Your SlideShare is downloading. ×
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Rus parskakan 1826-1828tt. paterazm[1]

1,617

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,617
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. èáõë-ä³ñëÏ³Ï³Ý å³ï»ñ³½ÙÁ 1826-1828ÃÃ. armenianhouse.org armeniapedia.org
  • 2. Պատերազմի առաջին փուլը
    • Պարսկաստանը չէր հաշտվում Անդրկովկասի իր տարածքները Ռուսաստանին անցնելու իրողության հետ: Իսկ Անգլիայի դրդումով ձգտում էր վերադարձնել կորցրած տարացքները: Մյուս կողմից` Ռուսաստանը ջանում էր գրավել նաև Հայաստանը և ավելի ամրապնդել դիրքերը Անդրկովկասում և Մերձավոր Արևելքում:
    • Պարսկական 60 հազարանոց բանակը թագաժառանգ Աբբաս-Միրզայի գլխավորությամբ 1826թ. հուլիսին, խախտվելով Գյուլիստանի պայմանագիրը, ներխուժեց Ռուսաստանի սահմանները: Երևան Հուսեյն խանի զորքերը հանկարծակի հարձակումով ներխուժեցին Շիրակի և Փամբակի սահմանները:
  • 3.
    • Պարսկական բանակի անսպասելի հարձակումը ծանր դրություն է ստեղծում ռուսական փոքրաքանակ ռորամասերի և սահմանամերձ բնակչության համար: Պարսկական զորքերը հուլիսի վերջին պաշարում են Ղարաբաղի Շուշիի բերդը: Բերդի 1700-հոգանոց կայազորը և այնտեղ ապաստանած շրջակա բնակիչները դիմում են ինքնապաշտպանության: Պարսիկները անգլիական մասնագետների գլխավորությամբ ակնապատում են բերդի պարիսպները և մի քանի անգամ գրոհում, բայց հաջողության չեն հասնում:
    • Բերդի կայազորի պետ գնդապետ Ռեուտի գլխավորությամբ ռուս զինվորները և հայերը տոկունությամբ դիմադրում էին: Ղարաբաղի հայերը, իրնեց նախնիների ավանդներին հավատարիմ, հերոսաբար պաշտպանում էին հայրենի հողը: Շուշիի 47 օր տևած պաշտպանությունը նկատելիորեն ձախողեց թշնամուն` Թիֆլիսի վրա հարձակվելու ռազմական ծրագիրը :
  • 4. Պարսկական բանակը
  • 5.
    • Հայաստանի տարբեր շրջաններում ձևավորվել էին կամավորկան ջոկատներ, որոնք խիզախորեն մարտնչում էին թշնամու դեմ: Լոռի- Փամբակում քաջաբար կռվում էր Մարտիրոս Վեքիլյանի ջոկատը, իսկ Ղազախ- Շամշադինում, Դիլիջանում հակառակորդի դեմ սրընթաց գրոհներ էին կատարում վարդապետ Մանուչարյանի հեծյալ ջոկատը: Նա պարտիզանական համարձակ հարձակումներով գերությունից ազատեց հարյուրավոր ընտանիքներ:
    • Հայազգիչ նշանավոր գենեռալ Վ.Մադաթովի 2000-անոց զորաջոկատը 1828թ. սեպտեմբերի 3-ին Շամխորի մոտ ծանր պարտության մատնեց Աբբաս-Միրզայի 10-հազարանոց զորամասին : Նոյն ամսին Գանձակի ճակատամարտում ռուսական զորքերը նոր հախթանակ տարան: Հետապնդելով թշնամուն` նրանք հոկտեմբերին ազատագրեցին ամբողջ Ղարաբաղը: 1826թ. Ամռանը պարսիկների ունեցած հաջողությունները կարճատև եղան: Նույն տարվա աշնանը ռուսական զորքերը տեղի բնակչության աջակցությամբ պաշտպանությունից անցան հարձակման և թշնամուն դուրս քշեցին ռուսական սահմաններից: Դրանով ավարտվեց պատերազմի առաջին փուլը:
  • 6. Հայ-Պարսկական պատերազմի ուղղությունները Լոռի-Փամբակում Մարտիրոս Վեքիլյանի Ղազախ- Շամշադինում, Դիլիջանում Մանուչարյանի հեծյալ ջոկատը Վ.Մադաթովի 2000-անոց զորաջոկատը 1828թ. սեպտեմբերի 3-ին Շամխորի մոտ ծանր պարտության մատնեց Աբբաս-Միրզայի 10-հազարանոց զորամասին : Գանձակի ճակատամարտում ռուսական զորքերը նոր հախթանակ տարան:
  • 7.  
  • 8. Ռազմական գործողությունները 1827թվին: Երևանի գրավումը
  • 9. Շուշիի բերդի գրավումը Պարսկական զորքը 60 հազար էր Բերդի կայազորը 1700-հորգուց էր բաղկացած Շուշիի 47 օր տևած պաշտպանությունը նկատելիորեն ձախողեց թշնամու` Թիֆլիսի վրա հարջակվելու ռազմական ծրագրերը
  • 10.
    • 1827թ. Գարնանը Երմոլովին փոխարինած գեներալ Պասկևիչի գլխավորությամբ վերսկսվեցին պատերազմական գործողությունները: Ապրիլի սկզբին ռուսական բանակի առաջապահ զորամասը շարժվեց դեպի Երևան և նույն ամսվա կեսերին առանց դիմադրողության գրավեց Էջմիածինը: Շուտով անձնատուր եղավ Նախիջևանի խանը:Արաքսի ափին գտնվող Աբասաբադ բերդը գրավելու համար կատաղի մարտերում պարսիկները ջախջախիչ պարտություն կրեցին: Երբ գեներալ Կրասովսկին իր զինվորներին ամռան շոգերից պատսպարվելու համար հանգիստ էր տվել Արագածի լանջերին, Աբբաս- Միրզան 30-հազարանոց զորքով հանկարծակի հարձակվեց Էջմիածնի վրա: Օգոստոսի 17-ին Օշական գյուղի մոտ տեղի ունեցավ արյունահեղ ճակատամարտ Կրասովսկու փոքրիկ զորամասի և թվով տասն ամգամ գերազանցող պարսկական զորքերի միջև:Ռուս զինվորները և նրանց շարքերում մարտնչող հայ կմավորները խիզախությամբ ր ծանր կորուստներով կարողացան պաշտպանել Էջմածինը թշնամու ձեռքն ընկնելուց և ավերումից:Ճակատամարտում զոհված ռուս զինվորների հրշատակը հավերժացնելու համար Օշականից Էջմիածին տանող ճանապարհի վրա հուշարձան կառուցվեց, որը կանգուն է մինջև օրս:
  • 11. Ռուսներին հաջողվեց առանց կորուստների գրավել պարսկական կարևոր ամիրություններից մեկը` Սարդարապատը: Դրանից հետո ռուսական զորքը շարժվեց և պաշարեց Երևանը:Երևանի բերդը կառուցված էր քաղաքի Հարավային մասում` Հրազդան գետի բարձր ու ժառոտ ափին: Այն երեք կողմից շրջապատված էր երկշարք պարիսպներով: Բերդի շուրջը փորված էին մեծ փոսեր, որոնք լցված էին ջրով: Այն ամրացված էր եվրոպական ռազմական մասնագետների ղեկավարությամբ: Հասան խանը այս ամգամ ևս հրաժարվում է հանձնել բերդը:Երևանի գրավման համար Պասկևիչը ստացավ «Կոմս էրիվանսկի» տիտղոսը: Ռուսներից և հայերից շատերը պարգևատրվեցին « երևանի բերդի գրավումը» մեդալով: Երևանի գրավումը ոչ միայն ռազմական այլև քաղաքական խոշոր իրադարձություն էր: Դրա հետ էր կապում հայ ժողովուրդը իր լավ ապագայի հույսերը: Երևանի գրավումը ուրախության ինչպես Հայաստնի, այնպես էլ հայկական գաղութների բնակչությունը:
  • 12. Պատերազմում մեծ էր ժամանակի նշանավոր գործիչ, վրացահայության հոգևոր առաջնորդ Ներսես Աշտարակցու դերը, որը սրտառուչ կոչերով ոգեշնչում էր հայրենակիցներին: «Հասավ ժամը,- գրում էր նա,- երբ աչքով պիտի տեսնեք Արարատյան աշխարհի և հայոց ազգի ազատագրությունը…, ոտքի կանգնեք, հայոց քաջեր, թոթափեցեք պարսից լուծը, ուրախացեք ալեզարդ Մասիսին, մի անգամ արյունով ներկեցեք հայրենի հողը և ապա ապրեցեք ազատ»: Պատերազմին ակտիվ մասնակցություն ունեցան հայ կամավորները և դեկաբրիստները: 1827 թվի գարնանը Ներսե Աշտարակեցու և Հարություն ԱԱլամդարյանի գլխավորությամբ Թիֆլիսում կազմակերպվեցին կամավորական ջոկատներ, որոնք ռուսական զորամասերի հետ մասնակցեցին ռազմական գործողություններին: 1827թ. մարտին Թիֆլիսում կազմակերպվեց 117 հոգուց բաղկացած հայ կամավորների առաջին ջոկատը: Մայիս ամսին քաղաքի այդ ջոկատներում ցուցակագրվել էին շուրջ 600 կամավորներ:
  • 13.
    • Երեվանյան արշավանքի ժամանակ կամավորների շարքերը համալրվեցին` հասնելով ավելի քան 100 հոգու:
    • Պատերազմական գործողություններին գործուն մասնակցություն ունեցան Կովկաս աքսորված դեկաբրիստները: Նրանցից 70 սպաներ և 3000 շարքայիներ մասնակցեցին ռազմական գործողություններին: Աչքի ընկնող դեկաբրիստներից էին Ե. Լաչինովը, Մ. Պուշչինը, Դ. Դավիդովը, Ի. Բուրցովը, Ն. Օրժիցկին և շատ ուրիշներ: Դեկաբրիստ սպաների ռազմական խոշոր գիտելիքները, շարքայինների փորձն ու մարտունակությունը էական նշանակություն ունեցան հաղթանակի գործում:
  • 14.
    • Թուրքմենչայի պայմանագիրը: Երևանը գրավելուց հետո սպասվում էր, որ պարսիկները հաշտություն կխնդրեն, բայց դա տեղի չունեցավ: Ռուսական զորքերը շարունակեցին հարձակումը և, հետապնդելով բարոյալքված թշնամուն, գրաքվեցին Թավրիզը, ապա` Խոյի, Սալմաստի գավառները, մի շարք քաղաքներ: Պարսիկները հաշտություն խնդրեցին, որն ընդունվեց ռուսական կառավարության կողմից: Թավրիզից Թեհրան տանող ճանապարհի վրա գտնվող Թուրքմենչայ գյուղում 1828թ. Փետվարի 10-ին կնքվեց հաշտության պայմանագիր: Դրանով ավարտվեց ռու-պարսկական պատերազմը, և այլևս ոչ մի պատերազմ տեղի չունեցավ երկու հարևան երկրների միջև:
  • 15. Կովկասյան ռազմաճակատ

×