Mobility management by Dutch employers

1,116 views
994 views

Published on

A brochure on how to implement mobility management on corporate levels. Source: www.tfmm.nl

Published in: Technology, Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,116
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
11
Actions
Shares
0
Downloads
13
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Mobility management by Dutch employers

  1. 1. Driebaansweg naar bereikbaarheid Mobiliteitsmanagement en arbeidsvoorwaarden
  2. 2. Projectleiding Maurice Rojer Tekst Corien Lambregtse Eindredactie Jacqueline Kooi Ontwerp Studio 4 | Amsterdam (Madzy Dekema bno, Ancel Riesener bno) Druk Nederlof | Cruquius-Heemstede © awvn, vno-ncw, ewerkforum, 2008
  3. 3. Driebaansweg naar bereikbaarheid Mobiliteitsmanagement en arbeidsvoorwaarden
  4. 4. Mobiliteitsmanagement Inhoud Voorwoord 3 1 Waar een wil is, is een weg 5 2 Elk bedrijf een eigen aanpak 8 3 Driebaansweg naar bereikbaarheid 11 a Vermijden autogebruik 13 b Werken op afstand 19 c Flexibele werktijden 25 Ten slotte 26 4 Routeplan naar mobiliteitsmanagement 29 Interessante links en informatie 32 2
  5. 5. Mobiliteitsmanagement Voorwoord De filedruk in Nederland neemt onrustbarend toe. Dat is slecht voor de economie, voor bedrijven en voor regio’s. Om nog maar te zwijgen over het milieu. Er wordt veel over de files geklaagd, er wordt nog lang niet alles aan gedaan. Oplossen is een groot woord, maar we kunnen als bedrijfsleven, burgers en overheid zeker wat doen om het fileleed te verminderen. De werkgeversorganisaties vno-ncw en awvn zien vele mogelijkheden om stilstand om te zetten in vooruitgang. Deze notitie biedt verschillende oplossingsrichtingen en praktische handvatten voor verbetering van de bereikbaarheid. Mobiliteit is namelijk ook een kwestie van management. Geen illusies: er bestaat niet één maatregel die hét antwoord is op alle vraagstukken en problemen rond bereikbaarheid. De oplossing ligt in een combinatie van maatregelen, ondersteund in de arbeidsvoorwaarden. Maar het begint allemaal met het bewustzijn dat we in Nederland op een ande- re manier met mobiliteit moeten omgaan. De techniek is er al klaar voor, nu de mensen nog. 3
  6. 6. Mobiliteitsmanagement 1 Waar een wil is, is een weg Als we niets doen, wordt bereikbaarheid alleen maar een groter probleem. De filedruk is in 2007 met maar liefst 10 procent toegenomen ten opzichte van het jaar 2006. De behoefte aan mobiliteit blijft de komende jaren nog steeds stijgen door demografische, ruimtelijke, sociaal-economische en sociaal-culturele ontwikke- lingen. Volgens berekeningen van het Centraal Planbureau neemt het personenvervoer tot 2020 met ongeveer 20 procent toe en het goederenvervoer met 15 tot 80 procent – afhankelijk van de economische ontwikkeling. De toenemende files veroorzaken veel schade. Reizen Weer en verkeer wordt duurder en minder betrouwbaar, zakelijke Een belangrijke oorzaak van de sterke groei van de afspraken lopen mis, werknemers zijn steeds langer filedruk is volgens de Verkeersinformatiedienst dat onderweg en hebben steeds meer moeite met taak- de capaciteit op de weg ‘op’ is. Automobilisten zijn combinaties werk-privé. Dit maakt het voor bedrijven efficiënter gaan rijden, met minder dan een seconde urgent om op zoek te gaan naar mogelijkheden om afstand. Ze kunnen niet nóg dichter op elkaar gaan het woon-werkverkeer en het zakelijk verkeer effi- rijden. Als auto’s bij slecht weer meer afstand moe- ciënter te laten verlopen. ten houden, geeft dat meteen heftige reacties op het verkeer. Groot onderhoud aan belangrijke snelwegen Steeds meer bedrijven zijn op zoek naar manieren is ook een belangrijke factor in de filegroei. om anders om te gaan met mobiliteit. Ze maken daarover ook afspraken in de arbeidsvoorwaarden, bijvoorbeeld in de cao of op ondernemingsniveau. Er Slimmer reizen zijn al heel wat praktische ideeën en handvatten Mobiliteit is een kostenpost, ook los van de files. voor bedrijven die met mobiliteitsmanagement aan Bedrijven wegen de kosten van diverse vervoermidde- de slag willen gaan. Want waar een wil is, is een weg. len tegen elkaar af: kosten van aanschaf, onderhoud 5
  7. 7. Mobiliteitsmanagement en afschrijving, kosten van brandstof of kilometer- een kilometerheffing, maar ook via regelgeving over vergoedingen, administratieve kosten, kosten van werktijden (Arbeidstijdenwet) en openingstijden van parkeergelegenheid en van schade en/of letsel door bedrijven en instellingen (Winkeltijdenwet). reisongevallen. Natuurlijk spelen ook aspecten als Decentrale overheden bepalen ook het ruimtelijke tijdwinst, benutting van reistijd voor productieve ordeningsbeleid, het locatiebeleid, het parkeer-, fiets- activiteiten en effecten op de gesteldheid en gezond- en ov-beleid en het bouw- en milieubeleid, en heb- heid van werknemers in de afweging een rol. Dat ben daarmee ook invloed op het mobiliteitsvraagstuk heeft alles te maken met mobiliteitsmanagement: de en op het gedrag van mensen. zoektocht naar de meest efficiënte vorm van vervoer en de optimale verhouding tussen kosten en baten. Ook sociale partners kunnen het gedrag beïnvloeden, Bedrijven zoeken naar manieren om ‘slimmer’ te onder meer door voorlichting en communicatie over reizen. mobiliteitsmanagement of door het aandragen van voorbeelden en werkwijzen. Daarnaast kunnen werk- Samenwerken gevers en werknemers in cao’s of arbeidsvoorwaar- Bedrijven kunnen veel problemen zelf oplossen, denregelingen afspraken maken over flexibilisering maar het mobiliteitsvraagstuk kan alleen in samen- van werktijden en het gebruik van alternatieve ver- werking met de overheden worden aangepakt. voersmiddelen. Centrale en decentrale overheden zijn primair verant- Overheden en bedrijfsleven kunnen met het oog op woordelijk voor een goede infrastructuur en ade- een betere bereikbaarheid ook bredere samenwer- quaat openbaar vervoer. Daarnaast kunnen over- kingsverbanden aangaan, bijvoorbeeld door een heden het gedrag van werkgevers en werknemers convenant te sluiten, met afspraken over wederzijdse beïnvloeden, bijvoorbeeld via fiscale faciliteiten of inspanningen en investeringen. Mobiliteitsmanagement: de zoektocht naar de meest efficiënte vorm van vervoer en de optimale verhouding tussen kosten en baten. 6
  8. 8. Mobiliteitsmanagement 2 Elk bedrijf een eigen aanpak Zoveel bedrijven, zoveel verschillen. De praktijk laat zien dat bedrijven hun eigen specifieke mobiliteitsvraag- stuk hebben en daarbij een eigen aanpak kiezen. Voor veel bedrijven is de bereikbaarheid van de eigen locatie een zorg. Die bereikbaarheid kan slechter wor- den door de filedruk, maar ook door tijdelijk groot onderhoud aan het nabijgelegen wegennet, of door een parkeerprobleem rond de bedrijfslocatie. Voor andere bedrijven ligt het probleem breder, omdat er niet alleen sprake is van woon-werkverkeer, maar ook van veel zakelijk verkeer naar andere bestemmingen dan de eigen bedrijfslocatie. De filedruk kan daarbij een belangrijke tijd- en dus kostenfactor worden. Veel bedrijven willen de kosten van zowel woon-werkverkeer als van zakelijk reizen beheersbaar maken, of de werknemers meer keuzemogelijkheden bieden. Soms willen bedrijven hun kantoorruimte beter benutten, en ook dat kan te maken hebben met mobiliteitsbeleid. Bij sommige bedrijven speelt het mobiliteitsbeleid een rol bij het verkrij- gen van een milieuvergunning. Andere bedrijven verbinden mobiliteitsmanagement met gezondheidsbeleid (meer mensen laten bewegen, dus laten fietsen) en duurzaamheidsbeleid. Vanwege al die verschillende achtergronden en Het managen van mobiliteit is maatwerk. Om het motieven, bestaat er geen blauwdruk voor het opti- juiste pakket maatregelen en arbeidsvoorwaarden te male pakket van mobiliteitsmaatregelen en mobili- vinden, kan het volgende stappenplan echter behulp- teitsgerelateerde arbeidsvoorwaarden. zaam zijn. Het managen van mobiliteit is maatwerk om het juiste pakket maatregelen en arbeidsvoorwaarden te vinden. 8
  9. 9. Mobiliteitsmanagement Stappenplan mobiliteitsmanagement 1 Formuleer zo helder mogelijk het mobiliteits- 3 Ontwikkel aan de hand van deze analyse een vraagstuk of -probleem van uw bedrijf. mobiliteitsplan met doelstellingen, randvoor- waarden, voorgenomen maatregelen en een Indien gewenst kan een projectteam verantwoor- communicatieplan. delijk worden gesteld voor de probleemanalyse, het ontwikkelen van nieuw beleid, het implementatie- 4 Kies desgewenst voor een proef of een pilot plan, en eventueel de uitvoering van een pilot. om te bezien of de voorgenomen maatregelen haalbaar zijn en/of bijstelling behoeven. 2 Maak een analyse van de elementen die het mobiliteitsvraagstuk bepalen: De praktijk van verplaatsingsgedrag is vaak weer- a de bereikbaarheid van de bedrijfslocatie barstig. Het gedrag van werknemers wordt beïnvloed b het verplaatsingsgedrag van werknemers door externe factoren die nooit helemaal beheers- (woon-werk en/of zakelijk) en klanten, even- baar zijn. Proefdraaien kan daarom nuttig zijn. tueel het verplaatsingsgedrag in de omgeving c (eventuele) mobiliteitsknelpunten 5 Houd continu in de gaten of de arbeidsvoor- d toereikendheid van de bestaande mobiliteits- waardelijke regelingen aanpassing behoeven regelingen en –maatregelen om een ander mobiliteitsgedrag te ondersteu- e mogelijke nieuwe of aangepaste mobiliteits- nen of te stimuleren. maatregelen f een kosten/baten-analyse De analyse kan duidelijk maken dat aanpassingen van mobiliteitsgerelateerde arbeidsvoorwaarden nodig zijn. Dit vraagt vroegtijdige betrokkenheid van werknemersorganisaties en/of medezeggenschap. 9
  10. 10. Mobiliteitsmanagement 3 Driebaansweg naar bereikbaarheid Bedrijven en organisaties kunnen zelf verschillende maatregelen nemen om anders om te gaan met mobili- teit. In grote lijnen zijn er drie oplossingsrichtingen voor het mobiliteitsprobleem. Die kunnen natuurlijk ook in combinatie worden toegepast. A zoveel mogelijk vermijden van autogebruik, door inzet van alternatieve vervoermiddelen B stimuleren van werken op afstand C stimuleren van (meer) flexibele werkpatronen Arbeidsvoorwaardelijke afspraken kunnen een krach- Hierna worden de drie bovengenoemde mobiliteits- tig instrument zijn om het verplaatsingsgedrag van maatregelen toegelicht, in samenhang met de rele- werknemers te beïnvloeden. Het gaat in de praktijk vante arbeidsvoorwaardelijke regelingen en de even- om vier categorieën: reiskostenvergoedingen, ver- tuele fiscale faciliteiten. huiskostenvergoedingen, afspraken over ewerken (vergoedingen, rechten en plichten) en werktijden- regelingen. Arbeidsvoorwaardelijke afspraken kunnen een krachtig instrument zijn om het verplaatsingsgedrag van werk- nemers te beïnvloeden. 11
  11. 11. Mobiliteitsmanagement A Vermijden van autogebruik Mobiliteitsmaatregelen Openbaar vervoer Beschikbaarstelling van fietsen voor woon-werk Het autogebruik kan omlaag door het openbaar ver- verkeer en ook op de werkplek is fiscaal gefaciliteerd voer aantrekkelijker te maken. Het openbaar vervoer en kan onderdeel zijn van mobiliteitsmanagement. (ov) is in veel gevallen een aantrekkelijk alternatief Voor incidenteel zakelijk verkeer kan de ov-fiets voor de auto. Bedrijven kunnen het gebruik van aantrekkelijk zijn. openbaar vervoer stimuleren met behulp van ver- goedingsregelingen, maar ook door kortingen te bedingen bij ov-aanbieders vanwege bulkafname van OV-fiets abonnementen. Eventueel kan een bedrijf vervoer Werknemers die regelmatig met het ov reizen, organiseren van ov-haltes naar de bedrijfslocatie. kunnen een abonnement nemen op de ov-fiets. Bedrijven en (regionale) overheden kunnen in een De ov-fiets is een huurfiets die binnen een minuut convenant afspraken maken over het aanbod van is te verkrijgen op meer dan 100 locaties, vooral bij openbaar vervoer. stations. www.ov-fiets.nl Fiets Een ander alternatief is de fiets. De meeste verplaat- Carpoolen singen voor woon-werkverkeer zijn minder dan 7 à 8 Naast vervoersalternatieven voor de auto zijn er ook km. In die gevallen is de fiets een zeer efficiënt, maatregelen, waarmee het autogebruik op zichzelf milieuvriendelijk en gezond alternatief. De fiets efficiënter kan worden gemaakt en het aantal autoki- zorgt vaak ook voor aansluiting op het ov: van huis lometers kan worden verminderd. Bijvoorbeeld door naar ov-halte en/of van ov-halte naar bedrijfslocatie. carpooling. Bedrijven kunnen dit stimuleren en administratief ondersteunen. Daarbij is praktische Voor verplaatsingen in woon-werkverkeer van minder eenvoud in de uitvoering van het hoogste belang. Carpooling kan worden gestimuleerd door bijvoor- dan zeven à acht kilometer is de fiets een efficiënt, beeld aantrekkelijke reisvergoedingsregelingen en de koppeling met parkeerrechten en/of -tarieven. milieuvriendelijk en gezond alternatief. 13
  12. 12. Mobiliteitsmanagement Parkeerbeleid Menzis: voorrangsregeling carpoolers Spits mijden Een van de vestigingen van Menzis heeft voor hoog- Een andere manier om de filedruk te verminderen, uit eenderde van de werknemers parkeerruimte. is het vermijden van de verkeersspits. Er zijn diverse Menzis introduceerde daarom een parkeerbeleid manieren om dat mogelijk te maken of te stimule- waarbij medewerkers die carpoolen voorrang krijgen. ren. Zo is al geëxperimenteerd met het belonen van – Medewerkers die binnen 10 km van het werk wo- spitsmijdend reizen, met positieve ervaringen. nen, krijgen geen toegang tot het parkeerterrein. Reisgedrag kan ook worden beïnvloed door werk- – Parttimers (minder dan 4 dagen in de week) krij- nemers te laten betalen voor het parkeren van hun gen geen toegang tot het parkeerterrein: het par- auto bij de bedrijfslocatie of door parkeerrechten te keerprobleem is voor hen makkelijker op te los- koppelen aan spitsmijdend reisgedrag. sen dan voor wie 4 of 5 dagen werkt. – Medewerkers die fulltime werken, verder dan Het mijden van de spits is soms lastig of zelfs on- 10 km van het werk wonen en carpoolen hebben mogelijk omdat bedrijfs- en/of werktijden daar niet altijd recht op een parkeerplaats. op zijn afgestemd. Het verruimen van het dagvenster – Medewerkers die fulltime werken, verder dan van bedrijfsopeningstijden en werktijden kan daarbij 10 km van het werk wonen en niet carpoolen, helpen. Dit heeft in veel gevallen ook arbeidsvoor- krijgen de resterende plaatsen, te beginnen bij waardelijke gevolgen, bijvoorbeeld in de sfeer van de medewerkers met de verste reisafstand. overwerk en toeslagen, en is daarmee niet zonder Inmiddels zijn 44 carpoolteams gevormd, met een meer een simpele of snelle maatregel. Toch kan het gemiddelde bezetting van 2,3 personen per auto. in de bredere context van bereikbaarheid en produc- Dat is 20 procent van de medewerkers die verder tiviteit de moeite van het overwegen waard zijn. dan 10 km van het werk wonen. De resterende par- keerplaatsen werden op de genoemde manier ver- Bewuste keuzes stimuleren deeld. Dit betekent dat medewerkers die verder dan Werknemers zijn primair zelf verantwoordelijk voor 14 à 15 km van het werk wonen, een parkeerplaats hun mobiliteit, maar vanuit algemeen en bedrijfs- hebben. Voor medewerkers die dichter bij het werk belang kunnen bewuste en efficiënte individuele wonen en niet carpoolen, is geen parkeerplek keuzes worden bevorderd. Bijvoorbeeld door reizen beschikbaar. met openbaar vervoer of spitsmijdend vervoers- De bestaande vergoedingsregeling voor woon-werk- gedrag te belonen, of door reisvergoedingen te ver- verkeer bleef ongewijzigd. Beneden de 10 km strekken die niet de keus voor de auto bevorderen. afstand geldt geen vergoeding. Boven de 10 km ont- vangen medewerkers die met de auto komen een Een andere mogelijkheid is een persoonsgebonden vergoeding op basis van ov, gemaximaliseerd op mobiliteitsbudget, waaruit werknemers de voor hen 30 km. Wie aantoonbaar met het ov reist, krijgt optimale mobiliteit bekostigen. Keuzevrijheid en op vertoon van zijn maandkaart de volledige reis- flexibiliteit voor werknemers kunnen een onder- kosten vergoed tot 50 km. scheidende arbeidsvoorwaarde en bindingsfactor Bron: www.slimreizen.nl zijn voor een bedrijf. 14
  13. 13. Mobiliteitsmanagement Deze aanpak brengt administratieve en organisatori- Verkleinen woon-werkafstand sche lasten met zich mee. Die spelen uiteraard mee Een rigoureuze manier om autogebruik terug te in de algehele afweging. Eventueel kan een externe brengen, is het verkleinen van de woon-werkafstand. marktpartij worden ingeschakeld om het mobiliteits- Dat kan door werknemers te stimuleren dichter bij budget te beheren en de voorzieningen te verzorgen. het werk te gaan wonen, bijvoorbeeld via verhuis- kostenvergoedingen, óf als dat mogelijk is: door de vestigingslocatie van een bedrijf af te stemmen op Meer vrijheid in mobiliteitskeuze het reisgedrag en/of woonlocaties van (potentiële) werknemers. Capgemini heeft de ns-Business Card opgenomen in het mobiliteitsbudget van de leaseautorijder. Dit is een creditcardachtige kaart waarmee telefonisch of via internet een treinreis kan worden geboekt en betaald. De kaart geldt als vervoersbewijs. Ook kun- nen consultants van Capgemini hiermee betalen voor de treintaxi en de speciale q-Park parkeer- plaatsen. Capgemini ontvangt maandelijks een gespecificeerde factuur met voor iedere kaart de abonnementskosten en de kosten voor trein, trein- taxi en q-Park. Voor treinreizen in de daluren geldt een korting van 20 procent, voor iedere taxirit 10 procent. Twynstra Gudde heeft naast de introductie van de ns-Business Card een integraal pakket voor mobili- teitsmanagement afgenomen van een leasemaat- schappij. In het pakket zitten verschillende moge- lijkheden voor zakelijke reizen: naast de trein en ov-fiets, is er ook toegang tot (trein)taxi’s, p+r par- keren, pool- & huurauto’s. De kilometerdeclaraties worden elektronisch verwerkt op basis van per- soonsgebonden mobiliteitsbudgetten. De uitgebrei- de reismogelijkheden en het reisadvies van deur tot Eventueel kan een externe marktpartij worden deur hebben bij de medewerkers van Twynstra Gudde een verschuiving teweeg gebracht van de ingeschakeld om het mobiliteitsbudget te beheren en auto naar het ov. Bron: www.slimreizen.nl de voorzieningen te verzorgen. 15
  14. 14. Mobiliteitsmanagement Arbeidsvoorwaarden Maatregelen gericht op vermindering van het Fiscaal kader autogebruik of het efficiënter gebruik van de auto Fiscaal bestaat er sinds 1 januari 2004 geen onder- kunnen met arbeidsvoorwaardelijke afspraken scheid meer tussen woon-werkkilometers en dienst- worden ondersteund. Alternatieve vervoermiddelen, reiskilometers. De werkgever kan alle zakelijke efficiëntere manieren van reizen en het verkleinen kilometers (inclusief woon-werkverkeer) aan zijn van de woon-werkafstand kunnen aantrekkelijker werknemers fiscaal onbelast vergoeden tot een worden door vergoedingsregelingen. In veel cao’s en maximum van € 0,19 per kilometer, ongeacht de arbeidsvoorwaardenregelingen komen al afspraken wijze van vervoer. voor over reiskostenvergoedingen en verhuiskosten- vergoedingen, maar die kunnen in veel gevallen De werkgever kan in plaats van een kilometerver- beter worden ingepast in het geheel van het mobili- goeding ook de aanschaf van een fiets vergoeden. teitsmanagement van een bedrijf. De werknemer hoeft deze vergoeding niet bij te tellen bij het inkomen, als de fiets niet duurder is Reiskostenvergoedingen dan € 749. De werknemer wordt direct eigenaar Er is een onderscheid in vergoedingen voor reis- van de fiets. In dit geval is sprake van eigen vervoer. kosten met de (eigen) auto of met het openbaar ver- Dit betekent dat in beginsel ook een onbelaste voer of de fiets. Om de bereikbaarheid te bevorderen, vergoeding van € 0,19 per kilometer moet kunnen kunnen bedrijven vergoedingen voor het reizen met worden gegeven. openbaar of ander vervoer gunstiger maken dan voor reizen met de (eigen) auto. Naast de mogelijkheid om onbelast € 0,19 per Bijvoorbeeld door voor openbaar vervoer de werkelijk kilometer te vergoeden, kan de werkgever ook de afgelegde reisafstand te vergoeden, terwijl auto- feitelijke kosten van het plaatsbewijs of abonne- vervoer maar tot een maximum reisafstand of juist ment voor het openbaar vervoer vergoeden. vanaf een minimumaantal kilometers wordt vergoed. Een verdergaande vorm is alleen openbaar vervoer te vergoeden en autogebruik in het geheel niet (of slechts indien noodzakelijk). De druk van woon-werkverkeer gaat ook omlaag als werknemers dichter bij het werk komen wonen. 16
  15. 15. Mobiliteitsmanagement Verhuiskostenvergoedingen Fiscaal kader: De druk van woon-werkverkeer gaat ook omlaag als De verhuiskosten van de werknemer in het kader werknemers dichter bij het werk komen wonen. van zijn dienstbetrekking, komen in de volgende Een verhuisregeling, met een (gedeeltelijke) kosten- situaties in aanmerking voor een fiscale faciliteit: vergoeding, kan dit bevorderen. In cao’s of arbeids- – de werknemer gaat wonen binnen een afstand voorwaardenregelingen is vaak geregeld welke kos- van 10 kilometer van zijn arbeidsplaats, terwijl ten de werkgever bereid is (onbelast) te vergoeden. hij eerst op een afstand van meer dan 10 kilo- meter woonde; Voorbeelden verhuiskostenvergoedingen in CAO’s – door de verhuizing verkort de werknemer de reis- afstand tussen zijn woning en de arbeidsplaats De werknemer komt in aanmerking voor een met ten minste 50 procent en ten minste 10 kilo- verhuisvergoeding, als hij op verzoek van de werk- meter. gever, door overplaatsing, of vanwege een nieuwe functie een langere reistijd krijgt. Vergoeding Houdt de verhuizing verband met de dienstbetrek- omvat: in- en uitpakkosten, transportkosten en king, dan is een vrijgestelde vergoeding mogelijk herinrichtingskosten, ten bedrage van 2x bruto voor de kosten van het overbrengen van de inboe- maandsalaris, minimaal € 3.176 en maximaal del, ongeacht het bedrag van die kosten. De overige € 5.445. kosten, inclusief herinrichtingskosten, kunnen vrij worden vergoed tot maximaal 12% van het jaar- De werkgever bepaalt in overleg met de or het loon, met een maximum van € 5.445. De werkgever woongebied van de werknemer. De noodzaak tot kan eveneens onbelast de kosten voor huisvesting verhuizing die hieruit voortvloeit, geeft recht op buiten de woonplaats vergoeden of huisvesting bui- een verhuiskostenvergoeding van maximaal 12% en ten de woonplaats verstrekken, zodat de werknemer minimaal 4% van het jaarsalaris, afhankelijk van niet met dubbele woonlasten zit. Dit kan maximaal het wel of niet voeren van een eigen huishouden. voor een periode van twee jaar. De werknemer die verplicht is te verhuizen of op grond van een medische noodzaak verhuist, heeft recht op een verhuisvergoeding en een vergoeding van de reiskosten voor het woon-werkverkeer bij verhuizing. De werkgever treft in overleg met de or of pvt een verhuiskostenvergoeding. 17
  16. 16. Mobiliteitsmanagement B Stimuleren van werken op afstand Mobiliteitsmaatregelen Een manier om het woon-werkverkeer substantieel te Dit kan worden vastgelegd in regelingen en overeen- verminderen, is thuiswerken en ewerken met behulp komsten met werknemers, met behulp van collectie- van informatietechnologie. Hierdoor daalt niet ve instrumenten (arbeidsvoorwaardenregeling, cao, alleen het autogebruik per werknemer, maar ook de afspraken met de or/pvt) of op individueel niveau. reistijd in het algemeen. Ook dat is maatwerk. Ewerken stelt hoge eisen aan de organisatie en de uitvoering van het werk. Dit vraagt aandacht voor Los van de organisatorische en/of arbeidsvoorwaar- aspecten als arbeidsvoorwaarden, bescherming van delijke aspecten, vraagt ewerken ook een cultuur- gegevens en privacy, aanschaf en gebruik van appara- omslag, zowel bij het management als bij werk- tuur, veiligheid en gezondheid, scholing en de orga- nemers. Ewerken heeft niet alleen gevolgen voor de nisatie van het werk. Zowel voor de werkgever als de managementstijl van leidinggevenden, maar vergt werknemer moet duidelijk zijn wat de voorwaarden van werknemers ook het vermogen om de grenzen en afspraken over ewerken zijn. tussen werk en privé te managen. Een manier om het woon-werkverkeer substantieel te verminderen, is thuiswerken en ewerken met behulp van informatietechnologie. 19
  17. 17. Mobiliteitsmanagement KPN: eWerkconcept Flexibele werktijden Medewerkers op een hoger functieniveau kunnen KPN heeft gekozen voor de inrichting van flexwerk- desgewenst een functiecontract afsluiten, dat is plekken op kantoor en de stapsgewijze introductie vastgelegd in de cao. kpn gaat er vanuit dat een van eWerken. Alle kantoormedewerkers met een organisatie die flexibiliteit van de medewerkers mobiele functie (consultants, account- en project- vraagt, door bijvoorbeeld ’s avonds een keer door managers) werken formeel vanuit huis. te werken, medewerkers ook de gelegenheid moet bieden tijdens werktijden privé-zaken uit te voeren. In het contract worden afspraken gemaakt over de Faciliteiten ewerken werkzaamheden die de medewerker binnen een – Thuis: de medewerkers zijn uitgerust met een bepaalde periode en met een bepaalde kwaliteit adsl-aansuiting, laptop, docking station, muis, verricht. Ook worden afspraken gemaakt over zijn toetsenbord, voeding, printer met een service- bereikbaarheid. De medewerker bepaalt vervolgens contract en veelal een blackberry of smartphone. zelf hoe hij de werkzaamheden invult. – Onderweg: een mobiel internet kaart voor de Wie kiest voor het functiecontract kan zijn atv- laptop van iedere medewerker, zodat zij via dagen inruilen voor een financiële vergoeding of umts/hsdpa en hotspots overal toegang kunnen opsparen voor bijvoorbeeld een sabbatical leave, krijgen tot het bedrijfsnetwerk. ouderschaps- of studieverlof. In de praktijk kiest – Kantoor: 1 werkplek op 4 flexwerkers; iedere een overgrote meerderheid van de werknemers medewerker heeft een locker. voor de financiële vergoeding. Medewerkers doen in principe het standaard- bureauwerk thuis. De werkplekken op kantoor zijn ewerken met IP-technologie beschikbaar voor afspraken of kantoorwerk tussen Een nieuwe stap in het eWerkconcept is het werken twee afspraken in. De werknemer beschikt thuis op basis van ip-technologie (internet protocol- over een werkplek die aan de arbo-eisen voldoet. technologie). Hierdoor ontstaat er binnen kpn De teleflexregeling biedt de mogelijkheid één keer één volledig geïntegreerd communicatienetwerk, in de vijf jaar kantoormeubilair aan te schaffen dat New Multimedia office (nemo) genoemd, waarmee voldoet aan de arbo-eisen. Alle mobiele werkers medewerkers kunnen (beeld)bellen, faxen, e-mailen, beschikken over een lease- of bedrijfsauto. Een reis- chatten en bijvoorbeeld op afstand kunnen samen- kostenvergoeding voor woon-werkverkeer is niet werken aan één document. Medewerkers zijn beter van toepassing. bereikbaar doordat zij bijvoorbeeld doorschake- lingen kunnen instellen en kunnen aangeven dat zij online zijn. De pc fungeert als een soort privé- telefooncentrale. Alle voicemail-, fax- en e-mail- berichten komen binnen in één mailbox. Bron: www.slimreizen.nl 20
  18. 18. Mobiliteitsmanagement Ewerken gebeurt niet alleen vanuit huis. Bedrijven Videovergaderen kunnen ook andere locaties gebruiken die qua Videoconferentie is real time communicatie in bereikbaarheid minder problematisch zijn, waar beeld en geluid over grote afstanden tussen twee of technische mogelijkheden in de sfeer van telefonie, meer participanten. Nog niet zo lang geleden was internet, videoconferenties en flexwerkplekken aan- videovergaderen in een redelijke resolutie met wezig zijn. werkbaar geluid behoorlijk prijzig. Met de komst van dsl en andere breedbandverbindingen zijn videoconferenties een stuk voordeliger geworden. Videoconferenties hebben een groot aantal voorde- len: tijdsbesparing, minder jetlags, lagere reis- en verblijfskosten, om nog te zwijgen over de risico’s van bijvoorbeeld een ongeluk, ontvoering, geweld tegen officials of ziekten. Videoconferenties verho- gen de efficiency van informatie-overdracht en het samenwerken aan projecten, in vergelijking tot tele- foon, e-mail of fax. De toepassingen zijn legio: overleggen van marke- ting & sales, crisisoverleg, r&d-besprekingen, projectoverleg met thuiswerkers en tele-educatie. Videovergaderen is bij uitstek geschikt voor fre- quente korte bijeenkomsten over afstanden van meer dan 30-60 minuten reistijd, en zeker om even een inkoper in Taiwan virtueel face-to-face te ontmoeten. Over het algemeen geldt: hoe langer een vergadering duurt, des te acceptabeler de reis- en verblijftijd. Bij twee uur reizen om een uurtje te vergaderen, levert videoconferentie twee uur besparing op. Bij een vergadering van drie uur is het rendement al minder. Een nieuwe stap in het ewerkconcept is het werken op basis van IP-technologie (internet protocoltechnologie). 21
  19. 19. Mobiliteitsmanagement Arbeidsvoorwaarden Het stimuleren, faciliteren en organiseren van thuis- Fiscale kader werken en ewerken heeft natuurlijk ook te maken De werkgever heeft mogelijkheden om onbelaste met arbeidsvoorwaarden. Dit betreft onder meer vergoedingen te verstrekken voor het gebruik van eventuele vergoedingen van computerapparatuur, de een thuis- of ewerkplek door de werknemer. Voor inrichting van de thuiswerkplek, de internet- en tele- een zelfstandige werkruimte thuis geldt een vrij- foonverbinding, de arbeidsomstandigheden en stelling van maximaal 20 procent van de huur of afspraken over de minimale of maximale thuiswerk- huurwaarde, vast te stellen op basis van een staffel frequentie. Afspraken over thuiswerken en ewerken van woz-waarden. kunnen als raamwerk in de cao of arbeidsvoorwaar- De inrichting van een werkruimte komt onder voor- denregeling worden vastgelegd, en in overleg met waarden in aanmerking voor een onbelaste vergoe- medezeggenschapsorganen of met individuele werk- ding: één keer in de vijf jaar een bedrag van € 1.815 nemers verder worden uitgewerkt. (inclusief btw). De werknemer moet dan ten minste één dag per week thuis werken en de inrichting moet voldoen aan de arbo-eisen. Sinds 1 januari Voorbeelden van CAO-afspraken over thuis- en/of ewerken 2007 komen ook internet- en telefoonaansluitingen in aanmerking voor een onbelaste vergoeding, Als de bedrijfsvoering aanleiding geeft tot telewer- mits de werknemer die faciliteiten voor meer dan ken en dit op vrijwillige basis gebeurt, is tele/thuis- 10 procent zakelijk gebruikt. werken in principe mogelijk. In overleg met het medezeggenschapsorgaan wordt het aantal dagen thuiswerk minimaal 1 keer per jaar besproken en eventueel bijgesteld. Thuiswerken is toegestaan als het minimaal één dag per week plaatsvindt en voor maximaal 50 pro- cent van de arbeidsduur, en als het aan de arbo- en fiscale voorwaarden voldoet. Thuiswerken mag niet Werkgevers zouden hun werknemers een onbelaste leiden tot kostenverhogingen, en gebeurt alleen op basis van vrijwilligheid. anti-filebonus moeten kunnen geven als zij ewerken. 22
  20. 20. Mobiliteitsmanagement Aanbevelingen verruiming van het fiscale kader ewerken vno-ncw heeft enkele aanbevelingen gedaan om de fiscale faciliteiten voor thuis- en/of ewerken te ver- ruimen: 1 Verruiming fiscale mogelijkheden werkruimte 3 Anti-filebonus De kosten van de werkruimte mogen alleen vergoed Om congestie verder terug te dringen, kan het e- worden als de werkruimte een zelfstandig gedeelte werken ook op een andere manier fiscaal worden van de woning is. Deze zelfstandigheidseis is per gestimuleerd. Werkgevers zouden hun werknemers 1 januari 2005 in de wet gekomen en heeft ertoe een onbelaste anti-filebonus moeten kunnen geven geleid dat veel werkruimtes niet meer voldeden aan als zij ewerken. De extra kosten voor de werkgever de criteria. Ook zzp’ers konden de kosten van hun worden in eerste instantie gecompenseerd door toe- werkruimte aan huis niet langer in aftrek brengen. name van de arbeidsparticipatie en een verminde- Door het schrappen van deze zelfstandigheidseis ring van de reistijd van het personeel. Om de extra zou de regeling weer nieuw leven ingeblazen kun- kosten verder te verminderen, dient de anti-file- nen worden. Dit zou tevens een groot probleem op- bonus te worden opgenomen in het cafetariastelsel. lossen van veel zzp’ers die kantoor aan huis houden. Met andere woorden: een stukje brutoloon wordt uitgeruild tegen de onbelaste anti-filebonus. 2 Verruiming vergoeding inrichting werkruimte De huidige fiscale regeling staat eens per vijf jaar een vergoeding toe voor de inrichting van de werk- ruimte thuis van maximaal € 1.815. De regeling geldt uitsluitend voor werknemers die minimaal één hele dag per week ewerken. Door de eis van één hele dag per week te vervangen door acht uur per week is de regeling ook toepasbaar als bijvoorbeeld twee keer een halve dag wordt ge-ewerkt, of een aantal keer per week de spits wordt vermeden. Naast deze flexibilisering van de regeling, dient de vergoeding te worden verhoogd tot een bedrag van € 3.000. Het huidige bedrag is sinds de invoering in 1997 niet geïndexeerd en niet meer toereikend. 23
  21. 21. Mobiliteitsmanagement C Stimuleren van flexibele werktijden Voor de woon-werkmobiliteit zijn ook de dagelijkse Bavaria: Flexibeler werktijden werktijden van belang. Hoe ruimer het ‘dagvenster’, De medewerkers van Bavaria krijgen meer invloed hoe meer variatie in aanvangs- en eindwerktijden op hun werktijden. De chauffeurs werkten vijf van individuele werknemers. Dat maakt meer sprei- dagen per week, maar waren vanwege alle files ding van woon-werkverkeer mogelijk. vaak niet om vijf uur ’s middags terug. Er werden dus veel dure overuren gedraaid, en daar wilde De werktijden van de 25 grootste bedrijfstak- en Bavaria van af. De chauffeurs werken nu vier lange onderneming-cao’s variëren tussen 06:00-08:00 uur dagen per week, in plaats van vijf normale dagen ’s ochtends en 18:00-21:30 uur ’s avonds. De omvang met overuren. En ze mogen die ene vrije dag zo van het dagvenster varieert daarmee tussen de 10 en veel mogelijk zelf inplannen. Dat was eerst even 15,5 uren. De cao’s bieden op zichzelf dus al aardig wennen, maar inmiddels zijn de meeste werk- wat ruimte voor gespreid woon-werkverkeer. nemers enthousiast. Bron: Het Financieele Dagblad 9 oktober 2007 Ook de inrichting van roosters en de manier van roosteren bieden gelegenheid tot verdere flexibili- sering van werktijden. Afhankelijk van de aard van het werk kunnen de werktijd- en roosterwensen van werknemers en de wensen van de werkgever rond beschikbaarheid van productiecapaciteit op elkaar worden afgestemd. Dit draagt bij aan het mobiliteits- management van de onderneming. De werktijden en de personeelsinzet zijn op die manier ook beter af te stemmen op het dagelijkse, wekelijkse, maandelijkse of seizoensgebonden werkaanbod. Hoe ruimer het ‘dagvenster’, hoe meer variatie in aanvangs- en eindwerktijden van individuele werknemers. 25
  22. 22. Mobiliteitsmanagement Ten slotte Mobiliteitsmanagement hoeft zich niet op één maat- – het gebruik van de fiets en het ov te stimuleren; regel te richten. Het past in de eerder beschreven – autogebruik slimmer te combineren met mogelijk- aanpak om een mix van maatregelen in te zetten. heden van openbaar vervoer; – dichter bij het werk wonen te stimuleren; Een bedrijf dat werk wil maken van mobiliteits- – thuis- en/of ewerken te stimuleren en daarbij dui- management doet er goed aan zijn arbeidsvoorwaar- delijke (arbeidsvoorwaardelijke) randvoorwaarden den tegen het licht te houden van gericht mobili- vast te leggen (collectief en/of individueel); teitsbeleid. De cao of arbeidsvoorwaardenregeling – werktijdenregelingen en arbeidstijdmanagement kan worden benut om: af te stemmen op spitstijden. Ministerie van Verkeer en Waterstaat Het projectteam FileProof kwam met een breed In 2006 sloot de gemeente Den Haag in verband maatregelenpakket: met wegwerkzaamheden een aantal belangrijke toe- – een volledige vergoeding van trein- of strippen- voerwegen af. 2750 medewerkers van het ministerie kaartkosten vanaf een trein-/ov-locatie (auto van Verkeer en Waterstaat zouden daar direct hin- parkeren en met het ov verder); der van ondervinden. De gemeente gaf het dringen- – een ov-fiets vanaf station Den Haag Centraal de advies de auto tijdens de werkzaamheden te of Hollands Spoor (kosten voor de werkgever); laten staan en gebruik te maken van alternatief ver- – tijdelijke werk-/vergaderruimtes Den Haag cs voer. en andere locaties, zoals flexplekken bij station Zoetermeer; Het projectteam FileProof Voorbeeldfunctie VenW greep – ruimere kantooropeningstijden en de mogelijk- de wegwerkzaamheden aan om een aantal experi- heid het werkritme te verschuiven naar 11.00- menten uit te voeren rond flexibel reizen en wer- 19.30 uur of 7.00-15.30 uur; ken. De pilot kreeg een brede opzet en richtte zich – een ontbijtbuffet op kantoor (vanaf 7.00 uur, op zowel automobilisten als niet-automobilisten. niet gratis); Ze haakte ook aan bij een trend binnen het ministe- – gebruik van WebAccess om eerst thuis te werken rie, waarbij in toenemende mate (inter)departemen- en na de spits naar Den Haag te reizen;. taal wordt samengewerkt en medewerkers steeds – thuis of elders werken faciliteren door doorscha- vaker op verschillende locaties in projecten samen- keling van de vaste telefoon naar mobiel. werken. Bron: www.slimreizen.nl 26
  23. 23. Mobiliteitsmanagement 4 Routeplan naar mobiliteits- management Mobiliteitsmanagement biedt handvatten om de filedruk te verminderen. Dit gebeurt door de efficiency in het verplaatsingsgedrag van werknemers te bevorderen en de kosten en baten van mobiliteit beter in balans te brengen. Mobiliteitsmanagement wil werknemers stimuleren tot bewuste keuzes of en wanneer de reis wordt gemaakt en met welk vervoermiddel. Een bedrijf dat werk wil maken van mobiliteits- management doet er goed aan zijn arbeidsvoorwaarden tegen het licht te houden van een gericht mobiliteits- beleid. De arbeidsvoorwaarden dienen het mobiliteits- management te ondersteunen. 29
  24. 24. Aanpak Stappenplan Mogelijke maatregelen Mobiliteitsmanagement is maatwerk. Om de juiste Bedrijven kunnen zelf (een mix van) verschillende mix van maatregelen te vinden, kan het volgende maatregelen toepassen om de bereikbaarheid te stappenplan behulpzaam zijn: verbeteren. 1 Formuleer zo helder mogelijk het mobiliteits- vraagstuk van uw bedrijf. 2 Maak een analyse van: a de bereikbaarheid van uw bedrijfslocatie b het verplaatsingsgedrag van werknemers, klanten en omgeving c de mobiliteitsknelpunten 1 Zoveel mogelijk vermijden van autogebruik, d de toereikendheid van de bestaande door: mobiliteitsregelingen en -maatregelen e mogelijke nieuwe of aangepaste mobiliteits- Mobiliteitsmaatregelen: maatregelen a aantrekkelijker maken van het gebruik van f een kosten/baten-analyse. openbaar vervoer b aantrekkelijker maken van het gebruik van fiets 3 Ontwikkel aan de hand van deze analyse een c organiseren en stimuleren van carpooling mobiliteitsplan met doelstellingen, randvoor- d opzetten van een project spits mijden waarden, voorgenomen maatregelen en een e keuzevrijheid en flexibiliteit voor werknemers te communicatieplan. stimuleren 4 Draai desgewenst eerst een pilot om te bezien f het verkleinen van de woon-werkafstand. of de voorgenomen maatregelen haalbaar zijn of bijstelling behoeven. Arbeidsvoorwaarden: 5 Houd continu in de gaten of de arbeidsvoor- – gebruik ov en/of fiets meer vergoeden dan auto- waardelijke regelingen aanpassing behoeven gebruik (fiscaal gefaciliteerd) om een ander mobiliteitsgedrag te ondersteu- – vergoedingen van verhuiskosten. nen of te stimuleren. 30
  25. 25. Mobiliteitsmanagement 2 Stimuleren van werken op afstand, door: 3 Stimuleren van flexibeler werkpatronen, door: Mobiliteitsmaatregelen: Mobiliteitsmaatregelen/arbeidsvoorwaarden: a stimuleren en organiseren van thuiswerken a verruimen van dagvensters: vervroegen aan- b stimuleren en organiseren van ewerken (onder- vangswerktijden en/of latere eindwerktijden weg werken, videovergaderend, flexwerkplekken) mogelijk maken b flexibeler afstemming roosters op werktijd- Arbeidsvoorwaarden: wensen van werknemers en wensen van werk- – afspraken rechten en plichten gevers rond beschikbaarheid productiecapaci- – fiscaal gefaciliteerde vergoedingen voor gebruik teit, in relatie tot het werkaanbod. en/of inrichting thuiswerkplek Een bedrijf dat werk wil maken van mobiliteits- management doet er goed aan zijn arbeidsvoor- waarden tegen het licht te houden van een gericht mobiliteitsbeleid. De arbeidsvoorwaarden dienen het mobiliteitsmanagement te ondersteunen. 31
  26. 26. Mobiliteitsmanagement Interessante links en informatie www.awvn.nl www.verkeerenwaterstaat.nl Voor documenten als: Zie Mobiliteit en bereikbaarheid en Openbaar vervoer – overzicht fiscale maatregelen ter bevordering mobiliteitsmanagement www.transumo.nl – voorbeeld ewerk-contract Transumo (transition sustainable mobility) is – voorbeeld ewerk-overeenkomst een platform van bedrijven, overheden en kennis- instellingen die gezamenlijk kennis ontwikkelen www.vno-ncw.nl op het gebied van duurzame mobiliteit Zie dossiers Infrastructuur, Prijsbeleid en Verkeer en Vervoer www.slimreizen.nl Onder andere voor meer inspirerende voorbeelden www.ewerkforum.nl Zie met name de brochure Telewerken: iets voor u? en de uitgebreide pagina met (internationale) links 32
  27. 27. Meer informatie: AWVN-werkgeverslijn (070) 850 86 05 werkgeverslijn@awvn.nl www.awvn.nl EWERKFORUM VNO-NCW AWVN ‘Malietoren’ ‘Malietoren’ ‘Malietoren’ Bezuidenhoutseweg 12 Bezuidenhoutseweg 12 Bezuidenhoutseweg 12 Postbus 93002 Postbus 93002 Postbus 93050 2509 AA Den Haag 2509 AA Den Haag 2509 AB Den Haag Telefoon (070) 349 02 06 Telefoon (070) 349 03 49 awvn-werkgeverslijn Fax (070) 349 03 00 Fax (070) 349 03 00 (070) 850 86 05 Internet www.ewerkforum.nl E-mail informatie@vno-ncw.nl E-mail werkgeverslijn@awvn.nl Internet www.vno-ncw.nl Telefoon (070) 850 86 00 Fax (070) 850 86 01 Internet www.awvn.nl

×