea, etakomunikazioarekiko jarrera positibo bat sortzea. Azkenik, dimentsioaxiologikoak informazio eta komunikazioaren teknologiarekiko jarrera kritikoaizatea du helburu, hauek ez baitira ez objetiboak ez neutralak, alegia, kulturaneta politikan eragin zuzena dute, eta halaber jarrera negatiboak ekidin. Gaur egun, irakasleek teknologiarekin lan egin behar dute, eta honekerronka berriak suposatzen ditu irakaskuntzan. Ideia nagusiak hurrengoaklirateke:- Ikasleak informazio gehiegiz inguraturik dago baina honek ez du esannahi informatuagoa dagoenik. Irakasleak ikaslea informazioa lantzen gidatu etairakatsi behar du era adimentsu eta kritiko batean.- Irakasleak ezagutza iturri bakara delaren ideia ahaztu behar du. Gauregun ikasleek edonon (sarean) konparatu dezake informazioa erraz eta azkar,irakasleak dioena zalantzan jarriz. Halaber, egia da ere ikasle gazteekerraztasun gehiago dutela teknologiekin. Hau ez da ez txarra ez ona, besteegoera bat besterik ez, eta irakaslea hau aurrera eramateko gai izan behar da.- Honekin batera, irakasleak metodologia berria sortu behar du. Hau da,esposizioak ez du balio, beraz, irakasleak ordenagailu eta beste teknologiakerabiltzeko ariketak planifikatzen ikasi behar du, alegia, lan proiektuak aurreraeramatea eta arazoak ebaztea suposatzen duen metodologia sortu. 19
  20. 20. - Teknologia ikasleen arteko kolaborazioarekin ikasteko erabili daiteke,hau da, beste leku geografikoetan dauden ikasleen arteko erlazioa ikastekoerabili daiteke: korreo elektroniko bidez, chat bidez... Bestalde plataformabezalakoen bidez informazioa konpartitu daiteke askoz errazago eta honelaikaskuntza metodo berriak sortu. “Informazioaren sintesia, Konpetentzia digitala” Marc Prensky-k “Nativos Digitales, Inmigrantes Digitales” artikuluannatibo nahiz etorkin digital terminoei buruz aritzen da. Gaur egungo gazteak, gehienbat orain unibertsitateko ikasle adineandaudenak, jaiotzetik teknologia berrien inguruan bizi izan diren lehenengogeneraziotzat hartzen da, eta ezaugarri honegatik “Natibo digitala” bezalakontsideratzen zaie. Bestalde, mundu digitalean jaio ez diren helduak daude, baino momentubatean teknologia berrien aurrean interesa pizten zaie, beren pentsatzeko era“pre-digitala” izan arren; hauek “Etorkin digital” bezala etiketatzen dira. Bizi izandako esperientziek pentsatzeko era aldatzeko gai dira, etahauxe bera gertatu da oraingo gazteetan teknologia digitalaren etorrerarekin.Beraz, helduek zentzu honetan modernizatzeko nahia izan arren, hauen etagazteen pentsatzeko era eta ondorioz ikastekoa ere desberdinak izango dira.Orduan, nola suposatzen da irakatsiko dietela? Artikuluan metodologiaren etaedukiren birmoldaketaz hitz egiten da konponbide posible bezala. 20
  21. 21. ESKOLA 2.0 2.0 Eskola Programak aurrerapauso handia dakar; izan ere, hezkuntzanInformazioaren eta Komunikazioaren teknologia berriak sartzen ditu.Jaurlaritzaren Kontseiluak 2009ko ekainaren 5ean erabaki zuen Euskadinprograma hori sartzea, eta hori 2010-2013 bitarteko ekitaldietan gauzatuko da:Lehen Hezkuntzako 5. mailatik Bigarren Hezkuntzako 2. mailako ikasgelaguztiak digitalizatuz, irakasleak metodologia berriak erabiltzeko prestatuz etamultimedia-edukiak sortuz. Eskola 2.0 programaren HELBURUAK: Ohiko ikasgelak ikasgela digitalak bilakatzea. Irakasleak IKT-dun gaitasunetan trebatzea. Ikasgeletako metodologia aldaketari laguntzea. Eten digitala murriztea. Lan dinamikoa, partehartzailea, beste ikastetxeekin lankidetzan eta sarean sustatzea. HEZIKETA KALITATEA HOBETZEA. E-LEARNING INGURUNEA- ZER DA? Hezkuntza elektronikoa edo urruneko hezkuntzako sistema da;bertan, informazioa eta komunikazioaren teknologiak erabiltzen diraprestakuntzarako, gaikuntzarako era irakaskuntzarako. Lineako prestakuntzaedo prestakuntza birtuala era baderitzo. Europako Batzordeak honela definitudu: “teknologia multimedial berriak eta interneteko teknologiak ikaskuntzarenkalitatea hobetzeko erabiltzea, baliabide eta zerbitzuak eskuratzea eta urrunekotrukeak eta lankidetza erraztuz”. Ingurune birtual batean gartzen da, eta 21
  22. 22. ingurune horrek lineako edukiak sortu, transmititu, bainatu eta antolatzeaerrazten du, baliabide teknologiko jakin batzuen bitartez.- NOLA ERABILTZEN DA? Plataformak edo gela birtualak oinarrizkofuntzionaltasunak eduki behar ditu honako arlo hauetan: edukiak,komunikazioak, ebaluazioa eta autojarraipena, kalifikazioak eta txostenak.Ikasgela birtualaren ezaugarririk adierazgarrienak: elkarreragina (hainbattresnaren bitartez taldeko beste kide batzuekin elkarrekintzan jardutekoaukera), lankidetza(ikastaroko kide guztien artekoa, elkarrekin ikasten dute) etaasinkronia(ikasteko materiala une oro eskuragarri izate).-IKASGELARAKO GOMENDIOAK: Ikastetxe bateko zuzendaritza eta ikasle-taldeak bilera pedagogikoen edukia antolatu, datu-base bat sortu eta gai jakinbaten erregistroen bilaketa erraztu edo berreskura dezake. Horren gain,eskolako aurrez aurreko harremanetarako tokitik kanpo elkarrekintzan jardundezakete. Halaber, komunitatearekiko komunikazio-kanalak zabaldu etagurasoei informazio espezifikoa eman dezakete.Hezitzaileak lineako ikaskuntza-komunitateak bildu eta sortu ditzakete (berenikastetxeko edo beste ikastetxe batzuekin), nola lanbide-hobekuntzarako halaberen ikasleekin edo beren ikasleen eta beste hainbat erakundetako ikasleenarteko lankidetza-proiektuetarako.Kontua ez da aurrez aurreko ikaskuntza ordeztea, osatzea baizik. Irakasle gisadaukagub lana aldatu egin daiteke: jakintzaren iturri izatetik eredu izatera paragaitezke, eta ikasleekin harreman estuagoa ezarriz, haien ikaskuntza-premiakzuzendu daitezke, gelan eztabaidak eta ekintzak moderat daitezke, erahorretan ikasle-taldea eskolako irakaskuntza-helburuetara bideratuz.- GUNEAK: moodle, lams, Haiku LMS, Sclipo... BILAKETA TRENSNA- ZER DA? modu automatikoan diharduen sistema informatikoa da; abiadurahandiz, interneteko artxiboen datubaseen aztarnak bilatu eta datu-baseak 22
  23. 23. katalogatu, sailkatu eta antolatzen ditu, informazio hori erabiltzaileen eskujartzeko.- NOLA ERABILTZEN DA? ikasleem nabigatzailea irekitzen dute eta bilatzailebatean sarrtzen dira bilatzailearen helbidea idsatzita. Ondoren, “bilatu” hitzarenondoan agertzen den eremuan behar duten informazioa lortzeko gako-hitzasartu eta “ buskar” botoia sakatu behar dute. Gero, ikertutako hitza daukatenwed-orrietarako loturen zerrenda agertuko zaie eta nahi duten webguneasakatuko dute.-IKASGELARAKO GOMENDIOAK: ikasleek era guztietako informazioabiltzeko eta aukeratzeko trebetasunak garatzen dituzte, irakasleak esleititakojardueren arabera edo beren ekimenez. Gainera, bilaketak egiteko eta emaitzanirakurtzeko hainbat estrategia erabiltzen dute (ikaskuntza autonomoa etaesanguratsua sustatzen dute, banako bahiz taldekoa).Bilakuntza eta urkikuntzek motibatu egiten dituzte beren ikerketetan, etabilaketa horietan hainbat gaitasun garatuko dute:” ikasten ikaste”,”informazioatratatzea eta teknologia digitala”...,Hainbeste informazio eskuragarri edukita, irakasleak egon behar du ikasleekzer bilaketa egiten dituzten jakiteko, areeta ez dagokion zerbaitetan jar ezdezaten, eta arretarik eta denboraraik gal ez dezaten.-GUNEAK: google, yahoo, bing, lycos, atavisa... HARDWARE ETA SOFTWARE Ordenagailuetan bi funtzionamendu maila bereizten dira:Hardwarea ordenagailuaren elementu fisikoek osatzen dute, eta softwareainformazio datu hutsak eta horiekin egin beharreko instrukzioak dira.Hardwarea ikusi eta ukitu egin daiteke, baina softwarea ulertu besterik ez. 23
  24. 24. Ordenagailu sarea hardware agrupazio bat bezala ulertzen da, hau da,ordenagailuak, inprimagailuak, eskanerrak, biltegi unitateak eta abar sare batenbidez konektatuak egotea. Honek lanerako erraztasunaz gain, inbertsio etamantenu gastuak asko gutxitzen ditu. TEKNOLOGIA ETA IKASKUNTZA PENTSAMENDUARENTZAK ESKOLETAKO IKASGELETAN Estatu Batuetako zenbait tokietan proiektui berri bat agetu da:Pentsamenduarentzak eskolak (Proyecto de las Escuelas para elPensamiento). Bertan haurrak XXI.mendean aurrera egiteko gaitasunakeskuratzea dute helburua. Hauek ikasleek gaiak aztertzea errazten dute. Irakasleak arazo bataurkezten du eta ikasleek galderak sortzen dituzte arazo hori konpontzeahelburu dutenak. Ondoren, galderak sailkatu eta talde txikietan sailkapen horieklantzen dituzte. Azkenik, lan guztia batzen dute eta talde bakoitzeko batekbeste guztiei azterketan zehar ikasi dutenari buruz hitz egin behar die. Teknologiak ezin dituzte irakasleak edota eskola administratzaileakordezkatu, baina bai hauen lana erraztu. Teknologiaren erabilpena Pentsamenduarentzako Eskoletan Teknologiakhaurren gaitasunak areagotu ditzake, gelan aurkezten diren arazoei buruzkoinformazio erreala aurkitzeko aukera emanez. Ikasle askori zenbait egoeraulertzea zail egiten zaie testu baten bidez, baina teknologiak errepresentaziodinamikoak eskaintzen ditu, informazio bisual eta espaziala (bideoak, irudiak...),honela arazo hauen ulermena erraztuz, eta bai ikasleek eta irakasleek erabili 24
  25. 25. ditzazkete. Arazoen ebazpena honelakoa izaten da: haurrek bideo bat ikusten dute.Adibidez, bideoan, Jasperrek pilotatzen ikasten du, eta egun batean agila batsalbatzeko abioia hartu behar du. Orduan haurrek matematikarekinerlazionatutako ariketak egin behar dituzte (gasolina kalkulatu, mapankilometroak interpretatu...). Edota ibai kontaminatu bat analizatzeko,ingurumenarekin zerikusia duten kontzeptuak ikasita izan behar dituzte (urarenph-a, ekosistemak, bertan dauden animali eta landare motak...). Ekintza hauen helburua ez da matematikako edo inguruko programa guztiaordezkatzea, baizik eta egoera errealekin ikaskuntza osoago bat lortzea.Gainera, hauekin irakasleak ikasleen gabeziak non dauden aurki ditzazke,hauek indartzeko. Badaude ere beste software batzuk, adibidez “Lectura y escritura para niñospequeños”. Hauekin ipuinak idatzi daitezke, ortografiarekin laguntza ematen du,haien ahotsak grabatu daitezke eta fondoko musika jarri. SMART serieak (Scientific and Mathematical Arenas For Refining Thinking),feedbacka lehen aipatutako programetan (“Jasper”, adb.) azkartzeko iturriaksortu dituzte. Ikasleek webgune hauek bisitatu ditzazkete, eta bertan besteikasle batzuek sortutako datuak agertzen dira (emaitzak, estimazioak) bainaguztiak ez dira zuzenak. Honekin ikasleek haien datuak besteen datuekinkonpara ditzazkete. Bestalde, SMART Herraminta Kutxa bisitatu dezakete.Bertan haien ideiak egiaztatzeko herramintak aurkituko dituzte. Probatua dagoSMARTen baliabide ebaluatiboak aplikatzen direnean kurrikulumean ikasleenerrendimendua handiagoa dela. CSILE ere feedbacka emateko pentsatua dago (webgunea). Bertan ikasleeta irakasleak galderak eta erantzunak eman ditzazkete, eta honela bakoitzarenideia moldatzen dihoa. 25
  26. 26. Ebaluazioari dagokionez, hilabetean zenbait alditan, ikasleek ebaluaziofrogak egiten dituzte, ordenagailuak ebaluatzen dituenak. Honela, grafikabatean agertzen dira ebaluazio horien eboluzioa, eta ikasle eta irakasleak errazikus dezakete ikaslea hobetzen ari den edo ez. Gero, irakasleak galdera etaerantzunak ikus ditzazke banan banan eta honela zailtasunak non daudenaurkitu. Bideokonferentziak (videoconferencia de via doble) erabiltzen dituzte ere,eta unibertsitateko ikasleekin edota beste lekuetako ikasleekin interaktuatzekoaukera ematen du bideokonferentziak. Irakasle batzuk, ikasleak talde lan txikietan nola funtzionatzen dutenaztertzeko bideoak edo audio grabatzaileak erabiltzen dituzte, eta askotan askoharritzen dira haurrek nola ikasten duten haien artean ikustean. Honek taldeenkonklusio idatziak osatzen ditu, eztabaida orala askoz aberatsagoa izan ohidelako. Amaitzeko, CSILE bezalako webguneak irakasleen arteko komunikazioaareagotzen du, haiek dituzten kezkak edo erreflexioak bertan publikatuditzazketelako. Hau oso baliogarria da Pentsamendurako Eskola Programanleku berean lan egiten duten irakasle gutxi daudenean, honela beste lekuetandaudenekin erlazioa izan dezaketelako. IKASKUNTZA KOLABORATIBOAK ETA IKT-AK IKTen eransketa nola planteatu den ikusteko, historian emandako ikuspuntudesberdinak aztertu behar dira: Trebakuntza prozesuak edo Computer Aided Instruction (CAI) Hauek bideen erabilera konduktista dira (60ko hamarkadan). Garrantzia 26
  27. 27. ematen dio ikaskuntza prozesu mekanikoari eta kontzeptuen lorpenari. EAOprogramek (Enseñanza Asistida por Ordenador) ariketak eta galderakerabiltzen ditu gai bat aurkezteko eta honen ulermena burutzeko. Gaur egun programa hauek erantzun irekiagoak onartzen dituzte, ikaslearenikaskuntzaren araberakoak. Bestalde, ebaluazio elementuak sartu zaizkie,ikaslea hurrengo gaira edo gai bera errepikatzera bideratzen dutenak, bai etaerrefortzu ariketak proposatuz. Lan kooperatibo prozesuak edo Computer-Supported Cooperative Work (CSCW) Hauek ordenagailuetan oinarritutako ikusmolde kooperatiboa dute.Ikusmolde konduktistak gainditzen saiatu ziren lehenak izan ziren. Hauekgarrantzia ematen diete lan-eremuei, non zereginen banaketa eta lankideenkoordinazioa eman behar den. Beraz, ikaskuntzaren perzepzioa lanarenkoordinazioan dago oinarritua. Prozesu kolaboratiboak edo Computer Support for Collaborative Learning (CSCL) Honetan zentratzen da batez ere artikulu hau. Ikuspegi honekbakoitzaren eta taldearen gaitasunak eztabaidaren bidez garatzeko eremuakbilatzen ditu, kontzeptu berriak esploratzerako orduan, ikasle bakoitza bereikaskuntzaren arduraduna den bitartean. Honekin nahi dena ideiak trukatzekoaukera egotea da, honek taldearen hazkuntza areagotzeko. Berritzailea denaCSCL eremuetan teknologiaren sarrera da, bai eta sare sozialen erabilpenakomunikazo bide bezala. Honela, ikaskuntza prozesu indibidual bat bezalaikusten da, ekintza kolaboratiboekin aberastu daitekeena, indibiduoa gaitasunpertsonal eta taldekoak lor ditzan. Honek guztiak dakarren zailtasun handiena konfigurazio posible askodaudela da, adibidez, ekintza mota, taldekide zenbakia... Honengatik partekideo 27
  28. 28. guztien arteko elkar-ulertzea ezinbestekoa da: ikasleak, irakasleak, ekintzagaratzailea, aztertzailea eta abar. CSCL prozesuak, beraz, konstruktibismoan eta ikaskuntzagarrantzitsua dakooperazioa eta kolaborazioa desberdintzea: Kooperatzea elkarrekin lan egitea da helburu bera lortzeko. Ikasleeksentitzen dute haien ikaskuntza helburua lor dezaketela soilik beste taldekideeklortzen dutenean. Ikaskuntza kolaboratiboa ez da talde-lanaren sinonimoa. Ikaskuntzakolaboratiboa emateko hurrengo baldintzak ezinbestekoak dira:Interdependentzia positiboa betebeharrak banatzerakoan, elkarrekintzabultzatzailea aurrez aurre (nahiz eta teknologieak erabili), ardura indibiduala etataldekoa eta elkar-gogoeta, ideia bateratuak lortzeko. Ikaskuntza kooperatiboan irakaslearen kontrola handia da, taldearentzakoekintza aurkezten du, behar den informazioa ematen du eta lan egiteko moduazein honen produktu finala zen den azaltzen du. Ikaskuntza kolaboratiboan,berriz, taldeek autonomia gehiago dute lana nola bideratuko den erabakitzeko,irakasleak laguntza ematen duen bitartean. CSCL dinamika bat hasteko, badago herraminta telematiko bat:BERSATIDE (Best practices collaboratibe design editor), laguntza emandezakena. Honek dinamika hauek aurrera eramateko zenbait pausu aurkeztenditu: 1. Testuinguruaren analisia: Irakasleak CSCL dinamika martxa jartzeko,haren testuinguruaren berri eman behar du: ezaugarriak, lekua, pertsona motak(ikasleak, irakasleak) eta abar. 2. Gai eta metodologiak erabaki. Gaiak nola emango diren (zatika, denabatera...) aukeratu behar da lehen, eta ondoren hauek aurrera eramatekometodologia motak. 3. Baliabide teknologikoak aukeratu. Hauek lehen aipatutakoarekiko egokiakizan behar dira. 28
  29. 29. 4. Prozesuaren planifikazioa: sekuentziazioa, emango diren laguntzak etadiseinuaren ebaluazio irizpideak. 5. Ebaluazio metodologiak erabaki prozesuaren arabera, dinamikareneraginkortasuna baloratzeko. 6. Garapena: CSCL prozesua aurrera eramateko material eta baliabideakprestatu. 7. Inplementazioa: CSCL diseinua martxan jarriko da, eta behar badazailtasunak aurkituko dira, kolaborazioa ez baita lan erraza, eta honengatikirakasleak dinamikaren evaluazio jarraitua egiten joan beharko da prozesuguztian zehar. Irakasleak jakin behar du dinamika hauek lan eta tentsio handiasuposatzen dutela, honengatik denboraren antolaketa eta kudeaketa estrategiaezinbestekoak izango dira. 8. Berrikusketa. Dinamikaren ondren konklusioak eta feedbacka eman behardira, berriz ere lehenengo fasea hasteko. CSCLek teknika kolaboratiboekin zerikusi handia dute. Aurrera eramanbehar diren prozesuak bideek erraztu behar dute eta ez oztopatu, honengatikteknologiak ezin du metodologia puskatu. Hona hemen teknika kolaboratibo batzuk: Jigsaw: Honek interdependentzia positiboa hoberen bultzatzen duentekniketakoa da, eta ondorioz ardura indibiduala. Honela, problema bat banatubehar da taldekideen artean ondoren denen artean erantzuna eta honenanalisia eraiki dezaten. Hauek dira pausuak: 1. Gaiaren presentazioa gelan. 2. Zatikako esplorazioa, non taldekideek lana banatuko duten. 3. Informea eta rediseinua. Taldekideak lan handira bueltatzen dira eta haien lana beste taldekideekin konpartitzen dute. 4. Integrazioa eta ebaluazioa. Honetan aztertutako kontzeptuak puzzle modura bat egin behar duten, honela hasierako problema soluzionatu dezaten. 29
  30. 30. Mahai borobila/brainstorming Erreflexiorako teknika bat da, ideia konkretu eta desberdinak azaleradaitezen. Prozesua soluzio posible bat aurkitu arte jarraitu behar du. Piramidea Teknika honetan arazo baten soluzioa bilatu behar da, baina arazoak ez dusoluzio finkoa, hau da, soluzioa guztien artean bilatu behar dute. Horretarako,lehenik eta behin indibidualki soluzioari buruz erreflexionatzen da, gero taldehandiago batean, gero handiago batean, honela talde guztiaren arteanerreflexiontu eta soluzionatu arte. Honen helburua da interdependentziapositiboa (besteen beharra sentitzea zerbait lortzeko) eta eztabaidakonstruktiboa lortzea da. Diseinu hezitzailea dugunean, lana osatzeko teknologia behar dugu, gurebeharretara moldatzen dena. Teknologia honek zenbait baldintza bete beharditu: Haren erabilpena erraza eta eraginkorra izan behar du. Ezin da debora galdu herraminta baten erabilpena azaltzen, beraz azkar erabiltzen ikasten den zerbait izan behar du. Materialen, estrukturen eta edukien berrerabilpena erraztu behar du. Lehenengo diseinu bat sortzean denbora asko erabiltzen da, beraz, hurrengo diseinuetan lehen egindako lana eta esfortzua aprobetxatzen utziko digun herraminta izan behar da. Pertsonen, taldeen eta rolen kudeaketa erraztu behar du. Materialen eta informazioen antolaketan lagundu behar die bai ikaste eta irakasleei. Ikaslegoaren ebaluaketa erraztu behar du: ikasleei haien ikaskuntza prozesuan gidatzen joan behar da eta irakasleari ikaslearen eboluzioaren berri eman behar dio, gida bat izan ahal izateko. 30
  31. 31. Kolaborazioaren emaitza diren produktuak sortzen lagundu behar du. Hau da CSCLa beste ikaskuntza dinamiketatik bereizten duena. Prozesuaren ebaluazioa erraztu behar du. Honetarako gomendagarria da informazioa azalduko duten fitxategiak egitea: nork egiten duen zer, noiz, zenbat, norekin...). Tutoretza prozesuak eta besteekin komunikazioa erraztu behar du, honetarako komunikaziorako bideak eskaini behar dira, ikasle-irakasle ikasle-ikasleentzako. Erabakiak hartzera bultzatu behar dute, gidoi itxiak ekidituz. Gomendagarria da ‘open source’ izatea, baimen pribatua dutenen aurrean, iraungitze datak eta arazoak ekiditzeko. Egonkorra izan behar da. Bertsio berriak oso ohikoak dira baina hobe da askotan testatuak daudenak erabiltzea askotan berritzen direnak baino, nahiz eta besteak aukera gehiago eman. Zeregin, fase edota etapa sekuentzia argia izan behar du, eta hauek desberdindu, ariketa mota desberdinak egin ahal izateko. Teknologiak ezin du prozesu hezitzailea oztopatu. Askotan irakasleek eskolan dauden baliabideak (programak etb) erabiltzen dituzte eta honek askotan didaktika aldatzen du. Egokiena irakasleak sortutako dinamikarekin bat doan baliabidea bilatzea da, baina hau errealitatean nahiko zaila da praktikan jartzea. Gomendagarria da erabiliko diren herrmanita guztiak plataforma berean egotea, honela hauei iristea errazagoa izango da. Gaur egun badaude mota hontako plataforma asko, adibidez LAMS,LEARN, Synergeia, Blackboard, WebCT. Duela gutxi sortu dira ere ‘3D Worlds’,Edusim edo Qwaq bezala, ikaskuntza birtuala hiru dumentsiotan eskaintzendutenak. CSCL dinamikak aurrera eramateko oso gomendagarria dira wikiak.MediaWiki softwareak ezagunak izan ohi dira ikasleentzat, eta ondorioz harenerabilpena erraza egiten zaie. Bestalde MediaWikiak irakasleari plataformarenezaugarriak haren beharretara moldatzeko aukera ematen dio. 31
  32. 32. ZER DA WEB 2.0? HEZKUNTZARAKO BURUTAPENAK, TEKNOLOGIA ETA INPLIKAZIOAK (Paul Anderson)1) ‘Web 2.0’ edo ‘Web 1.0’: Bereizte hau oso garrantzitsua da mugak non dauden jakiteko: - The Web (1.0): Teknologia multzoa. - Web 2.0: teknologia horiek izan ditzaketen erabilpenen esanahiak kontzeptualizatzea.2) Web 2.0 serbitzuak/erabilpenak. Zenbait web zerbitzuek Web 2.0ren fundazioak arrazoitu zuten, eta hauen erabilpena hezkuntzarekin oso lotua dago. Hala nola, blog, wiki, multimedia banatzeko serbitzuak, podcasting-ak eta tagging serbitzuak. · Blog-ak. Post izeneko usteak, informazioa, eguneroko pertsonalen sarrerak edo linkak islatzen dituen webgune pertsonalak dira. Hauek beti kronologikoki ordenatuak daude. Post publikazioa hauek autorearen eta irakurleen arteko harremana pizten dute, non azkenekoek lehenengoaren pentsamenduei buruzko iritzia jarri ditzakete. Erlazio honi ‘blogging’ deitzen zaio. · Wiki. Sarrera honartua duen edonork aldatu dezakeen webgunea da wikia. Serbitzu honek talde lanen ekoizpena errazten du. · ‘Tagging’ak. 32
  33. 33. Objetu digital bat deskribatzen duten hitz-gakoak dira, ez dira klasifikazio formalaren parte. Honen ondorioz, ‘bookmarking’ sozioala izeneko fenomenoa azladu zen. ‘Bookmarking’ak objetu baten tag ezberdinek osatzen dute, horrela erabiltzaile batek zerbait zenbait hitz-gako ezberdinez bilatu dezake. Adibidez, zuhaitza bilatzeko, zuhaitz edo pago sartzearekin bilatuko litzateke. · Multimedia ‘sharing’. Handitze handiena jasan duen serbitzua multimeda partekatzeko webguneak izan dira. Hala nola, Youtube, Flickr edo Odeo. · Audio ‘blogging’ eta podcast. Hasieran audioblog deitzen zitzein; izenak dioen bezala, audioak blogetan sartzean datza. Podcast-ak MP3 formatuko audioak sortzen eta, ondoren, munduari hau partekatzeko ahalmena ematen duen webgunera RSS bidez igotzen lortzen dira. · RSS. RSS-ak formatuen familia bat da, honek usuarioak RSS barnean dauden webgune, blog eta podcast-en berriztapenak aurkitzen laguntzen du, gune hauetara sartu gabe.3) Web 2.0-ren ideaia nagusiak. - Banakako ekoizpena eta ‘User Genereted Content’ (UGC). - Jarraitzaileen indarra. - Parteartzearen arkitektura. 33
  34. 34. - Sarearen ondorioak, arauak eta Buztan Luzea. Bi kontzeptu garrantzitsu: bat, Interneten zabalera eta honek dakarreninplikazio ekonomiko nahiz soziala (Sare ondorioa), eta, bi, araudiareninplikazioa webarekiko. Honekin guztiarekin, Buztan Luzearen fenomenoa dator… Baina, zer dafenomeno hau? The Long Tail. Esan bezala, distribuzio eta merkatuko araudiak eraldatu ditu internetek eta honek dakarren ingurune digital guztia. Chris Anderson zientzialariaren ustez, almazenamendu eta distribuzioaren kostearen gutxitzearekin batera, negozioek produktu asko hartzen dituzte. Horregatik, gaur egun, bi merkatu mota daude: 1. Masa merkatua. Produktu gutxi batzuen salmenta handitan fokatzen dira (atzeratuak daude). 2. Merkatuaren oinarria. Produktu txiki askoren salmentan oinarritzen da. Merkatu bi hauek dira, ‘The Long Tail’ grafikoan irudikatuak daudenak. - Irekitasuna. Nahiz eta sareak mota askotako neurri legal pasa dituen, bai politiko eta kulturalak, beti izan du zabaltasunez lan egiteko joera, eta hau da Wen 2.0-ri indar handia emate diona.4) Teknologia eta estandarrak. 34
  35. 35. Web 2.0ren garapenaren giltzetako bat, webarekiko garatzen hari direnteknologia eta estandar berriak dira. Hau web plataformarengatik eutsia izanda. Plataforma honen ondorietako bat, softwarean enfasi txikia da; beste aldetik,zerbitzu bakoitzaren aplikazioak garrantzizkoa bilakatu da. Baina zergatik hasi da orain Web plataforma hain eraginkorra izaten?Teknologia nabigatzailea etapa berri bat jasaten hari da bere garapenean, hainzuzen ere, Interneteko Aplikazio Aberats-ean (Rich Internet Applications, RIA).5) Heziketa eta Instituzio atalak. Software sozial honek hezkuntzako heziketan izan ditzakeen abantaila etadesabantailei buruzko debate sakona dago. Izan ere, ez dago inbestigaziopedagogiko ez eta ebaluazio ebidentzia handirik; gaur egun hezkuntzansoftware erabiliz egin diren ikerketak, gai espezializatu eta txikietan izan dirabakarrik.Gai honek badauzka aurretiazkoak diren zenbait ariketa: Irakasten eta ikasten. Honen bidez haurren trebetasun batzuen ikastean eta bermatzean lagutzen da, hala nola, sormena eta inobazioa garatzen. Akademia ikerketa. Argitaratze akademikoa. Komunikazio bideen azkartasuna ere software honek eskaintzen duen izaera bat da. Izan ere, edonolako lanak argitaratzeko edo oharrak bidaltzeko hedabide aparta da (email, moodle…) Liburutegiak eta artxibaketak. 35
  36. 36. Liburutegiak ez diote Web 2.0ri ihes egien ere, eta askok debatitzen dute nola fenomeno honek eraldatuko duen. Prozesu honi ‘Library 2.0’ deritzo. Adituek diotenez, liburutegia bezeroentzako baliagarriagoa izango da, eta honek dakarren baliabideak hobeto erabiliz, esku-hartzean eta sormenean asko lagunduko du. Gauza da, liburutegia jakinduriaren iturria izan daitekela, bezeroek produzitzeko eta jasotzeko ahalmena emango baitu. APRENDIZAJE COLABORATIVO APOYADO POR COMPUTADOR: UNA PERSPECTIVA HISTÓRICA. (Gerry Stahl, Timothy Koschmann, Dan Suthers) Ordenagailuz lagundutako ikaskuntza kolaboratiboa (CSCL) pertsonekordenagailuen laguntzaz elkartasunez ikastea jorratzen duen zientzia atal batda, zailtasun nahikoa duena. 1. CSCL hezkuntzaren barnean. Dakigun moduan CSCL oso ligatua dago hezkuntzarekin. Ikasleek taldean jarduten ikastea oso garrantzitsua da. Programa honek talde lana eta ordenagailuak konbinatzeko hezkuntzan behar den aldaketa ematen du. - Ordenagailua eta hezkuntza. Ordenagailuen erabilera modu honetan ikusten da: hauen bidez ikasleek ariketa sortzaileak eta intelektualak interakzio batean software bidez egitea ikastea. - Distantziako E-learning-a. 36
  37. 37. Honen bitartez klase baten materia digitalizatu eta ikasleei bidaltzen zaie, ikasleen esku-hartze txikiagoa eskainiz. Eragozpenak: ez da segurua benetako heziketara dakarrenik; ikasleek esfortzu berdina egin behar dutela ikusi da; ikasleek forma egokian interaktzen lortzea ez da erraza. - Taldeetan jorratzen den ikaskuntza koopertatiboa. 60ko hamarkadatik ikertu da. Oso garrantzitsua kooperatibo eta kolaboratibo esanahiak bereiztea. Kooperatibo: ikasleek lana banatu eta bakoitzak bere zatia banaka egiten du, bukaeran zati guztiekin lan osoa metatzeko. Kolaboratibo: taldekideek lan guztia batera egiten dute.2. Garapen Historikoa. CSCL-a hiru proyektuetatik jaio zen: lehengoa, ENFI (GallaudekoUnibertsitatea); bigarrena, CSILE (Torontoko Unibertsitatea); eta azkenik,Fifth Dimension Project (California San Diegoko Unibertsitatea). Denek erabiltzen zuten ordenagailua eta informazio teknologia helburubat burutzeko baliabide bezala, eta aldi berean, ariketa sozial berriztatuaksartu zituzten. - Konferentzietatik komunitate globalera. 1989an NATOk Baratean (Italia) eskaini zuen konferentzian arlo honen nondik norakoak definitu ziren, eta hemendik aurrera CSCL esanahia erabiltzen hasi zela esaten da. CSCL konferentziak biurtekariak dira, 1995 hasi ziren. 37
  38. 38. - Adimen artifizialetik kolaborazioaren bermatzera. Adimen artifizialak (AI) indarra hartu zuen eskolak ordenagailuak bereganatzen zituen bitartean. Software konputazional honek problema baten aurrean gizakiak eduki beharko zuen jokaera adimentsua erakusten du (beti ere aurretik giza tutore baten erantzunak emanez). CSCL-k AI ikasleen arteko ikaskuntza kolaboratiboa gauzatzeko nahi du. - Pertsona bakarretik interaktuatzen duten taldeetara. Dillebourg zientzialariak ikerketa bat burutu zuen, helburua: ea ikaskuntza kolaboratiboa bakanakoa baino eraginkorragoa eta zer testu-inguruan izango litzakeen. Honek taldekidearen arteko interakzioak aztertzen zituen metodologia berrien sorrera ekarri zuen.3. Ikaskuntzaren eta teknologiaren arteko eslazioa CSCLn. - Ikaskuntzaren kontzeptu tradizionala. Iraganean, ikerlariek fenomeno psikologikotzat jotzen zuten ikaskuntza, hiru ezaugarri dituena: lehenik, ikaskuntza erantzunaren eta esperientziaren errepresentazioa da; bigarrenik, denbora aldaketa da; hirugarrenik, momentuan azterketa jaso ezin dezakeen prozesua da. Gaur egun ordea, onbiderako filosofoak izenekoak (James, Dewey, Wittgenstein eta Heindegger) horren aurka altxatu ziren ikaskuntza eta jakinduriaren ikuspegi berria emateko, eguneroko gauzak fokua izanik. 38
  39. 39. Ondorioz, ikaskuntza sozialaren teoria ezberdinak azaldu ziren, hala nola, ikaskuntzaren teoria dialektikoak eta praktika soziala. Hauek ikaskuntza esanahien eraikuntza sozialtzat jotzen dute. - Ikasleetan esanahien eraikuntza bultzatzeko teknologia diseinatzen. CSCL-ren helburua ikasleen esanahien eraikuntza indartzen duen ariketa, tresna edo giroak eraikitzea da. Teknologiaren bilakaerak gure lana egiteko, jolasteko eta ikasteko era aldatu du, baina ez praktikarena. CSCL-k auto-inbentzio jarrerarekin jarraitu behar du. Betiere, tekonologia hauek ikaskuntza kolaboratiboan oinarritzen badira. - Ikaskuntza kolaboratiboaren analisia. Talde ezagutza taldekideen artean gertatzen diren interakzioen emaitza da. Gauza da, prozesu taldekideen ezagutzan nola eragiten duten ulertzeko, ekitaldi hauen testuingurua ulertu behar dugu.4. CSCL-ren tradizio anitzak. Hiru tradizio metodologikoek ezaugarritzen dute: experimentala,deskriptiboa eta diseinu iteratiboa.Paradigma esperimentala: talde konportamendu baten emaitzak atera, etametodo estadistikoen bitartez beste talde batzuen bataz bestekoarekinkonparatzen da emaitzak lortzeko.Tradizio etnometodologikoa (deskriptiboa): ikasleen bideo edotranskripzioak aztertzen dira, hauek ikaskuntza lortzearen zergaitiakaztertzeko. 39
  40. 40. Diseinu iteratiboa: diseinadoreak ikaskuntzarekin erlazioa duten instrumentuak identifikatzeko, ikaskuntza kolaboratiboarekin eta teknologiekin mikroanalisiak egin behar dituzte. Baina ez bakarrik lortzearen zegatiak, ez lortzearenak ere.HEZKUNTZA OBJEKTU DIGITALEN DISEINU ETA GARAPENA: PROGRAMA INSTITUZIONALAK. (Gértrudix, Manuel & otros) Ikertzaile eta hezitzaile askok IKTetan hezkuntza sistemaren aldaketahandia ikusi zuten, eta lehenengo helburuetako bat partekatu daitezkeen edukipublikoak sarean edukitzea zela zioten. Hauek, hezteko objektu digitalak bezala ezagutzen dira, eta haueiburuzko definizio asko daude. CNICE “Centro Nacional de Información y Comunicación Educativa”90eko hamarkadatik ari da eduki hezitzaile digital hauek sortzen, eta “Interneten la Escuela” proiektua sortzeko jarraibideak eman zituen. Proiektua, gehienbat haur eta lehen hezkuntzara bideraturik dago, etabere oinarria sareko lan kooperatiboan datza. Bertako web-ean materialakeditatzen joango dira, bertako erabiltzaileek ikusi ahal izateko. Proiektu honek,gaur egungo HODen oinarriak definitu ditu. “Internet en el Aula” (moodle) proiektuak aurreko proiektuarenesperientzian oinarritzen da, lan kooperatibo sisteman. Bere edukiak plataformadigital batera igoko dira urtero, non pakete ezberdinetan ordenaturik egongodira. 40
  41. 41. HOD “HEZTEKO OBJEKTU DIGITALA” ODE “Objeto digital educativo” edo HOD “Hezteko objektu digitala”, erabiltzailearen ikasketa helburu duen hezteko eduki digitala da, eta objektu sinpleagoekin integratuz, hezteko material multimedia izatera irits daiteke. 3 ezaugarri nagusi ditu;- Helburua didaktikoa du.- Independentea da.- Beste objektuekin integratu daiteke eduki konplexuago bat lortzeko . Hiru aldagai hartzen dira kontuan HODen maila ezberdinak definitzeko: estruktura (Zertaz sortua dago? Irudi, soinu …), funtzionaltasuna (Zer funtzio betetzen du? Aurre ezagutzak ebaluatzea …) eta kobertura Curricularra (Curriculumaren zein gain jorratzen dira honekin?) 3 aldagai hauek, beraz, 4 HOD maila bereizten ditu:- 1. Maila, “Oinarrizko Objektua (OO)”: Hasierako maila da. Media (adb. argazki bat) eta media integratua (adb. argazki eta soinu bat) aurkitzen dira bertan. Azken bi aldagaiak ez dira oso zehatzak honetan. Honen adibide bat, eskeleto baten argazkia.- 2. Maila, “Ikasketa Objektua (IO)”: Aurreko mailako objektuekin sorturikoa. Funtzionaltasun zehatza duen lehenengo maila da. Ikasketa ariketa bat edo gehiago sartzen dira hemen, eta bere ebaluazio propioa ere badu. Kobertura curricularrari dagokionez, bloke bat edo gehiago hartzen ditu.- 3. Maila, Sekuentzia didaktikoa (SD): Estruktura, aurreko mailen konbinaketa da. Funtzionaltasunari dagokionez, aurreko mailaren ikasketa eta ebaluazioa dira, eta kobertura curricularra azpi-alor bati dagokio.- 4. Maila, Formazio programa (FP): Sekuentzia didaktikoen konbinaketa da, eta bertan alor guzti baten ezagutza lantzen da . HODen katalogazioak honakoa adierazten du: 41
  42. 42. - IKT Maila/Fasea: Irakasleek IKTen ezagutza, erabilera eta curriculumean integratzearen inguruko maila desberdinak dituzte: a) Hasierako maila: Programa estandarren erabilera (ppt …) eta arbel digitala. b) Tarteko maila: Eduki zehatzak lantzeko programa itxiak (Jclic adb.) eta irekiak (edizio multimediarako tresnak adb.) c) Maila aurreratua: Elkarlaneko lana errazteko programak eta ingurune teknologikoak erabiltzea, proiektuen arabera eta taldeka, ikastetxean bertan edo ikastetxeen artean, interneten bidez.- Tipologia: Ikasketa-objektua edo sekuentzia didaktikoa den zehazten du.- Orientabide didaktikoa: IOaren sailkapena (ebaluazio-jarduera den, sintesi- jarduera …), ikasleen multzokatzea (banaka, binaka …) eta HODaren formatu teknikoa (PDFa, multimedia …) adierazten du. Eskola 2.0 eta HODak. Eskola 2.0 proiektuak IKTekiko, eta beraz, HODkiko egiten ari den lana lau mailatan banatzen da:- 1. Maila, HODen aukeraketa arloen eta edukien arabera: 5. Mailarako gehienbat- 2. Maila, Jarduera ereduak: IKTak erabiliz ikasleak arloaren kontzeptu eta prozedurak ikasiko ditu- 3. Maila, eskuragarritasuna.- 4. Maila, ikasleekin praktikan jarri: LAMS ingurunearen esparruaren baitan, irakaskuntza-ikaskuntzako prozesuetan garatzeko orientazio didaktikoak ematen ditu 42

×