Loading…

Flash Player 9 (or above) is needed to view presentations.
We have detected that you do not have it on your computer. To install it, go here.

Like this document? Why not share!

Course pack of islamic studies for ucp

on

  • 935 views

 

Statistics

Views

Total Views
935
Views on SlideShare
935
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Course pack of islamic studies for ucp Course pack of islamic studies for ucp Document Transcript

  • COURSE PACK OF ISLAMIC STUDIES FOR GRADUATE STUDENTS OF UCP A Course Prepared by the Faculty Members Of Department of Islamic & Religious StudiesFACULTY OF ARTS AND SOCIAL SCIENCES UNIVERCITY OF CENTERAL PUNJAB
  • 2|P a g e
  • ‫ا ہلک اک چا ک دیوک ‬‫دنی٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪دہاتی٪ےہ٪وج٪ ُاس٪ےن٪ےلہپ٪ااسنؿ٪یک٪رطفت٪ںیم٪ااہلؾ1٪رفامیئ٪اور٪اِس٪ےک٪دعب٪اُس٪یک٪امتؾ٪رضوری٪الیصفتت٪‬‫ےک ٪اسھت ٪اےنپ ٪ربمغیپوں ٪یک ٪واستط2 ٪ےس ٪ااسنؿ ٪وک ٪دی ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ہلسلس ٪ےک ٪آرخی ٪ربمغیپ ٪دمحم ٪یلص ٪اہلل ٪ہیلع ٪وملس ٪ںیہ۔ ٪انچہچن٪‬‫دنی٪اک٪اہنت٪امذخ3٪اب٪دمحم٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪یہ٪یک٪ذات٪واال4٪افصت٪ےہ٪اور٪دنی٪قح٪اب٪ویہ٪ےہ٪ےسج٪آپ٪اےنپ٪وقؽ٪و٪لعف٪اور٪‬ ‫رقتری٪5و٪وصتبی6ےس٪دنی٪رقار٪دںی۔‬ ‫٪‬‫روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےس٪ہی٪دنی٪آپ٪ےک٪احصہب٪ےک٪اامجع 7اور٪وقیل٪و٪یلمع٪وتارت8٪ےس٪لقتنم٪وہا٪اور٪دو٪وصروتں٪ںیم٪مہ٪‬ ‫کت٪اچنہپ٪ےہ:‬ ‫١۔٪رقآؿ٪دیجم‬ ‫٢۔٪تنس٪‬‫رقآؿ٪دیجم٪وہ٪اتکب٪ےہ٪وج٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪آرخی٪ربمغیپ٪دمحم٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪رپ٪انزؽ٪یک٪ےہ٪اور٪اےنپ٪زنوؽ٪ےک٪دعب٪ےس٪آج٪‬‫کت٪املسمونں٪ےک٪اپس٪اُؿ٪یک٪رطػ٪ےس٪اِس٪رصاتح9٪ےک٪اسھت٪وموجد٪ےہ٪ہک٪یہی٪وہ٪اتکب ےہ٪وج٪دمحم٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪رپ٪‬‫01‬‫انزؽ٪وہیئ٪یھت٪اور٪ےسج٪آپ ٪ےک٪احصہب٪ےن٪اےنپ٪اامجع٪اور٪وقیل٪وتارت٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪وپری٪افحتظ٪ےک٪اسھت٪ریغب٪یسک٪ادٰین ٪‬ ‫دبتیلی٪ےک٪داین٪وک٪لقتنم٪ایک٪ےہ۔‬ ‫1‬ ‫دؽ٪ںیم٪ڈاانل‬ ‫2 ذرہعی‬ ‫3 احلص٪رکےن٪یک٪ہگج‬ ‫4 زبرگ‬ ‫5 ربرقار٪رانہک‬ ‫6 درتس٪رقار٪دانی‬ ‫7 ریغب٪یسک٪االتخػ٪ےک٪وپرے٪اافتؼ٪ےک٪اسھتـ‬ ‫8 لسن٪در٪لسن٪لسلست٪ےس‬ ‫9 واضتح‬ ‫01 ومعمیل‬
  • ‫‪4|P a g e‬‬‫تنس٪دنی٪اربایمیہ٪یک٪وہ٪رواتی٪ےہ٪ےسج٪یبن٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےن٪اُس٪یک٪دجتدی٪11و٪االصح٪ےک٪دعب٪اور٪اُس٪ںیم٪ضعب٪ااضوفں٪‬ ‫ےک٪اسھت٪اےنپ٪امےنن٪واولں٪ںیم٪دنی٪یک٪تیثیح٪ےس٪اجری٪رفامای٪ےہ۔‬‫اِس٪ںیم٪اور٪رقآؿ٪دیجم٪ںیم٪وبثت٪ےک٪اابتعر٪ےس٪وکیئ٪رفؼ٪ںیہن٪ےہ۔٪وہ٪سج٪رطح٪احصہب٪ےک٪اامجع٪اور٪وقیل٪وتارت٪ےس٪الم٪ےہ،٪‬‫ہی ٪اِیس ٪رطح ٪اُؿ ٪ےک ٪اامجع ٪اور ٪یلمع ٪وتارت ٪ےس ٪یلم ٪ےہ ٪اور ٪رقآؿ ٪یہ ٪یک ٪رطح ٪رہ ٪دور ٪ںیم ٪املسمونں ٪ےک ٪اامجع ٪ےس ٪اثتب ٪وہیت٪‬ ‫ےہ۔‬‫اِس٪دنی٪یک٪تقیقح٪ارگ٪اکی٪ظفل٪ںیم٪ایبؿ٪یک٪اج ےئ٪وت٪رقآؿ٪یک٪احالطح٪ںیم٪وہ٪اہلل٪یک٪ابعدت ےہ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪اعزجی٪‬‫اور٪یتسپ٪ےک٪ںیہ۔٪ہی٪زیچ٪ارگ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪حیحص٪رعمتف٪21ےک٪اسھت٪دیپا٪وہ٪وت٪اےنپ٪آپ٪وک٪ااہتنیئ٪تبحم٪اور٪ااہتنیئ٪وخػ٪ےک٪اسھت٪‬‫اُس٪ےک٪اسےنم٪آرخی٪دح٪کت٪اکھج٪دےنی٪یک٪وصرت٪اایتخر٪رک٪یتیل٪ےہ۔٪ہی٪درتقیقح٪اکی٪دایلخ٪تیفیک٪ےہ۔٪دخا٪اک٪ذرک،٪اُس٪اک٪‬‫رکش،٪اُس٪یک٪انرایض٪اک٪وخػ،٪ ُاس٪ےک٪اسھت٪االخص،٪ ُاس٪رپ٪رھبواس٪اور٪اُس٪ےک٪وضحر٪ںیم٪میلست31و٪راض٪اِس٪تیفیک٪ےک٪ابینط٪‬ ‫٪‬‫اظمرہ٪ںیہ۔٪ااسنؿ٪ےک٪اظرہی٪ووجد٪ںیم٪یہی٪زیچ٪رپشتس٪ےک٪اظمرہ،٪ینعی٪روکع٪و٪وجسد،٪حیبست٪و٪دیمحت،٪داعو٪انماجت٪اور٪وررو٪اینز٪‬‫یک٪وصرت٪ںیم٪امنایں٪وہیت٪ےہ۔٪رھپ٪ااسنؿ٪وچہکن٪اِس٪داین٪ںیم٪اانپ٪اکی٪یلمع٪ووجد٪یھب٪راتھک٪ےہ، ٪اِس٪وہج٪ےس٪اےنپ ٪اِس٪وہظر٪‬‫ےس ٪آےگ ٪ڑبھ ٪رک ٪ہی ٪ااسنؿ ٪ےک ٪ ُاس ٪یلمع ٪ووجد ٪ےس ٪قلعتم ٪وہیت ٪اور ٪رپشتس ٪ےک ٪اسھت ٪ااطتع ٪وک ٪یھب ٪اشلم ٪وہ ٪اجیت ٪ےہ۔ ٪اُس٪‬ ‫وتق٪ہی٪ااسنؿ٪ےس٪اطمہبل٪رکیت٪ےہ٪ہک٪اظرہ٪وابنط،٪دوونں٪ںیم٪وہ٪دخا٪اک٪دنبہ٪نب٪رک٪رےہ۔‬‫اہلل ٪اور ٪دنبے ٪ےک ٪درایمؿ ٪دبعووبعمد ٪ےک ٪اِس ٪قلعت ٪ےک ٪ےیل ٪ہی ٪ابعدت ٪بج ٪اینپ ٪ااساست ٪41نیعتم ٪رکیت، ٪رمامس ٪51ےط٪‬‫رکیت٪اور٪داین٪ںیم٪اِس٪قلعت٪ےک ٪اقتوضں٪وک٪وپرا٪رکےن٪ےک٪ےیل ٪دحود٪و٪ویقد61٪رقمر٪رکیت٪ےہ٪وت ٪رقآؿ٪یک٪زابؿ٪ںیم٪اِےس٪دنی٪‬‫ےس ٪ریبعت ٪ایک ٪اجات ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وج ٪وصرت ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪اےنپ ٪ربمغیپوں ٪یک ٪واستط ٪ےس ٪ااسنونں ٪رپ ٪واحض ٪یک ٪ےہ، ٪رقآؿ ٪اُےس٪‬ ‫11ےئن٪رسے٪ےس٪(‪)Renewal‬‬ ‫21اچہپؿ‬ ‫31رس٪جہکاان‬ ‫41اینبدںی‬ ‫51روسؾ‬ ‫61دیقںی‬
  • ‫‪5|P a g e‬‬‫ادلنی اتہک ٪ےہ ٪اور ٪اُس ٪ےک ٪ابرے ٪ںیم ٪اُںیھن ٪دہاتی ٪رکات ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪اُےس ٪ابلکل ٪درتس ٪اور ٪اینپ ٪زدنیگ ٪ںیم ٪وپری ٪رطح٪‬ ‫ربرقار٪رںیھک٪اور٪ ُاس٪ںیم٪وکیئ٪رفتہق٪دیپا٪ہن٪رکںی۔‬‫اِس ٪ابعدت ٪ےک ٪ےیل ٪اامیؿ ٪و ٪االخؼ ٪یک ٪وج ٪ااساست ٪دخا ٪ےک ٪اِس ٪دنی ٪ںیم ٪ایبؿ ٪وہیئ ٪ںیہ، ٪اُںیھن ٪رقآؿ ٪اۃمکحل اور ٪اِس ٪ےک٪‬‫رمامس٪اور٪دحودوویقد٪وک٪الکج ب٪اتہک٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪ےیل٪اکی٪دورسا٪ظفل٪رشیعت٪یھب٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪ویہ٪ںیہ٪وج٪مہ٪‬ ‫ظفل٪ونونؿ٪ےس٪ادا٪رکہ ٪ںیہ۔‬‫احلکهة٪ہشیمہ٪ےس٪اکی٪یہ٪ےہ،٪نکیل٪رشتعی٪ااسنین٪دمتؿ٪ںیم٪اراقت٪71اور٪دبتویلیں٪ےک٪ابثع،٪اہتبل٪تہب٪ھچک٪فلتخم٪ریہ٪‬ ‫ےہ۔‬‫ااہلیم٪رٹلرچی٪اک٪اطمہعل٪رکےن٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪وترات٪ںیم٪زایدہ٪رت٪رشتعی٪اور٪الیجن٪ںیم٪تمکح٪ایبؿ٪وہیئ٪ےہ۔٪زوبر٪اِیس٪‬‫12‬‫تمکح٪یک٪دیہمت٪ںیم٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪دیجمت٪81اک٪زمومر٪91ےہ٪اور٪رقآؿ٪اِؿ٪دوونں٪ےک٪ےیل٪اکی٪اجعم٪ہش٪اپرہ02٪ادب٪اور٪ہفیحص ٪‬ ‫اورار22واشبرت٪32یک٪تیثیح٪ےس٪انزؽ٪وہا٪ےہ۔‬ ‫احلکهة یک٪ریبعت٪42نج٪ابمثح٪52ےک٪ےیل٪اایتخر٪یک٪یئگ٪ےہ،٪وہ٪اینبدی٪وطر٪رپ٪دو٪ںیہ:‬ ‫اکی٪اامیاینت۔‬ ‫دورسے٪االخایقت۔‬ ‫الکج ب ےک٪تحت٪وج٪ابمثح٪ایبؿ٪وہ ےئ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬ ‫71رتىق‬ ‫81زبریگ٪یک٪رعتفی٪رکان‬ ‫91تیگ،٪ہمغن‬ ‫02اشاکہر‬ ‫12اتکب‬ ‫22ڈراان‬ ‫32وخربخشی‬ ‫42ایبؿ‬ ‫52ثحبم٪یک٪عمج،٪رماد٪ےہ٪ثحب‬
  • ‫‪6|P a g e‬‬‫١۔٪ونونؿ٪ابعدات۔٪٢۔٪ونونؿ٪اعمرشت۔٪٣۔٪ونونؿ٪ایستس۔٪٤۔٪ونونؿ٪تشیعم۔٪٥۔٪ونونؿ٪دوعت۔٪٦۔ونونؿ٪اہجد۔٪٧۔٪‬ ‫دحود62وزعتریات72۔٪٨۔٪وخروونش82۔٪٩۔٪روسؾ٪و٪آداب۔٪١١۔٪مسق٪اور٪افکرہ92مسق۔‬ ‫٪‬‫یہی ٪اسرا ٪دنی ٪ےہ۔ ٪دخا ٪ےک ٪وج ٪ربمغیپ ٪اِس ٪دنی ٪وک ٪آ ٪رک ٪آ ےئ، ٪ ُاںیھن ٪یبن ٪اتا ٪اجات ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪ےس ٪ولعمؾ ٪وہات ٪ےہ ٪ہک ٪اُؿ ٪ںیم٪‬ ‫ےس٪ضعب٪وبنت ےک٪اسھت٪راستل ےک٪بصنم٪رپ٪یھب٪افزئ٪وہ ےئ٪ےھت۔‬‫وبنت ہی ٪ےہ ٪ہک ٪ااسنونں ٪ںیم ٪ےس ٪وکیئ ٪صخش ٪ویح ٪اپ ٪رک ٪ولوگں ٪وک ٪قح ٪اتب ےئ ٪اور ٪ ُاس ٪ےک ٪امےنن ٪واولں ٪وک ٪ایقتم ٪ںیم ٪اےھچ٪‬‫ااجنؾ ٪یک ٪وخش ٪ربخی ٪دے ٪اور ٪ہن ٪امےنن ٪واولں ٪وک ٪ربے ٪ااجنؾ ٪ےس ٪ربخدار ٪رکے۔ ٪رقآؿ ٪اِےس ٪اورار اور ٪اشبرت ےس٪‬ ‫ریبعت٪رکاتےہ۔‬‫راستل ہی٪ےہ٪ہک٪وبنت٪ےک٪بصنم٪رپ٪افزئ٪وکیئ٪صخش٪اینپ٪وقؾ٪ےک٪ےیل٪اِس٪رطح ٪دخا ٪یک٪دعاتل٪نب٪رک٪آ ےئ٪ہک ٪اُس ٪یک٪‬‫وقؾ٪ارگ٪اُےس٪الٹھج٪دے٪وت٪اُس٪ےک٪ابرے٪ںیم٪دخا٪اک٪ہلصیف٪اِیس٪داین٪ںیم٪اُس٪رپ٪انذف٪رک٪ےک٪وہ٪قح٪اک٪ہبلغ٪ًالمع٪اُس٪رپ٪ونمئ٪رک٪دے۔‬‫اِس٪یک٪وصرت٪ہی٪وہیت٪ےہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪اِؿ٪روسولں٪وک٪اینپ٪زجاوزسا٪ےک٪وہظر٪ےک٪ےیل٪بختنم٪رفامہ ٪اور٪رھپ٪ایقتم٪ےس٪ےلہپ٪‬‫اکی٪ایقتم٪رغصی٪03اُؿ٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اِیس٪داین٪ںیم٪رباپ٪رک٪دےتی٪ںیہ۔٪ ُاںیھن٪اتب٪دای٪اجات٪ےہ٪ہک٪وہ٪دخا٪ےک٪اسھت٪اےنپ٪دہع٪رپ٪‬ ‫ٰ‬‫ونمئ٪رںیہ٪ےگ٪وت٪اِس٪یک٪زجا٪اور٪اِس٪ےس٪ارحناػ٪رکںی٪ےگ٪وتاِس٪یک٪زسا٪ ُاںیھن٪داین٪یہ٪ںیم٪لم٪اج ےئ٪یگ۔٪اِس٪اک٪ہجیتن٪ہی٪اتلکن٪ےہ٪‬‫ہک٪اُؿ٪اک٪ووجد٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪دخا٪یک٪اشنین٪نب٪اجات٪ےہ٪اور٪وہ٪دخا٪وک٪وگای٪اُؿ٪ےک٪اسھت٪زنیم٪رپ٪ےتلچ٪رھپہ ٪اور٪دعاتل٪رکہ ٪‬‫وہ ےئ٪دےتھکی٪ںیہ۔اِس٪ےک٪اسھت٪اُںیھن٪مکح٪دای٪اجات٪ےہ٪ہک٪سج٪قح٪وک٪وہ٪رس٪یک٪آوھکنں٪ےس٪دھکی٪ےکچ٪ںیہ،٪اُس٪یک٪غیلبت٪رکںی٪‬‫اور ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪یک ٪دہاتی ٪ےب ٪مک٪و٪اکتس13٪اور ٪وپری ٪تیعطق23٪ےک٪اسھت ٪ولوگں ٪کت٪اچنہپ ٪دںی۔ ٪رقآؿ ٪یک ٪ریبعت ٪ےک ٪اطم ق ٪ہی٪‬ ‫62دح٪یک٪عمج،٪رشتعی٪یک٪رقمر٪رکدہ٪زسا‬ ‫72زعتری٪یک٪عمج،٪دح٪رشىع٪ےس٪مک٪زسا٪وج٪ونیض٪یک٪وصاب٪ددی٪رپ٪وہیت٪ےہ.‬ ‫82اتاان٪انیپ‬ ‫92انگہ٪اک٪وعض،٪اتواؿ‬ ‫03اوچىٹ‬ ‫13ریغب٪ىمک٪ىشیب٪ےک،٪ کیٹ٪ کیٹ‬ ‫23یقینیت٪‬
  • ‫‪7|P a g e‬‬‫اہشدت ےہ۔ ٪ہی ٪بج٪ونمئ ٪وہ ٪اجیت ٪ےہ ٪وت ٪داین٪اور ٪آرخت، ٪دوونں ٪ںیم ٪ہلصیف ٪ایہٰل ٪یک ٪اینبد ٪نب ٪اجیت ٪ےہ۔ ٪انچہچن ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪اِؿ٪‬ ‫روسولں٪وک٪ہبلغ٪اطع٪رفامہ ٪اور٪اِؿ٪یک٪دوعت٪ےک٪رکنمنی٪رپ٪اانپ٪ذعاب٪انزؽ٪رک٪دےتی٪ںیہ٪۔٪‬‫اہشدت٪اک٪ہی٪بصنم٪روسولں٪ےک٪العوہ٪دیسان٪اربامیہ٪ہیلع ٪االسلؾ٪یک٪ذرتی ٪33وک٪یھب٪اطع٪وہا٪ےہ۔ ٪رقآؿ٪ےن٪اِیس٪ےک٪شیپ٪رظن٪‬‫اُںیھن٪دخا٪ےک٪روسؽ٪اور٪اُس٪ےک٪دنبوں٪ےک٪درایمؿ٪اکی٪امجتع٪رقار٪دای٪اور٪اتبای٪ےہ٪ہک٪اِس٪بصنم٪ےک٪ےیل٪وہ٪اُیس٪رطح٪‬ ‫بختنم٪ےیک٪ےئگ٪سج٪رطح٪ااسنونں٪ںیم٪ےس٪اہلل٪اعتٰیل٪ضعب٪ویتسہں٪وک٪وبنت٪و٪راستل٪ےک٪ےیل٪بختنم٪رکات٪ےہ۔‬‫ویبنں٪اور٪روسولں٪ےک٪اسھت٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ابومعلؾ٪اینپ٪اتکںیب٪یھب٪انزؽ٪رفامیئ٪ںیہ۔٪اِؿ٪ےک٪زنوؽ٪اک٪دصقم٪رقآؿ٪ںیم٪ہی ٪ایبؿ٪‬‫وہا٪ےہ٪ہک٪قح٪و٪ابلط٪ےک٪ےیل٪ہی٪زیماؿ٪43رقار٪اپںیئ٪اتہک٪اِؿ٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪ولگ٪اےنپ٪االتخافت٪اک٪ہلصیف٪رک٪ںیکس٪اور٪اِس٪‬ ‫رطح٪قح٪ےک٪اعمےلم٪ںیم٪ کیٹ٪ااصنػ٪رپ٪ونمئ٪وہ٪اجںیئ۔‬‫وبن ت ٪و ٪راستل ٪اک ٪ہی ٪ہلسلس ٪آدؾ ٪ہیلع ٪االسلؾ ٪ےس ٪رشوع ٪وہ ٪رک ٪دمحم ٪روسؽ ٪اہلل ٪یلص ٪اہلل ٪ہیلع ٪وملس ٪رپ ٪متخ ٪وہا ٪ےہ۔ ٪آپ ٪ےک ٪داین ٪ےس٪‬‫رتصخ٪وہاجےن٪ےک٪دعب٪ویح٪و٪ااہلؾ٪اک٪دروازہ٪ہشیمہ٪ےک٪ےیل٪دنب٪وہ٪ایگ٪ےہ٪اور٪وبنت٪متخ٪رک٪دی٪یئگ٪ےہ۔٪انچہچن٪ولوگں٪وک٪دنی٪رپ٪‬ ‫ونمئ٪رےنھک٪ےک٪ےیل٪اورار یک٪ذہم٪داری٪اب٪ایقتم٪کت٪اِس٪اتم٪ےک٪املع٪ادا٪رکںی٪ےگ۔‬‫اِس٪دنی٪اک٪انؾ٪االسؾ ےہ٪اور٪اِس٪ےک٪ابرے٪ںیم٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اینپ٪اتکب٪ںیم٪رفامای٪ےہ٪ہک٪ااسنونں٪ےس٪وہ٪اِس٪ےک٪وسا٪رہزگ٪‬ ‫وکیئ٪دورسا٪دنی٪وبقؽ٪ہن٪رکے٪اگ۔‬‫االسؾ اک٪ظفل٪سج٪رطح٪وپرے٪دنی٪ےک٪ےیل٪اامعتسؽ٪وہات٪ےہ،٪اِیس٪رطح٪دنی٪ےک٪اظرہ٪وک٪یھب٪ضعب٪اوونت٪اِیس٪ظفل٪االسؾ٪‬ ‫ےس٪ریبعت٪ایک٪اجات٪ےہ۔٪اےنپ٪اِس٪اظرہ٪ےک٪احلظ٪ےس٪ہی٪اپچن٪زیچوں٪ےس٪ابعرت٪ےہ:‬ ‫1. اِس٪ابت٪یک٪اہشدت٪دی٪اج ےئ٪ہک٪اہلل٪ےک٪وسا٪وکیئ٪اہٰل٪ںیہن٪اور٪دمحم٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪اُس٪ےک٪روسؽ٪ںیہ۔‬ ‫2. امنز٪ونمئ٪یک٪اج ےئ۔‬ ‫3. زٰوکۃ٪ادا٪یک٪اج ےئ۔‬ ‫4. راضمؿ٪ےک٪روزے٪رےھک٪اجںیئ۔‬ ‫5. تیب٪اہلل٪اک٪جح٪ایک٪اج ےئ۔‬ ‫33اوالد‬ ‫43رتازو‬
  • ‫‪8|P a g e‬‬ ‫دنی٪اک٪ابنط٪اامیؿ٪ےہ۔٪اِس٪یک٪وج٪لیصفت٪رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہیئ٪ےہ،٪اُس٪یک٪رو٪ےس٪ہی٪یھب٪اپچن٪یہ٪زیچوں٪ےس٪ابعرت٪ےہ:‬ ‫1. اہلل٪رپ٪اامیؿ۔‬ ‫2. ٪رفوتشں٪رپ٪اامیؿ۔‬ ‫3. ٪ویبنں٪رپ٪اامیؿ۔‬ ‫4. ٪اتکوبں٪رپ٪اامیؿ۔‬ ‫5. ٪روز٪زجا٪رپ٪اامیؿ۔‬‫ہی ٪اامیؿ ٪بج ٪اینپ ٪تقیقح ٪ےک ٪اابتعر ٪ےس ٪دؽ ٪ںیم ٪ارتات ٪اور ٪ ُاس ٪ےس ٪اینپ ٪دصتقی ٪احلص ٪رک ٪اتیل ٪ےہ ٪وت ٪اےنپ ٪ووجد ٪یہ ٪ےس ٪دو٪‬ ‫زیچوں٪اک٪اقتاض٪رک٪اتےہ:‬ ‫اکی٪لمع٪اصحل،‬ ‫دورسے٪ثوایصک ب حلقک اور٪ثوایصک ب لصرب۔‬‫لمع ٪اصحل ٪ےس ٪رماد ٪رہ ٪وہ ٪لمع ٪ےہ ٪وج ٪زتہیک53االخؼ ٪ےک ٪ےجیتن ٪ںیم ٪دیپا ٪وہ ٪ات ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪امتؾ ٪ااساست ٪لقع ٪و ٪رطفت ٪ںیم٪‬ ‫اثتب٪ںیہ٪اور٪دخا٪یک٪رشتعی٪اِیس٪لمع٪یک٪رطػ٪ااسنؿ٪یک٪رامنہیئ٪ےک٪ےیل٪انزؽ٪وہیئ٪ےہ۔‬‫ثوایصک ب حلق ک اور ٪ثوایصک ب لصربےک ٪ینعم ٪اےنپ ٪اموحؽ ٪ںیم ٪اکی ٪دورسے ٪وک ٪قح ٪اور ٪قح ٪رپ ٪اثتب ٪دقیم ٪یک ٪تحیصن٪‬‫ےک٪ںیہ۔٪رقآؿ٪ےن٪اِس٪وک٪امرک ب ملعروفک اورک ىہیک عوک امليکرک ےس٪یھب٪ریبعت٪ایک٪ےہ۔٪ینعی٪وہ٪ابںیت٪وج٪لقع٪و٪‬‫رطفت٪یک٪رو٪ےس٪رعموػ٪ںیہ،٪اےنپ٪رقیبی٪اموحؽ٪ںیم٪ولوگں٪وک٪ ُاؿ٪یک٪نیقلت٪یک٪اج ےئ٪اور٪وج٪رکنم63٪ںیہ،٪اُؿ٪ےس٪ولوگں٪وک٪رواک٪‬ ‫اج ےئ۔‬‫اعؾ ٪احالت ٪ںیم ٪اامیؿ ٪ےک ٪اقتےض ٪یہی ٪ںیہ، ٪نکیل ٪ااسنؿ ٪سج ٪داین ٪ںیم ٪راتہ ٪ےہ، ٪اُس ٪ےک ٪احلظ ٪ےس ٪وج ٪احںیتل ٪اُس ٪وک ٪شیپ ٪آیتکس٪‬ ‫ںیہ،٪اُؿ٪یک٪راعتی٪ےس٪اِؿ٪ےک٪العوہ٪نیت٪اور٪اقتےض٪یھب٪اِس٪ےس٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ:‬ ‫اکی٪رجہت؛‬ ‫53اپیک،٪افصیئ‬ ‫63ربایئ‬
  • ‫‪9|P a g e‬‬ ‫دورسے٪رصنت73؛‬ ‫رسیتے٪ایقؾ٪ابلقسط83۔‬‫دنبۂ ٪ومنم٪ےک٪ےیل٪ارگ٪یسک٪ہگج٪اےنپ٪رپورداگر٪یک٪ابعدت٪رپ٪ونمئ٪رانہ٪اجؿ٪وجمھک93٪اک٪اکؾ٪نب٪اج ےئ؛٪اُےس٪دنی٪ےک٪ےیل٪اتسای٪‬‫اج ےئ،٪اہیں٪کت٪ہک٪اےنپ٪االسؾ٪وک٪اظرہ٪رکان٪یہ٪اُس٪ےک٪ےیل٪نکمم٪ہن٪رےہ٪وت٪اُس٪اک٪ہی٪اامیؿ٪ ُاس٪ےس٪اقتاض٪رکات٪ےہ٪ہک٪اُس٪ہگج٪‬‫وک٪اوچڑ٪رک٪یسک٪اےسی٪اقمؾ٪یک٪رطػ٪لقتنم٪وہ٪اج ےئ٪اہجں٪وہ٪العہین٪اےنپ٪دنی٪رپ٪لمع٪ریپا٪وہ٪ےکس۔٪رقآؿ٪اِےس٪رجہت اتہک٪ےہ٪‬‫اور٪ربمغیپ٪یک٪رطػ٪ےس٪اِس٪یک٪دوعت٪ےک٪دعب٪اےنپ٪آپ٪وک٪اِس٪رطح٪یک٪وصرت٪احؽ٪ںیم٪دھکی٪رک٪اِس٪ےس٪رگزی٪رکےن٪واولں٪وک٪‬ ‫اُس٪ےن٪دوزخ٪یک٪ودیع٪04انسیئ٪ےہ۔‬‫اِیس٪رطح٪دنی٪وک٪اےنپ٪رفوغ٪14ای٪اینپ٪افحتظ٪ےک٪ےیل٪ارگ٪یسک٪ادقاؾ٪24یک٪رضورت٪شیپ٪آاج ےئ٪وت٪اامیؿ٪اک٪اقتاض٪ےہ٪ہک٪اجؿ٪و٪‬‫امؽ٪ےس٪دنی٪یک٪دمد٪یک٪اج ےئ۔٪رقآؿ٪یک٪ریبعت٪ےک٪اطم ق٪ہی٪دخا٪یک٪رصنت ےہ٪اور٪اُس٪اک٪اطمہبل٪ےہ٪ہک٪اامیؿ٪اک٪ہی٪اقتاض٪ارگ٪‬ ‫یسک٪وتق٪اسےنم٪آاج ےئ٪وت٪دنبۂ٪ومنم٪وک٪داین٪یک٪وکیئ٪زیچ٪یھب٪اِس٪ےس٪زایدہ٪زعزی٪ںیہن٪وہین٪اچےیہ۔‬‫رھپ٪اِس٪داین٪ںیم٪ااسنؿ٪ےک٪ذجابت،٪یعصیات34،٪افمدات٪اور٪وخاںیشہ٪ارگ٪دنی٪و٪داین٪ےک٪یسک٪اعمےلم٪ںیم٪ ُاےس٪ااصنػ٪یک٪راہ٪‬‫ےس ٪اٹہ ٪دانی ٪اچںیہ ٪وت ٪یہی ٪اامیؿ ٪اقتاض ٪رکات ٪ےہ ٪ہک ٪دنبۂ ٪ومنم ٪ہن ٪رصػ ٪ہی ٪ہک ٪قح ٪و ٪ااصنػ ٪رپ ٪ونمئ ٪رےہ، ٪ہکلب ٪ہی ٪ارگ ٪وگایہ ٪اک٪‬‫اطمہبل ٪رکںی ٪وت ٪اجؿ ٪یک ٪ابزی ٪اگل ٪رک ٪اِؿ ٪اک ٪ہی ٪اطمہبل ٪وپرا ٪رکے۔ ٪قح ٪ےہک، ٪قح ٪ےک ٪اسےنم ٪اانپ ٪رس ٪اکھج ٪دے۔ ٪ااصنػ ٪رکے،٪‬‫ااصنػ٪یک٪وگایہ٪دے٪اور٪اےنپ٪دیقعہ٪و٪لمع٪ںیم٪ااصنػ٪ےک٪وسا٪یھبک٪وکیئ٪زیچ٪اایتخر٪ہن٪رکے۔٪رقآؿ٪ےن٪اِس٪ےک٪ےیل٪كی مک ‬ ‫ب للسط44یک٪ریبعت٪اایتخر٪رفامیئ٪ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫73دمد٪رکان‬ ‫83ااصنػ٪رپ٪کہڑےوہان‬ ‫93رطخہ،٪الہتک‬ ‫04دىکمہ‬ ‫14روىنش،٪کمچ٪دکم‬ ‫24شیپ٪دقیم‬ ‫34بصعت٪یک٪عمج،٪انقح٪رطػ٪داری‬ ‫44ااصنػ٪ےک٪اسھت٪کہڑےوہان‬
  • ‫‪10 | P a g e‬‬‫اِس٪دنی٪اک٪وج٪دصقم٪رقآؿ٪ںیم ٪ایبؿ٪وہا٪ےہ،٪وہ ٪رقآؿ٪یک٪احالطح٪ںیم٪زتہیک٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪ینعم ٪ہی٪ںیہ٪ہک ٪ااسنؿ٪یک٪ارفنادی٪‬‫اور٪اامتجىع٪زدنیگ٪وک٪آالوشیں ٪ےس٪اپک٪رک٪ےک٪اُس٪ےک٪رکفولمع٪وک٪حیحص٪تمس٪ںیم٪وشنوامن٪دی٪اج ےئ۔٪رقآؿ٪دیجم٪ںیم٪ہی٪ابت٪‬‫ہگج٪ہگج٪ایبؿ٪وہیئ٪ےہ٪ہک٪ااسنؿ٪اک٪ بص٪انیع54٪تشہب٪ربںی64٪یک٪ابداشیہ٪ےہ٪اور٪اکایمیب٪ےک٪اِس٪اقمؾ٪کت٪ےنچنہپ٪یک٪امضتن٪‬‫اُیھن٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪ےہ٪وج٪اِس٪داین٪ںیم٪اانپ٪زتہیک٪رک٪ںیل۔٪ذٰہلا٪دنی٪ںیم٪اغتی74اور٪وصقمد٪یک٪تیثیح٪زتہیک٪یہ٪وک٪احلص٪ےہ۔٪‬ ‫٪‬‫اہلل ٪ےک ٪یبن ٪اِیس ٪دصقم ٪ےک ٪ےیل ٪ےجیھب ٪ےئگ ٪اور ٪اسرا ٪دنی ٪اِیس ٪وصقمد ٪وک ٪اپےن ٪اور ٪اِیس ٪اغتی ٪کت ٪ےنچنہپ ٪ںیم ٪ااسنؿ ٪یک ٪رامنہیئ ٪ےک٪‬ ‫ےیل٪انزؽ٪وہ٪ا٪ےہ۔‬‫اِس٪دنی٪رپ٪لمع٪ےک٪ےیل٪وج٪روہی٪اِس٪ےک٪امےنن٪واولں٪وک٪اایتخر٪رکان٪اچےیہ،٪وہ٪ااسحؿ ےہ۔٪ااسحؿ٪ےک٪ینعم٪یسک٪اکؾ٪وک٪اُس٪‬‫ےک٪رتہبنی٪رطےقی٪رپ٪رکےن٪ےک٪ںیہ۔٪اِس٪یک٪وصرت٪ہی٪ےہ٪ہک٪ااسنؿ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪دنبیگ٪اِس٪رطح٪رکے٪ہک٪وگای٪وہ٪اُےس٪دھکی٪‬ ‫راہ٪ےہ،٪اِس٪ےیل٪ہک٪ارگ٪وہ٪اُےس٪ںیہن٪دھکی٪راہ٪وت٪اُس٪اک٪رپورداگر٪وت٪ ُاےس٪دھکی٪راہ٪ےہ۔‬ ‫________________________‬ ‫54الص٪اشنم،٪دصقم‬ ‫ٰ‬ ‫64تنج٪اک٪اٰلع٪درہج‬ ‫74رغض،٪ااجنؾ‬
  • ‫‪11 | P a g e‬‬ ‫ہصح٪اوؽ‬
  • ‫‪12 | P a g e‬‬ ‫1‬ ‫ایه ىیـ تک ‬‫اامیؿ٪اکی٪دینی٪احالطح٪1ےہ۔٪یسک٪زیچ٪وک٪دؽ٪ےک٪وپرے٪نیقی٪ےک٪اسھت٪میلست٪رک٪ایل٪اج ےئ٪وت٪اِےس٪اامیؿ٪اتا٪اجات٪ےہ۔٪اِس٪یک٪الص٪‬‫دخا٪رپ٪اامیؿ٪ےہ۔٪ااسنؿ٪ارگ٪اےنپ٪رپورداگر٪وک٪اِس٪رطح٪امؿ٪آ ٪ہک٪میلست٪و٪راض٪ےک٪ابلکل٪آرخی٪درےج٪ںیم٪اےنپ٪دؽ٪و٪دامغ٪وک٪ ُاس٪‬‫ےک٪وحاآ ٪رک٪دے٪وت٪رقآؿ٪یک٪احالطح٪ںیم٪وہ٪ومنم٪ےہ۔٪اامیؿ٪یک٪یہی٪تقیقح٪ےہ٪سج٪یک٪انب٪رپ٪رقآؿ٪اقتاض٪رکات٪ےہ٪ہک٪ااسنؿ٪‬ ‫ےک٪وقؽ٪و٪لمع٪وک٪یھب٪اِس٪رپ٪وگاہ٪وہان٪اچےیہ۔٪انچہچن٪رہ٪یکین٪وک٪وہ٪اامیؿ٪اک٪اخہص٪اور٪اامیؿ٪واولں٪اک٪الزیم٪وفص٪اتبات٪ےہ۔‬‫اِس٪ںیم٪ہبش٪ںیہن٪ہک٪ونونؿ٪یک٪اگنہ٪ںیم٪رہ٪وہ٪صخش٪ومنم٪ےہ٪وج٪زابؿ٪ےس٪االسؾ٪اک٪ارقار٪رکات٪ےہ۔٪اُس٪اک٪ہی٪اامیؿ٪مک٪ای٪زایدہ٪‬‫یھب ٪رقار ٪ںیہن ٪دای ٪اج ٪اتکس۔ ٪نکیل ٪اہجں ٪کت ٪یقیقح ٪اامیؿ ٪اک ٪قلعت ٪ےہ، ٪وہ ٪رہزگ ٪وکیئ ٪اجدم ٪زیچ ٪ںیہن ٪ےہ۔ ٪اہلل ٪ےک ٪ذرک ٪اور ٪اُس ٪یک٪‬‫آوتیں ٪یک ٪التوت ٪اور ٪اسفن ٪2و ٪آافؼ ٪3ںیم ٪اُؿ ٪ےک ٪وہظر ٪ےس ٪ ُا ٪س ٪ںیم ٪ازفوین4 ٪وہیت ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪دیجم ٪ےن ٪اُےس ٪اکی ٪اےسی٪‬‫درتخ٪ےس٪ہیبشت٪دی٪ےہ٪سج٪یک٪ڑجںی٪زنیم٪یک٪رہگاویئں٪ںیم٪ارتی٪وہیئ٪اور٪اشںیخ٪آامسؿ٪یک٪ووتعسں٪ںیم٪یلیھپ٪وہیئ٪وہں۔‬‫یہی٪اعمہلم٪اامیؿ٪ںیم٪ىمک٪اک٪ےہ۔٪ااسنؿ٪ارگ٪اےنپ٪اامیؿ٪وک٪ملع٪انعف٪5اور٪لمع٪اصحل٪ےس٪ربارب٪ڑباھہ ٪رےنہ٪ےک٪اجبے٪ ُاس٪ےک٪‬ ‫اقتوضں٪ےک٪الخػ٪لمع٪رکان٪رشوع٪رک٪دے٪وت٪ہی٪مک٪یھب٪وہات٪ےہ،٪ہکلب٪ضعب٪احالت٪ںیم٪ابلکل٪متخوہ٪اجات٪ےہ۔٪‬ ‫٪‬‫اِس٪ےس٪واحض٪ےہ٪ہک٪اامیؿ٪اور٪لمع٪الزؾ٪و٪زلموؾ٪ںیہ۔٪ذٰہلا٪سج٪رطح٪اامیؿ٪ےک٪اسھت٪لمع٪رضوری٪ےہ،٪اِیس٪رطح٪لمع٪ےک٪‬‫اسھت ٪اامیؿ ٪یھب ٪رضوری ٪ےہ۔ ٪اجنت ٪ےک ٪ےیل ٪رقآؿ ٪ےن ٪رہ ٪ہگج ٪اِےس ٪رشط ٪اونیل ٪رقار ٪دای ٪ےہ۔ ہی ٪اامیؿ ٪درج ٪ذلی ٪اپچن٪‬ ‫زیچوں٪ےس٪ابعرت٪ےہ:‬ ‫١۔ اہلل٪رپ٪اامیؿ‬ ‫٢۔ رفوتشں٪رپ٪اامیؿ‬ ‫٣۔ ویبنں٪رپ٪اامیؿ‬ ‫1یسک٪نف٪ےک٪امرہنی٪بج٪یسک٪ظفل٪وک٪اےنپ٪نف٪ےکوحاآ ٪ےس٪یسک٪اخص٪اعمین٪ےک٪ےیل٪صتخم٪رکہ ٪ںیہ٪وت٪وہ٪ظفل٪اس٪نف٪یک٪اکی٪احالطح٪نب٪اجات٪ےہ.‬ ‫2سفن٪یک٪عمج‬ ‫3اقف٪یک٪عمج٪رماد٪ےہاہجں‬ ‫4ڑبوھرتی،٪ااضہف‬ ‫5عفن٪دےنی٪واال‬
  • ‫‪13 | P a g e‬‬ ‫٤۔ اتکوبں٪رپ٪اامیؿ‬ ‫٥۔ روز٪زجا٪رپ٪اامیؿ‬ ‫اہلل٪رپ٪اامیؿ‬‫اہلل ٪اُس ٪یتسہ ٪اک ٪انؾ ٪ےہ ٪وج ٪زنیم ٪و ٪آامسؿ ٪اور ٪امتؾ ٪ولخمونت ٪یک ٪اخقل ٪ےہ۔ ٪ہی ٪انؾ ٪ادتبا ٪یہ ٪ےس ٪رپورداگر ٪اعمل ٪ےک ٪ےیل ٪اخص ٪راہ٪‬‫ےہ۔ ٪یبن ٪یلص ٪اہلل ٪ہیلع ٪وملس ٪ےس ٪ےلہپ ٪رعب ٪اجتیلہ ٪ںیم ٪یھب ٪ہی ٪اِیس ٪وہفمؾ ٪ےک ٪ےیل ٪اامعتسؽ ٪وہات ٪اھت۔ ٪دنی ٪اربایمیہ ٪ےک ٪وج٪‬ ‫ابایقت6رعوبں٪وک٪وراتث٪ںیم٪ےلم٪ےھت،٪ہی٪ظفل٪یھب٪اُیھن٪ںیم٪ےس٪ےہ۔‬ ‫٪‬‫اِس٪یتسہ٪اک٪ارقار٪اکی٪ایسی٪زیچ٪ےہ٪وج٪ازؽ٪یہ٪ےس٪ااسنؿ٪یک٪رطفت٪ںیم٪ودتعی7رک٪دی٪یئگ٪ےہ۔٪رقآؿ٪اک٪ایبؿ٪ےہ٪ہک٪ہی٪اعمہلم٪‬ ‫٪‬‫اکی٪دہعواثیمؼ8یک٪وصرت٪ںیم٪وہا٪ےہ۔٪اِس٪دہع٪اک٪ذرک٪رقآؿ٪اکی٪ارمواہعق٪یک٪تیثیح٪ےس٪رکات٪ےہ۔٪ااسنؿ٪وک٪اہیں٪ااحتمؿ٪‬ ‫٪‬‫ےک ٪ےیل ٪اجیھب ٪ایگ ٪ےہ، ٪اِس ٪ےیل ٪ہی ٪واہعق ٪وت ٪ ُاس ٪یک ٪ایدداتش ٪ےس ٪وحم ٪رک ٪دای ٪ایگ ٪ےہ، ٪نکیل ٪اِس ٪یک ٪تقیقح ٪اُس ٪ےک ٪ہحفص ٪بلق ٪رپ٪‬‫شقن٪اور٪ ُاس٪ےک٪اہنں9٪اخہن٪دامغ٪ںیم٪ویپتس٪ےہ،٪اِےس٪وکیئ٪زیچ٪یھب٪وحم٪ںیہن٪رک٪یتکس۔٪انچہچن٪اموحؽ٪ںیم٪وکیئ٪زیچ٪امعن٪ہن٪وہ٪اور٪‬‫ااسنؿ٪وک٪اِےس٪اید٪دالای٪اج ےئ٪وت٪وہ٪اِس٪یک٪رطػ٪اُیس٪رطح٪اتکپل٪ےہ،٪سج٪رطح٪ہچب٪امں٪یک٪رطػ٪اتکپل٪ےہ،٪دراں٪احہکیل٪اُس٪ےن٪‬‫یھبک ٪اےنپ ٪آپ ٪وک ٪امں ٪ےک ٪ٹیپ ٪ےس ٪یکلیے ٪وہ ےئ ٪ںیہن ٪داھکی، ٪اور ٪اِس ٪نیقی ٪ےک ٪اسھت ٪اتکپل ٪ےہ، ٪ےسیج ٪ہک ٪وہ ٪ےلہپ ٪یہ ٪ےس ٪اِس ٪وک٪‬‫اجاتن٪ےہ۔٪وہ٪ سوسس٪رکات٪ےہ٪ہک٪دخا٪اک٪ہی٪ارقار٪اُس٪یک٪اکی٪رطفی٪اایج٪01ےک٪اقتےض٪اک٪وجاب٪ےہ٪وج٪اُس٪ےک٪ادنر٪یہ٪وموجد٪‬‫اھت۔٪اُس٪ےن٪اِےس٪اپایل٪ےہ٪وت٪اُس٪یک٪ایسفنت٪ےک٪امتؾ٪اقتوضں٪ےن٪یھب٪اِس٪ےک٪اسھت٪یہ٪اینپ٪ہگج٪اپیل٪ےہ۔٪رقآؿ٪اک٪اراشد٪ےہ٪‬‫ہک ٪سفن٪ااسنین ٪یک ٪ہی ٪اہشدت ٪ایسی ٪یعطق ٪ےہ ٪ہک ٪اہجں ٪کت ٪دخا٪یک ٪روبتیب11٪اک ٪قلعت٪ےہ، ٪رہ٪صخش ٪رجمد21٪اِس ٪اہشدت ٪یک ٪انب ٪رپ٪‬ ‫اہلل٪ےک٪وضحر٪ںیم٪وجاب٪دہ٪ےہ۔‬ ‫6ىچب٪وہیئ٪زیچںی‬ ‫7رپسدیگ‬ ‫8ہتخپ٪اعمدہہ‬ ‫9ہاپچ٪وہا‬ ‫01رضورت‬ ‫11رپورداگری‬ ‫21ضحم‬
  • ‫‪14 | P a g e‬‬‫ااسنؿ٪ےک٪ابنط٪یک٪اِس٪رامنہیئ٪ےک٪اسھت٪ہی٪الصتیح٪یھب٪اُےس٪دی٪یئگ٪ےہ٪ہک٪اےنپ٪اظرہی٪وحاس٪ےس٪وج٪ھچک٪وہ٪داتھکی،٪اتنس٪اور٪‬‫ سوسس ٪رکات ٪ےہ، ٪اُس ٪ےس ٪ضعب ٪اےسی ٪اقحقئ ٪اک ٪اابنتسط31 ٪رکے ٪وج ٪اموراے41 ٪وحاس ٪ںیہ۔ ٪اِس ٪یک ٪اکی ٪اسدہ ٪اثمؽ ٪ونونؿ٪‬‫اجتذب٪(‪ )Law of Gravitation‬ےہ۔٪بیس٪درتخ٪ےس٪وٹاتٹ٪ےہ٪وت٪زنیم٪رپ٪رگ٪زپات٪ےہ۔٪رھتپ٪وک٪زنیم٪ےس٪ااھٹان٪وہ٪وت٪‬‫اِس٪ےک٪ےیل٪اطتق٪رخچ٪رکان٪زپیت٪ےہ۔٪ڑیسایھں٪ارتےن٪ےک٪اقمےلب٪ںیم٪ڑچانھ٪لکشم٪وہات٪ےہ۔٪اچدن٪اور٪اترے٪آامسؿ٪ںیم٪‬‫رگدش ٪رکہ ٪ںیہ۔ ٪ااسنؿ ٪اِؿ ٪زیچوں ٪وک ٪دصویں ٪ےس ٪دھکی ٪راہ ٪اھت، ٪اہیں ٪کت ٪ہک ٪ویننٹ ٪ےن ٪اکی ٪دؿ ٪ااشکنػ ٪ایک ٪ہک ٪ہی ٪بس٪‬‫ونونؿ٪اجتذب٪اک٪رکہمش٪ےہ۔٪ہی٪ونونؿ٪ذبات٪وخد٪انونلب٪اشمدہہ٪ےہ،٪نکیل٪اِس٪وتق٪وپری٪داین٪اِس٪وک٪اکی٪اسیسنئ٪تقیقح٪ےک٪‬‫وطر ٪رپ ٪میلست ٪رکیت ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وہج ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪ہی ٪رظنہی امتؾ ٪ولعمؾ ٪اقحقئ ٪ےس ٪مہ ٪آگنہ ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےس ٪امتؾ ٪اشمدہات ٪یک٪‬ ‫وتہیج51وہ٪اجیت٪ےہ٪اور٪دورسا٪وکیئ٪رظنہی٪ایھب٪کت٪ااسی٪اسےنم٪ںیہن٪آای٪وج٪وااعقت٪ےس٪اِس٪درہج٪اطمتقب٪راتھک٪وہ۔‬ ‫٪‬‫ہی٪اظرہ٪ےہ٪ہک٪ سوسس٪ےس٪ریغ٪ سوسس٪اک٪اابنتسط٪ےہ۔٪ااسنؿ٪بج٪اینپ٪اِس٪الصتیح٪وک٪اکؾ٪ںیم٪ال٪رک٪اانپ٪اور٪اےنپ٪رگدو٪شیپ٪ںیم٪‬ ‫یلیھپ٪وہیئ٪اکانئت٪اک٪اطمہعل٪رکات٪ےہ٪وت٪اُس٪اک٪ہی٪اطمہعل٪یھب٪ ُاس٪ےک٪ابنط٪ںیم٪اہنں٪اِیس٪تقیقح٪یک٪وگایہ٪داتی٪ےہ۔‬‫انچہچن٪وہ٪داتھکی٪ےہ٪ہک٪اِس٪داین٪یک٪رہ٪زیچ٪نسح٪قیلخت٪اک٪زجعماہن٪ااہظر٪ےہ؛٪رہ٪زیچ٪ںیم٪ااھتہ٪ونعمتی٪ےہ،٪ریغومعمیل٪اامتہؾ٪ےہ؛٪‬‫تمکح،٪دتریب،٪تعفنم٪اور ٪ریحت ٪ازیگن٪مظن ٪و ٪رتبیت ٪ےہ؛ ٪ےب ٪اثمؽ٪ادیلقس61٪اور ٪راییض ٪ےہ ٪سج ٪یک ٪وکیئ ٪وتہیج ٪اِس ٪ےک ٪وسا٪‬‫ںیہن٪وہ٪یتکس٪ہک٪اِس٪اک٪اکی٪اخقل٪ےہ٪اور٪ہی٪اخقل٪وکیئ٪ادنیھ٪اور٪رہبی٪اطتق٪ںیہن٪ےہ،٪ہکلب٪اکی٪الدحمود٪ذنہ٪ےہ۔٪اِس٪ےیل٪‬‫ہک٪اطتق٪اک٪وہظر٪ارگ٪یسک٪میلع٪و٪میکح٪یتسہ٪یک٪رطػ٪ےس٪ہن٪وہ٪وت٪ ُاےس٪ربجضحم٪وہان٪اچےیہ،٪رگم٪ہی٪تقیقح٪ےہ٪ہک٪ااسی٪ںیہن٪ےہ۔٪‬‫ہکلب ٪اِس ٪ںیم ٪اغتی ٪درہج ٪ومزوتین ٪ےہ، ٪ےب ٪انپہ ٪وتاقف71 ٪ےہ، ٪اِس ٪ےس ٪ریغومعمیل ٪وفادئ ٪اور ٪بیجع ٪و ٪رغبی ٪ریغتات ٪81دیپا٪‬ ‫وہہ ٪ںیہ٪وج٪یسک٪ادنیھ٪اور٪رہبی٪اطتق٪ےس٪رہزگ٪دیپا٪ںیہن٪وہ٪ےتکس۔‬ ‫31ہجیتن٪اکنانل‬ ‫41ابالرت،٪دنلبرت‬ ‫51٪واضتح(‪)Explanation‬‬ ‫61٪ویجرٹیمی٪(‪)Geometry‬‬ ‫71ابىمہ٪وماتقف‬ ‫81ریغت٪یک٪عمج،٪دبتیلی‬
  • ‫‪15 | P a g e‬‬‫ہی٪وشادہ٪ارگہچ٪اکیف٪ےھت،٪رگم٪ولوگں٪رپ٪اامتؾ٪ِتجح٪91ےک٪ےیل٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪زمدی٪اامتہؾ٪ہی٪رفامای٪ہک٪ااسنتین٪یک٪ادتبا٪اکی٪اےسی٪‬‫ااسنؿ ٪ےس ٪یک ٪سج ٪ےن ٪دخا ٪یک ٪ابت ٪ینس، ٪اُس ٪ےک ٪رفوتشں ٪وک ٪داھکی ٪اور ٪اِس ٪رطح ٪تقیقح ٪ےک ٪رباہ ٪راتس ٪اشمدہے ٪یک ٪وگایہ٪‬‫دے٪رک٪داین٪ےس٪رتصخ٪وہا٪اتہک٪اُس٪اک٪ہی٪ملع٪لسن٪در٪لسن٪ ُاس٪یک٪ذرتی٪وک٪لقتنم٪وہات٪رےہ٪اور٪دخا٪اک٪وصتر٪ااسنین٪زدنیگ٪ےک٪‬ ‫یسک٪دور،٪زنیم٪ےک٪یسک٪ےطخ،٪یسک٪یتسب،٪یسک٪تشپ٪اور٪یسک٪لسن٪ےک٪ےیل٪یھبک٪ایبنج٪ہن٪وہےن٪اپ ےئ۔‬‫رھپ٪یہی٪ںیہن،٪ےلہپ٪ااسنؿ٪یک٪تیثیح٪ےس٪آدؾ٪و٪وحا٪وک٪داین٪ںیم٪ےنجیھب٪ےک٪دعب٪اکی٪رعےص٪کت٪ہی٪اامتہؾ٪یھب٪ایک٪ایگ٪ہک٪ینب٪آدؾ٪ارگ٪‬‫اےنپ٪اامیؿ٪و٪لمع ٪یک٪وبقتیل٪ای ٪دعؾ٪وبقتیل٪اِیس٪داینںیم٪اجانن٪اچںیہ٪وت٪اجؿ٪ںیل۔٪ہی٪وگای٪تقیقح ٪وک٪اُس٪زامےن٪ےک٪رہ٪صخش٪ےک٪‬‫ےیل٪رجتےب٪اور٪اشمدہے٪ےک٪درےج٪کت٪اچنہپ٪دانی٪اھت٪اتہک٪اےنپ٪امں٪ابپ٪ےک٪اسھت٪وہ٪یھب٪اِس٪وگایہ٪ںیم٪اشلم٪وہ٪اج ےئ۔٪اِس٪‬‫یک٪وصرت٪ہی٪وہیت٪یھت٪ہک٪ولگ٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪وضحر٪رقابین٪شیپ٪رکہ ،٪رھپ٪آامسؿ٪ےس٪اکی٪آگ٪ارتیت٪اور٪وبقتیل٪یک٪العتم٪‬ ‫ےک٪وطر٪رپ٪اُےس٪اھکیتیل٪یھت۔‬‫اِس٪ےس٪واحض٪ےہ٪ہک٪دخا٪اک٪ووجد٪اکی٪دبیہی02٪تقیقح٪ےہ٪سج٪اک٪وصتر٪ااسنؿ٪اےنپ٪آاب٪ےس ٪آ ٪رک٪آای٪ےہ٪اور٪سج٪یک٪وگایہ٪‬‫سفن٪اور٪امدہ،٪دوونں٪اےنپ٪ووجد٪ےس٪دےتی٪ںیہ۔٪نکیل٪دخا٪یک٪ذات٪ایک٪ےہ؟٪اُس٪یک٪افصت٪ایک٪ںیہ؟٪وہ٪ننس٪12ایک٪ںیہ٪وج٪اُس٪ےن٪‬‫اینپ٪ذات٪ےک٪ےیل٪رقمر٪رک٪رےھک٪ںیہ؟٪ااسنؿ٪ارگ٪اےنپ٪رپورداگر٪یک٪رعمتف٪احلص٪رکان٪اچےہ٪وت٪ہی٪وساالت٪اُ٪س٪ےک٪ذنہ٪ںیم٪‬‫الزًام٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ۔٪اامیؿ٪ےک٪ےیل٪ہی٪رعمتف٪رضوری٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےن٪بج٪اہلل٪اعتٰیل٪رپ٪اامیؿ٪اک٪اطمہبل٪ایک٪ےہ٪وت٪اِؿ٪وساولں٪‬ ‫اک٪وجاب٪یھب٪دای٪ےہ۔٪ہی٪وجاب٪ایک٪ےہ؟٪مہ٪اہیں٪اِس٪یک٪واضتح٪رکںی٪ےگ۔‬‫اہلل ٪اعتٰیل ٪یک ٪ذات ٪ےک ٪ابرے ٪ںیم ٪رقآؿ ٪ےن ٪وپری ٪رصاتح ٪ےک ٪اسھت ٪واحض ٪رک ٪دای ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪یسک ٪رطح ٪ااسنؿ ٪ےک ٪ہطیح٪‬‫ادراک22٪ںیم٪ںیہن ٪آیتکس۔٪اِس ٪ےیل٪ہک٪ادراک٪ےک٪ذراعئ٪سج ٪یتسہ٪ےن٪دیپا٪ےیک٪ںیہ،٪وہ٪وت٪انیقی ٪اُںیھن٪اپیتکس٪اور٪اُؿ٪اک٪ااحہط٪‬ ‫یھب٪رک٪یتکس٪ےہ،٪نکیل٪ہی٪ذراعئ٪یسک٪رطح٪اُس٪اک٪ااحہط٪ںیہن٪رک٪ےتکس٪وج٪وخد٪اُؿ٪اک٪ااحہط٪ےیک٪وہ ےئ٪ےہ۔‬ ‫91تجح٪یک٪لیمکت‬ ‫02وج٪دلیل٪یک٪اتحمج٪ہن٪وہ‬ ‫12تنس٪یک٪عمج،٪رطہقی‬ ‫22ھجمس٪اور٪مہف٪اکااحہط‬
  • ‫‪16 | P a g e‬‬‫اہلل ٪اعتٰیل ٪یک ٪افصت، ٪اہتبل ٪یسک ٪ہن ٪یسک ٪درےج ٪ںیم ٪ااسنؿ ٪یک ٪رگتف ٪ںیم ٪آیت ٪ںیہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وہج ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪افصت ٪ےس ٪قلعتم ٪ھچک٪‬‫زیچںی،٪وخاہ٪وہ٪ینتک٪یہ٪ریقح٪وہں،٪ااسنؿ٪ےک٪اپس٪یھب٪ںیہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪ملع٪و٪ربخ،٪دقرت،٪روبتیب٪اور٪رتمح٪و٪تمکح٪اک٪‬‫ھچک٪ہصح٪ںیمہ٪یھب٪اطع٪رفامای٪ےہ۔٪اُس٪رپ٪ایقس٪رک٪ےک٪دخا٪یک٪اِؿ٪افصت٪اک٪ھچک٪وصتر٪مہ٪ونمئ٪رک٪ےتکس٪ںیہ۔٪انچہچن٪رقآؿ٪بج٪اتہک٪‬‫ےہ٪ہک٪وہ٪اخقل٪ےہ،٪دقری32٪ےہ،٪رنمح٪و٪رمیح٪ےہ،٪میلع42٪و٪میکح٪ےہ،٪یح٪و٪ویقؾ52٪ےہ،٪اوؽ٪و٪آرخ٪اور٪اظرہ٪وابنط٪ےہ٪وت٪اِس٪‬ ‫ےس٪دخا٪یک٪افصت٪اک٪اکی٪وصتر٪انیقی٪ونمئ٪وہ٪اجات٪ےہ۔‬‫اِؿ٪افصت٪ےک٪ےنھجمس٪ںیم٪وج٪زیچںی٪وحلمظ٪رینہ٪اچہ،٪اُؿ٪ںیم٪ےس٪اکی٪اِؿ٪یک٪تہج٪نسح٪ےہ۔٪اِس٪ےیل٪ہک٪دقرت٪اُیس٪وتق٪‬‫72‬‫دمح62٪ یک٪قحتسم٪ےہ،٪بج٪وہ٪رتمح،٪رکؾ٪اور٪دعاتل٪ےک٪اسھت٪وہ۔٪ےصغ،٪ااقتنؾ٪اور٪رہقوبضغ٪اک٪وہظر٪یھب٪ملظ٪و٪دعواؿ ٪‬‫ےک ٪الخػ ٪وہ ٪وت ٪ونلب ٪نیسحت ٪ےہ۔ ٪رتمح، ٪رفغمت ٪اور ٪وجد82ورکؾ ٪یھب ٪اےنپ ٪لحم ٪یہ ٪ںیم ٪رعتفی ٪ےک ٪قحتسم ٪وہہ ٪ںیہ۔٪‬‫رقآؿ ٪دیجم ٪ںیم ٪ینغ ٪92ےک ٪اسھت ٪دیمح03، ٪میلع ٪ےک ٪اسھت ٪میکح ٪اور ٪زعزی13 ٪ےک ٪اسھت ٪وفغر ٪23یک ٪افصت ٪اِیس ٪تہج33 ٪نسح ٪یک٪‬ ‫رطػ٪رامنہیئ٪ےک٪ےیل٪آیئ٪ںیہ۔‬‫اِیس٪رطح٪ہی٪ابت٪یھب٪وحلمظ٪رینہ٪اچےیہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪وج٪وصتر٪یھب٪ونمئ٪ایک٪اج ےئ٪اگ،٪وہ٪الجؽ٪وامجؽ٪اور٪امکؽ٪ےس٪اخیل٪ںیہن٪وہ٪‬‫اتکس۔ ٪انچہچن ٪االیک،اتکی،انپہ ٪یک ٪اٹچؿ ٪،اثمؽ ٪ےک ٪وطر ٪رپ، ٪افصت ٪امکؽ ٪ںیہ۔ ٪زنمہ43،السیتم،انم ٪دےنی ٪واالافصت ٪امجؽ ٪اور٪‬ ‫32دقرت٪واال‬ ‫42ملع٪واال‬ ‫52زدنہ٪اور٪ونمئ٪رےنہک٪واال‬ ‫62رعتفی‬ ‫72زایدیت‬ ‫82اخسوت‬ ‫92ےباینز‬ ‫03رعتفی٪ےک٪القئ‬ ‫13زرب٪دتس‬ ‫23تہب٪ےنشخب٪واال‬ ‫33رخ،٪ولہپ‬ ‫43ةیعں٪ےس٪اپک‬
  • ‫‪17 | P a g e‬‬‫ابداشہ،٪اغبل،ڑبے٪زور٪واالافصت٪الجؽ٪ںیہ۔٪ااسنؿ٪ےک٪دؽ٪ںیم٪افصت٪الجؽ٪ےس٪وخػ،٪میظعت٪اور٪دمح53ےک٪ذجابت٪دیپا٪‬ ‫٪‬‫وہہ ٪ںیہ٪اور٪افصت٪امجؽ٪ےس٪دمح،٪راج٪63اور٪تبحم٪ےک۔٪رھپ٪افصت٪الجؽ٪وحاس٪ےک٪ےیل٪زایدہ٪اظرہ٪اور٪افصت٪امجؽ٪لقع٪و٪‬‫دؽ ٪ےک٪زایدہ ٪رقبی ٪وہیت ٪ںیہ۔ ٪رپورداگر ٪وک ٪اسےنم ٪راھک ٪اج ےئ ٪وت ٪افصت ٪امجؽ ٪اک ٪ہبلغ ٪ سوسس ٪وہات ٪ےہ٪اور ٪سفن ٪ااسنین ٪اگنوہں٪‬‫ےک ٪اسےنم٪وہ ٪وت ٪الجؽ٪اک ٪ولہپ٪امنایں ٪وہ ٪اجات٪ےہ۔ ٪ااسنؿ ٪دخا ٪ےس ٪ڈر ٪رک ٪اِیس ٪انب ٪رپ ٪دخا ٪یک ٪رطػ ٪اتکپل ٪اور ٪اُس ٪یک ٪افصت ٪امجؽ٪ےک٪‬‫دانم٪ںیم٪انپہ٪احلص٪رکےن٪یک٪وکشش٪رکات٪ےہ۔٪رقآؿ٪دیجم٪بج٪ہی٪اتہک٪ےہ٪ہک٪امتؾ٪اےھچ٪انؾ٪ ُایس٪ےک٪ںیہ٪وت٪اِس٪ےک٪ینعم٪اُس٪‬‫ےک٪زندکی٪یہی٪وہہ ٪ںیہ٪ہک٪رہ٪وہ٪انؾ٪وج٪دخا٪ےک٪الجؽ٪و٪امجؽ٪اور٪اُس٪ےک٪امکؽ٪وک٪ایبؿ٪رکات٪ےہ،٪وہ٪ا اھ٪ےہ٪اور٪اُس٪ےس٪دخا٪وک٪‬ ‫اکپرا٪اج٪اتکس٪ےہ۔‬‫اہلل ٪اعتٰیل ٪یک ٪افصت ٪امکؽ ٪اِس ٪احلظ ٪ےس ٪اتیمہ ٪یک ٪احلم ٪ںیہ ٪ہک ٪ ُاؿ ٪ےس ٪اُس ٪یک ٪تمظع ٪امنایں ٪وہیت ٪ےہ۔ ٪ااسنؿ ٪بج ٪اُؿ ٪اک ٪حیحص٪‬‫وصتر٪ونمئ٪رک٪اتیل٪ےہ٪وت٪اِس٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪اکی٪اےسی٪دخا٪رپ٪اامیؿ٪الات٪ےہ٪وج٪اگیہن73،٪اتکی٪اور٪ےب٪اتمہ83٪ےہ؛٪بس٪ےک٪ےیل٪انپہ٪یک٪‬‫اٹچؿ٪ےہ؛٪زنیم٪و٪آامسؿ ٪اور٪اُؿ ٪ےک٪درایمؿ٪یک٪رہ٪زیچ٪اک٪اہنت ٪امکل٪ےہ؛٪اُس٪یک٪ابداشیہ٪ںیم٪وکیئ٪دورسا٪رشکی٪ںیہن،٪اُس٪ےک٪‬‫اکراخہن ٪دقرت ٪ںیم ٪وکیئ ٪دورسا ٪اسیھج ٪ںیہن؛ ٪داین ٪یک ٪وکیئ ٪زیچ ٪ ُاس ٪یک ٪اگنوہں ٪ےس ٪وپدیشہ ٪ںیہن؛ ٪اعمل ٪اک ٪وکیئ ٪اعمہلم ٪ ُاس ٪ےک ٪مکح٪‬‫ےس٪ابرہ٪ںیہن؛٪رہ٪زیچ٪اُس٪یک٪اتحمج٪ےہ،٪رگم٪اُس٪وک٪یسک٪یک٪اایج٪ںیہن؛٪امجدات93،٪ابناتت،٪ویحاانت،٪بس٪اُس٪ےک٪وضحر٪ںیم٪‬‫14‬‫دجسہ٪رزی٪اور ٪اُس٪یک٪حیبست٪و٪لیلہت04٪ںیم٪وغشمؽ٪ںیہ؛ ٪اُس٪یک٪دقرت٪ےب٪ااہتن،٪ ُاس ٪یک ٪وتعس ٪ریغ٪دحمود ٪اور٪اُس٪یک٪تیشم ٪‬‫اکانئت٪ےک٪ذرے٪ذرے٪ںیم٪اکر٪رفام٪ےہ؛٪وہ٪بج٪اچےہ٪اور٪سج٪زیچ٪وک٪اچےہ٪انف٪رکے٪اور٪بج٪اچےہ٪اُس٪وک٪رھپ٪دیپا٪رک٪دے؛٪‬‫زعت٪و٪ذتل،٪بس٪اُیس٪ےک٪اہھت٪ےہ؛٪بس٪افین٪ںیہ،٪ویہ٪ابىق٪ےہ؛٪وہ٪وراء٪اولراء24٪ےہ،٪رگم٪رگ٪اجں٪ےس٪رقبی٪ےہ؛٪ ُاس٪اک٪‬ ‫53رعتفی‬ ‫63ادیم‬ ‫73االیک،٪ےب٪ریظن‬ ‫83ےب٪لثم،٪ےبریظن‬ ‫93ےب٪اجؿ٪زیچںی،٪رھتپ٪وریغہ‬ ‫04ال٪اہل٪اال٪اہلل٪انہک‬ ‫14رمیض،٪ارادہ‬ ‫24دور٪ےسدور،٪رپے٪ےس٪رپے‬
  • ‫‪18 | P a g e‬‬‫ملع٪اور٪ ُاس٪یک٪دقرت٪رہ٪زیچ٪اک٪ااحہط٪ےیک٪وہ ےئ٪ےہ؛٪وہ٪دولں٪ےک٪ دیھ٪کت٪اجاتن٪ےہ؛٪اُس٪اک٪ارادہ٪رہ٪ارادے٪ںیم٪انذف٪اور٪اُس٪اک٪‬ ‫مکح٪رہ٪مکح٪ےس٪ابالرت٪ےہ؛٪وہ٪رہ٪بیع٪ےس٪اپک،٪رہ٪ربایئ٪ےس٪زنمہ٪اور٪رہ٪ازلاؾ٪ےس٪ربی٪ےہ۔‬‫اِؿ ٪افصت ٪امکؽ ٪ںیم ٪امہ ٪رتنی ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪یک ٪وتدیح ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪دیجم ٪ےن ٪بس ٪ےس ٪زایدہ ٪اتدیک ٪اور ٪واضتح ٪ےک ٪اسھت ٪اِےس ٪یہ٪‬‫ایبؿ ٪ایک ٪ےہ۔ ٪اہیں ٪کت ٪ہک ٪اِس ٪ہفیحص ٪آامسین ٪اک ٪آرخی ٪ابب ٪اےنپ ٪ومضمؿ ٪ےک ٪احلظ ٪ےس ٪سج ٪وسرہ ٪رپ ٪متخ ٪وہا ٪ےہ، ٪ ُاس ٪ںیم ٪اہلل٪‬‫اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪ربمغیپ٪وک٪دہاتی٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪ولوگں٪ےک٪اسےنم٪ربالم٪االعؿ٪رک٪دای٪اج ےئ٪ہک٪اہلل٪اتکی ٪ےہ،٪بس٪اک٪اہسرا٪ےہ،٪وہ٪ہن٪‬ ‫یسک٪اک٪ابپ٪ےہ٪ہن٪اٹیب٪اور٪اُس٪اک٪وکیئ٪مہ٪رس٪34یھب٪ںیہن٪ےہ۔‬‫وتدیح٪یک٪یہی٪اتیمہ٪ےہ٪سج٪ےک٪شیپ٪رظن٪رقآؿ٪ےن٪رصاتح٪یک٪ےہ٪ہک٪اِس٪ےک٪ریغب٪ااسنؿ٪اک ٪وکیئ٪لمع٪وبقمؽ٪ںیہن٪ےہ٪اور٪‬‫اِس٪ےک٪اسھت٪رہ٪یطلغ٪ےک٪ےشخب٪اجےن٪یک٪وتعق٪ےہ۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪وتدیح٪رپ٪اامیؿ٪ےک٪اسھت٪دنبہ٪ہن٪انگہ٪رپرسشک٪وہ٪اتکس٪‬‫ےہ٪اور٪ہن٪اُس٪اک٪اراکتب٪رک٪ےنیل٪ےک٪دعب٪وتہب٪و٪اافغتسر٪یک٪وتقیف٪ےس٪رحموؾ٪رہ٪اتکس٪ےہ۔٪وہ٪الزًام٪رپورداگر٪یک٪رطػ٪ولاتٹ٪ےہ٪اور٪‬ ‫اِس٪رطح٪ایقتم٪یک٪یشیپ٪ےس٪ےلہپ٪یہ٪اےنپ٪ےیل٪وفع٪ودر٪ذگر٪اک٪ااقحتسؼ٪دیپا٪رک٪اتیل٪ےہ۔‬‫وتدیح٪ےک٪وج٪داللئ٪رقآؿ٪ںیم٪آ ےئ٪ںیہ،٪وہ٪اہنتی٪دؽ٪ںیشن٪اور٪ملع٪و٪لقع٪ےک٪املسمت٪رپ٪ینبم٪ںیہ۔٪اہیں٪اینت٪ابت٪اکیف٪ےہ٪‬‫ہک ٪دخا ٪یک ٪دخایئ ٪ںیم ٪رشکی ٪ریھٹاےن ٪ےک ٪ےیل ٪یسک ٪ےک ٪اپس ٪وکیئ ٪دلیل ٪ںیہن ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪اےنپ ٪اخمنیبط ٪ےس ٪اکی ٪ےس٪‬‫زایدہ٪اقمامت٪رپ٪اطمہبل٪ایک٪ےہ٪ہک٪لقع٪و٪لقن٪ےس٪اِس٪یک٪دلیل٪شیپ٪رک٪ےتکس٪وہ٪وت٪رضور٪رکو۔٪دخا٪اک٪وکیئ٪رشکی٪ےہ٪ای٪ںیہن،٪اِس٪‬‫ےک٪ےیل٪ایلص٪وگایہ٪وخد٪دخا٪یہ٪یک٪وہ٪یتکس٪ےہ٪اور٪دخا٪یک٪وگایہ٪وک٪اجےنن٪اک٪وادح٪ذرہعی٪اُس٪یک٪انزؽ٪رکدہ٪اتکںیب٪اور٪وہ٪رواایت٪و٪‬‫آاثر٪44ںیہ٪وج٪اُس٪ےک٪ویبنں٪اور٪روسولں٪ےس٪لسن٪در٪لسن٪ااسنتین٪وک٪لقتنم٪وہ ےئ٪ںیہ۔٪اُؿ٪ںیم٪رشک٪یک٪اتک د٪ےک٪ےیل٪وکیئ٪‬ ‫اہشدت٪وموجد٪ںیہن٪ےہ۔‬‫اہلل٪اعتٰیل٪وج٪اعمہلم٪اےنپ٪دنبوں٪ےک٪اسھت٪رکہ ٪اور٪سج٪رطےقی٪ےس٪رکہ ٪ںیہ،٪اُےس٪رقآؿ٪ںیم٪تنس٪ایہٰل٪ےس٪ریبعت٪ایک٪ایگ٪‬‫ےہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪اراشد٪ےہ٪ہک٪ہی٪ننس٪انونلب٪ریغت٪ںیہ،٪اِؿ٪ںیم٪رہ٪زگ٪وکیئ٪دبتیلی٪ںیہن٪وہیت۔٪انچہچن٪دخا٪یک٪رعمتف٪ےک٪ےیل٪‬ ‫سج٪رطح٪ ُاس٪یک٪افصت٪اک٪ملع٪رضوری٪ےہ،٪اِیس٪رطح٪اِؿ٪ننس٪اہیہٰل54اک٪ملع٪یھب٪رضوری٪ےہ۔٪ہی٪ننس٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬ ‫٪‬ ‫34مہ٪رہبت‬ ‫44ااحدثی‬ ‫54دخا٪ےک٪رطےقی٪اور٪اوصؽ‬
  • ‫‪19 | P a g e‬‬ ‫64‬ ‫١۔٪االتب‬‫اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪ہی ٪داین ٪ااحتمؿ٪ےک٪ےیل٪انبیئ ٪ےہ۔ ٪دخا ٪ےک٪اکی ٪اعریگمل ٪ونونؿ ٪یک ٪تیثیح ٪ےس ٪ہی ٪ااحتمؿ ٪امتؾ ٪اعمل ٪ااسنتین ٪اک ٪ااحہط٪‬‫ےیک٪وہ ےئ٪ےہ۔٪ااسنؿ٪یک٪تعیبط٪ںیم٪وج٪ھچک٪ودتعی٪ےہ،٪وہ٪اِیس٪ااحتمؿ٪ےس٪امنایں٪وہات،٪سفن٪ےک٪ارسار٪ا74یس٪ےس٪ےتلھک٪اور٪‬ ‫ِِ‬‫ملع٪و٪لمع٪ےک٪دراجت٪اِیس٪ےس٪نیعتم٪وہہ ٪ںیہ۔٪رقآؿ٪اک٪اراشد٪ےہ٪ہک٪ومت٪و٪ایحت٪اک٪ہی٪اکراخہن٪ووجد٪ںیم٪آای٪یہ٪اِس٪ےیل٪‬‫ےہ٪ہک٪اِس٪اک٪رپورداگر٪دھکی٪آ ٪ہک٪وکؿ٪رسیشک٪اایتخر٪رکات٪اور٪وکؿ٪اُس٪یک٪دنسپ٪ےک٪اطم ق٪زدنیگ٪رسب٪رکات٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪ہبش٪‬‫ںیہن٪ہک٪اہلل٪رہ٪زیچ٪اک٪ملع٪راتھک٪ےہ،٪نکیل٪اُس٪ےن٪ہی٪تنس٪ریھٹایئ٪ےہ٪ہک٪ولوگں٪ےک٪اسھت٪زجا٪و٪زسا٪اک٪اعمہلم٪وہ٪رجمد٪اےنپ٪ملع٪یک٪‬ ‫اینبد٪رپ٪ہن٪رکے٪اگ۔٪ہی٪ااحتمؿ٪اِیس٪دصقم٪ےس٪رباپ٪ایک٪ایگ٪ےہ۔‬‫اِس٪داین٪ںیم٪رجن٪و٪راتح،٪رغتب٪و٪اامرت،٪دھک٪اور٪ھکس٪یک٪وج٪احںیتل٪ااسنؿ٪وک٪شیپ٪آیت٪ںیہ،٪وہ٪اِیس٪ونونؿ٪ےک٪تحت٪ںیہ۔٪اِؿ٪ےک٪‬‫ذرےعی٪ےس٪اہلل٪اعتٰیل٪اےنپ٪دنبوں٪وک٪آزامات٪اور٪اِؿ٪ےک٪وھکےٹ٪اور٪رھکے٪ںیم٪اایتمز٪رفامات٪ےہ۔٪وہ٪یسک٪وک٪امؽ٪و٪دوتل٪او٪ر٪زعو٪اجہ٪‬ ‫ےس٪ونازات٪ےہ٪وت٪اُس٪ےک٪رکش٪اک٪ااحتمؿ٪رکات٪ےہ٪اور٪یسک٪وک٪رقف٪و٪تنکسم84ںیم٪التبم٪رکات٪ےہ٪وت٪اُس٪ےک٪ربص٪اک٪ااحتمؿ٪رکات٪ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫94‬ ‫٢۔٪دہاتی٪و٪الضتل‬‫اِس٪االتب٪ںیم٪ااسنؿ٪ےس٪اقتاض٪ایک٪ایگ٪ےہ٪ہک٪رمگایہ٪ےس٪ےچب٪اور٪اےنپ٪ےیل٪دہاتی٪اک٪راہتس٪اایتخر٪رکے۔٪رقآؿ٪ےن٪اتبای٪ےہ٪ہک٪‬‫ہی٪دہاتی ٪ ُاس٪یک٪رطفت٪ںیم٪ودتعی٪ےہ۔٪رھپ٪وعشر٪وک٪ےنچنہپ٪ےک٪دعب٪زنیم٪و٪آامسؿ٪یک٪اشناینں٪اِس٪یک٪رطػ ٪ ُاےس٪وتمہج٪رکیت٪‬‫ںیہ۔٪ااسنؿ٪ارگ٪اِس٪دہاتی٪یک٪دقر٪رکے،٪اِس٪ےس٪افدئہ٪ااھٹ ےئ٪اور٪دخا٪یک٪اِس٪تمعن٪رپ٪اُس٪اک٪رکش٪زگار٪وہ٪وت٪دخا٪یک٪تنس٪ےہ٪‬‫ہک٪وہ٪اِس٪یک٪روىنش٪وک٪ ُاس٪ےک٪ےیل٪ڑباھات،٪اُس٪ےک٪ادنر٪زمدی٪دہاتی٪یک٪پ ب٪دیپا٪رکات٪اور٪اِس٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪‬ ‫یک٪الیئ٪وہیئ٪دہاتی٪ےس٪اُس٪وک٪رہبہ٪ایب05وہےن٪یک٪وتقیف٪اطع٪رفامات٪ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫64آزامشئ‬ ‫74 دیھ‬ ‫84ىنیکسم‬ ‫94رمگایہ‬ ‫05افدئہ٪ااھٹان‬
  • ‫‪20 | P a g e‬‬‫ااسنؿ٪اِس٪رطفی٪دہاتی٪ےس٪ارعاض15٪اک٪ہلصیف٪رک٪آ ،٪اینپ٪لقع٪ےس٪اکؾ٪ہن٪آ ٪اور٪اجےتن٪وبےتھج٪قح٪ےس٪ارحناػ٪25رکے٪‬‫وت ٪رقآؿ ٪یک ٪احالطح ٪ںیم ٪ہی ٪ملظ ٪اور ٪قسف35 ٪ےہ ٪اور ٪دخا ٪یسک ٪اظمل ٪اور ٪افقس ٪وک ٪یھبک ٪دہاتی ٪ںیہن ٪داتی، ٪ہکلب ٪اُےس ٪رمگایہ ٪ےک٪‬ ‫ادنریھوں٪ںیم٪ےنکٹھب٪ےک٪ےیل٪اوچڑ٪داتی٪ےہ۔‬ ‫45‬ ‫٣۔٪فیلکت٪ام٪ال٪اطیؼ‬‫اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪وج٪رشتعی٪ااسنونں٪وک٪دی٪یئگ٪ےہ،٪اُس٪ںیم٪اہلل٪اعتٰیل٪اینپ٪رطػ٪ےس٪وکیئ٪ااسی٪مکح٪یھبک٪ںیہن٪داتی٪‬‫وج٪ااسنؿ٪ےک٪لمحت٪55ےس٪ابرہ٪وہ۔٪اُس٪ےک٪امتؾ٪اامعؽ٪ںیم٪ہی٪ایعمر٪ہشیمہ٪ےس٪ونمئ٪ےہ٪ہک٪ولوگں٪یک٪اطتق٪ےس٪زایدہ٪وکیئ٪وبھج٪‬‫ُاؿ٪رپ٪ہن٪ڈاال٪اج ےئ٪اور٪وج٪مکح٪یھب٪دای٪اج ےئ،٪ااسنؿ٪یک٪رطفت٪ےک٪اطم ق٪اور٪اُس٪یک٪الص ںوتیحں٪وک٪وتؽ٪رک٪دای٪اج ےئ۔٪انچہچن٪وؽ٪‬‫وچک،٪طلغ٪یمہف٪اور٪الب٪ارادہ٪وکاتیہ٪رپ٪اِس٪رشتعی٪ںیم٪وکیئ٪وماذخہ٪ںیہن٪ےہ٪اور٪ولوگں٪ےس٪اِس٪اک٪اطمہبل٪رصػ٪ہی٪ےہ٪ہک٪اظرہ٪‬‫و ٪ابنط ٪ںیم ٪وہ ٪وپری ٪دصاتق ٪اور ٪دایتن ٪داری ٪ےک ٪اسھت ٪ ُاس ٪ےک ٪ااکحؾ ٪یک ٪لیمعت ٪رکںی۔ ٪اتمہ ٪اِس ٪ےک ٪ہی ٪ینعم ٪ںیہن ٪ںیہ ٪ہک٪‬‫دنبے٪ارگ٪رسیشک٪اایتخر٪رک٪ںیل٪وت٪اُس٪وتق٪یھب٪اہلل٪اعتٰیل٪اُںیھن٪وکیئ٪ایسی٪فیلکت٪ںیہن٪دےتی۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪‬‫اتدبی65و٪رتتیب٪ےک٪ےیل،٪ذعتبی75ےک٪ےیل٪ای٪ولوگں٪ےک٪ربے٪اامعؽ٪اک٪ہجیتن٪اُؿ٪وک٪داھکےن٪ای٪دخا٪ےک٪اقمےلب٪ںیم٪اُؿ٪اک٪زجع٪‬ ‫٪‬ ‫٪‬ ‫اُؿ٪رپ٪اظرہ٪رکدےنی٪ےک٪ےیل٪اِس٪رطح٪یک٪فیلکت٪انیقی٪دی٪اجیت٪ےہ۔‬ ‫95‬ ‫٤۔٪زعؽ85و٪ بص‬ ‫٪‬‫االتب٪اک٪وج٪ونونؿ٪اِس٪ےس٪ےلہپ٪ایبؿ٪وہا٪ےہ،٪اُس٪ےک٪تحت٪اہلل٪اعتٰیل٪سج٪رطح٪ارفاد٪وک٪ربص٪ای٪رکش٪ےک٪ااحتمؿ٪ےک٪ےیل٪بختنم٪رکات٪‬‫ےہ،٪اِیس٪رطح٪وقومں٪وک٪یھب٪بختنم٪رکات٪ےہ۔٪اِس٪ااختنب٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪بج٪وکیئ٪وقؾ٪اکی٪رمہبت٪رسرفازی٪احلص٪رک٪یتیل٪ےہ٪‬ ‫15ہنم٪ومڑان‬ ‫25رگزی‬ ‫35انرفامین‬ ‫45اطتق٪ےس٪زایدہ٪ذہم٪داری‬ ‫55ربداتش٪‬ ‫65ادب٪ اکسان‬ ‫75ذعاب٪دانی‬ ‫85ربرطیف‬ ‫95احبیل‬
  • ‫‪21 | P a g e‬‬‫وت٪اہلل٪اُس٪ےک٪اسھت٪اانپ٪اعمہلم٪ ُاس٪وتق٪کت٪ںیہن٪دباتل،بج٪کت٪وہ٪ملع٪و٪االخؼ٪ےک٪احلظ٪ےس٪اےنپ٪آپ٪وک٪یتسپ٪ںیم٪ںیہن٪رگا٪‬‫دیتی۔٪ہی٪دخا٪یک٪ریغ٪دبتمؽ06٪تنس٪ےہ٪اورا٪ینپ٪اِس٪تنس٪ےک٪اطم ق٪بج٪یسک٪وقؾ٪ےک٪ےیل٪ابر٪ابر٪یک٪اہیبنتت٪ےک٪دعب٪وہ٪ذتل٪‬‫و٪تبکن16٪اک٪ہلصیف٪رک٪اتیل٪ےہ٪وت٪اُس٪اک٪ہی٪ہلصیف٪یسک٪ےک٪اٹآ ٪ںیہن٪اتلٹ٪اور٪داین٪یک٪وکیئ٪وقت٪یھب٪دخا٪ےک٪اقمےلب٪ںیم٪اُس٪وقؾ٪یک٪‬ ‫وکیئ٪دمد٪ںیہن٪رک٪یتکس۔٪ااسنؿ٪یک٪وپری٪اترخی٪وقومں٪ےک٪زعؽ٪و٪ بص٪ںیم٪اِس٪تنس٪ےک٪وہظر٪یک٪وگایہ٪دیتی٪ےہ۔‬ ‫26‬ ‫٥۔٪رصنت٪ایہٰل‬‫اہلل٪اعتٰیل٪بج٪اانپ٪وکیئ٪نشم٪یسک ٪رفد٪ای٪امجتع٪ےک٪رپسد٪رکات٪اور ٪اُس٪وک ٪ا ِےس٪وپرا٪رکےن٪اک٪مکح٪داتی٪ےہ٪وت٪اُس٪یک٪دمد٪یھب٪رفامات٪‬‫ےہ۔٪ہی٪نشم٪دوعت٪اک٪یھب٪وہ٪اتکس٪ےہ٪اور٪اہجد٪و٪اتقؽ٪اک٪یھب۔٪اِس٪رطح٪ےک٪یسک٪نشم٪وک٪وپرا٪رکےن٪ںیم٪اامیؿ٪واولں٪یک٪دمد٪اہلل٪‬‫ےن ٪اےنپ ٪اورپ٪الزؾ ٪رک ٪ریھک ٪ےہ۔ ٪ہی ٪دمد ٪الل ٪پٹ ٪36ںیہن ٪وہیت، ٪اِس ٪اک ٪اکی ٪اضہطب ٪46ےہ۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪ہی ٪اضہطب ٪رقآؿ ٪ںیم٪‬ ‫ایبؿ٪رفامای٪ےہ۔٪ ُاس٪ےک٪دنبوں٪وک٪ہی٪دمد٪ا٪ ِس٪اضےطب٪ےک٪اطم ق٪احلص٪وہیت٪ےہ۔‬ ‫٦۔٪وتہب٪ و ٪اافغتسر‬‫ااسنؿ٪بج٪وکیئ٪انگہ٪رک٪اتھٹیب٪ےہ٪وت٪اِس٪ےک٪ےیل٪وتہب٪و٪اافغتسر٪یک٪اجنگشی٪ےہ۔٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪وندعہ٪ہی٪ےہ٪ہک٪وہ٪ارگ٪انگہ٪ےک٪‬‫وفراً ٪دعب ٪وتہب ٪رک ٪اتیل ٪ےہ ٪وت ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪اُےس ٪الزًام ٪اعمػ ٪رک ٪داتی ٪ےہ۔ ٪نکیل ٪ ُاؿ ٪ولوگں ٪یک ٪وتہب ٪رہ ٪زگ ٪وبقؽ ٪ںیہن ٪رکات ٪وج ٪زدنیگ ٪رھب٪‬‫انگوہں ٪ںیم ٪ڈوےب ٪رےتہ ٪اور ٪بج ٪دےتھکی ٪ںیہ ٪ہک ٪ومت ٪رس ٪رپ ٪آؿ ٪ڑھکی ٪وہیئ ٪ےہ ٪وت ٪وتہب ٪اک ٪وہفیظ ٪زپےنھ ٪ےتگل ٪ںیہ۔ ٪اِیس ٪رطح٪‬ ‫اجےتن٪وبےتھج٪قح٪اک٪ااکنر٪رک٪دےنی٪واولں٪یک٪وتہب٪یھب٪وبقؽ٪ںیہن٪وہیت،٪ارگ٪وہ٪ومت٪ےک٪وتق٪کت٪اِس٪ااکنر٪رپ٪ونمئ٪رےہ٪وہں۔‬ ‫٧۔٪زجا ٪و ٪زسا‬‫ومت٪ےک٪دعب٪زجا٪و٪زسا٪وت٪اکی٪الٹ٪تقیقح٪ےہ،٪نکیل٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪ضعب٪اوونت٪ہی٪ا٪ ِس٪داین٪ںیم٪یھب٪دی٪اجیت٪‬‫ےہ۔ ٪دخا ٪یک ٪دعاتل ٪اک ٪وج ٪وہظر ٪ایقتم ٪ےک ٪دؿ ٪اُس ٪ےک ٪اہتنمے ٪امکؽ ٪رپ ٪وہےن ٪واال ٪ےہ، ٪ہی ٪اُیس ٪یک ٪دیہمت ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وج٪‬ ‫وصرںیت٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ابلکل٪نیعتم٪رطےقی٪رپ٪ایبؿ٪رفامیئ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬ ‫06ہن٪دبتلی٪وہےن٪وایل‬ ‫16دباحیل‬ ‫26دخا٪یک٪دمد‬ ‫36الکٹ٪وچپ،٪ایخیل‬ ‫46وندعہ٪ونونؿ‬
  • ‫‪22 | P a g e‬‬‫اوًال،٪وج٪ولگ٪داین٪ےک٪اطبل٪وہہ ٪ںیہ،٪اُیس٪ےک٪ےیل٪ےتیج،٪اُیس٪ےک٪ےیل٪رمہ ٪اور٪آرخت٪ےس٪ابلکل٪ےب٪رپو٪ا٪وہ٪رک٪زدنیگ٪رسب٪‬‫رکہ ٪ںیہ،٪اُؿ٪اک٪اسحب٪اہلل٪اعتٰیل٪سج٪وک٪انتج٪اچاتہ٪ےہ،٪دے٪رک٪اِیس٪داین٪ںیم٪ےب٪ابؼ٪رک٪داتی٪ےہ٪اور٪اُؿ٪یک٪امتؾ٪اکر٪زگارویں٪اک٪‬ ‫لھپ٪اُںیھن٪ںیہی٪لم٪اجات٪ےہ۔‬‫اثًاین،٪روسولں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اامتؾ٪تجح٪ےک٪دعب٪اُؿ٪ےک٪رکنمنی٪رپ٪اِیس٪داین٪ںیم٪ذعاب٪آاجات٪ےہ٪او٪رامےنن٪واولں٪ےک٪ےیل٪اہلل٪‬ ‫اعتٰیل٪زنیم٪و٪آامسؿ٪یک٪رب ںوں٪ےک٪دروازے٪وھکؽ٪داتی٪ےہ۔‬‫اثاثلً،٪دیسان٪اربامیہ٪ہیلع٪االسلؾ٪یک٪ذرتی٪ےک٪ےیل٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪ودعہ٪ےہ٪ہک٪وہ٪ارگ٪قح٪رپ٪ونمئ٪وہ٪وت٪ ُاےس٪وقومں٪یک٪اامتم٪احلص٪‬ ‫وہ٪یگ٪اور٪ارحناػ٪رکے٪وت٪اِس٪بصنم٪ےس٪زعموؽ56رک٪ےک٪ذتل٪اور٪وکحمیم٪ےک٪ذعاب٪ںیم٪التبم٪رک٪دی٪اج ےئ٪یگ۔‬ ‫٪‬ ‫رفوتشں٪رپ٪اامیؿ‬‫اہلل٪اعتٰیل٪نج٪ویتسہں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪ولخمونت٪ےک٪ےیل٪اانپ٪مکح٪انزؽ٪رکہ ٪ںیہ،٪ ُاںیھن٪رفےتش٪اتا٪اجات٪ےہ۔٪رقآؿ٪ںیم٪اُؿ٪ےک٪‬ ‫ٰ‬‫ےیل٪امللئکةک اک٪ظفل٪آای٪ےہ۔٪ہی٪ملک یک٪عمج٪ےہ٪سج٪ےک٪ینعم٪ایپؾ٪رب٪ےک٪ںیہ۔٪انچہچن٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪اعمل٪‬‫الوہت66 ٪ےک ٪اسھت ٪اِس ٪اعمل ٪انوست ٪76اک ٪راہطب ٪ ُاؿ ٪یک ٪واستط ٪ےس ٪ونمئ ٪وہات ٪اور ٪اِس ٪اک ٪امتؾ ٪اکروابر ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ ُایھن ٪ےک ٪ذرےعی٪‬‫ےس٪الچہ ٪ںیہ۔٪اِس٪یک٪وصرت٪ہی٪وہیت٪ےہ٪ہک٪ابراگہ٪دخاودنی٪ےس٪وج٪مکح٪ ُاںیھن٪ااقل86٪ایک٪اجات٪ےہ،٪اُس٪وک٪وہ٪اکی٪وکحمؾ٪ضحم٪‬‫یک ٪رطح ٪ ُاس ٪یک ٪ولخمونت ٪ںیم ٪اجری ٪رک ٪دےتی ٪ںیہ۔ ٪اِس ٪ںیم ٪اُؿ ٪اک ٪وکیئ ٪ذایت ٪اایتخر ٪اور ٪ذایت ٪ارادہ ٪اکررفام ٪ںیہن ٪وہات۔ ٪وہ ٪رس ٪ات ٪اپ٪‬ ‫ااطتع٪ںیہ،٪رہ٪وتق٪اےنپ٪رپورداگر٪یک٪دمح٪و٪انث٪ںیم رصموػ٪رےتہ٪ںیہ٪اور٪اُس٪ےک٪مکح٪ےس٪رسِ٪وم٪96ارحناػ07٪ںیہن٪رکہ ۔‬ ‫56اٹہان‬ ‫66اعملِ٪ذات٪اىہل‬ ‫ِ‬ ‫76داین‬ ‫86دؽ٪ںیم٪ڈاانل‬ ‫96ابؽ٪ربارب‬ ‫07ہنم٪ومڑان‬
  • ‫‪23 | P a g e‬‬ ‫ویبنں٪رپ٪اامیؿ‬‫ینب٪آدؾ٪ےک٪ےیل٪اامتؾ17دہاتی٪اک٪اامتہؾ٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪نج٪ویتسہں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪ایک٪ےہ،٪ ُاںیھن٪یبن٪اتا٪اجات٪ےہ۔٪ہی٪ااسنؿ٪یہ٪‬ ‫٪‬‫ےھت، ٪نکیل ٪اہلل ٪ےن ٪اےنپ ٪ملع ٪و ٪تمکح ٪یک ٪اینبد ٪رپ ٪اُںیھن ٪اِس ٪بصنم ٪ےک ٪ےیل ٪بختنم ٪رفامای۔ ٪ہی ٪اکی ٪ومتبہ27 ٪رابین ٪ےہ، ٪میلعت ٪و٪‬‫رتتیب٪اور٪اذخ37٪و٪ااستکب47٪ےس٪اِس٪اک٪وکیئ٪قلعت٪ںیہن٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪اِس٪تیثیح٪ےس٪ویہ٪ولگ٪بختنم٪‬‫ےیک ٪اجہ ٪ںیہ ٪وج ٪سفن ٪اور ٪اطیشؿ ٪یک ٪رتابیغت57٪ےس ٪اےنپ ٪آپ ٪وک ٪اچبہ ، ٪انگوہں ٪ےس ٪وفحمظ ٪رےتہ ٪اور ٪رہ ٪احلظ ٪ےس ٪اینپ ٪وقؾ٪‬ ‫ےک٪اصنیحل٪و٪اایخر67وہہ ٪ںیہ۔‬ ‫٪‬‫اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ہی٪یبن٪رہ٪وقؾ٪یک٪رطػ٪ےجیھب٪ںیہ۔٪آدؾ٪ہیلع٪االسلؾ٪ےس٪اہلل٪ےن٪ودعہ٪ایک٪اھت٪ہک٪اُؿ٪یک٪ذرتی٪یک٪رامنہیئ٪ےک٪ےیل٪وہ٪‬‫وخد ٪اینپ ٪رطػ ٪ےس ٪دہاتی ٪انزؽ ٪رکے ٪اگ۔ ٪ہی ٪دہاتی ٪اِیھن ٪ویبنں ٪ےک ٪ذرےعی ٪ےس ٪ینب ٪آدؾ ٪وک ٪دی ٪یئگ۔ ٪وہ ٪آامسؿ ٪ےس ٪ویح ٪اپ ٪رک٪‬‫ولوگں ٪وک ٪قح ٪اتبہ ٪، ٪اُس ٪ےک ٪امےنن ٪واولں ٪وک ٪اےھچ ٪ااجنؾ ٪یک ٪وخش ٪ربخی ٪دےتی ٪اور ٪ہن ٪امےنن ٪واولں ٪وک ٪ربے ٪ااجنؾ ٪ےس ٪ربخدار٪‬ ‫رکہ ٪ےھت۔‬‫ویبنں ٪یک ٪رضورت ٪اِس ٪ےیل ٪ںیہن ٪یھت ٪ہک ٪ااسنؿ ٪اےنپ ٪رپورداگر ٪وک ٪اچہپےن ٪اور ٪اُےس ٪ریخ ٪و ٪رش ٪ںیم ٪اایتمز77٪اک ٪وعشر ٪دای ٪اج ےئ۔ ٪ہی٪‬‫بس٪زیچںی٪وت٪اُس٪یک٪تقلخ٪اک٪ہصح٪اور٪اُس٪یک٪قیلخت٪ےک٪ےلہپ٪دؿ٪یہ٪ےس٪اُس٪یک٪رطفت٪ںیم٪ودتعی٪ںیہ۔٪ذٰہلا٪ہی٪رضورت٪اِؿ٪‬ ‫زیچوں٪ےس٪وافق٪رکاےن٪ےک٪ےیل٪ںیہن،٪ہکلب٪دو٪ووجہ٪ےس٪شیپ٪آیئ٪ےہ:‬‫اکی،٪اامتؾ٪دہاتی٪ےک٪ےیل۔٪ینعی٪ااسنؿ٪یک٪رطفت٪ںیم٪وج٪ھچک٪ابالامجؽ87٪ودتعی٪ےہ٪اور٪وج٪ھچک٪وہ٪ہشیمہ٪ےس٪اجاتن٪ےہ،اُس٪یک٪‬ ‫ایدداہین٪یک٪اج ےئ٪او٪راُس٪یک٪رضوری٪الیصفتت٪ےک٪اسھت٪اُس٪ےک٪ےیل٪اُےس٪ابلکل٪نیعتم٪رک٪دای٪اج ےئ۔‬ ‫17وپرا٪رکان‬ ‫27اطع‬ ‫37تنحم٪ےس٪انیل‬ ‫47وکشش٪ےس٪احلص٪رکان‬ ‫57رتبیغ٪یک٪عمج،٪رتبغ٪دالان‬ ‫67اےھچ٪ولگ‬ ‫77رفؼ٪رکےن‬ ‫87ااصتخر٪ےک٪اسھتـ‬
  • ‫‪24 | P a g e‬‬‫دورسے،٪اامتؾ٪تجح٪ےک٪ےیل۔٪ینعی٪ااسنؿ٪وک٪تلفغ٪ےس٪دیبار٪ایک٪اج ےئ٪اور٪ملع٪و٪لقع٪یک٪اہشدت٪ےک٪دعب٪اِؿ٪ویبنں٪ےک٪ذرےعی٪‬ ‫ےس٪اکی٪دورسی٪اہشدت٪یھب٪شیپ٪رک٪دی٪اج ےئ٪وج٪قح٪وک٪اِس٪درہج٪واحض٪رک٪دے٪ہک٪یسک٪ےک٪اپس٪وکیئ٪ذعر٪ابىق٪ہن٪رےہ۔‬‫دمحم٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪یک٪ےس ت٪ےس٪ہی٪دوونں٪زیچںی٪اعطس ٪رپ ٪رپ٪او٪رابلکل٪آرخی٪درےج٪ںیم٪احلص٪وہ٪یئگ٪ںیہ،اِس٪‬‫ےیل٪وبنت٪اک٪ہلسلس٪ہشیمہ٪ےک٪ےیل٪متخ٪رک٪دای٪ایگ٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےن٪االعؿ٪ایک٪ےہ٪ہک٪آپ٪آرخی٪یبن٪ںیہ۔٪آپ٪ےک٪دعب٪اب٪وکیئ٪‬ ‫یبن٪اور٪روسؽ٪ںیہن٪آ ےئ٪اگ۔‬‫اِؿ ٪ویبنں ٪وک ٪اچہپےنن ٪ںیم ٪یسک ٪لا م ٪اش ترت ٪صخش ٪وک ٪وکیئ ٪دتق ٪97ںیہن ٪وہیت۔ ٪ااسنؿ ٪ےک ٪دؽ ٪و ٪دامغ ٪دیبار ٪وہں ٪وت ٪روے ٪08و٪‬‫آواز٪ربمیپ٪زجعمہ٪تس18۔٪اتمہ٪اِس٪ےک٪اسھت٪اہلل٪اعتٰیل٪اُؿ٪وک٪ایسی٪انیبت28یھب٪اطع٪رفامہ ٪ںیہ٪ہک٪اعمدننی38ارگہچ٪زابؿ٪ےس٪‬ ‫٪‬ ‫٪‬‫ارقار٪ہن٪رکںی،٪نکیل٪اُؿ٪یک٪دصاتق٪رپ٪نیقی٪ےک٪وسا٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪یھب٪وکیئ٪راہتس٪ابىق٪ںیہن٪راتہ۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪‬ ‫ہی٪انیبت٪رہ٪یبن٪وک٪اُس٪ےک٪زامہن٪اور٪احالت٪ےک٪احلظ٪ےس٪دی٪اجیت٪ںیہ۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪دنچ٪اک٪ذرک٪مہ٪اہیں٪رکںی٪ےگ۔‬‫١۔٪یبن٪ابومعلؾ٪اےنپ٪ےس٪ےلہپ٪یبن٪یک٪نیشیپ٪وگیئ٪48ےک٪اطم ق٪اور٪ ُاس٪اک٪دصماؼ58 نب٪رک٪آات٪ےہ۔٪اِس٪احلظ٪ےس٪وہ٪وکیئ٪ایبنج٪‬‫تیصخش٪ںیہن٪وہات۔٪ولگ٪اُس ٪ےس٪اعتمرػ٪یھب٪وہہ ٪ںیہ ٪اور ٪ ُاس٪ےک٪رظتنم٪یھب۔٪حیسم٪ہیلع٪االسلؾ٪ےک٪ابرے٪ںیم٪رصاتح٪‬‫ےہ٪ہک٪دیسان٪ٰییحی٪ےن٪اُؿ٪یک٪ےس ت٪ےس٪ےلہپ٪ریوملش٪ںیم٪اُؿ٪یک٪انمدی٪یک٪یھت۔٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪یک٪اشبرت٪وترات٪و٪‬‫الیجن،٪دوونں٪ںیم٪ایبؿ٪وہیئ٪ےہ،٪ہکلب٪دیسان٪حیسم٪یک٪ےس ت٪ےک٪اقمدص٪ںیم٪ےس٪اکی٪ڑبا٪دصقم٪یہ٪ہی٪ایبؿ٪ایک٪ایگ٪ےہ٪ہک٪وہ٪یبن٪ایم٪‬‫یک٪اشبرت٪ےک٪ےیل٪آ ےئ٪ےھت۔٪رقآؿ٪ےن٪اینپ٪دصاتق٪ےک ٪ےیل٪اِےس٪اکی٪رباہؿ68٪ونعط78٪یک ٪تیثیح٪ےس٪شیپ٪ایک٪ےہ٪ہک٪‬ ‫97لکشم٪‬ ‫08رہچہ‬ ‫18ربمغیپ٪اک٪رہچہ٪اور٪ ُاس٪یک٪آواززجعمہ٪وہیت٪ےہ‬ ‫28رونش٪دںیلیل‬ ‫38اعمدن٪یک٪عمج،٪دنمش‬ ‫48یسک٪ابت٪ای٪یسک٪واےعق٪یک٪ ُاس٪ک٪وہظر٪ےس٪ےلہپ٪ربخ٪دانی‬ ‫58وہ٪ےش٪سج٪رپ٪یسک٪ینعم٪اک٪االطؼ٪وہ،٪دصاتق٪اک٪وبثت‬ ‫68یعطق٪دلیل‬ ‫78ثحب٪وک٪متخ٪رک٪دےنی٪وایل‬
  • ‫‪25 | P a g e‬‬‫ینب٪ارسالیئ٪ےک٪املع٪اُس٪وک٪ا ِس٪رطح٪اچہپےتن٪ںیہ،٪سج٪رطح٪اکی٪وجہمر88ابپ٪اےنپ٪وموعد98و٪منی َظرڑ٪09ےٹیب٪وک٪اچہپاتن٪ےہ۔٪اِس٪‬ ‫٪‬ ‫٪‬ ‫ےک٪ینعم٪ہی٪ےھت٪ہک٪وہ٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪وک٪یھب٪وخب٪اچہپےتن٪ےھت۔‬‫٢۔٪یبن٪وج٪ھچک٪دخا٪یک٪رطػ٪ےس٪اور٪دخا٪ےک٪الکؾ٪یک٪تیثیح٪ےس٪شیپ٪رکات٪ےہ،٪اُس٪ںیم٪وکیئ٪اضتد٪و٪اختفل19٪ںیہن٪وہات۔٪داین٪‬‫ںیم٪آرخی٪درےج٪اک٪وکیئ٪رقبعی29٪یھب،٪وخاہ٪وہ٪رقساط٪و٪الفوطں٪وہ٪ای٪اکٹن٪اور٪آنئ٪ااٹسنئ،٪اغبل٪و٪اابقؽ٪وہ٪ای٪رازی٪و٪زرشخمی،٪‬‫اینپ٪اقیلختت٪ےک٪ابرے٪ںیم٪ہی٪دوعی٪ںیہن٪رک٪اتکس۔٪نکیل٪رقآؿ٪ےن٪ہی٪ابت٪اےنپ٪ابرے٪ںیم٪یہک٪ےہ٪اور٪وپرے٪زور٪ےک٪اسھت٪‬ ‫ٰ‬‫یہک ٪ےہ ٪ہک ٪اُس ٪ںیم٪رکف٪و ٪ایخؽ ٪اک٪وکیئ٪ادٰین ٪انتضق39٪یھب ٪التش٪ںیہن ٪ایک ٪اج ٪اتکس۔٪ایک ٪داین٪ںیم ٪وکیئ ٪ااسی ٪ااسنؿ ٪یھب ٪وہ ٪اتکس٪ےہ٪وج٪‬‫اسؽ٪اہ٪اسؽ٪کت٪فلتخم٪احالت٪ںیم٪اور٪فلتخم٪وموعقں٪رپ٪اِس٪رطح٪ےک٪ونتمع49وموضاعت٪رپ٪رقتریںی٪رکات٪رےہ٪اور٪رشوع٪‬ ‫٪‬‫ےس٪آرخ٪کت٪اُس٪یک٪ہی٪امتؾ٪رقتریںی٪بج٪رمبت٪یک٪اجںیئ٪وت٪اکی٪اےسی٪مہ٪رگن٪اور٪وتماقف59٪ومجمہع٪الکؾ٪یک٪وصرت٪اایتخر٪رک٪‬‫ںیل٪سج٪ںیم٪ہن٪ایخالت٪اک٪وکیئ ٪اصتدؾ69٪وہ،٪ہن٪ملکتم79٪ےک٪دؽ٪و٪دامغ٪ںیم٪دیپا٪وہےن٪وایل٪ایفیکت ٪یک٪وکیئ٪کلھج٪داھکیئ٪دے٪‬ ‫اور٪ہن٪راے٪اور٪ہطقن٪رظن٪یک٪دبتیلی٪ےک٪وکیئ٪آاثر89ںیہک٪دےھکی٪اج٪ےتکس٪وہں؟٪ہی٪اہنت٪رقآؿ٪یہ٪یک٪وصختیص٪ےہ۔‬ ‫٪‬‫٣۔ ٪یبن ٪وک ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪زجعمات ٪و ٪وخارؼ99 ٪اطع ٪رفامہ ٪ںیہ۔ ٪دیسان ٪ومٰیس ٪ہیلع ٪االسلؾ ٪اور ٪دیسان ٪حیسم ٪وک ٪وج ٪ریغ ٪ومعمیل ٪زجعمات ٪دےی٪‬‫ےئگ،٪اُؿ٪ےک٪ابرے٪ںیم٪وخد٪رقآؿ٪ےن٪رصاتح001٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪وہ٪نج٪زیچوں٪رپ٪دالتل٪ےک٪ےیل٪دےی٪ےئگ،٪اُؿ٪ںیم٪ےس٪‬ ‫88رجہ٪زدہ،٪دجایئ٪اک٪اکشر‬ ‫98سج٪اک٪ودعہ٪ایک٪ایگ٪ےہ‬ ‫09سج٪اک٪ااظتنر٪ایک٪اج٪راہ٪ےہ‬ ‫19ابمہ٪اخمتفل٪وہان٪‬ ‫29 ‪Genius‬‬ ‫39 ‪Contradiction‬‬ ‫49٪رطح٪رطح٪ےک‬ ‫59ابمہ٪وماتقف٪رےنہکواال‬ ‫69رکٹاؤ‬ ‫79ابت٪رکےن٪واال‬ ‫89ارث٪یک٪عمج،٪اشنؿ‬ ‫99اخرؼ٪یک٪عمج،٪ینعم٪اہپڑےن٪واال،٪رماد٪زجعمہ‬ ‫001واضتح‬
  • ‫‪26 | P a g e‬‬‫اکی٪اِؿ٪ویبنں٪یک٪راستل٪یھب٪یھت۔٪اِؿ٪زجعمات٪وک٪وکیئ٪صخش٪رحسو٪اسرحی101٪ای٪ملع٪و٪نف٪اک٪امکؽ٪ہہک٪رک٪رد٪ںیہن٪رک٪اتکس۔٪اِس٪‬‫ےیل٪ہک٪اِس٪رطح٪ےک٪ولعؾ٪و٪ونفؿ٪یک٪تقیقح٪اُس٪ےک٪امرہ٪نی٪ےس٪رتہب٪وکیئ٪ںیہن٪ھجمس٪اتکس٪اور٪وہ٪یھب٪اِؿ٪ےک٪اسےنم٪ارتعاػ٪زجع٪‬ ‫رپ٪وبجمر٪وہ٪اجہ ٪ںیہ۔‬‫یبن ٪یلص ٪اہلل ٪ہیلع ٪وملس ٪وک ٪وج ٪زجعمہ٪اِس ٪تیثیح ٪ےس ٪دای ٪ایگ، ٪وہ ٪رقآؿ ٪ےہ۔ ٪رعیب ٪زابؿ٪ےک ٪ااسب ب ٪البت201٪او ٪رملع ٪و٪ادب ٪یک٪‬‫رواتی ٪ےس ٪وافق ٪ادیب ٪ذوؼ ٪ےک ٪احنیلم ٪اِےس ٪زپےتھ ٪ںیہ ٪وت ٪اصػ ٪ سوسس ٪رکہ ٪ںیہ ٪ہک ٪ہی ٪یسک ٪ااسنؿ ٪اک ٪الکؾ ٪ںیہن ٪وہ ٪اتکس۔٪‬‫انچہچن٪اکی٪ےس٪زایدہ٪اقمامت٪رپ٪اِس٪ےن٪وخد٪اےنپ٪اخمنیبط٪وک٪جنلیچ٪ایک٪ےہ٪ہک٪وہ٪ارگ٪اےنپ٪اِس٪امگؿ٪ںیم٪ےچس٪ںیہ٪ہک٪ہی٪دخا٪اک٪الکؾ٪‬‫ںیہن٪ےہ،٪ہکلب٪دمحم٪اِےس٪اینپ٪رطػ٪ےس٪ڑھگ٪رک٪شیپ٪رک٪رےہ٪ںیہ٪وت٪سج٪اشؿ٪اک٪ہی٪الکؾ٪ےہ،٪اِس٪اشؿ٪یک٪وکیئ٪اکی٪وسرت٪یہ٪انب٪‬‫رک٪شیپ٪رک٪دںی۔٪اُؿ٪یک٪وقؾ٪اک٪اکی٪رفد٪ارگ٪اُؿ٪ےک٪وقبؽ٪ریغب٪یسک٪یملع٪اور٪ادیب٪سپ٪رظنم٪ےک٪ہی٪اکؾ٪رک٪اتکس٪ےہ٪وت٪اُںیھن٪یھب٪اِس٪‬ ‫ںیم٪وکیئ٪دتق٪ہن٪وہین٪اچےیہ۔‬‫دخا٪یک٪ہی٪اتکب٪اِس٪وتق٪یھب٪امہرے٪اپس٪وموجد٪ےہ۔٪اِس٪رپ٪مک٪و٪شیب٪وچدہ٪دصایں٪زگر٪یکچ٪ںیہ۔٪اِس٪رعےص٪ںیم٪داین٪ایک٪ےس٪‬‫ایک ٪وہ ٪یئگ۔٪ینب٪آدؾ ٪ےن ٪رظنہی٪و ٪ایخؽ ٪ےک ٪ےنتک ٪تب ٪رتاےش ٪اور ٪رھپ ٪وخد ٪یہ ٪وتڑ ٪دےی۔ ٪اسفن ٪و ٪آافؼ ٪ےک ٪ابرے ٪ںیم ٪ااسنؿ ٪ےک٪‬‫رظنایت٪ںیم٪ینتک٪دبتایلیں٪آںیئ٪اور٪اُس٪ےن٪رتک٪و٪اایتخر٪ےک٪ےنتک٪رمےلح٪ےط٪ےیک۔٪وہ٪سک٪سک٪راہ٪ےس٪زگرا٪اور٪ابآلرخ٪اتاں٪‬‫کت ٪اچنہپ، ٪نکیل ٪ہی ٪اتکب ٪سج ٪ںیم ٪تہب ٪یس ٪وہ ٪زیچںی ٪یھب ٪ایبؿ ٪وہیئ ٪ںیہ ٪وجاِؿ ٪یلھچپ ٪دصویں ٪ںیم ٪ملع ٪و ٪قیقحت ٪اک ٪اخص ٪وموضع٪‬‫ریہ٪ںیہ،٪داین٪ےک٪اسرے٪رٹلرچی٪ںیم٪سب٪اکی٪یہ٪اتکب٪ےہ٪وج٪اِس٪وتق٪یھب٪اُیس٪رطح٪الٹ٪اور٪مکحم301٪ےہ،٪سج٪رطح٪اب٪‬‫ےس ٪وچدہ ٪وس ٪اسؽ ٪ےلہپ ٪یھت۔ ٪ملع ٪و ٪لقع ٪اِس ٪ےک ٪اسےنم ٪سج ٪رطح ٪اُس ٪وتق ٪ارتعاػ ٪زجع ٪ےک ٪ےیل ٪وبجمر ٪ےھت، ٪اُیس ٪رطح ٪آج٪‬‫یھب٪ںیہ۔٪اِس٪اک٪رہ٪ایبؿ٪آج٪یھب٪وپری٪اشؿ٪ےک٪اسھت٪اینپ٪ہگج٪رپ٪ونمئ٪ےہ۔٪داین٪اینپ٪ریحت٪ازیگن٪یملع٪درایوتفں٪ےک٪ابووجد٪اِس٪‬ ‫ںیم٪یسک٪رتمیم٪و٪ریغت٪ےک٪ےیل٪وکیئ٪اجنگشی٪دیپا٪ںیہن٪رک٪یتکس۔‬‫٤۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ضعب٪اےسی٪اومر401٪رپ٪یبن٪وک٪علطم٪رک٪دےتی٪ںیہ٪نج٪اک٪اجؿ٪انیل٪یسک٪ااسنؿ٪ےک٪ےیل٪نکمم٪ںیہن٪وہات۔٪اِس٪یک٪اکی٪‬‫اثمؽ٪ویح٪ایہٰل٪یک٪نیشیپ٪وگایئں٪ںیہ٪وج٪ریحت٪ازیگن٪وطر٪رپ٪ابلکل٪حیحص٪اثتب٪وہںیئ۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪ضعب٪رقآؿ٪ںیم٪ںیہ٪اور٪ضعب٪‬ ‫101اجدو٪و٪اجدو٪رگی‬ ‫201وخش٪اتفگری‬ ‫301ہتخپ‬ ‫401ارم٪یک٪عمج،٪اعمالمت‬
  • ‫‪27 | P a g e‬‬‫501‬‫اک٪ذرک٪رواوتیں٪ںیم٪وہا٪ےہ۔٪رس٪زنیم٪رعب٪ںیم٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےک٪ہبلغ،٪حتف٪ہکم٪اور٪ولوگں٪ےک٪وجؼ٪در٪وجؼ ٪‬‫اہلل٪ےک٪ دنی٪ںیم٪دالخ٪وہےن٪یک٪نیشیپ٪وگیئ٪ےس٪رقآؿ٪اک٪رہ ٪اطبل٪ملع٪وافق٪ےہ۔٪اریاوینں٪ےس٪ولغمب٪وہ٪اجےن٪ےک٪دعب٪‬ ‫روویمں٪یک٪دوابرہ٪حتف٪یک٪نیشیپ٪وگیئ٪یھب٪ایسی٪یہ٪ریغ٪ومعمیل٪یھت۔‬‫ہی٪نیشیپ٪وگیئ٪بج٪یک٪یئگ٪وت٪زواؽ٪روام ےک٪فنصم٪اڈیورڈگنن٪ےک٪اافلظ٪ںیم: وکیئ٪یھب٪یگشیپ٪ربخ٪اینت٪ا دی٪از٪ووقع٪ںیہن٪‬‫وہ٪یتکس٪یھت،٪اِس٪ےیل٪ہک٪رہلق٪ےک٪ےلہپ٪ابرہ٪اسؽ٪رویم٪تنطلس٪ےک٪اخہمت٪اک٪االعؿ٪رک٪رےہ٪ےھت۔ نکیل٪ہی٪ کیٹ٪اےنپ٪وتق٪‬‫رپ٪وپری٪وہ٪یئگ٪اور٪امرچ٪826٪ںیم٪رویم٪رمکحاؿ٪اِس٪اشؿ٪ےس٪ہینطنطسق٪واسپ٪آای٪ہک٪اُس٪ےک٪رھت٪وک٪اچر٪اہیھت٪چنیھک٪رےہ٪ےھت٪اور٪‬ ‫ےب٪امشر٪ولگ٪دار٪اتنطلسل٪ےک٪ابرہ٪رچاغ٪اور٪زوتیؿ٪یک٪اشںیخ٪ےیل٪اےنپ٪ریہو٪ےک٪اابقتسؽ٪ےک٪ےیل٪وموجد٪ےھت۔‬‫٥ ۔ ٪ویبنں ٪ںیم ٪ےس٪وج ٪روسؽ ٪ےک ٪بصنم ٪رپ ٪افزئ ٪وہہ ٪ںیہ، ٪وہ ٪دخا ٪یک ٪دعاتل ٪نب ٪رک٪آہ ٪ںیہ٪اوراینپ ٪وقؾ ٪اک ٪ہلصیف ٪رک ٪ےک ٪داین٪‬‫ےس٪رتصخ٪وہہ ٪ںیہ۔٪اِس ٪یک٪وصرت ٪ہی٪وہیت٪ےہ٪ہک٪اہلل ٪ےک٪ہی٪ربمغیپ٪اےنپ٪رپورداگر٪ےک ٪اثیمؼ٪رپ٪ونمئ٪رےتہ٪ںیہ٪وت٪اِس٪یک٪‬‫زجا٪اور ٪ارحناػ٪رکہ ٪ںیہ٪وت٪اِس٪یک٪زسا٪اُںیھن٪داین٪یہ٪ںیم٪لم٪اجیت٪ےہ۔٪اِس٪اک٪ہجیتن٪ہی٪اتلکن٪ےہ٪ہک٪اُؿ٪اک٪ووجد٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪‬‫اکی٪آتی٪ایہٰل601نب٪اجات٪ےہ٪اور٪وہ٪دخا٪وک٪وگای٪اُؿ٪ےک٪اسھت٪زنیم٪رپ٪ےتلچ٪رھپہ ٪اور٪دعاتل٪رکہ ٪وہ ےئ٪دےتھکی٪ںیہ۔٪یہی٪وہ٪‬ ‫٪‬‫زیچ٪ےہ٪وج٪اُؿ٪یک٪وقومں٪ےک٪ےیل٪داین٪اور٪آرخت،٪دوونں٪ںیم٪ہلصیف٪ایہٰل٪یک٪اینبد٪نب٪اجیت٪ےہ۔٪انچہچن٪اہلل٪اعتٰیل٪اِؿ٪روسولں٪وک٪‬ ‫ہبلغ٪اطع٪رفامہ ٪اور٪اِؿ٪یک٪دوعت٪ےک٪رکنمنی٪رپ٪اانپ٪ذعاب٪انزؽ٪رک٪دےتی٪ںیہ۔‬‫اِؿ٪ویبنں٪ےک٪ابرے٪ںیم٪اہلل٪اک٪مکح٪ےہ٪ہک٪اِؿ٪یک٪ااطتع٪یک٪اج ےئ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ہی٪ابت٪اینپ٪اتکب٪ںیم٪وخد٪واحض٪رفام٪دی٪ےہ٪‬‫ہک٪یبن٪رصػ٪دیقعت٪یہ٪اک٪رمزک٪ںیہن،٪ہکلب٪ااطتع٪اک٪رمزک٪یھب٪وہات٪ےہ۔٪وہ٪اِس٪ےیل٪ںیہن٪آات٪ہک٪ولگ٪اُس٪وک٪یبن٪اور٪روسؽ٪‬‫امؿ٪رک٪افرغ٪وہ٪اجںیئ۔٪اُس٪یک٪تیثیح٪رصػ٪اکی٪واظع٪و٪انحص٪یک٪ںیہن،٪ہکلب٪اکی٪وابج٪االاطتع٪اہدی701٪یک٪وہیت٪ےہ۔٪اُس٪‬‫یک ٪ےس ت ٪اک ٪دصقم ٪یہ ٪ہی ٪وہات ٪ےہ ٪ہک ٪زدنیگ ٪ےک ٪امتؾ ٪اعمالمت ٪ںیم ٪وج ٪دہاتی ٪وہ ٪دے، ٪اُس ٪یک ٪ےب ٪وچؿ ٪و ٪رچا ٪لیمعت ٪یک ٪اج ےئ۔٪‬‫رھپہی ٪ااطتع ٪وکیئ ٪ریمس ٪زیچ ٪ںیہن ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪اکاطمہبل ٪ےہ ٪ہک ٪ہی ٪اابتع ٪ےک ٪ذجےب ٪ےس ٪اور ٪وپرے ٪االخص، ٪وپری ٪تبحم ٪اور٪‬ ‫ااہتنیئ٪دیقعت٪و٪ارتحاؾ٪ےس٪وہین٪اچےیہ۔‬ ‫501رگوہ٪در٪رگوہ‬ ‫601 دخا٪یک٪اشنین‬ ‫701 وہ٪رامنہسج٪یک٪ااطتع٪وابج٪ےہ‬
  • ‫‪28 | P a g e‬‬ ‫اتکوب٪ں٪رپ٪اامیؿ‬‫ااسنؿ ٪یک ٪دہاتی ٪ےک ٪ےیل ٪سج ٪رطح ٪یبن ٪ےجیھب ٪ےئگ ٪، ٪اِیس ٪رطح ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪اُؿ ٪ےک ٪اسھت ٪اینپ ٪اتکںیب ٪یھب ٪انزؽ ٪یک ٪ںیہ۔ ٪ہی٪‬‫اتکںیب ٪اِس ٪ےیل ٪انزؽ ٪یک٪ںیئگ٪ہک ٪دخا ٪یک ٪دہاتی ٪یھکل ٪وہیئ ٪اور ٪وخد ٪اُس ٪ےک ٪اافلظ٪ںیم ٪ولوگں٪ےک ٪اپس ٪وموجد ٪رےہ٪اتہک ٪قح ٪و٪‬‫ابلط٪ےک٪ےیل٪ہی٪زیماؿ٪رقار٪اپ ےئ،٪ولگ٪اِس٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اےنپ٪االتخافت٪اک٪ہلصیف٪رک٪ںیکس٪اور٪اِس٪رطح٪دنی٪ےک٪اعمےلم٪‬ ‫ںیم٪ کیٹ٪ااصنػ٪رپ٪ونمئ٪وہ٪اجںیئ۔‬‫اِس ٪وتق ٪وج ٪ومجمہع ٪احصفئ801 ٪ابلبیئ ٪ےک ٪انؾ ٪ےس ٪وموجد ٪ےہ، ٪اُس ٪ےس ٪اظبرہ ٪یہی ٪ولعمؾ ٪وہات ٪ےہ ٪ہک ٪ہی ٪اتکںیب ٪یسک ٪ہن ٪یسک٪‬‫وصرت٪ںیم٪امتؾ٪ربمغیپوں٪وک٪دی٪ںیئگ۔٪رقآؿ٪سج٪رطح٪وترات٪و٪الیجن٪اک٪ذرک٪رکات٪ےہ،٪اُیس٪رطح٪فحصِ901٪اربامیہ٪اک٪ذرک٪‬ ‫یھب٪رکات٪ےہ۔٪ہی٪بس٪اتکںیب٪دخا٪یک٪اتکںیب٪ںیہ۔٪انچہچن٪ریغب٪یسک٪رفتقی٪ےک٪وہ٪ابالامجؽ٪اِؿ٪رپ٪اامیؿ٪اک٪اطمہبل٪رکات٪ےہ۔٪‬‫اِؿ٪ںیم٪ےس٪اچر٪اتکںیب٪ریغ٪ومعمیل٪اتیمہ٪یک٪احلم٪ںیہ،٪وترات،٪زوبر،٪الیجن٪اور٪رقآؿ۔٪وترات٪ومٰیس٪ہیلع٪االسلؾ٪،٪زوبر٪داؤد٪‬‫ہیلع٪االسلؾ٪اور٪الیجن٪حیسم٪ہیلع٪االسلؾ٪رپ٪انزؽ٪یک٪یئگ۔٪رقآؿ٪دخا٪ےک٪آرخی٪ربمغیپ٪دمحم٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪رپ٪انزؽ٪وہا٪ےہ۔٪داین٪ےک٪‬‫ااہلیم٪رٹلرچی٪ںیم٪اب٪اہنت٪یہی٪اتکب٪ےہ٪سج٪ےک٪ابرے٪ںیم٪ہی٪ابت٪وپرے٪نیقی٪ےک٪اسھت٪یہک٪اج٪یتکس٪ےہ٪ہک٪ہی٪سج٪رطح٪دی٪‬ ‫یئگ،٪ریغب٪یسک٪ادٰین٪ریغت٪ےک٪ابلکل٪اُیس٪رطح،٪اُیس٪زابؿ٪ںیم٪اور٪اُیس٪رتبیت٪ےک٪اسھت٪اِس٪وتق٪امہرے٪اپس٪وموجد٪ےہ۔٪‬ ‫روز٪زجا٪رپ٪اامیؿ‬‫دنی٪نج٪اقحقئ٪وک٪امےنن٪اک٪اطمہبل٪رکات٪ےہ،٪اُؿ٪ںیم٪روز٪زجا٪یک٪اتیمہ٪ریغ٪ومعمیل٪ےہ۔٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪یک٪دوعت٪ںیم٪اِےس٪اینبدی٪‬‫تیثیح٪احلص٪ےہ۔٪امتؾ٪رشتعی،٪یکین٪اور٪ریخ٪یک٪ااسس٪011یہی٪دیقعہ٪ےہ۔٪وبنت٪و٪راستل٪یک٪انب٪اِیس٪رپ٪ونمئ٪ےہ۔٪یبن٪اِس٪ےیل٪‬‫یبن٪ےہ٪ہک٪وہ٪اِس٪نب٪میظع111٪یک٪ربخ٪داتی٪ےہ۔٪روسؽ٪اِس٪ےیل٪روسؽ٪ےہ٪ہک٪وہ٪اِس٪اک٪اغیپؾ٪آ ٪رک٪آات٪ےہ۔٪رقآؿ٪اِیس٪روززجا٪‬‫ےک٪ےیل٪اکی٪ہفیحص اورار٪و٪اشبرت٪ےہ۔٪وہ٪ولوگں٪وک٪اتبات٪ےہ٪ہک٪سج٪رطح٪مت٪وس٪رک٪اھٹ٪اجہ ٪وہ؛٪سج٪رطح٪رمدہ٪زنیم٪رپ٪اپین٪‬ ‫ہ‬‫رباتس٪ےہ٪اور٪وہ٪دےتھکی٪یہ٪دےتھکی٪زدنہ٪وہ٪اجیت٪ےہ؛٪سج٪رطح٪مت٪ھچک٪ںیہن٪وہہ ،٪رگم٪اکی٪رطقئ٪آب٪ےس٪ےتیج٪اجےتگ٪ااسنؿ٪نب٪‬ ‫801ہفیحص٪یک٪عمج‬ ‫901ہفیحص٪یک٪عمج‬ ‫011اینبد‬ ‫111ڑبی٪ربخ‬
  • ‫‪29 | P a g e‬‬ ‫ت‬‫اجہ ٪وہ، ٪اِیس ٪رطح ٪اکی ٪دؿ ٪ربقوں ٪ےس ٪ااھٹ ٪رک ٪زدنہ ٪رک ٪دےی ٪اجؤ ٪ےگ۔ ٪اِس ٪ںیم ٪ مھارے ٪رپورداگر ٪وک ٪ذرا ٪یھب ٪لکشم ٪شیپ ٪ہن٪‬‫آ ےئ٪یگ۔٪اُس٪ےک٪اخمنیبط٪اِےس٪دعبتسم211٪ےتھجمس٪اور٪ےتہک٪ںیہ٪ہک٪اِؿ٪ڑسی٪وہیئ٪وبدیسہ٪ڈہویں٪وک٪وکؿ٪زدنہ٪رکے٪اگ٪وت٪وہ٪وجاب٪‬ ‫داتی٪ےہ٪ہک٪ویہ٪سج٪ےن٪یلہپ٪رمہبت٪اِںیھن٪انبای٪اھت۔٪اکی٪ظفل٪وبانل٪انتج٪آاسؿ٪ےہ،٪اُس٪ےک٪ےیل٪ہی٪اانت٪یہ٪آاسؿ٪ےہ۔‬ ‫اِس٪ےک٪وشادہ،٪العامت٪اور٪اوحاؽ٪و٪اقمامت٪ڑبی٪واضتح٪ےک٪اسھت٪ایبؿ٪ےیک٪ےئگ٪ںیہ۔‬ ‫311‬‫یلہپ٪زیچ٪ااسنؿ٪ےک٪ادنر٪ریخو٪رش٪اک٪وعشر٪ےہ۔٪ہی٪اِیس٪وعشر٪اک٪ہجیتن٪ےہ٪ہک٪اُس٪ےک٪ ریم٪ںیم٪اکی٪ارگاؿ٪رہ٪وتق٪اُس٪یک٪رباویئں٪‬‫رپ٪اُےس٪ہبنتم411رکات٪راتہ٪ےہ۔٪ہی٪اکی٪اوچىٹ٪یس٪دعاتل٪ےہ٪وجااسنؿ٪ےک٪ادنر٪ونمئ٪ےہ٪اور٪رہ٪ومعق٪رپ٪اانپ٪ےب٪الگ511ہلصیف٪‬ ‫٪‬ ‫٪‬‫انسیت ٪ےہ۔ ٪ااسنؿ ٪اِس ٪ےلصیف ٪وک ٪امےن ٪ای ٪ہن ٪امےن ٪، ٪وہ ٪رکف ٪و ٪ایخؽ ٪اور ٪ملع٪و ٪لمع ٪یک ٪رہ ٪زغلش ٪611ےک ٪دعب ٪اِےس ٪اتنس ٪رضور ٪ےہ، ٪اہیں٪‬‫کت٪ہک٪اُس٪یک٪دب٪یسفن711اِس٪دقر٪ڑبھ٪اج ےئ٪ہک٪اامعؽ٪یک٪ایسیہ٪اُس٪ےک٪دؽ٪اک٪ااحہط٪رک٪ےک٪اُس٪وک٪ابلکل٪ادناھ٪رہبا٪رکدے۔٪ہی٪‬ ‫٪‬‫ااسنؿ٪ےک٪اورپ٪وخد٪اُس٪ےک٪ابنط٪یک٪وگایہ٪ےہ٪ےسج٪سفن٪ولاہم811٪یک٪اہشدت٪ےس٪ریبعت٪ایک٪ایگ٪ےہ۔٪رقآؿ٪اِےس٪شیپ٪رکات٪اور٪‬ ‫ااسنؿ٪وک٪اتبات٪ےہ٪ہک٪مت٪وکیئ٪رتش٪ےب٪اہمر911٪ںیہن٪وہ٪ہک٪وج٪اچےہ٪رکہ ٪روہ،٪مت٪ےس٪وکیئ٪ابزرپس٪ںیہن٪وہ٪یتکس۔٪ںیھمت٪ولعمؾ٪‬ ‫ت‬‫وہان٪اچےیہ٪ہک٪سج٪رطح٪ہی٪ایقتم٪رغصی٪021وخد٪ مھارے٪ادنر٪رباپ٪ےہ،٪اِیس٪رطح٪وپری٪اکانئت٪ےک٪ےیل٪یھب٪اکی٪ایقتم٪‬ ‫ٰ‬‫الزًام٪رباپ٪وہ٪یگ٪سج٪ںیم٪مت٪اےنپ٪رپورداگر٪ےک٪وضحر٪ںیم٪وجاب٪دہ٪ریھٹا ےئ٪اجؤ٪ےگ٪اور٪وج٪ھچک٪مت٪ےن٪ایک٪وہ٪اگ،٪ ُاس٪ےک٪احلظ٪ےس٪‬ ‫ت‬ ‫مھارے٪ےیل٪زجا٪و٪زسا٪اک٪ہلصیف٪وہ٪اگ۔٪مت٪اِےس٪ںیہن٪امےتن٪وت٪اےنپ٪آپ٪وک٪الٹھجہ ٪اور٪اےنپ٪ ریم٪ےک٪رو٪ربو٪رشارت٪رکہ ٪وہ۔‬ ‫211اننکمم‬ ‫311اشدہ٪یک٪عمج،٪وگاہ‬ ‫411ربخدار‬ ‫511اصػ٪،٪وپرے٪ااصنػ٪ےک٪اسھت‬ ‫611یطلغ‬ ‫711دبذایت‬ ‫811المتم٪رکےن٪واال٪سفن‬ ‫911ےب٪اگلؾ٪اوٹن‬ ‫021اوچىٹ٪ایقتم‬
  • ‫‪30 | P a g e‬‬‫دورسی٪زیچ٪ااسنؿ٪یک٪ہی٪رطفت٪ےہ٪ہک٪وہ٪دعؽ٪وک٪اچاتہ٪اور٪ملظ٪ےس٪رفنت٪رکات٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪ہبش٪ںیہن٪ہک٪اِس٪ےک٪ابووجد٪وہ٪ملظ٪‬‫رکات٪ےہ۔٪نکیل٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ںیہن٪ےہ٪ہک٪ااسنؿ٪ملظ٪اور٪دعؽ٪ںیم٪رفؼ٪رکےن٪ےس٪ونرص٪ےہ٪ای٪ملظ٪ےس٪تبحم٪رکات٪ےہ،٪ہکلب٪ہی٪‬‫ےہ ٪ہک ٪ذجابت ٪و ٪وخااشہت ٪ےس ٪ولغمب ٪وہ ٪رک ٪وہ ٪اےنپ ٪سفن ٪اک ٪وتازؿ ٪وھک ٪اتھٹیب ٪ےہ۔ ٪مہ ٪ںیم ٪ےس ٪رہ ٪صخش ٪اجاتن ٪ےہ ٪ہک ٪ااسنؿ٪‬‫دورسوں٪ےک٪رھگ٪ںیم٪بقن٪اگلات٪ےہ،٪رگم٪یھبک٪ںیہن٪اچاتہ٪ہک٪وکیئ٪دورسا٪اُس٪ےک٪رھگ٪ںیم٪بقن٪اگل ےئ؛٪دورسوں٪وک٪لتق٪رکات٪ےہ،٪‬ ‫رگم ٪یھبک ٪دنسپ ٪ںیہن ٪رکات ٪ہک ٪وکیئ ٪ ُاس ٪یک ٪ای ٪اُس ٪ےک ٪ازعہ ٪و ٪ارقاب ٪ںیم ٪ےس ٪یسک ٪یک ٪اجؿ ٪آ ؛ ٪دورسوں ٪ےک ٪ےیل ٪مک ٪وتاتل ٪ےہ، ٪رگم ٪مک٪‬ ‫ج‬‫ولتاےن٪ےک٪ےیل٪یھبک٪رایض٪ںیہن٪وہات۔٪اِیھن٪وچروں،٪ونولتں٪اور٪ڈڈنی٪امرےن٪واولں٪ےس٪وپ ھیے٪وت٪وہ٪ارتعاػ٪رکںی٪ےگ٪ہک٪‬‫اِؿ٪ںیم٪ےس٪رہ٪زیچ٪اکی٪رجؾ٪ےہ٪اور٪اِےس٪متخ٪وہان٪اچےیہ۔٪ذٰہلا٪وکیئ٪ااسنؿ٪ہب٪ونیمئ٪وہش٪و٪وحاس٪اِس٪ابت٪رپ٪رایض٪ںیہن٪وہ٪اتکس٪‬‫ہک٪کین٪و٪دب٪وک٪اسکیں٪اھجمس٪اج ےئ٪اور٪دوونں٪ےس٪اکی٪یہ٪اعمہلم٪ایک٪اج ےئ۔٪رقآؿ٪ہی٪اقحقئ٪اسےنم٪راتھک٪اور٪رکنمنی٪ایقتم٪ےس٪‬ ‫وپاتھچ٪ےہ٪ہک٪ایک٪مہ٪رفامں٪ربداروں٪اوررجمومں٪وک٪ربارب٪رک٪دںی٪ےگ؟٪ںیھمت٪ایک٪وہ٪ایگ٪ےہ،٪مت٪اسیک٪مکح٪اگلہ ٪وہ؟‬‫رسیتی ٪زیچ ٪ااسنؿ ٪اور ٪اکانئت، ٪دوونں ٪یک ٪انامتیم121٪ےہ۔ ٪اِںیھن ٪سج ٪ولہپ ٪ےس ٪دےیھکی، ٪اصػ ٪رظن ٪آات ٪ےہ ٪ہک ٪اکی ٪رطػ ٪اِؿ٪‬‫ےک ٪اکی ٪اکی ٪زجو ٪ےس ٪اِؿ ٪ےک ٪انبےن ٪واآ ٪یک ٪میظع ٪دقرت ٪اورمیظع ٪تمکح ٪امنایں ٪ےہ۔ ٪رہ ٪زیچ ٪ںیم ٪ااھتہ221٪ونعمتی، ٪ےب٪‬‫ریظن٪مظن٪و٪رتبیت،٪ےب٪اثمؽ٪راییض٪اور٪ادیلقس،٪ریغ٪ومعمیل٪اامتہؾ٪اور٪ےب٪انپہ٪یقیلخت٪نسح٪ملع٪و٪لقع٪وک٪ریحت٪زدہ٪رک٪داتی٪ےہ۔٪‬‫دورسی ٪رطػ ٪تیثیحب ٪ومجمىع ٪اِؿ ٪دوونں ٪وک ٪ےنھجمس ٪یک ٪وکشش ٪ےیجیک ٪وت ٪آرخی ٪درےج ٪ںیم ٪امویس ٪رک ٪دےنی ٪وایل ٪انامتیم ٪اور ٪ےب٪‬‫دصقمتی ٪اسےنم ٪آیت ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪دو ٪یہ ٪وصرںیت ٪وہ ٪یتکس ٪ںیہ: اکی ٪ہی ٪ہک ٪اِس ٪اکراخہن ٪یتسہ ٪وک ٪ثبع321 ٪رقار ٪دے ٪رک٪‬‫ہلصیف٪ایک٪اج ےئ٪ہک٪ہی٪یسک٪ڈنلھکرے٪اک٪لیھک٪ےہ،٪اِس٪ےس٪زایدہ٪اِس٪یک٪وکیئ٪تیثیح٪ںیہن٪ےہ۔٪دورسی٪ہی٪ہک٪اِس٪وک٪اکی٪روز٪‬‫زجا٪اور٪دخا٪یک٪ ُاس٪ادبی٪ابداشیہ٪ےک٪اسھت٪الم٪رک٪اھجمس٪اج ےئ٪سج٪یک٪انمدی٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪ےن٪یک٪ےہ۔٪ملع٪و٪لقع٪اک٪ہلصیف٪ایک٪‬ ‫ےہ؟٪رہ٪صخش٪ھجمس٪اتکس٪ےہ۔‬‫وچیھت٪زیچ٪افصت٪ایہٰل٪ںیہ،٪نج٪ےک٪آاثر٪اکانئت٪ےک٪ذرے٪ذرے٪ںیم٪امنایں٪ںیہ۔٪روبتیب421٪اور٪رتمح٪یک٪افصت٪اِؿ٪ںیم٪‬‫ابوصخلص٪ونلب٪وتہج٪ںیہ۔٪اعمل٪ےک٪رپورداگر٪یک٪رطػ٪ےس٪ااسنؿ٪یک٪رپورش٪اک٪وج٪ریغ٪ومعمیل٪اامتہؾ٪ایک٪ایگ٪ےہ،٪اُےس٪دےنھکی٪ےک٪‬ ‫121ریغ٪لمکم٪وہان‬ ‫221تہب٪رہگی٪‬ ‫321ےب٪اکر‬ ‫421رپورداگری‬
  • ‫‪31 | P a g e‬‬ ‫ہ‬‫دعب٪وکیئ٪اعلق٪سک٪رطح٪ابور٪رک٪اتکس٪ےہ٪ہک٪اُس٪اک٪اخقل٪اُےس٪ریغ٪سؤؽ521اوچڑ٪دے٪اگ٪اور٪رنمح٪و٪رمیح٪دخا٪ےس٪ہی٪وتعق٪سک٪‬ ‫٪‬‫رطح٪یک٪اج٪یتکس٪ےہ٪ہک٪نج٪ولوگں٪ےن٪داین٪وک٪ملظ٪و٪دعواؿ٪اک٪رھگ ٪انب٪دای٪ےہ،٪وہ٪اُںیھن٪وکیئ٪زسا٪ہن٪دے٪اگ؟٪رقآؿ٪ےن٪اِیس٪انب٪رپ٪‬‫ہگج ٪ہگج ٪وتہج ٪دالیئ ٪ےہ ٪ہک ٪ایقتم ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪یک ٪رتمح، ٪روبتیب ٪اور ٪دقرت ٪و ٪تمکح ٪اک ٪اقتاض ٪ےہ۔ ٪دخا ٪وک ٪امےنن ٪ےک ٪دعب ٪وکیئ٪‬ ‫صخش٪اِس٪اک٪ااکنر٪ںیہن٪رک٪اتکس۔‬‫اپوچنںی٪زیچ ٪داین ٪ںیم ٪دخا ٪یک ٪دونیتن621٪اک ٪وہظر ٪ےہ۔ ٪ہی ٪اُؿ ٪ویتسہں٪ےک ٪ووجد ٪ےس ٪وہا ٪ےہ ٪ںیھنج ٪ویبنں ٪ںیم ٪ےس ٪راستل ٪ےک٪‬‫بصنم٪رپ٪افزئ٪ایک٪ایگ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اُںیھن٪ریغ٪ومعمیل٪زجعمات٪دےی،٪روح٪ادقلس721ےس٪اُؿ٪یک٪اتک د٪821یک،٪رھپ٪ایقتم٪ےس٪‬ ‫٪‬‫ےلہپ٪اکی٪ایقتم٪رغصی٪اُؿ٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اِیس٪داین٪ںیم٪رباپ٪رک٪دی۔٪اِس٪ےس٪وصقمد٪ہی٪اھت٪ہک٪آرخت٪اک٪وصتر٪یھب٪اُیس٪ایعمر٪رپ٪‬ ‫ٰ‬ ‫مع‬‫اثتب٪رک٪دای٪اج ےئ٪سج٪ایعمر٪رپ٪اسیسنئ٪اقحقئ٪ مل٪(‪ )laboratory‬ےک٪رجتابت٪ےس٪اثتب٪ےیک٪اجہ ٪ںیہ۔٪اِس٪ےک٪دعب،٪‬ ‫اظرہ٪ےہ٪ہک٪یسک٪ےک٪اپس٪وکیئ٪ذعر٪اہلل٪ےک٪وضحر٪ںیم٪شیپ٪رکےن٪ےک٪ےیل٪ابىق٪ںیہن٪رہ٪اتکس٪اھت۔‬‫اِس٪اک٪رطہقی٪ہی٪اایتخر٪ایک٪ایگ٪ہک٪اِؿ٪روسولں٪ےن٪قح٪یک٪دوعت٪شیپ٪یک،٪رھپ٪االعؿ٪ایک٪ہک٪اینپ٪وقؾ٪ےک٪ےیل٪وہ٪دخا٪یک٪دعاتل٪نب٪‬‫رک٪آ ےئ٪ںیہ۔٪اامیؿ٪و٪لمع٪یک٪اینبد٪رپ٪زجا٪و٪زسا٪ےک٪سج٪اعمےلم٪یک٪ربخ٪دی٪یئگ٪ےہ،٪وہ٪اُؿ٪یک٪وقؾ٪ےک٪اسھت٪اِیس٪داین٪ںیم٪وہےن٪‬‫واال٪ےہ۔٪یعبط٪وقانین921سج٪رطح٪الٹ٪ںیہ٪او٪ررہ٪احؽ٪ںیم٪ہجیتن٪زیخ٪وہ٪اجہ ٪ںیہ،٪دخا٪اک٪االخىق٪ونونؿ٪یھب٪اُؿ٪یک٪رطػ٪ےس٪‬ ‫٪‬‫اامتؾ٪تجح٪ےک٪دعب٪اِیس٪رطےقی٪ےس٪ہجیتن٪زیخ031وہ٪اج ےئ٪اگ۔٪ذٰہلا٪اُؿ٪یک٪وقؾ٪ےک٪وج٪ولگ٪اُؿ٪یک٪دوعت٪وبقؽ٪رکںی٪ےگ،٪وہ٪داین٪‬ ‫٪‬‫اور٪آرخت،٪دوونں٪ںیم٪اجنت٪اپںیئ٪ےگ٪اور٪اُؿ٪ےک٪اخمنیفل٪رپ٪اُںیھن٪ہبلغ٪احلص٪وہ٪اگ۔٪اور٪وج٪اِس٪دوعت٪وک٪وبقؽ٪ںیہن٪رکںی٪‬ ‫ےگ،٪وہ٪ذلیل٪وہں٪ےگ٪اور٪اُؿ٪رپ٪دخا٪اک٪ذعاب٪آاج ےئ٪اگ۔‬ ‫521سج٪ےس٪وساؽ٪ہن٪ایک٪ایگ٪وہ‬ ‫621دخا٪یک٪اجبن٪ےسااےچ٪اامعؽ٪یک٪زجا٪اور٪ربےاامعؽ٪یک٪زسااک٪واہعق٪وہان،اسحب،٪اضق،٪‪Judgment‬‬ ‫721ربجلی٪انیم‬ ‫821امحتی‬ ‫921 ‪Physical Laws‬‬ ‫031ہجیتن٪دیپا٪رکےن٪واال‬
  • ‫‪32 | P a g e‬‬‫ہی٪نیشیپ٪وگیئ٪سج٪وتق٪اور٪سج٪وقؾ٪ںیم٪یھب٪یک٪یئگ،٪اِس٪ےس٪زایدہ٪ان٪نکمم٪اولوقع131٪اور٪انونلب٪نیقی٪وکیئ٪زیچ٪ںیہن٪یھت،٪رگم٪‬‫ہی ٪رہ ٪رمہبت ٪وپری ٪وہیئ ٪اور ٪اِس ٪رطح ٪وپری ٪وہیئ ٪ہک ٪ولوگں ٪ےن ٪دخا ٪وک ٪دعاتل ٪رکہ ٪وہ ےئ ٪داھکی ٪اور ٪زنیم ٪و ٪آامسؿ ٪ ُاس ٪ےک٪‬ ‫الجؽ٪ےس٪ومعمر231وہ٪ےئگ۔‬ ‫٪‬‫رقآؿ٪ےن٪اتبای٪ےہ٪ہک٪آرخی٪رمہبت٪ہی٪دونیتن٪اسوتںی ٪دصی٪یوسیی٪ںیم٪دمحم٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪رباپ٪‬‫وہیئ۔٪ااسنین٪اترخی٪اک٪ہی٪ریحت٪ازیگن٪واہعق٪اِس٪احلظ٪ےس٪ریغ٪ومعمیل٪اتیمہ٪اک٪احلم٪ےہ٪ہک٪ہی٪اترخی٪یک٪روىنش٪ںیم٪وہا٪ےہ۔٪انچہچن٪‬‫اِس ٪ےک ٪زجایئت ٪331کت ٪ابلکل ٪وفحمظ ٪اور ٪اِس ٪ےک ٪امتؾ ٪رمالح ٪وگای ٪آوھکنں ٪ےک ٪اسےنم ٪ںیہ ٪ںیھنج ٪وکیئ ٪صخش ٪بج ٪اچےہ ٪،٪‬ ‫اترخی٪ےک٪اوراؼ٪وک٪اٹل٪رک٪دھکی٪اتکس٪ےہ۔‬‫ہی٪دؿ٪بک٪آ ےئ٪اگ؟٪رقآؿ٪ےن٪واحض٪رک٪دای٪ےہ٪ہک٪اہلل٪ےک٪وسا٪وکیئ٪ںیہن٪اجاتن۔٪اِس٪اک٪وتق٪اُیس٪ےک٪ملع٪ںیم٪ےہ٪اور٪اےنپ٪یسک٪‬‫یبن ٪ای ٪رفےتش ٪وک ٪یھب ٪وہ ٪اِس ٪رپ٪علطم ٪ںیہن ٪رکات۔ ٪اِس ٪ےک ٪آاثر٪و ٪العامت، ٪اہتبل ٪رقآؿ ٪و ٪دحثی٪اور ٪دقمی٪وفیحصں ٪ںیم ٪ایبؿ ٪وہ ےئ٪‬‫ںیہ۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪ضعب٪ومعیم٪ونتیع٪ےک٪ںیہ٪اور٪ضعب٪یک٪ونتیع٪نیعتم٪وااعقت٪و٪وحادث ٪یک٪ےہ۔٪یلہپ٪مسق٪یک٪العامت٪ںیم٪‬‫ےس ٪وکیئ ٪زیچ ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ایبؿ ٪ںیہن ٪وہیئ۔ ٪اِؿ ٪اک ٪ذرک ٪رواوتیں ٪ںیم ٪وہا ٪ےہ۔ ٪دورسی ٪مسق ٪یک ٪العوتمں ٪ںیم ٪ےس ٪یھب ٪اکی ٪یہ٪زیچ٪‬‫رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہیئ٪ےہ٪اور٪وہ٪ایوجج٪و٪اموجج٪اک٪رخوج431٪ےہ۔٪ذٰہلا٪ینیقی٪العتم٪وت٪یہی٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪العوہ٪وج٪العامت٪ابومعلؾ٪‬‫اتبیئ٪اجیت٪ںیہ،٪ ُاؿ٪ںیم٪ےس٪ھچک٪اظرہ٪وہ٪یکچ٪ںیہ٪اور٪ابىق٪ارگ٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪یک٪رطػ٪اُؿ٪یک٪ةسن٪ںیم٪وکیئ٪یطلغ٪‬ ‫ںیہن٪وہیئ٪وت٪الزًام٪اظرہ٪وہ٪اجںیئ٪یگ۔٪‬‫ایقتم٪سک٪رطح٪رباپ٪وہ٪یگ؟٪اِس٪یک٪الیصفتت٪رقآؿ٪ںیم٪یئک٪اقمامت٪رپ٪ایبؿ٪وہیئ٪ںیہ۔٪زنیم٪و٪آامسؿ٪رپ٪ایک٪زگرے٪یگ،٪ہم٪و٪‬‫آاتفب531٪او ٪روجنؾ٪و ٪وکابک631٪ےک ٪اسھت ٪ایک ٪وہ ٪اگ، ٪زنیم ٪رپ ٪ےنسب ٪وایل ٪ولخمونت ٪سک ٪وصرت ٪احؽ ٪ےس ٪دو ٪اچر ٪وہں ٪یگ، ٪ولگ٪‬ ‫131سج٪اک٪واہعق٪وہان٪ان٪نکمم٪وہ‬ ‫231رھب٪ےئگ‬ ‫331ازجا‬ ‫431انلکن‬ ‫531اچدن٪اور٪وسرج‬
  • ‫‪33 | P a g e‬‬‫سک ٪رطح ٪ربقوں ٪ےس ٪لکن ٪رک ٪اےنپ ٪رپورداگر ٪ےک ٪وضحر ٪ںیم ٪عمج ٪وہں ٪ےگ، ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ہگج ٪ہگج ٪اِس ٪یک ٪وصتریںی ٪ںیہ۔ ٪ادب٪‬‫اجیلہ731٪اک٪اطمہعل٪رکےن٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪رعوبں٪اک٪ذوؼ٪ہیبشت٪ےس٪زایدہ٪وصتری٪اک٪راہ٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےن٪اِس٪یک٪راعتی٪یک٪‬‫ےہ٪اور ٪اورار٪ایقتم ٪831ےک٪ےیل٪اُس٪یک٪لچلہ٪اک ٪ااسی٪رمعق931٪چنیھک٪دای ٪ےہ٪ہک٪اُس٪اک٪ونری٪وگای ٪اُےس ٪اینپ٪آوھکنں٪ےک٪اسےنم٪‬ ‫ِ‬ ‫رباپ٪وہہ ٪داتھکی٪ےہ۔٪اِس٪ےس٪وحادث٪یک٪وج٪رتبیت٪اسےنم٪آیت٪ےہ،٪وہ٪ہی٪ےہ:‬‫١۔ ٪ولگ ٪وپرے ٪اانیمطؿ ٪ےک ٪اسھت ٪اےنپ ٪اکروابر ٪الچ ٪رےہ ٪وہں ٪ےگ۔ ٪اُؿ ٪ںیم ٪ےس ٪وکیئ ٪راےتس ٪ںیم ٪وہ ٪اگ، ٪وکیئ ٪ابزار ٪ںیم، ٪وکیئ٪‬‫سلجم٪ںیم٪اور٪وکیئ٪اےنپ٪رھگ٪ںیم۔٪یسک٪ےک٪احہیش٪ایخؽ٪ںیم٪یھب٪ںیہن٪وہ٪اگ٪ہک٪مظن٪اعمل٪درمہ٪ربمہ٪وہےن٪واال٪ےہ٪ہک٪ااچکن٪وصر٪‬‫وھپاکن٪اج ےئ٪اگ٪اور٪ززلہل٪ایقتم٪رباپ٪وہ٪اج ےئ٪اگ۔٪زنیم٪یک٪آابدی٪رپ٪اِس٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪وج٪ھچک٪زگرے٪یگ،٪اُس٪اک٪ہشقن٪رقآؿ٪دیجم٪‬‫ںیم٪فلتخم ٪اقمامت ٪رپ٪اچنیھک ٪ایگ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےس ٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک ٪بج ٪اکی ٪ےک٪دعب ٪ززلآ ٪اک٪دورسا ٪اکٹھج ٪آ ےئ ٪اگ ٪اور ٪زنیم ٪یک٪‬‫احتل٪اُس٪یتشک٪یک٪یس٪وہ٪اج ےئ٪یگ٪وج٪وموجں٪ےک٪ڑیپھتے٪اھک٪رک٪ڈاگمگ٪ریہ٪وہ٪وت٪دؽ٪اکپن٪رےہ٪وہں٪ےگ،٪اگنںیہ٪وخػ٪زدہ٪وہں٪‬ ‫یگ٪او٪رولگ٪اےسی٪دموہش٪اور٪وتماآ ٪041وہ٪اجںیئ٪ےگ٪ہک٪وگای٪ذعاب٪ایہٰل٪یک٪وہانلیک٪ےن٪بس٪وک٪اپلگ٪انب٪رک٪رھک٪دای٪ےہ۔٪‬‫٢ ۔٪یہی٪وہ٪وتق٪ےہ٪بج٪مظن٪اعمل٪درمہ٪ربمہ٪وہان٪رشوع٪وہ٪اگ۔٪وپری٪اکانئت٪ںیم٪اکی٪ااسی٪ززلہل٪میظع٪رباپ٪وہ٪اج ےئ٪اگ٪سج٪ےس٪‬‫اہپڑ٪رزیہ٪رزیہ٪وہ٪اجںیئ٪ےگ،٪ردنمر٪وھپ ٪ ںیہ٪ےگ،٪امتؾ٪ناشکہ ںی٪او٪رارجاؾ٪ یکل٪اینپ٪ہگج٪اوچڑ٪رک٪اکی٪دورسے٪ںیم٪اج٪زپںی٪‬‫ےگ۔ ٪رہ ٪رطػ ٪ااسی ٪االتخؽ141٪وہ ٪اگ ٪ہک ٪ایخؽ ٪اُس ٪ےک ٪وصتر ٪ےس ٪اور ٪اافلظ ٪اُس ٪ےک ٪ایبؿ ٪ےس ٪ونرص ٪وہں ٪ےگ۔ ٪ہی ٪ہلسلس ٪اکی٪‬ ‫ایسی٪دمت٪کت٪ےسج٪دخا٪یہ٪اجاتن٪ےہ،٪اجری٪رےہ٪اگ۔‬‫٣۔٪اِس٪ےک٪دعب٪وہ٪رمہلح٪رشوع٪وہاگ٪ےسج٪رقآؿ٪ںیم٪ااعدہ٪قلخ٪241ےس٪ریبعت٪ایک٪ایگ٪ےہ۔٪انچہچن٪اِیس٪االتخؽ٪ےس٪دتبرجی٪اکی٪‬ ‫ب‬‫این٪اظنؾ٪تعیبط٪ووجد٪ںیم٪آ ےئ٪اگ۔٪امتؾ٪ارجاؾ٪341 یکل،٪زنیم،٪وسرج،٪اچدن،٪اترے٪اور٪اروبں٪اتسروں٪اور٪ایسروں٪ےس٪ینب٪وہیئ٪‬ ‫631اتسرے‬ ‫731یبن٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪یک٪ےس ت٪اور٪اُس٪ےس٪ےلہپ٪زامےن٪اک٪رعشی٪اور٪رثنی٪رٹلرچی‬ ‫831ایقتم٪ےس٪ربخدار٪رکان‬ ‫931ىظفل٪وصتری‬ ‫041تسم،٪دموہش‬ ‫141دبىمظن،٪للخ‬ ‫241ولخمونت٪وک٪دوابرہ٪ووجد٪ںیم٪الان‬ ‫341رِجؾ٪یک٪عمج،٪مسج،‬
  • ‫‪34 | P a g e‬‬‫ناشکہ ںی٪ےئن٪وقانین٪اور٪ےئن٪وناسیم441 ےک٪اسھت٪اکی٪یئن٪زنیم٪اور٪ےئن٪آامسؿ٪ںیم٪دبتلی٪وہ٪اجںیئ٪یگ۔٪رقآؿ٪اک٪ایبؿ٪ےہ٪‬ ‫٪‬‫ہک ٪اِس ٪ومعق ٪رپ ٪اکی ٪رمہبت ٪رھپ ٪خفن ٪وصر ٪وہ ٪اگ ٪سج ٪ےس ٪امتؾ ٪ولگ ٪یج ٪اںیھٹ ٪ےگ ٪اور ٪اینپ ٪ربقوں ٪ےس ٪لکن ٪رک ٪رپورداگر ٪اعمل ٪یک٪‬ ‫دعاتل٪ںیم٪یشیپ٪ےک٪ےیل٪احرضوہ٪اجںیئ٪ےگ۔‬ ‫٪‬‫ااسنؿ ٪اِس ٪دؿ ٪یک ٪احرضی ٪ےک ٪ےیل ٪نج ٪رمالح ٪ےس ٪زگرات ٪ےہ، ٪اور ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪نج ٪اقمامت ٪رپ ٪ریھٹاای ٪اج ےئ ٪اگ، ٪اُس ٪یک٪‬‫الیصفتت ٪یھب ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ایبؿ ٪وہیئ٪ںیہ۔٪وہ٪اشکں ٪اشکں541٪اُیس ٪رطػ٪ڑبھ٪راہ ٪ےہ۔٪اِس ٪رفس٪اک ٪الہپ ٪رمہلح ٪ومت ٪ےہ۔ ٪داین ٪یک٪‬‫دنچ٪روزہ٪زدنیگ٪ےک٪دعب٪ہی٪رمہلح٪رہ٪ااسنؿ٪رپ٪الزًام٪آات٪ےہ۔٪ا ِس٪ےس٪یسک٪وک٪رفم641٪ںیہن٪ےہ۔٪ہی٪حبص٪آ٪یتکس٪ےہ،٪اشؾ٪آ٪یتکس٪ےہ،٪‬‫ااسنؿ٪اینپ٪دیپاشی٪ےس٪ےلہپ٪اور٪دیپا٪وہہ ٪یہ٪اِس٪ےس٪مہ٪انکر٪وہ٪اتکس٪ےہ۔٪نپچب،٪وجاین٪اور٪ڑباھےپ٪ںیم٪ہی٪سج٪وتق٪اچےہ،٪آ٪‬‫اجیت ٪ےہ ٪اور ٪رہ ٪صخش ٪وک ٪اچر ٪و ٪اناچر ٪اِس ٪ےک ٪اسےنم ٪رس ٪میلست ٪مخ ٪رکان ٪زپات ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪تقیقح ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ہی ٪ایبؿ ٪وہیئ ٪ےہ ٪ہک٪‬‫ااسنؿ ٪یک ٪الص ٪تیصخش ٪وک، ٪ےسج ٪رقآؿ ٪ںیم ٪سفن ٪ےس ٪ریبعت ٪ایک ٪ایگ ٪ےہ ٪اور ٪وج ٪اُس ٪یک ٪ویحاین ٪زدنیگ ٪ےس ٪اگل ٪اکی ٪لقتسم ٪ووجد٪‬‫ےہ، ٪اُس ٪ےک٪مسج ٪ےس٪اگل٪رک٪دای٪اجات ٪ےہ۔٪اِس ٪ےک ٪ےیل ٪اکی٪اخص٪رفہتش ٪رقمر ٪ےہ ٪سج ٪ےک٪امتحت ٪رفوتشں٪اک٪اکی٪وپرا ٪ہلمع٪‬ ‫ےہ۔٪وہ٪آ٪رک٪ابوندعہ٪ ُاس٪وک٪ کیٹ٪اُیس٪رطح٪ووصؽ٪رکات٪ےہ،٪سج٪رطح٪اکی٪رساکری٪انیم٪یسک٪زیچ٪وک٪اےنپ٪ےضبق٪ںیم٪اتیل٪ےہ۔‬‫اِس ٪ومعق ٪رپ ٪وج ٪اعمہلم ٪ااسنؿ ٪ےک ٪اسھت ٪ایک ٪اجات ٪ےہ، ٪اُس ٪اک ٪ذرک ٪یھب ٪رقآؿ ٪ںیم ٪وہا ٪ےہ۔ ٪اع ای٪ا مہی ٪االسلؾ ٪یک ٪رطػ ٪ےس ٪اامتؾ٪‬‫تجح٪ےک٪دعب٪ ُاؿ٪ےک٪رکنمنی٪یک٪روںیح٪رفےتش٪ ُاںیھن٪امرہ ٪وہ ےئ٪ ضب٪رکہ ٪ںیہ٪اور٪ومت٪ےک٪وتق٪یہ٪اتب٪دےتی٪ںیہ٪ہک٪ ُاؿ٪‬‫ےک٪رکوتوتں٪یک٪وہج٪ےس٪اب٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪ذتل٪اک٪ذعاب٪ےہ۔٪دورسی٪رطػ٪وج٪ولگ٪روسول٪ں٪رپ٪اامیؿ٪الہ ٪اور٪رفک٪و٪رشک٪‬ ‫اور٪ملظ٪و٪دعواؿ٪یک٪رہ٪آالشی٪ےس٪ابلکل٪اپک٪وہہ ٪ںیہ،٪ ُاںیھن٪رفےتش٪السؾ٪اجب٪الہ ٪اور٪تنج٪یک٪اشبرت٪دےتی٪ںیہ۔‬ ‫اِس٪ےک٪دعب٪وہ٪اقمامت٪ںیہ٪ںیھنج٪ربزخ741،٪رشحم841،٪دوزخ٪اور٪تنج٪ےس٪ریبعت٪ایک٪اجات٪ےہ۔‬ ‫441انومس٪یک٪عمج،٪وقانین‬ ‫541کتےنیھک٪وہ ےئ،٪ابربج‬ ‫641اج ےئ٪رفار‬ ‫741رپدہ،٪وہ٪اعمل٪اہجں٪رمےن٪ےکدعب٪ااسنونں٪یک٪روںیح٪ایقتم٪کت٪رىتہ٪ںیہ.‬ ‫841وصر٪وھپےکناجےن٪ےک٪دعب٪بس٪ااسنونں٪ےک٪احےھ٪وہےنیک٪ہگج‬
  • ‫‪35 | P a g e‬‬‫ربزخ٪ےس٪رماد٪وہ٪دحِ٪افلص٪ےہ،٪اہجں٪رمےن٪واآ ٪ایقتم٪کت٪رںیہ٪ےگ۔٪رواوتیں٪ںیم ربق٪اک٪ظفل٪اجمزاً٪اِیس٪اعمل٪ےک٪ےیل٪وبال٪‬‫ایگ ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ںیم ٪ااسنؿ ٪زدنہ ٪وہ ٪اگ، ٪نکیل ٪ہی ٪زدنیگ ٪مسج ٪ےک٪ریغب ٪وہ ٪یگ٪او ٪ر ٪روح ٪ےک ٪وعشر، ٪ااسحس٪اور ٪اشمدہات ٪و ٪رجتابت ٪یک٪‬‫تیفیک٪اِس٪ںیم٪مک٪و٪شیب٪ویہ٪وہ٪یگ٪وج٪وخاب٪یک٪احتل٪ںیم٪وہیت٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪نج٪ولوگںکا٪اعمہلم٪ابلکل٪‬‫واحض٪وہ٪اگ،٪وخاہ٪وہ٪درہجب امکؽ٪ںیم٪وافداری٪اک٪قح٪ادا٪رکےن٪واآ ٪وہں٪ای٪رسیشک٪اور٪ةکت٪ےس٪الٹھجےن٪واآ ٪اور٪ےلھک٪انرفامؿ،٪‬‫اُؿ٪ےک٪ےیل٪اکی٪ونتیع٪اک٪ذعاب٪و٪وثاب٪اِیس٪اعمل٪ےس٪رشوع٪وہ٪اج ےئ٪اگ۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪اُؿ٪ےس٪اسحب٪وپےنھچ٪اور٪اُؿ٪‬ ‫ےک٪ریخ٪و٪رش٪اک٪ہلصیف٪رکےن٪یک٪رضورت٪ہن٪وہ٪یگ۔‬‫اِس ٪ےس ٪االگ ٪اقمؾ ٪رشحم ٪ےہ۔ ٪دورسی ٪رمہبت ٪خفن ٪وصر ٪ےک ٪دعب ٪امتؾ ٪ااسنؿ ٪اُس ٪ںیم ٪زدنہ ٪وہ ٪رک ٪اھٹ ٪ڑھکے ٪وہں ٪ےگ۔ ٪ہی ٪زدنیگ٪‬‫روح٪و٪مسج٪ےک٪اسھت٪وہ٪یگ۔٪رقآؿ٪ںیم٪اِیس٪وک٪دورسی٪رمہبت٪یک٪زدنیگ٪ےس٪ریبعت٪ایک٪ایگ٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪ااسنؿ٪ےک٪دوینی٪مسج٪وک٪‬‫اکی٪اےسی٪مسج٪ںیم٪دبتلی٪رک٪دای٪اج ےئ٪اگ٪وج٪دخا٪یک٪ادبی٪ابداشیہ٪ںیم٪تمعن٪و٪تمقن941 یک٪رہ٪احتل٪ںیم٪رےنہ٪ےک٪ےیل٪ومزوں٪‬ ‫وہ٪اگ،٪نکیل٪ کیٹ٪اُیس٪تیصخش٪ےک٪اسھت٪سج٪ےک٪اسھت٪وہ٪آج٪زدنہ٪ےہ۔‬‫امتؾ٪ونع٪ااسنین٪اُس٪روز٪نیت٪رگووہں٪ںیم٪ابٹن٪دی٪اج ےئ٪یگ: اکی٪قح٪ےک٪ےیل٪تقبس٪رکےن٪واآ ،٪دورسے٪اعؾ٪اصنیحل٪‬‫نج٪اک٪انہمب٪اامعؽ٪اُؿ٪ےک٪داںیئ٪اہھت٪ںیم٪دای٪اج ےئ٪اگ،٪رسیتے٪وہ٪رجمؾ٪نج٪ےک٪اہھت٪دنبےھ٪وہ ےئ٪وہں٪ےگ٪اور٪ےھچیپ٪یہ٪ےس٪ ُاؿ٪‬ ‫اک٪انہمب٪اامعؽ٪اُؿ٪ےک٪ابںیئ٪اہھت٪ںیم٪ڑکپا٪دای٪اج ےئ٪اگ۔‬‫یہی٪ومعق٪ےہ،٪بج٪اسحب٪وہ٪اگ٪اور٪اامتؾ٪تجح٪ےک٪ےیل٪وگاہ٪شیپ٪ےیک٪اجںیئ٪ےگ۔٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪یھب٪وگایہ٪ےک٪ےیل٪الب ےئ٪‬‫اجںیئ ٪ےگ۔ ٪ولوگں ٪یک ٪زاب ںی، ٪اہھت، ٪اپؤں، ٪اکؿ، ٪آ ںیھک ٪اور ٪مسج ٪ےک ٪رو ےٹگ ٪کت ٪وگایہ ٪دںی ٪ےگ۔ ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪ہلصیف ٪انسای٪‬ ‫اج ےئ٪اگ٪اور٪ولگ٪دوزخ٪او٪رتنج٪ںیم٪جیھب٪دےی٪اجںیئ٪ےگ۔‬‫دوزخ٪ےک٪ابرے٪ںیم٪رقآؿ٪اک٪ایبؿ٪ےہ٪ہک٪ہی٪دبرتنی٪اجے٪رقار٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪آگ٪اک٪ذعاب٪وہ٪اگ۔٪ہی٪آگ٪رہچوں٪وک٪سلھج٪‬‫دے٪یگ،٪وصرںیت٪اگبڑ٪د ے٪یگ،٪اھکؽ٪ادڑیھ٪دے٪یگ،٪دولں٪کت٪ےچنہپ٪یگ۔٪رجمومں٪ےک٪ےلگ٪ںیم٪وطؼ٪اور٪اپؤں٪ںیم٪زریجنںی٪‬‫وہں٪یگ،٪رہ٪زیچ٪رسحت٪نب٪اج ےئ٪یگ۔٪بس٪ےس٪ڑبھ٪رک٪ہی٪ہک٪ولگ٪اِس٪ںیم٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪ولجے٪اور٪اُس ٪یک٪اگنہ٪اافتلت٪ےس٪‬ ‫رحموؾ٪وہں٪ےگ،٪وہ٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪ضعب٪رجمومں٪یک٪رطػ٪دانھکی٪یھب٪دنسپ٪ںیہن٪رکے٪اگ۔‬‫تنج ٪اِس ٪ےک ٪ربالخػ ٪اصنیحل٪یک ٪اونتم ٪اگہ ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وتعس ٪وپری ٪اکانئت ٪یک ٪وتعس٪ےہ۔ ٪ہی ٪شیع ٪دواؾ ٪یک ٪ہگج ٪ےہ،٪‬‫اہجں ٪زدنیگ ٪ےک ٪اسھت ٪ومت، ٪ذلت ٪ےک ٪اسھت ٪امل، ٪وخیش ٪ےک ٪اسھت ٪مغ، ٪اانیمطؿ ٪ےک ٪اسھت ٪ارطضاب، ٪راتح ٪ےک ٪اسھت٪‬ ‫941زسا،٪ذعاب‬
  • ‫‪36 | P a g e‬‬‫فیلکت٪اور٪تمعن٪ےک٪اسھت٪تمقن٪اک٪وکیئ٪وصتر٪ںیہن٪ےہ۔٪اِس٪اک٪آراؾ٪دایمئ٪ےہ،٪اِس٪یک٪ذلت٪ےب٪ااہتن٪ےہ،٪اِس٪ےک٪بش٪و٪روز٪‬‫اجوداں051 ںیہ، ٪اِس ٪یک ٪السیتم ٪ادبی ٪ےہ، ٪اِس ٪یک ٪رسمت ٪ریغ ٪افین ٪ےہ، ٪اِس ٪اک ٪امجؽ ٪الزواؽ ٪اور ٪امکؽ ٪ےب ٪اہنتی ٪ےہ۔ ٪اہلل٪‬‫اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪دنبوں٪ےک٪ےیل٪اِس٪ںیم٪وہ٪ھچک٪ایہم٪ایک٪ےہ٪ےسج٪ہن٪آوھکنں٪ےن٪داھکی،٪ہن٪اکونں٪ےن٪انس٪اور٪ہن٪یسک٪ااسنؿ٪ےک٪دؽ٪‬ ‫ںیم٪اُس٪اک٪ایخؽ٪یھبک٪زگرا٪ےہ۔‬ ‫_____________________‬ ‫051دایمئ‬
  • ‫‪38 | P a g e‬‬ ‫2‬ ‫اخالكی تک ‬‫اامیؿ ٪ےک ٪دعب ٪دنی ٪اک ٪امہ ٪رتنی ٪اطمہبل ٪زتہیک ٪االخؼ ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ینعم ٪ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪ااسنؿ ٪قلخ ٪اور ٪اخقل، ٪دوونں ٪ےس٪‬ ‫ب‬‫قلعتم ٪اےنپ ٪لمع ٪وک ٪اپزیکہ ٪انب ےئ۔ ٪یہی ٪وہ ٪زیچ ٪ےہ ٪ےسج ٪لمع ٪اصحل ٪ےس ٪ریبعت ٪ایک ٪اجات ٪ےہ۔ ٪امتؾ ٪رشتعی ٪اِیس ٪یک ٪رفع٪‬‫891ےہ۔٪دمتؿ٪یک٪دبتیلی٪ےک٪اسھت٪رشتعی٪وت٪ےب٪کش،٪دبتلی٪یھب٪وہیئ٪ےہ،٪نکیل٪اامیؿ٪اور٪لمع٪اصحل٪الص٪دنی٪‬‫ںیہ،٪اِؿ٪ںیم٪وکیئ٪رتمیم٪و٪ریغت991٪یھبک٪ںیہن٪وہا۔٪رقآؿ٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪ابلکل٪واحض٪ےہ٪ہک٪وج٪صخش٪اہلل٪ےک٪وضحر٪‬ ‫ںیم٪آ ےئ٪اور٪اُس٪ےک٪اپس٪ہی٪دوونں٪وہں،٪ ُاس٪ےک٪ےیل٪تنج٪ےہ٪اور٪وہ٪ ُاس٪ںیم٪ہشیمہ٪رےہ٪اگ۔‬‫اِس٪ےک٪اسھت ٪ہی٪ابت٪یھب٪رقآؿ٪ےن٪واحض٪رک٪دی٪ےہ٪ہک ٪اہلل ٪اعتٰیل٪ےن٪سج٪رطح٪ااسنؿ٪وک٪دےنھکی٪ےک٪ےیل٪آ ںیھک٪‬‫اور٪ےننس٪ےک٪ےیل٪اکؿ٪دےی٪ںیہ،٪ابلکل٪اِیس٪رطح٪یکین٪اور٪دبی٪وک٪اگل٪اگل٪اچہپےنن٪ےک٪ےیل٪اکی٪احسب002٪االخىق٪یھب٪‬‫اطع ٪رفامای ٪ےہ۔ ٪وہ ٪ضحم ٪اکی ٪ویحاین ٪اور ٪یلقع ٪ووجد ٪یہ ٪ںیہن ٪ےہ، ٪اِس ٪ےک ٪اسھت ٪اکی ٪االخىق ٪ووجد ٪یھب ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک٪‬‫ینعم٪ہی٪ںیہ٪ہک٪ریخورش٪اک ٪اایتمز٪اور٪ریخ٪ےک٪ریخ٪اور٪رش٪ےک٪رش٪وہےن٪اک٪ااسحس٪ااسنؿ٪یک٪قیلخت ٪ےک٪اسھت٪یہ٪اُس٪ےک٪‬‫دؽ٪و٪دامغ٪ںیم٪ااہلؾ٪رک٪دای٪ایگ٪ےہ۔٪ہی٪اایتمز٪اکی٪اعمل٪ریگ٪تقیقح٪ےہ۔٪انچہچن٪ربے٪ےس٪ربا٪آدیم٪یھب٪انگہ٪رکات٪ےہ٪وت٪‬‫ےلہپ ٪رمےلح ٪ںیم ٪اُےس ٪ہاپچےن٪یک ٪وکشش ٪رک ٪ات٪ےہ۔ ٪یہی ٪اعمہلم ٪یکین ٪اک٪ےہ۔ ٪ااسنؿ ٪اُس ٪ےس ٪تبحم ٪رکات٪ےہ، ٪اُس ٪ےک٪‬‫ےیل ٪اےنپ ٪ادنر ٪زعت ٪اور ٪ارتحاؾ ٪ےک ٪ذجابت ٪اپات ٪ےہ ٪اور ٪اےنپ ٪ےیل ٪بج ٪یھب ٪وکیئ ٪اعمرشت ٪دیپا ٪رکات ٪ےہ، ٪اُس ٪ںیم٪‬‫قح٪و٪ااصنػ٪ےک٪ےیل٪الزًام٪وکیئ٪اظنؾ٪ونمئ٪رکات٪ےہ۔٪ہی٪اِس٪اایتمز٪ریخورش٪ےک٪رطفی٪وہےن٪اک٪وبثت٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪ہبش٪‬‫ںیہن٪ہک٪ربایئ٪ےک٪قح٪ںیم٪ااسنؿ٪ضعب٪اوونت٪اہبےن٪یھب٪رتاش٪اتیل٪ےہ،٪نکیل٪سج٪وتق٪رتااتش٪ےہ،٪اُیس٪وتق٪اجاتن٪‬‫ےہ٪ہک٪ہی٪اہبےن٪وہ٪اینپ٪رطفت٪ےک٪الخػ٪رتاش٪راہ٪ےہ۔٪اِس٪ےیل٪ہک٪ویہ٪ربایئ٪ارگ٪وکیئ٪دورسا٪اُس٪ےک٪اسھت٪رک٪ےھٹیب٪‬ ‫وت٪ریغب٪یسک٪رتدد٪ےک٪وہ٪اُےس٪ربایئ٪ریھٹاات٪اور٪اُس٪ےک٪الخػ٪رسااپ٪ااجتحج٪نب٪اجات٪ےہ۔‬ ‫891 اشخ‬ ‫991 دبتیلی،٪ىمک٪اور٪ااضہف‬ ‫002 سح٪(‪)Sense‬‬
  • ‫‪39 | P a g e‬‬‫اِس ٪ااہلؾ ٪یک ٪ریبعت ٪ںیم، ٪اہتبل ٪ااخشص، ٪زامےن ٪اور ٪احالت ٪ےک ٪احلظ ٪ےس ٪تہب ٪ھچک ٪االتخافت ٪وہ ٪ےتکس ٪ےھت۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪یک٪‬‫انعتی ٪ےہ ٪ہک ٪اِس ٪یک ٪اجنگشی ٪یھب ٪اُس ٪ےن ٪ابىق ٪ںیہن ٪رےنہ ٪دی ٪اور ٪اہجں ٪یسک ٪ڑبے ٪االتخػ ٪اک ٪ادنہشی ٪اھت، ٪اےنپ٪‬‫ربمغیپوں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪ریخورش٪وک٪ابلکل٪واحض٪رک٪دای٪ےہ۔٪اِؿ٪ربمغیپوں٪یک٪دہاتی٪اب٪ایقتم٪کت٪ےک٪ےیل٪رقآؿ٪‬‫دیجم٪ںیم٪وفحمظ٪ےہ۔٪ااسنؿ٪اےنپ٪ادنر٪وج٪ھچک٪اپات٪ےہ،٪ہی٪دہاتی٪اُس٪یک٪دصتقی٪رکیت٪ےہ٪اور٪ااسنؿ٪اک٪ودجاین٪ملع102،٪‬‫ہکلب ٪رجتیب ٪ملع202، ٪وقانین ٪ایحت302٪اور ٪احالت ٪ووجد ٪ےس ٪اابنتسط ٪ایک ٪وہا٪ملع402٪اور ٪یلقع ٪ملع502، ٪بس ٪اِس ٪یک ٪وگایہ٪‬ ‫ِ‬ ‫دےتی٪ںیہ۔٪انچہچن٪االخؼ٪ےک٪اضفلئ٪و٪رذالئ٪اِس٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪وپری٪تیعطق٪ےک٪اسھت٪نیعتم٪وہ٪اجہ ٪ںیہ۔‬ ‫بنی دیک اصولک ‬‫اِس ٪ابب ٪ںیم ٪اینبدی ٪اوصؽ ٪یک ٪تیثیح ٪سج ٪زیچ ٪وک ٪احلص ٪ےہ، ٪وہ ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ااسنؿ ٪وک ٪دعؽ ٪و ٪ااسحؿ ٪اک ٪اور٪‬‫رقاتب ٪دنموں ٪وک ٪دےتی ٪رےنہ ٪اک ٪مکح ٪داتی ٪ےہ ٪اور٪وفاشح، ٪رکنمات٪اور ٪رسیشک ٪ےس ٪رواتک ٪ےہ۔ ٪ہی ٪بس ٪زیچںی، ٪ابلکل٪‬‫رطفی٪ںیہ،٪ذٰہلا٪دخا٪ےک٪دنی٪ںیم٪یھب٪ہشیمہ٪ملسم٪ریہ٪ںیہ۔٪وترات٪ےک٪ااکحؾ٪رشعہ602اِیھن٪رپ٪ینبم٪ںیہ اور٪رقآؿ٪ےن٪‬ ‫٪‬ ‫یھب٪اےنپ٪امتؾ٪االخىق٪ااکحؾ٪ںیم٪اِیھن٪یک٪لیصفت٪یک٪ےہ۔مہ٪اہیں٪اِؿ٪یک٪واضتح٪رکںی٪ےگ:‬‫یلہپ ٪زیچ ٪دعؽ ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ینعم ٪ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪سج ٪اک ٪وج ٪قح ٪وابج ٪یسک ٪رپ ٪اعدئ ٪وہات ٪ےہ، ٪اُےس ٪ےب ٪مک ٪و ٪اکتس ٪اور ٪ےب٪‬ ‫الگ702رطےقی٪ےس٪ادا٪رک٪دای٪اج ےئ،٪وخاہ٪اصبح٪قح٪زمکور٪وہ٪ای٪اطتق٪ور٪اور٪وخاہ٪مہ٪اُےس٪دنسپ٪رکںی٪ای٪اندنسپ۔‬ ‫٪‬‫دورسی ٪زیچ ٪ااسحؿ ٪ےہ۔ ٪ہی ٪دعؽ ٪ےس ٪زادئ ٪اکی ٪زیچ ٪اور ٪امتؾ ٪االخایقت ٪اک ٪امجؽ ٪و ٪امکؽ ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےس ٪رماد ٪رصػ ٪ہی٪‬‫ںیہن ٪ہک ٪قح ٪ادا ٪رک ٪دای ٪اج ےئ، ٪ہکلب ٪زمدی ٪رباں ٪ہی ٪یھب ٪ےہ ٪ہک ٪مہ ٪دورسوں ٪ےس ٪ابىمہ ٪رمااعت802 ٪اور ٪ایفیض ٪اک ٪روہی٪‬ ‫102‬ ‫‪A priori knowledge‬‬ ‫202٪رجتابت٪ےس٪احلص٪وہےن٪واال٪ملع‬ ‫302٪وہ٪وقانین٪وج٪ااسنین٪زدنیگ٪وک٪ ‪regulate‬رکہ ٪ںیہ‬ ‫402٪وہ٪ملع٪وج٪ااسنین٪ووجد٪ےک٪ ُاؿ٪احالت٪ےس٪طبنتس٪ےہ،وج٪احالت٪اُس٪ےک٪ذہبی٪و٪دمتؿ٪یک٪رطػ٪ڑبےنہ٪ےک٪دعب٪ووجد٪ذپری٪وہ ےئ٪ںیہ‬ ‫502٪وسلش٪اسزسنئ٪ںیم٪وہ٪امتؾ٪اابنتس ى٪اور٪اارقتایئ٪ولعؾ٪وج٪ سوسس٪ےس٪ان سوسس٪اک٪اتپ٪دےتی٪ںیہ‬ ‫602٪دس٪ااکحؾ‬ ‫702٪رھکا‬ ‫802٪راعتی٪‬
  • ‫‪40 | P a g e‬‬‫اایتخر ٪رکںی۔ ٪ ُاؿ ٪ےک ٪قح ٪ےس ٪اُںیھن ٪ھچک ٪زایدہ ٪دںی ٪اور ٪وخد ٪اےنپ ٪قح ٪ےس ٪ھچک ٪مک ٪رپ ٪رایض ٪وہ ٪اجںیئ۔ ٪یہی ٪وہ ٪زیچےہ٪‬‫سج ٪ےس ٪اعمرشے ٪ںیم ٪تبحم ٪و ٪ومدت902، ٪ااثیر ٪و ٪االخص، ٪رکشزگاری، ٪اعیل ٪رظیف ٪012اور ٪ریخ ٪وخایہ ٪یک ٪دقرںی٪‬ ‫وشنوامن٪اپیت٪اور٪زدنیگ٪ںیم٪فطل٪و٪الحوت112دیپا٪رک٪یت٪ںیہ۔‬ ‫٪‬‫رسیتی ٪زیچ ٪رقاتب ٪دنموں ٪ےک ٪ےیل ٪اافنؼ ٪ےہ۔ ٪ہی ٪ااسحؿ ٪یہ ٪یک ٪اکی ٪امہ ٪رفع ٪ےہ ٪اور ٪اُس ٪یک ٪اکی ٪اخص ٪وصرت٪‬‫نیعتم ٪رکات ٪ےہ۔ ٪اِس ٪اک ٪بلطم ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪رقاتب ٪دنم ٪رصػ ٪اِیس ٪ےک ٪قح ٪دار ٪ںیہن ٪ںیہ ٪ہک ٪ ُاؿ ٪ےک ٪اسھت ٪دعؽ ٪و٪‬‫ااسحؿ ٪اک ٪روہی ٪اایتخر ٪ایک ٪اج ےئ، ٪ہکلب ٪اِس ٪ےک ٪یھب ٪قح ٪دار ٪ںیہ ٪ہک ٪ولگ ٪اےنپ ٪امؽ ٪رپ ٪اُؿ ٪اک ٪قح ٪میلست ٪رکںی، ٪اُںیھن ٪یسک٪‬‫احؽ ٪ںیم ٪واک ٪اگنن ٪ہن ٪اوچڑںی ٪اور ٪اےنپ ٪ابؽ ٪ںوچں ٪ےک ٪اسھت ٪ ُاؿ ٪یک ٪رضورںیت ٪یھب ٪سج ٪دح ٪کت ٪نکمم ٪وہ، ٪ایفیض ٪ےک٪‬ ‫اسھت٪وپری٪رکےن٪یک٪وکشش٪رکںی۔‬ ‫اِؿ٪ےک٪اقمےلب٪ںیم٪یھب٪نیت٪یہ٪زیچںی٪ںیہ٪نج٪ےس٪رواک٪ایگ٪ےہ:‬ ‫یلہپ٪زیچ٪وفاشح٪ںیہ۔٪اِؿ٪ےس٪رماد٪زان،٪االغؾ212اور٪اِؿ٪ےک٪اقلعتمت٪ںیہ۔‬ ‫٪‬‫دورسی٪زیچ٪رکنمات312٪ںیہ۔٪ینعی ٪وہ٪اکؾ٪ںیھنج٪ااسنؿ٪ابومعلؾ٪ربا٪اجےتن٪ںیہ،٪ہشیمہ٪ےس٪ربا٪ےتہک٪رےہ٪ںیہ٪اور٪نج٪یک٪‬‫ربایئ٪ایسی٪یلھک٪وہیئ٪ےہ٪ہک٪اُس٪ےک٪ےیل٪یسک٪ادتسالؽ٪یک٪رضورت٪ںیہن٪وہیت۔٪ذمبہ٪و٪تلم٪اور٪ذہبی٪و٪دمتؿ٪یک٪رہ٪‬‫ایھچ ٪رواتی ٪ںیم ٪ ُاںیھن ٪ربا ٪یہ ٪اھجمس ٪اجات ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪اِؿ ٪ےک ٪ےیل ٪اکی ٪ہگج رکنم اور ٪دورسی ٪ہگج ٪امث412٪اک٪‬ ‫ظفل٪اامعتسؽ٪رک٪ےک٪واحض٪رک٪دای٪ےہ٪ہک٪اِؿ٪ےس٪رماد٪وہ٪اکؾ٪ںیہ٪نج٪ےس٪دورسوں٪ےک٪وقحؼ٪فلت٪512وہہ ٪وہں۔‬‫رسیتی٪زیچ٪رسیشک٪ےہ۔٪ینعی٪آدیم٪اینپ٪وقت،٪اطتق٪اور٪زور٪و٪ارث٪ےس٪اناجزئ٪افدئہ٪ااھٹ ےئ،٪دحود٪ےس٪اجتوز٪رکے٪اور٪‬ ‫دورسوں٪ےک٪وقحؼ٪رپ،٪وخاہ٪وہ٪وقحؼ٪اخقل٪ےک٪وہں٪ای٪ولخمؼ٪ےک،٪دتس٪درازی٪رکےن٪یک٪وکشش٪رکے۔‬ ‫902 تبحم‬ ‫012 دنلب٪وحىگلص‬ ‫112 دنامس‬ ‫212 رمدوں٪اک٪رمدوں٪ےک٪اسھت٪اینپ٪وہشت٪وپری٪رکان‬ ‫312 رباایئں‬ ‫412‬ ‫انگہ‬ ‫512 اضعئ‬
  • ‫‪41 | P a g e‬‬ ‫فض ئل612ک وک رذائل712ک ‬‫اِس ٪اامجؽ ٪یک ٪رشح ٪رقآؿ ٪ےن ٪اِس ٪رطح ٪رفامیئ ٪ےہ ٪ہک ٪االخؼ ٪ےک ٪اضفلئ ٪و ٪رذالئ ٪ابلکل ٪نیعتم ٪رطےقی ٪رپ ٪واحض ٪رک٪‬‫دےی٪ںیہ۔٪ہی٪اہجں٪ایبؿ٪وہ ےئ ٪ںیہ،٪واہں٪ہلسلسب٪ایبؿ٪یک ٪ادتبا ٪یھب٪رشک٪یک٪اممتعن٪ےس٪وہیت٪ےہ٪اور ٪اُس٪اک٪اخہمت٪‬‫یھب٪اِیس٪یک٪اتدیک٪رپ٪ایک٪ایگ٪ےہ۔٪رقآؿ٪ںیم٪ہی٪اولسب٪یسک٪زیچ٪یک٪اتیمہ٪وک٪امنایں٪رکےن٪ےک٪ےیل٪اایتخر٪ایک٪اجات٪ےہ۔٪‬‫اِس ٪ےس ٪وصقمد ٪ہی ٪ےہ٪ہک ٪درایمؿ ٪ںیم ٪نج ٪زیچوں ٪اک ٪ذرک ٪ایک ٪ایگ٪ےہ، ٪اُؿ٪ےک٪ےیل ٪ہی ٪دیقعہ٪وگای٪رہشانپہ٪ےہ٪سج٪ےک٪‬‫ووجد٪ےس٪رہش٪ونمئ٪راتہ٪اور٪سج٪ںیم٪وکیئ٪رہنخ812٪دیپا٪وہ٪اج ےئ٪وت٪وپرا٪رہش٪رطخے٪یک٪زدںیم٪آاجات٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪ہبش٪‬‫ںیہن٪ہک٪االخؼ٪ےک٪اضفلئ٪ںیم٪وتدیح٪یک٪تیثیح٪یہی٪ےہ۔٪ہی٪اُس٪دعؽ٪اک٪بس٪ےس٪ڑبا٪اور٪اینبدی٪اقتاض٪ےہ٪سج٪اک٪مکح٪‬‫رقآؿ٪ےن٪دای٪ےہ۔٪انچہچن٪رشک٪وک٪اِیس٪انب٪رپ٪ملظ٪میظع٪اتا٪ایگ٪ےہ٪اور٪اِس٪اک٪ہی٪ہجیتن٪یھب٪رقآؿ٪ےن٪وپری٪رصاتح٪ےک٪‬‫اسھت٪واحض٪رک٪دای٪ےہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪زندکی٪ہی٪اکی٪انونلب٪اعمیف٪رجؾ٪ےہ٪سج٪یک٪اپداش ٪ںیم٪ولگ٪رادنہ912٪اور٪‬ ‫المتم٪زدہ٪وہ٪رک٪منہج٪ںیم٪ڈاؽ٪دےی٪اجںیئ٪ےگ۔‬‫ہی ٪رشک ٪ایکےہ؟ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک ٪اسھت ٪یسک ٪وک ٪اہٰل ٪انبای ٪اج ےئ ٪وت ٪رقآؿ ٪اینپ ٪احالطح ٪ںیم ٪اُےس ٪رشک ٪ےس ٪ریبعت ٪رکات٪‬‫ےہ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪ہی٪ںیہ٪ہک٪یسک٪وک٪دخا٪یک٪ذات٪ےس٪ای٪دخا٪وک٪ ُاس٪یک٪ذات٪ےس٪اھجمس٪اج ےئ٪ای٪قلخ٪ںیم٪ای٪ولخمونت٪یک٪‬‫دتریب٪اومر022ںیم٪یسک٪اک٪وکیئ٪ہصح٪امان٪اج ےئ٪اور٪اِس٪رطح٪یسک٪ہن٪یسک٪درےج٪ںیم٪اُےس٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪مہ٪رس٪انب٪دای٪اج ےئ۔‬ ‫٪‬‫یلہپ٪وصرت٪یک٪اثمؽ٪دیسان٪حیسم،٪دیسہ٪رممی٪اور٪رفوتشں٪ےک٪ابرے٪ںیم٪اسیعویئں٪اور٪رشمنیک٪رعب٪ےک٪اقعدئ٪ںیہ۔٪‬ ‫وصویفں٪اک٪دیقعہ٪ودحت٪اولوجد٪122یھب٪اِیس٪ےک٪لیبق222ےس٪ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫ب‬ ‫612٪تلیضف٪یک٪عمج،٪یکین،٪وخیب‬ ‫712٪رذہلی٪یک٪عمج،٪ایٹھگ٪لمع،او اھ٪نپ،٪ربایئ‬ ‫812٪وسراخ،٪دراڑ‬ ‫912٪داکتھرے٪وہ ےئ‬ ‫022٪اعمالمت٪یک٪دتریب٪رکان‬ ‫122٪ووجد٪اک٪اکی٪وہان‬ ‫قِس‬ ‫222٪ م،٪ونع٪‬
  • ‫‪42 | P a g e‬‬‫دورسی ٪وصرت ٪یک ٪اثمؽ ٪دنہووں ٪ںیم ٪ربامہ322، ٪وونش422، ٪ویش522 ٪اور ٪املسمونں ٪ںیم ٪وغث622، ٪بطق722،٪‬‫ادباؽ822،٪داات٪922اور٪رغبی٪وناز032٪یسیج٪وتیصخشں٪اک٪دیقعہ٪ےہ۔٪ارواح٪ہثیبخ132،٪وجنؾ٪و٪وکابک٪اور٪ایشنیط٪ےک٪‬ ‫رصتافت232وک٪یھب٪اِیس٪ےک٪ذلی٪ںیم٪انھجمس٪اچےیہ۔‬ ‫٪‬ ‫اِس٪ےک٪العوہ٪وج٪ااکحؾ٪اِس٪ابب٪ںیم٪آ ےئ٪ںیہ،٪اُؿ٪یک٪الیصفتت٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬‫الہپ٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪بج٪اہلل٪ےک٪وسا٪وکیئ٪اہٰل٪ںیہن٪وت٪رھپ٪ابعدت٪یھب٪اُیس٪یک٪وہین٪اچےیہ۔٪اِس٪ابعدت٪ےک٪ابرے٪ںیم٪‬‫مہ ٪اِس ٪ےس ٪ےلہپ ٪ایبؿ ٪رک ٪ےکچ ٪ںیہ ٪ہک ٪اِس ٪یک ٪تقیقح ٪وضخع332 ٪اور ٪ذتلل432 ٪ےہ ٪سج ٪اک ٪اونیل ٪وہظر ٪رپشتس ٪یک٪‬‫وصرت ٪ںیم ٪وہات ٪ےہ۔ ٪رھپ ٪ااسنؿ ٪ےک ٪یلمع ٪ووجد ٪یک ٪راعتی ٪ےس ٪یہی ٪رپشتس ٪ااطتع ٪وک ٪اشلم ٪وہ ٪اجیت ٪ےہ۔ ٪یلہپ٪‬‫وصرت٪ےک٪اظمرہ٪حیبست٪و٪دیمحت532،٪داع٪و٪انماجت632،٪روکع٪و٪وجسد، ٪ورر732،٪اینز832،٪رقابین٪اور٪ااکتعػ٪ںیہ۔٪‬ ‫322٪ربامہ٪وہ٪ذات٪ےہ٪سج٪ےن٪اکانئت٪وک٪قیلخت٪ایک٪ےہ۔(دنہو٪ذمبہ٪ںیم)‬ ‫422وونش٪وہ٪ذات٪ےہ٪وج٪ولخمؼ٪یک٪افحتظ٪رکیت٪اور٪اس٪یک٪رپورش٪رکیت٪ےہ۔(دنہو٪ذمبہ٪ںیم)‬ ‫ِ‬ ‫522شؤ٪وہ٪ذات٪ےہ٪وج٪ولخمؼ٪وک٪زدنیگ٪اور٪ومت٪دےنی٪وایل٪ےہ۔(دنہو٪ذمبہ٪ںیم)‬ ‫622وغث٪ےس٪وہ٪ذات٪رماد٪وہیت٪ےہ٪وج٪اےنپ٪امےنن٪واولں٪یک٪اموفؼ٪اش ترت٪دمد٪رکیت٪ےہ۔(وصتػ٪ںیم)‬ ‫722بطق٪ےس٪وہ٪یتسہ٪رماد٪ےہ٪سج٪رپ٪داین٪ےک٪اسرے٪اظنؾ٪اک٪دار٪و٪دمار٪وہات٪ےہ۔(وصتػ٪ںیم)‬‫822 ادبا ؽ٪ےس٪اصنیحل٪یک٪وہ٪امجتع٪رماد٪ےہ٪نج٪ےس٪ہی٪داین٪یھبک٪یھب٪اخیل٪ںیہن٪وہیت٪اؿ٪یک٪دعتاد٪ًالقتسم٪اچسیل٪رىتہ٪ےہ،٪ارگ٪اؿ٪ںیم٪ےس٪وکیئ٪وافت٪اپ٪‬‫اج ےئ٪وت٪وفراً٪اس٪یک٪ہگج٪دورسے٪یک٪رقتری٪وہ٪اجیت٪ےہ۔٪ہی٪وہ٪ولگ٪ںیہ٪نج٪یک٪وہج٪ےس٪داین٪ونمئ٪ےہ،٪ایھن٪یک٪وہج٪ےس٪ابرش٪وہیت٪ینعی٪ولوگں٪وک٪رزؼ٪دای٪‬ ‫اجات،٪دونمشں٪ےک٪الخػ٪اُؿ٪یک٪دمد٪یک٪اجیت٪اور٪ایھن٪یک٪وہج٪ےس٪اُؿ٪ےس٪ذعاب٪اٹہای٪اجات٪ےہ.‬ ‫922داات٪ےس٪وہ٪یتسہ٪رماد٪ےہ٪وج٪اطع٪رکےن٪وایل٪اور٪رزؼ٪دےنی٪وایل٪ےہ۔(وصتػ٪ںیم)‬ ‫032رغبی٪وناز٪ےس٪وہ٪یتسہ٪رماد٪ےہ٪سج٪یک٪وصختیص٪رغاب٪وک٪ونازان٪ےہ۔(وصتػ٪ںیم)‬ ‫132اطیشین٪روںیح‬ ‫232اکررفامیئ‬ ‫332اعزجی‬ ‫432یتسپ‬ ‫532دمح٪رکان‬ ‫632٪وہ٪داع٪سج٪ےس٪لصت٪ےلہپ٪دخا٪یک٪انث٪یک٪اج ےئ.‬
  • ‫‪43 | P a g e‬‬‫دورسی٪وصرت٪ںیم٪آدیم٪یسک٪ےک٪ےیل٪دخایئ٪اایتخرات٪اماتن٪اور٪لقتسم٪ابذلات932٪اشرع٪042و٪احمک٪یک٪تیثیح٪ےس٪‬‫اُس٪ےک٪مکح٪رپ٪رسمیلست٪مخ٪رکات٪ےہ۔٪اہلل،٪رپورداگر٪اعمل٪اک٪ہلصیف٪ےہ٪ہک٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪وکیئ٪زیچ٪یھب٪اُس٪ےک٪وسا٪یسک٪اور٪‬‫ےک ٪ےیل ٪ںیہن ٪وہ ٪یتکس۔ ٪ذٰہلا ٪وکیئ ٪صخش ٪ارگ ٪یسک ٪یک ٪حیبست ٪و ٪دیمحت ٪رکات ٪ےہ ٪ای ٪اُس ٪ےس ٪داعو ٪انماجت ٪رکات ٪ےہ ٪ای ٪اُس ٪ےک٪‬‫ےیل ٪روکع ٪و ٪وجسد ٪رکات ٪ےہ ٪ای ٪ ُاس ٪ےک ٪وضحر ٪ںیم ٪ورر، ٪اینز ٪ای ٪رقابین ٪شیپ ٪رکات ٪ےہ ٪ای ٪ ُاس ٪ےک ٪ےیل ٪ااکتعػ ٪رکات ٪ےہ ٪ای٪‬‫دخایئ٪اایتخرات٪امؿ٪رک٪ ُاس٪یک٪ااطتع٪رکات٪ےہ٪وت٪اِس٪ےک٪ینعم٪ہی٪ںیہ٪ہک٪اُس٪ےن٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪اِس٪ےلصیف٪وک٪امےنن٪ےس٪‬ ‫ااکنر٪رک٪دای٪ےہ۔‬‫دورسا٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪وادلنی٪ےس٪نسح٪ولسک٪ایک٪اج ےئ۔٪اِس٪یک٪میلعت٪امتؾ٪ااہلیم٪احصفئ٪ںیم٪دی٪یئگ٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪‬‫ہبش٪ںیہن٪ہک٪ااسنونں٪ںیم٪بس٪ےس٪دقمؾ٪قح٪وادلنی٪اک٪ےہ۔٪انچہچن٪اہلل٪یک٪ابعدت٪ےک٪دعب٪بس٪ےس٪ےلہپ٪اِیس٪وک٪ادا٪‬‫رکےن ٪اک ٪مکح ٪دای ٪ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وہج ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪ااسنؿ ٪ےک ٪وادلنی ٪یہ ٪اُس ٪ےک ٪ووجد ٪ںیم ٪آےن ٪اور ٪رپورش ٪اپےن ٪اک ٪ذرہعی٪‬‫ےتنب٪ںیہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪تحیصن ٪امں٪اور٪ابپ،٪دوونں٪ےک٪ابرے ٪ںیم٪ہی٪ےہ٪ہک٪اےنپ٪رپورداگر ٪ےک٪دعب٪ااسنؿ٪وک٪بس٪‬‫ےس ٪ڑبھ ٪رک ٪اُیھن ٪اک ٪رکش ٪زگار ٪وہان ٪اچےیہ۔ ٪ہی ٪رکش ٪ضحم ٪زابؿ ٪ےس ٪ادا ٪ںیہن ٪وہات۔ ٪اِس ٪ےک ٪دنچ ٪الزیم ٪اقتےض ٪ںیہ ٪وج٪‬ ‫رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہ ےئ٪ںیہ۔٪‬‫یلہپ ٪ابت ٪ہی ٪رفامیئ ٪ےہ ٪ہک ٪اےنپ ٪وادلنی ٪ےک ٪اسھت ٪آدیم ٪وک ٪اِس ٪رطح ٪شیپ ٪آان ٪اچےیہ ٪ہک ٪وہ ٪اظرہ ٪و ٪ابنط ٪ںیم ٪ ُاؿ ٪یک٪‬‫زعت٪رکے،٪ ُاؿ٪ےک٪الخػ٪اےنپ٪دؽ٪ںیم٪وکیئ٪ےب٪زاری٪ہن٪دیپا٪وہےن٪دے، ُاؿ٪ےک٪اسےنم٪وس ےئ٪ادب142٪اک٪وکیئ٪‬ ‫732تنم،٪٪اےنپ٪اورپ٪وکیئ٪زیچ٪وابج٪رکان‬ ‫832 ورر‬ ‫932 اینپ٪ذات٪یہ٪ںیم٪لقتسم٪‬ ‫042 رشتعی٪دےنی٪واال‬ ‫142 ےب٪ادیب‬
  • ‫‪44 | P a g e‬‬‫ہملک٪زابؿ٪ےس٪ہن٪اکنآ ،٪ہکلب٪رنیم،٪تبحم،٪رشاتف٪اور٪اعسدت٪دنمی٪242اک٪اولسب٪اایتخر٪رکے۔٪اُؿ٪یک٪ابت٪امےن٪‬ ‫اور٪ڑباھےپ٪یک٪انوتاوینں٪ںیم٪اُؿ٪یک٪دؽ٪داری٪اور٪ یلس٪رکات٪رےہ۔‬‫دورسی ٪ابت ٪ہی ٪رفامیئ ٪ےہ ٪ہک ٪وادلنی ٪ےک ٪اسےنم ٪ااطتع ٪و ٪رفامں ٪ربداری ٪ےک ٪ابزو ٪رہ ٪احؽ ٪ںیم ٪ےکھج ٪رںیہ ٪اور ٪ہی٪‬‫ااطتع٪و٪رفامں٪ربداری٪امتؾ٪رت٪رہموتبحم٪اور٪رتمح٪و٪تقفش٪ےک٪ذجےب٪ےس٪وہین٪اچےیہ۔٪وادلنی٪سج٪رطح٪ےچب٪وک٪‬‫رپدنوں٪یک٪رطح٪اےنپ٪ابزؤوں٪ںیم٪ہاپچ٪رک٪رےتھک٪ںیہ،٪ںوچں٪وک٪یھب٪اچےیہ٪ہک٪اُؿ٪ےک٪ڑباھےپ٪ںیم٪اِیس٪رطح٪اُؿ٪وک٪اینپ٪‬‫تبحم ٪و ٪ااطتع ٪ےک ٪ابزؤوں ٪ںیم ٪ہاپچ ٪رک ٪رںیھک۔ ٪اِس ٪ےیل ٪ہک ٪وادلنی ٪یک ٪تقفش ٪اک ٪قح ٪ارگ ٪ھچک ٪ادا ٪وہ ٪اتکس ٪ےہ ٪وت ٪اِیس٪‬ ‫ذجےب٪ےس٪وہ٪اتکس٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪ریغب٪ہی٪قح٪ادا٪رکان٪یسک٪صخش٪ےک٪ےیل٪نکمم٪ںیہن٪ےہ۔‬‫رسیتی٪ابت٪ہی٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪اِس٪ےک٪اسھت٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪ربارب٪داع٪یک٪اج ےئ٪ہک٪رپورداگر٪سج٪رطح٪اُوھنں٪ےن٪تقفش٪‬‫و ٪تبحم ٪ےک ٪اسھت ٪نپچب ٪ںیم ٪ںیمہ ٪اپال ٪ےہ، ٪اُیس ٪رطح ٪اب ٪ڑباھےپ ٪ںیم ٪آپ ٪اُؿ ٪رپ ٪اینپ ٪رتمح ٪انزؽ ٪رفامںیئ۔ ٪ہی ٪داع٪‬‫وادلنی٪اک٪قح٪ےہ٪اور٪اُس٪قح ٪یک٪ایدداہین٪یھب٪وج٪وادلنی٪ےس ٪قلعتم٪اوالد٪رپ٪اعدئ٪وہات٪ےہ۔٪رھپ٪ہی٪اُس٪ذجہبب٪تبحم٪یک٪‬ ‫رحمک٪یھب٪ےہ٪سج٪اک٪اطمہبل٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪وادلنی٪ےس٪نسح٪ولسک٪ےک٪اعمےلم٪ںیم٪ایک٪ےہ۔‬‫وادلنی ٪ےک ٪العوہ ٪وج ٪اقلعتت ٪اِس ٪داین ٪ںیم ٪دیپا ٪وہہ ٪ںیہ، ٪اُؿ ٪ںیم ٪یھب ٪آدیم ٪اک ٪روہی ٪درہج ٪دبرہج ٪یہی ٪وہان ٪اچےیہ۔٪‬‫انچہچن٪ازعہ٪342و٪ارقاب442،٪اتییمٰ542و٪اسمنیک،٪زپوویسں،٪اسمرفوں٪اور٪زری٪دوتسں642ےک٪ابرے٪ںیم٪یھب٪اہلل٪اعتٰیل٪‬ ‫٪‬ ‫٪‬ ‫ےن٪ولوگں٪وک٪اِیس٪ابت٪یک٪تحیصن٪رفامیئ٪ےہ۔‬‫رسیتا٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪اہلل٪یک٪راہ٪ںیم٪اافنؼ٪ایک٪اج ےئ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪ہی٪ںیہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪وج٪ںیتمعن٪ااسنؿ٪وک٪یشخب٪ںیہ،٪‬‫وہ ٪سج ٪رطح ٪اُںیھن ٪اینپ ٪ذات ٪رپ ٪رخچ ٪رکات ٪ےہ، ٪اُیس ٪رطح ٪اینپ ٪ذایت ٪اور ٪اکروابری ٪رضورںیت ٪وپری ٪رک ٪ےنیل ٪ےک ٪دعب٪‬ ‫242 رفامربنداری‬ ‫342 زعزی٪یک٪عمج‬ ‫442 رقبی٪یک٪عمج،٪رہتش٪دار‬ ‫542 میتی٪یک٪عمج‬ ‫642 اموتحتں‬
  • ‫‪45 | P a g e‬‬‫اُںیھن ٪دورسے ٪اانبے ٪ونع٪742رپ ٪یھب ٪رخچ٪رکے۔ ٪رقآؿ ٪ےس٪ولعمؾ ٪وہات ٪ےہ ٪ہک ٪داین٪ںیم ٪اہلل٪اک ٪دنبہ ٪نب٪رک ٪رےنہ٪‬‫ےک٪ےیل٪دو٪زیچوں٪یک٪رضورت٪ےہ: اکی٪ہی٪ہک٪اخقل٪ےک٪اسھت٪ااسنؿ٪اک٪قلعت٪ کیٹ٪ کیٹ٪ونمئ٪وہ٪اج ےئ۔٪دورسی٪ہی٪‬‫ہک ٪ولخمؼ ٪ےک ٪اسھت ٪وہ ٪حیحص ٪رطےقی ٪رپ ٪ڑج ٪اج ےئ۔ ٪یلہپ ٪زیچ ٪امنز ٪ےس ٪احلص ٪وہیت ٪ےہ ٪وج ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک ٪اسھت ٪تبحم ٪اک٪‬‫اونیل٪رہظم٪ےہ٪اور٪دورسی٪اافنؼ٪ےس٪وج٪ ُاس٪یک٪ولخمؼ٪ےک٪اسھت٪تبحم٪اک٪اونیل٪رہظم٪ےہ۔٪رھپ٪اِس٪اک٪ہلص٪یھب٪دخا٪یک٪‬‫تبحم ٪یہ ٪ےہ ٪۔ ٪اِس ٪ےیل ٪ہک ٪ااسنؿ ٪وج ٪ھچک ٪رخچ ٪رکات ٪ےہ، ٪اُےس ٪درتقیقح ٪آامسؿ ٪رپ ٪عمج ٪رکات ٪ےہ ٪اور ٪دیسان ٪حیسم ٪ہیلع٪‬ ‫االسلؾ٪ےک٪اافلظ٪ںیم،٪اُس٪اک٪دؽ٪یھب٪اِس٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪وںیہ٪اگل٪راتہ٪ےہ۔‬‫ہی ٪اافنؼ ٪ازعہ ٪و ٪ارقاب ٪اور ٪اتییم ٪و ٪اسمنیک ٪اک ٪قح ٪ےہ ٪ےسج ٪ادا ٪رکان ٪رضوری ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ںیم ٪وکاتیہ ٪آدیم ٪وک ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک٪‬ ‫ٰ‬‫زندکی ٪بصغ ٪وقحؼ ٪اک ٪رجمؾ ٪انبیتکس ٪ےہ۔ ٪انچہچن ٪رقآؿ ٪ےن ٪ہی ٪ابت ٪اکی ٪ہگج ٪اصػ ٪واحض ٪رک ٪دی ٪ےہ ٪ہک ٪اِؿ ٪وقحؼ٪‬‫ےس٪ےب٪رپوا٪وہ٪رک٪ارگ٪وکیئ٪صخش٪امؽ٪و٪دوتل٪عمج٪رکات٪ےہ٪وت٪ہی٪زنک842٪ےہ٪اور٪اِس٪یک٪زسا٪منہج٪یک٪آگ٪ےہ٪سج٪ےس٪‬ ‫رہ٪دنبہ٪ومنم٪وک٪اےنپ٪رپورداگر٪یک٪انپہ٪امینگن٪اچےیہ۔‬ ‫ب‬‫اِس ٪اافنؼ ٪یک ٪وتقیف ٪ ُایھن ٪ولوگں ٪وک ٪یتلم ٪ےہ ٪وج ٪اےنپ ٪ارخااجت ٪ںیم ٪ادتعاؽ ٪اک ٪روہی ٪اایتخر ٪رکہ ٪اور ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪وج ٪رزؼ٪‬‫اُںیھن ٪اطع ٪رفامہ ٪ںیہ، ٪اُس ٪وک ٪اینپ ٪یسک ٪دتریب وتمکح ٪اک ٪ںیہن، ٪ہکلب ٪اہلل ٪یک ٪انعتی ٪اک ٪ہجیتن ٪ےتھجمس ٪ںیہ۔٪انچہچن ٪دو ٪ابںیت٪‬ ‫زمدی٪رفامیئ٪ںیہ:‬‫اکی٪ہی٪ہک٪امؽ٪وک٪ا للے٪ےللت٪اڑاان٪اجزئ٪ںیہن٪ےہ۔٪ہی٪اہلل٪یک٪تمعن٪ےہ٪اور٪اِس٪ےک٪ابرے٪ںیم٪حیحص٪روہی٪ہی٪ےہ٪ہک٪آدیم٪‬‫ادتعاؽ٪اور٪افکتی٪اعشری٪ےک٪اسھت٪اینپ٪اجزئ٪رضوروتں٪رپ٪رخچ٪رکے٪اور٪وج٪ھچک٪اچب ےئ،٪اُےس٪قح٪داروں٪یک٪اامتن٪‬‫ےھجمس٪اور٪اِس٪اامتن٪وک٪اہنتی٪اایط٪ےک٪اسھت٪ادا٪رکے۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪وج٪صخش٪اینپ٪رضوروتں٪ےک٪اعمےلم٪‬‫ںیم٪ادتعاؽ٪اور٪وتازؿ٪اک٪روہی٪اایتخر٪ںیہن٪رکات،٪اُےس٪اےنپ٪یہ٪وشؼ٪وپرے٪رکےن٪ےس٪رفتص٪ںیہن٪یتلم٪ہک٪دورسوں٪‬‫ےک٪وقحؼ٪ادا٪رک٪اپ ےئ۔٪رفامای٪ہک٪وج٪ولگ٪اانپ٪امؽ٪اِس٪رطح٪اڑاہ ٪ںیہ،٪وہ٪اطیشؿ٪ےک٪اھبیئ٪ںیہ٪اور٪اطیشؿ٪اےنپ٪رب٪‬‫اک٪ڑبا٪یہ٪انرکشاےہ۔٪وہ٪اُںیھن٪ورالغ٪رک٪اینپ٪راہ٪رپ٪اگل٪اتیل٪ےہ٪اور٪اُؿ٪ےس٪اُؿ٪اکومں٪رپ٪رخچ٪رکاات٪ےہ٪نج٪ےس٪وہ٪دخا٪یک٪‬‫وخونشدی٪احلص٪رکےن٪ےک٪اجبے٪اُس٪یک٪انرایض٪آ ٪رک٪ولےتٹ٪ںیہ۔٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪حیحص٪ہطقنب٪ادتعاؽ٪یک٪واضتح٪‬ ‫742ا٪ ینپ٪ونع٪ےکدورسے٪ولوگں٪،٪اوالد٪آدؾ‬ ‫842 (ونممع)زخاہن‬
  • ‫‪46 | P a g e‬‬‫اِس ٪رطح ٪یک ٪ےہ ٪ہک ٪آدیم ٪ہن ٪اےنپ ٪اہھت ٪ابلکل ٪ابدنھ ٪آ ٪اور ٪ہن ٪ابلکل ٪ےلھک ٪یہ ٪اوچڑ ٪دے ٪ہک ٪رضورت ٪ےک ٪وتق٪‬‫درامدنہ942اور٪المتم٪زدہ٪وہ٪رک٪اھٹیب٪رےہ،٪ہکلب٪ادتعاؽ٪ےک٪اسھت٪رخچ٪رکے٪اور٪ہشیمہ٪ھچک٪اچب٪رک٪رےھک٪اتہک٪اےنپ٪اور٪‬ ‫٪‬ ‫دورسوں٪ےک٪وقحؼ٪ربوتق٪ادا٪رک٪ےکس۔‬‫دورسی٪ہی٪ہک٪رزؼ٪یک٪یگنت٪اور٪اشکدیگ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪تمکح٪اور٪تیشم٪ےک٪تحت٪ےہ۔٪ااسنؿ٪یک٪ذہم٪داری٪رصػ٪ہی٪ےہ٪‬‫ہک٪وہ٪وپری٪تنحم٪ےک٪اسھت٪اِس٪ےک٪ابابب٪دیپا٪رکے۔٪وج٪ولگ٪اِس٪تقیقح٪وک٪ںیہن٪ےتھجمس،٪وہ٪دورسوں٪رپ٪رخچ٪رکان٪وت٪‬‫اگل٪راہ،٪ابراہ٪اےسی٪گنس٪دؽ٪وہ٪اجہ ٪ںیہ٪ہک٪گنت٪دیتس٪ےک٪ادنےشی٪ےس٪اینپ٪اوالد٪کت٪وک٪لتق٪رک٪دےتی٪ںیہ۔٪اِس٪ںیم٪اخص٪‬‫وطر ٪رپ ٪رعب ٪اجتیلہ ٪ںیم ٪ڑلویکں ٪وک ٪زدنہ ٪دروگر ٪رک ٪دےنی ٪یک ٪اُس٪گنس ٪دالہن ٪رمس ٪یک ٪رطػ ٪ااشرہ ٪ےہ ٪سج ٪یک ٪ڑبی ٪وہج٪‬‫یہی٪یھت٪ہک٪وہ٪ےتھجمس٪ےھت٪ہک٪وعرت٪وچہکن٪وکیئ٪امکؤ٪رفد٪ںیہن٪ےہ،٪اِس٪ےیل٪اُس٪یک٪رپورش٪اک٪وبھج٪ویکں٪ااھٹای٪اج ےئ۔٪رفامای٪‬‫ےہ٪ہک٪اُںیھن٪لتق٪ہن٪رکو،٪اُؿ٪وک٪یھب٪مہ٪یہ٪رزؼ٪دےتی٪ںیہ٪اور٪ںیھمت٪یھب٪اور٪نئمطم٪روہ٪ہک٪اہلل٪اےنپ٪دنبوں٪یک٪رہ٪احتل٪‬ ‫رپ٪ارگاؿ٪اور٪اُؿ٪اک٪ابہگنؿ٪ےہ۔٪وہ٪اُؿ٪ےس٪ےب٪ربخ٪ںیہن٪ےہ۔‬‫وچاھت٪مکح٪ہی ٪ےہ٪ہک٪وکیئ٪صخش٪زان ٪ےک٪رقبی٪ہن٪اج ےئ۔٪اِس ٪یک٪وہج ٪ہی٪ایبؿ٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪ہی ٪یلھک٪ےب ٪ایحیئ٪اور٪اہنتی٪ربا٪‬‫رطہقی٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪ہی٪ںیہ٪ہک٪اِس٪ےک٪ربایئ٪اور٪ےب٪ایحیئ٪وہےن٪رپ٪یسک٪دلیل٪و٪تجح٪یک٪رضورت٪ںیہن٪ےہ۔٪ااسنؿ٪‬‫یک ٪رطفت ٪اِےس ٪ہشیمہ ٪ےس ٪اکی ٪ڑبا ٪انگہ ٪اور ٪اکی ٪نیگنس ٪رجؾ ٪یتھجمس ٪ریہ ٪ےہ ٪اور ٪بج ٪کت ٪وہ ٪ابلکل ٪خسم ٪ہن ٪وہ ٪اج ےئ، ٪اِیس٪‬‫رطح٪یتھجمس٪رےہ٪یگ۔٪ااسنؿ٪ےس٪قلعتم٪ہی٪تقیقح٪ابلکل٪انونلب٪رتددی٪ےہ٪ہک٪اخدناؿ٪اک٪ادارہ٪اُس٪ےک٪ےیل٪وہا٪اور٪اپین٪یک٪‬‫رطح٪اکی٪انزگری٪رضورت٪ےہ۔٪ہی٪ادارہ٪حیحص٪رطفی٪ذجابت٪ےک٪اسھت٪رصػ٪ ُایس٪وصرت٪ںیم٪ونمئ٪وہات٪اور٪ونمئ٪رہ٪اتکس٪‬‫ےہ،٪بج٪زونیج٪اک٪ابىمہ٪قلعت٪لقتسم٪رافتق٪اک٪وہ۔٪ہی٪زیچ٪ارگ٪وقفمد٪وہ٪اج ےئ٪وت٪اِس٪ےس٪رطفی٪اور٪رواحین٪ذجابت٪ےس٪‬ ‫رحموؾ٪اجونروں٪اک٪اکی٪ہلگ٪وت٪ووجد٪ںیم٪آاتکس٪ےہ،٪وکیئ٪اصحل٪اعمرشہ٪اور٪اصحل٪دمتؿ٪ووجد٪ذپری٪ںیہن٪وہ٪اتکس۔‬‫اِس٪لعف٪یک٪یہی٪انشتع٪ےہ٪سج٪یک٪انب٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪رصػ٪اینت٪ابت٪ںیہن٪یہک٪ہک٪زان٪ہن٪رکو،٪ہکلب٪رفامای٪ےہ٪ہک٪زان٪ےک٪‬‫رقبی ٪یھب ٪ہن ٪اجؤ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ینعم ٪ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪ایسی ٪امتؾ ٪ابوتں ٪ےس ٪دور ٪روہوج ٪زان ٪یک ٪رحمک، ٪ ُاس ٪یک ٪رتبیغ ٪دےنی ٪وایل ٪اور٪‬ ‫942 تبیصم٪زدہ‬
  • ‫‪47 | P a g e‬‬‫ُاس ٪ےک ٪رقبی ٪آ ٪اجےن ٪وایل ٪وہں۔ ٪رمدوزؿ ٪ےک ٪االتخط052٪ےک ٪وج ٪آداب ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ایبؿ ٪وہ ےئ ٪ںیہ، ٪وہ ٪ااسنؿ ٪وک٪‬‫اِیس ٪رطح ٪یک ٪زیچوں ٪ےس ٪اچبےن ٪ےک ٪ےیل ٪رقمر ٪ےیک ٪ےئگ ٪ںیہ۔ ٪ ُاؿ ٪اک ٪الخہص ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪رمداور ٪وعرںیت، ٪دوونں ٪اےنپ٪‬‫امسجین٪اور٪ایسفنیت٪اقتوضں٪ےک٪احلظ٪ےس ٪اینپ٪اگنوہں٪وک٪زایدہ٪ےس٪زایدہ٪اچب٪رک٪اور٪اےنپ٪مسج٪ںیم٪ادنےشی٪یک٪ںوہگں٪وک٪زایدہ٪‬‫ےس٪زایدہ٪ڈاھپن٪رک٪رںیھک٪اور٪وکیئ٪ایسی٪ابت٪ہن٪رکںی٪وج٪اکی٪دورسے٪ےک٪یفنص٪ذجابت152وک٪رباہتخیگن٪252رکےن٪وایل٪‬ ‫٪‬‫وہ۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪اطیشؿ٪بج٪یسک٪اعمرشے٪ںیم٪زان٪وک٪اعؾ٪رکان٪اچاتہ٪ےہ٪وت٪اینپ٪اتتخ352٪یک٪ادتبا٪ابومعلؾ٪اِیھن٪‬‫زیچوں٪ےس٪رکات٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪آدؾ٪و٪وحا٪رپ٪یھب٪وہ٪اِیس٪راےتس٪ےس٪ہلمح٪آور٪وہا٪اھت۔اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪‬ ‫زان٪اک٪رچاچ٪رکےن٪اور٪اِس٪ےک٪ےیل٪رتابیغت٪دیپا٪رکےن٪یک٪وکشش٪وک٪اِیس٪انب٪رپ٪اکی٪ڑبا٪رجؾ٪رقار٪دای٪ےہ۔‬‫اپوچناں٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪وکیئ٪صخش٪یسک٪وک٪لتق٪ہن٪رکے۔٪ذمبہ٪و٪االخؼ٪یک٪رو٪ےس٪ااسنین٪اجؿ٪وک٪وج٪رحتم٪ہشیمہ٪ےس٪‬‫احلص٪ریہ٪ےہ،٪ہی٪اُیس٪اک٪ایبؿ٪ےہ۔٪رقآؿ٪ےن٪اتبای٪ےہ٪ہک٪اِس٪ےک٪ابرے٪ںیم٪یہی٪اتدیک٪اِس٪ےس٪ےلہپ٪ینب٪ارسالیئ٪وک٪‬ ‫یک٪یئگ٪یھت٪اور٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ہی٪ابت٪اُؿ٪رپ٪ھکل٪دی٪یھت٪ہک٪اکی٪ااسنؿ٪اک٪لتق٪درتقیقح٪وپری٪ااسنتین٪اک٪لتق٪ےہ۔٪‬‫اِس ٪ےک ٪اسھت ٪ہی ٪ابت ٪یھب ٪رقآؿ ٪ےن ٪واحض ٪رک ٪دی ٪ےہ ٪ہک ٪اِس ٪رجؾ ٪ےک ٪رمنیبکت452٪اک ٪اعمہلم ٪رصػ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک٪‬‫اسھت٪ںیہن٪ےہ،٪وتقمؽ٪ےک٪اوایل٪ےک٪اسھت٪یھب٪ےہ٪اور٪اُؿ٪وک٪اہلل٪ےن٪وپرا٪اایتخر٪دے٪دای٪ےہ،٪ذٰہلا٪داین٪یک٪وکیئ٪دعاتل٪‬‫ُاؿ ٪یک ٪رمیض ٪ےک ٪ریغب ٪ونلت ٪وک ٪وکیئ ٪راعتی ٪ںیہن ٪دے ٪یتکس۔ ٪اُس ٪یک ٪ذہم ٪داری ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪ارگ ٪اصقص ٪552رپ ٪ارصار٪‬ ‫رکںی٪وت٪اُؿ٪یک٪دمد٪رکے٪اور٪وج٪ھچک٪وہ٪اچںیہ،٪اُےس٪وپری٪وقت٪ےک٪اسھت٪اور٪ کیٹ٪ کیٹ٪انذف٪رک٪دے۔‬ ‫052لیم٪وجؽ‬ ‫152ىسنج٪ذجابت‬ ‫252ااھبران‬ ‫352 ہلمح‬ ‫452 رمبکت٪یک٪عمج،٪(یسک٪لعف٪اک)رکےن٪واال‬ ‫552٪دبہل،٪لتق٪اک٪دبہل‬
  • ‫‪48 | P a g e‬‬‫اٹھچ٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪میتی٪ےک٪امؽ٪ںیم٪وکیئ٪اناجزئ٪رصتػ٪ہن٪ایک٪اج ےئ۔٪اِس٪مکح٪ےک٪اافلظ٪ویہ٪ںیہ٪وج٪اورپ٪زان٪ےس٪روےنک٪ےک٪‬‫ےیل٪آ ےئ٪ںیہ۔٪ینعی٪میتی٪یک٪وبہبد652٪اور٪رتہبی٪ےک٪ارادے٪ےک٪وسا٪ ُاس٪ےک٪امؽ٪ےک٪رقبی٪یھب٪ہن٪اجؤ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪‬‫ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪میتی ٪ےک ٪امؽ ٪ںیم ٪رصػ ٪ویہ ٪رصتػ ٪اجزئ ٪ےہ ٪وج ٪ ُاس ٪یک ٪افحتظ ٪اور ٪وشنوامن ٪یک ٪رغض ٪ےس ٪ایک ٪اج ےئ ٪اور ٪ ُایس٪‬ ‫وتق٪کت٪ایک٪اج ےئ،٪بج٪کت٪میتی٪نس٪ردش752 وک٪چنہپ٪رک٪اےنپ٪امؽ٪یک٪ذہم٪داری٪وخد٪اھبنسےنل٪ےک٪ونلب٪ںیہن٪وہ٪اجات۔‬ ‫٪‬‫اسوتاں٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪وج٪دہع ٪یھب٪ایک٪اج ےئ،٪اُےس٪رہ٪احؽ٪ںیم ٪وپرا٪ایک٪اج ےئ۔٪رفامای٪ےہ٪ہک ٪اِس ٪ےک٪ابرے٪ںیم٪وپ اھ٪‬‫اج ےئ٪اگ۔٪رقآؿ٪ےک٪ضعب٪دورسے٪اقمامت٪رپ٪یھب٪ہی٪مکح٪اِیس٪اتدیک٪ےک٪اسھت٪آای٪ےہ۔٪اہجد٪و٪اتقؽ٪ےک٪ومعق٪رپ٪یھب٪‬‫وج٪بس٪ےس٪امہ٪دہاتی٪رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہیئ٪ےہ،٪وہ٪یہی٪دہع٪یک٪اپدنبی٪ےہ٪۔روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪اور٪آپ٪‬‫ےک ٪اسویھتں ٪وک٪اکی ٪ہگج ٪رشمنیک ٪رعب ٪ےک ٪اسھت ٪امتؾ ٪اعمدہات ٪متخ ٪رکےک٪آرخی ٪ادقاؾ ٪اک ٪مکح ٪دای ٪ایگ ٪ےہ، ٪نکیل٪‬‫اینت ٪ابت ٪اُس ٪ںیم ٪یھب ٪واحض ٪رک ٪دی ٪یئگ ٪ےہ ٪ہک ٪وکیئ ٪اعمدہہ ٪ارگ ٪وتق ٪یک ٪دیق ٪ےک ٪اسھت ٪ایک ٪ایگ ٪ےہ ٪وت ٪اُس ٪یک ٪دمت ٪الزًام٪‬‫وپری٪یک٪اج ےئ٪یگ۔٪اکی٪دورسی٪ہگج٪زمدی٪واضتح٪یک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪وکیئ٪اعمدہ852وقؾ٪ارگ٪املسمونں٪رپ٪ملظ٪یھب٪رک٪ریہ٪‬ ‫٪‬ ‫وہ٪وت٪اعمدہے٪یک٪الخػ٪ورزی٪رک٪ےک٪اُؿ٪یک٪دمد٪ںیہن٪یک٪اج٪یتکس۔‬‫آوھٹاں ٪مکح ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪انپ ٪وتؽ ٪ںیم ٪ىمک ٪ىشیب ٪ہن ٪یک ٪اج ےئ۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪اک ٪اراشد ٪ےہ ٪ہک ٪زنیم ٪و ٪آامسؿ ٪وک ٪اُس ٪ےن ٪اکی٪‬‫زیماؿ ٪رپ ٪ونمئ ٪ایک ٪ےہ، ٪ذٰہلا ٪ہی ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک ٪ااسنؿ ٪یھب ٪اےنپ ٪دارئہ ٪اایتخر ٪ںیم ٪ااصنػ ٪رپ ٪ونمئ ٪رےہ ٪اور ٪ہشیمہ ٪حیحص٪‬ ‫ب‬‫امیپےن٪ےس٪انےپ٪اور٪ کیٹ٪رتازو ٪ےس٪وتآ ۔٪اِس٪ےس٪واحض٪ےہ ٪ہک٪ہی٪اکی٪میظع٪مکح٪ےہ٪اور٪اینپ٪تقیقح٪ےک٪اابتعر٪‬‫ےس٪اُیس٪زیماؿ ٪ااصنػ٪یک٪رفع ٪ےہ٪سج٪رپ٪ہی٪داین٪ونمئ٪ےہ۔٪انچہچن٪اِس٪ےس ٪ارحناػ٪ارگ٪وکیئ ٪صخش٪رکات٪ےہ٪وت٪اِس٪‬ ‫652٪رتہبی،٪الھبیئ‬ ‫752 دہاتی٪یک٪رم‬ ‫852٪اعمدہہ٪رکےن٪واال‬
  • ‫‪49 | P a g e‬‬‫ےک ٪ینعم ٪ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪دعؽ ٪و ٪طسق952 ٪ےک ٪وصتر ٪ںیم ٪االتخؽ ٪واعق ٪وہ ٪اکچ ٪اور ٪دخا ٪ےک ٪ونمئ ٪ابلقسط062٪وہےن ٪اک ٪دیقعہ ٪ابىق٪‬‫ںیہن٪راہ۔٪اِس٪ےک٪دعب،٪اظرہ٪ےہ٪ہک٪تشیعم٪اور٪اعمرشت٪اک٪وپرا٪اظنؾ٪درمہ٪ربمہ٪وہ٪اجات٪ےہ٪اور٪دمتؿ٪یک٪وکیئ٪اٹنی٪‬ ‫یھب٪اینپ٪ہگج٪رپ٪ونمئ٪ںیہن٪رىتہ۔‬‫اایش٪ںیم٪المو ٪اک٪اعمہلم٪یھب ٪یہی ٪ےہ۔٪ارگ٪وکیئ٪صخش٪دودھ٪ںیم٪اپین،٪رکش٪ںیم٪رتی٪اور٪مدنؾ٪ںیم ٪وج٪الم٪رک٪ اتچی٪ےہ٪وت٪اِیس٪‬‫رجؾ٪اک٪اراکتب٪رکات٪ےہ۔٪اِس٪ےیل٪ہک٪وپرا٪وتؽ٪رک٪یھب٪وہ٪رخدیار٪وک٪اُس٪یک٪رخدیی٪وہیئ٪زیچ٪وپری٪ںیہن٪داتی۔٪ہی٪درتقیقح٪‬‫دورسے٪ےک٪قح٪رپ٪اہھت٪ڈاانل٪ےہ٪سج٪اک٪ہجیتن٪داین٪اور٪آرخت،٪دوونں٪ںیم٪انیقی٪ربا٪وہاگ۔٪انچہچن٪رفامای٪ےہ٪ہک٪امیپےن٪ےس٪دو٪‬ ‫وت٪وپرا٪رھب٪رک٪دو٪اور٪وتول٪وت٪ کیٹ٪رتازو٪ےس٪وتول،٪اِس٪ےیل٪ہک٪یہی٪رتہب٪ےہ٪اور٪ااجنؾ٪ےک٪احلظ٪ےس٪یھب٪یہی٪ا اھ٪ےہ۔‬ ‫162‬‫وناں مکح ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪سج ٪زیچ ٪اک ٪ملع ٪ہن ٪وہ، ٪وکیئ ٪صخش ٪اُس ٪ےک ٪ےھچیپ ٪ہن ٪ےگل۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪ہبنتم ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک ٪اِےس ٪وکیئ٪‬‫ومعمیل٪ابت٪ںیہن٪انھجمس٪اچےیہ،٪اِس٪ےیل٪ہک٪ااسنؿ٪یک٪امستع262٪و٪اصبرت362٪اور٪دؽ٪و٪دامغ،٪رہ٪زیچ٪وک٪اکی٪دؿ٪دخا٪‬‫ےک ٪وضحر ٪ںیم ٪وجاب ٪دہ ٪وہان ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ینعم ٪ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪یسک ٪املسمؿ ٪ےک ٪ےیل ٪ہی ٪ابت ٪اجزئ ٪ںیہن ٪ےہ ٪ہک ٪دبامگین٪‬‫رکے٪ای٪یسک٪رپ ٪ازلاؾ٪اگل ےئ٪ای٪قیقحت٪ےک٪ریغب٪یسک٪ےک٪الخػ٪وکیئ٪دقؾ٪ااھٹ ےئ٪ای٪ضحم٪تاہبت٪رپ٪اوفاںیہ٪اڑا ےئ٪ای٪اےنپ٪‬‫رپورداگر ٪یک ٪ذات ٪و ٪افصت ٪اور ٪ااکحؾ ٪و ٪دہاایت ٪ےک ٪ابرے ٪ںیم ٪ونظؿ ٪462و ٪اواہؾ ٪اور ٪الاطلئ562٪ایقاست ٪662رپ ٪ینبم٪‬ ‫وکیئ٪ہطقنب٪رظن٪اایتخر٪رکے۔‬ ‫952ااصنػ‬ ‫062ااصنػ٪رپ٪ونمئ٪وہان‬ ‫162ومہ٪یک٪عمج‬ ‫262ےننس٪یک٪الصتیح‬ ‫362دےنھکی٪یک٪الصتیح‬ ‫462 نظ٪یک٪عمج،٪امگؿ‬ ‫562 ےب٪وسد،٪ےب٪افدئہ‬ ‫662٪ایقس٪یک٪عمج،٪ادنازہ‬
  • ‫‪50 | P a g e‬‬‫دوساں ٪مکح ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪دخا ٪یک ٪زنیم ٪رپ ٪وکیئ٪صخش ٪اڑک ٪رک٪ہن ٪ےلچ،٪اِس ٪ےیل ٪ہک ٪ہی ٪رغموروں ٪اور ٪ربکتموں ٪یک ٪اچؽ ٪ےہ۔٪‬‫انچہچن٪رفامای٪ےہ٪ہک٪مت٪انتک٪یہ٪زنیم٪رپ٪اپؤں٪امرہ ٪وہ ےئ٪ولچ،٪نکیل٪اِس٪وک٪اھپڑ٪ںیہن٪ےتکس٪اور٪انتک٪یہ٪ارتا٪رک٪اور٪رس٪ااھٹ٪رک٪‬ ‫ولچ،٪نکیل٪اہپڑوں٪یک٪دنلبی٪وک٪ںیہن٪چنہپ٪ےتکس۔‬‫اِس ٪رطح ٪یک ٪اچؽ، ٪اظرہ ٪ےہ ٪ہک ٪آدیم ٪ےک ٪ابنط ٪یک ٪رتامجؿ ٪وہیت ٪ےہ۔ ٪دوتل، ٪اادتار، ٪نسح، ٪ملع، ٪اطتق ٪اور ٪ایسی ٪یہ٪‬‫دورسی٪ینتج٪زیچںی٪آدیم٪ےک٪ادنر٪رغور٪دیپا٪رکیت٪ںیہ،٪اُؿ٪ںیم٪ےس٪رہ٪اکی٪اک٪ڈنمھگ٪اُس٪یک٪اچؽ٪ےک٪اکی٪وصخمص٪اٹپئ٪‬‫ںیم٪امنایں٪وہات٪اور٪اِس٪ابت٪رپ٪دلیل٪نب٪اجاتےہ٪ہک٪اُس٪اک٪دؽ٪دنبیگ٪ےک٪وعشر٪ےس٪اخیل٪ےہ٪اور٪اُس٪ںیم٪دخا٪یک٪تمظع٪اک٪‬‫وکیئ٪وصتر ٪ںیہن ٪ےہ۔٪سج ٪دؽ ٪ںیم٪دنبیگ٪اک٪وعشر٪اور٪دخا ٪یک ٪تمظع٪اک ٪وصتر ٪وہ،٪وہ ٪اُیھن٪ولوگں٪ےک ٪ےنیس٪ںیم ٪دڑھاتک ٪ےہ٪‬ ‫نج٪رپ٪وتاعض٪اور٪رفوینت762٪یک٪احتل٪اطری٪رىتہ٪ےہ۔٪وہ٪اڑکےن٪اور٪ارتاےن٪ےک٪اجبے٪رس٪اکھج٪رک٪ےتلچ٪ںیہ۔‬‫اہیں ٪ہی ٪ابت ٪یھب ٪واحض ٪رےہ ٪ہک ٪ااسنؿ ٪اک ٪ہی ٪رغورو ٪ةکت ٪رصػ ٪ ُاس ٪یک ٪اچؽ ٪ںیم ٪اظرہ ٪ںیہن ٪وہات، ٪اُس ٪یک ٪وگتفگ، ٪وعض٪‬‫عطق،٪ابلس٪اور٪تسشن٪و٪رباختس،٪رہ٪زیچ٪ںیم٪امنایں٪وہات٪ےہ۔انچہچن٪ایسی٪امتؾ٪زیچوں٪اک٪اامعتسؽ٪ونممع٪انھجمس٪اچےیہ٪‬‫نج ٪ےس ٪اامرت ٪یک ٪امنشی ٪وہیت ٪وہ ٪ای ٪وہ ٪ڑبایئ ٪امرےن، ٪یخیش ٪اھگبرےن، ٪دوؿ ٪یک ٪ےنیل862، ٪دورسوں ٪رپ ٪ربع ٪امجےن ٪ای٪‬‫اوابوشں٪ےک٪رطےقی٪رپ٪دوھسن٪دےنی٪واولں٪یک٪وعض٪ےس٪قلعت٪ریتھک٪ںیہ۔٪اہیں٪کت٪ہک٪ڈاڑیھ٪اور٪ومںیھچن٪رےنھک٪‬ ‫اور٪ابلس٪ےننہپ٪ںیم٪یھب٪وک٪یئ٪ربکتماہن٪وعض٪اایتخر٪ںیہن٪رکین٪اچےیہ۔‬‫رھپ٪یہی٪ںیہن،٪ااسنؿ٪یک٪ہی٪یسفن٪تیفیک٪ضعب٪ڑبے٪ڑبے٪انگوہں٪اک٪ابثع٪یھب٪یتنب٪ےہ۔٪انچہچن٪ہی٪تقیقح٪ےہ٪ہک٪قح٪‬‫وک ٪قح ٪ےتھجمس ٪وہ ےئ ٪اُس ٪یک ٪ذکتبی ٪رک ٪دےنی، ٪رگن ٪و ٪لسن ٪اور ٪بسح ٪و ٪بسن ٪ےک ٪اابتعر ٪ےس ٪اےنپ ٪آپ ٪وک ٪ربرت ٪ےنھجمس،٪‬‫دورسوں ٪وک ٪ریقح ٪ھجمس ٪رک ٪ ُاؿ ٪اک ٪ذماؼ ٪اڑاےن، ٪ ُاؿ ٪رپ ٪نعط ٪رکےن، ٪ربے ٪ااقلب ٪دےنی ٪اور ٪ھٹیپ ٪ےھچیپ ٪اُؿ ٪ےک ٪بیع٪‬‫ا اھےنل٪ےسیج٪انگوہں٪اک٪رحمک٪ااسنؿ٪اک٪یہی٪دنپار962سفن٪اور٪رغور ٪و٪ةکت٪وہات٪ےہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اِؿ٪بس٪زیچوں٪‬ ‫ےس٪یھب٪اہنتی٪یتخس٪ےک٪اسھت٪رواک٪ےہ۔‬ ‫762 اعزجی،٪ىنیکسم‬ ‫862 وخد٪اتسیئ٪رکان،٪یخیش٪اگبران‬ ‫962رغور٪،٪وخنت‬
  • ‫‪51 | P a g e‬‬‫وترات ٪ےک ٪ااکحؾ ٪یک ٪رطح ٪ہی ٪رقآؿ ٪ےک ٪ااکحؾ ٪رشعہ ٪ںیہ۔ ٪امتؾ ٪االخایقت ٪اِیھن ٪دس ٪ااکحؾ ٪یک ٪رفع ٪ںیہ۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن٪‬‫نج٪انگوہں٪وک٪ڑبے٪ڑبے٪انگوہں٪اور٪ےب٪ایحیئ٪ےک٪اکومں٪ےس٪ریبعت٪ایک٪ےہ،٪وہ٪اِیھن٪ااکحؾ٪یک٪الخػ٪ورزی٪ےس٪دیپا٪‬‫وہہ ٪ںیہ۔٪رقآؿ٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪ابلکل٪واحض٪ےہ٪ہک٪اِس٪الخػ٪ورزی٪یک٪زسا٪ولوگں٪وک٪ایقتم٪ںیم٪انتگھب٪زپ٪یتکس٪ےہ۔٪‬ ‫ذٰہلا٪ہی٪رضوری٪ےہ٪ہک٪رہ٪املسمؿ٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪ہبنتم٪رےہ۔٪اِس٪ےک٪ےیل٪ہی٪نیت٪ابںیت٪شیپ٪رظن٪رینہ٪اچہ:‬‫اکی٪ہی٪ہک ٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪یسک٪مکح ٪یک٪الخػ ٪ورزی٪ارگ ٪انداہتسن ٪072وہیئ٪ےہ٪وت٪اہلل٪ ُاس٪رپ٪رگتف٪رکےن٪واال٪ںیہن٪ےہ۔٪‬‫اُس٪اک٪ونونؿ٪ہی٪ےہ٪ہک٪ارگ٪البارادہ٪وکیئ٪ایسی٪ابت٪وہ٪اج ےئ٪وج٪اظبرہ٪وت٪اکی٪ونممع172٪لعف٪وہ،٪رگم٪ ُاس٪ںیم٪درتقیقح٪‬ ‫ُاس٪ونممع٪لعف٪یک٪تین٪ہن٪وہ٪وت٪ ُاس٪رپ٪وہ٪وکیئ٪وماذخہ272ہن٪رکے٪اگ۔‬ ‫٪‬‫دورسی٪ہی٪ہک ٪اِؿ ٪ااکحؾ٪یک٪الخػ٪ورزی٪ےس٪وکیئ٪صخش٪ارگ ٪اےنپ٪آپ٪وک٪اچب ےئ٪راتھک٪ےہ٪وت٪اِس٪اک٪ہلص٪ہی٪ےہ٪ہک٪اُس٪‬‫ےک٪اوچےٹ٪انگوہں٪وک٪اہلل٪اعتٰیل٪اینپ٪ےب٪اپایں372رتمح٪ےس٪اعمػ٪رفام٪دںی٪ےگ،٪ورہن٪اوچےٹ٪اور٪ڑبے،٪بس٪انگہ٪‬ ‫٪‬ ‫اُس٪ےک٪اامعؽ٪انےم٪ںیم٪درج٪وہں٪ےگ٪اور٪ ُاےس٪اُؿ٪اک٪اسحب٪دانی٪زپے٪اگ۔‬‫رسیتی٪ہی٪ہک٪ذجابت٪ےس٪ولغمب٪وہ٪رک٪ارگ٪وکیئ٪صخش٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪یسک٪مکح٪یک٪الخػ٪ورزی٪رک٪اتھٹیب٪ےہ٪وت٪اُےس٪وتہب٪‬‫رک٪ےک٪اےنپ٪روےی٪یک٪االصح٪رکین٪اچےیہ۔٪اِس٪ےک٪ےیل٪رضوری٪ےہ٪ہک٪ینتج٪دلجی٪نکمم٪وہ،٪وتہب٪رک٪یل٪اج ےئ۔٪اہلل٪‬‫اعتٰیل٪ےن٪رقآؿ٪ںیم٪واحض٪رک٪دای ٪ےہ٪ہک٪اُس٪ےک٪اورپ٪رصػ٪ ُایھن٪ولوگں٪یک٪وتہب٪اک٪قح٪ونمئ٪وہات٪ےہ٪وج٪ذجابت٪ےس٪‬‫ولغمب٪وہ٪رک٪وکیئ٪انگہ٪رک٪ےتھٹیب٪ںیہ،٪رھپ٪وفراً٪وتہب٪رک٪ےتیل٪ںیہ۔٪ ُاؿ٪ولوگں٪یک٪وتہب٪اہلل٪ےک٪زندکی٪وکیئ٪وتہب٪ںیہن٪ےہ٪وج٪‬‫زدن یگ٪رھب٪انگوہں٪ںیم٪ڈوےب٪رےتہ٪اور٪بج٪دےتھکی٪ںیہ٪ہک٪ومت٪رس٪رپ٪آؿ٪ڑھکی٪وہیئ٪ےہ٪وت٪وتہب٪اک٪وہفیظ٪زپےنھ٪ےتگل٪‬‫ںیہ۔ ٪اِیس ٪رطح ٪اجےتن ٪وبےتھج ٪قح ٪اک ٪ااکنر ٪رک ٪دےنی ٪واولں ٪یک ٪وتہب ٪یھب ٪وتہب ٪ںیہن ٪ےہ، ٪ارگ ٪وہ ٪ومت ٪ےک ٪وتق ٪کت ٪اِس٪‬ ‫ااکنر٪رپ٪ونمئ٪رےہ٪وہں۔‬ ‫072ریغ٪ارادی٪وطر٪رپ‬ ‫172عنم٪ایک٪وہا،‬ ‫272رپشس‬ ‫372ےبدح٪و٪اسحب‬
  • ‫‪52 | P a g e‬‬‫وتہب٪یک٪وبقتیل٪اور٪دعؾ٪وبقتیل472٪یک٪ہی٪دو٪وصرںیت٪رقآؿ٪ےن٪نیعتم٪رک٪دی٪ںیہ۔٪اِس٪ےک٪دعب٪رصػ٪اکی٪وصرت٪‬‫ابىق٪رہ٪اجیت٪ےہ٪ہک٪وکیئ٪صخش٪انگہ٪ےک٪دعب٪دلج٪یہ٪وتہب٪رک٪ےنیل٪یک٪اعسدت٪وت٪احلص٪ںیہن٪رک٪اکس،٪نکیل٪اُس٪ےن٪اینت٪دری٪‬‫یھب٪ںیہن٪یک٪ہک٪ومت٪اک٪وتق٪آؿ٪اچنہپ٪وہ۔٪اِس٪وصرت٪ےک٪ابرے٪ںیم٪رقآؿ٪اخومش٪ےہ۔٪ہی٪اخومیش٪سج٪رطح٪‬‫ادیم٪دیپا٪رکیت٪ےہ،٪اِیس٪رطح٪وخػ٪یھب٪دیپا٪رک٪یت٪ےہ٪اور٪رقآؿ٪اک٪اشنم٪یہی٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪اعمہلم٪وخػ٪و٪راج٪ےک٪‬ ‫درایمؿ٪یہ٪رےہ۔٪اِیس٪رطح٪ےک٪ولگ٪ںیہ٪نج٪ےک٪ابرے٪ںیم٪افشتع572یک٪ادیم٪یک٪اج٪یتکس٪ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫مج لک وک که لک ‬‫ااسنؿ ٪ےک ٪االخىق ٪ووجد ٪اک ٪نسح ٪بج ٪قلخ ٪اور ٪اخقل، ٪دوونں ٪ےک ٪اعمےلم ٪ںیم ٪درہجب ٪امکؽ ٪وک ٪اتچنہپ ٪ےہ ٪وت ٪اُس ٪ےس ٪وج٪‬‫اواصػ٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ٪ای٪رقآؿ٪یک٪رو٪ےس٪وہےن٪اچہ،٪وہ٪یھب٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اکی٪یہ٪ہگج٪ایبؿ٪رک٪دےی٪ںیہ۔٪ہی٪دس٪‬‫زیچںی ٪ںیہ ٪اور ٪وپرے ٪رقآؿ ٪ںیم ٪اِؿ ٪رپ ٪وکیئ ٪ااضہف ٪ںیہن ٪وہا۔ ٪دنی ٪اک ٪امجؽ ٪و ٪امکؽ ٪رقآؿ ٪ےک ٪زندکی ٪یہی ٪ےہ۔ ٪وہ٪‬ ‫اےنپ٪امےنن٪واولں٪وک٪اِیس٪کت٪ےنچنہپ٪اور٪اِیس٪وک٪اپےن٪یک٪دوعت٪داتی٪ےہ۔‬ ‫ہی٪اواصػ٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬‫یلہپ ٪زیچ ٪االسؾ ٪ےہ۔ ٪ہی ٪بج ٪اِس ٪رطےقی ٪ےس ٪اامیؿ ٪ےک ٪اسھت ٪آات ٪ےہ، ٪سج ٪رطح ٪اہیں ٪آای ٪ےہ ٪وت ٪اِس ٪ےس ٪دنی ٪اک٪‬‫اظرہ٪رماد٪وہات٪ےہ۔٪ینعی٪وہ٪دہاتی٪وج ٪ااسنؿ٪ےک٪وقؽ٪و٪لعف٪اور٪اضاا٪و٪وجارح672٪ےس٪قلعتم٪ےہ۔٪انچہچن٪آدیم٪یک٪‬‫زابؿ ٪ارگ ٪اہلل ٪و ٪روسؽ ٪ےک ٪مکح ٪رپ ٪ےنلھک ٪اور ٪دنب ٪وہ ٪اجےن ٪ےک ٪ےیل ٪آامدہ ٪ےہ،اُس ٪یک ٪آ ںیھک ٪ارگ ٪اُؿ ٪ےک ٪اامی ٪772ےس٪‬‫دےنھکی ٪اور ٪کھج ٪اجےن ٪ےک ٪ےیل ٪ایتر ٪ںیہ، ٪ ُاس ٪ےک ٪اکؿ ٪ارگ ٪اُؿ ٪یک ٪دہاتی ٪رپ ٪ےننس ٪اور ٪ےننس ٪ےس ٪ااکنر ٪رک ٪دےنی ٪ےک ٪ےیل٪‬‫دعتسم872٪ںیہ، ٪اُس ٪ےک ٪اہھت ٪ارگ ٪اُؿ ٪ےک ٪اراشد ٪ےس ٪اےنھٹ ٪اور ٪رگ ٪اجےن ٪ےک ٪رظتنم ٪ںیہ ٪اور ٪اُس ٪ےک ٪اپؤں ٪ارگ ٪اُؿ ٪ےک٪‬ ‫472انوبقمتیل‬ ‫572افسرش‬ ‫672وجارہح٪یک٪عمج٪ینعی٪اہھت٪اپؤں‬ ‫772ااشرہ،٪اشنم‬ ‫872ایتر‬
  • ‫‪53 | P a g e‬‬‫رفامؿ ٪رپ ٪ےنلچ ٪اور ٪رک ٪اجےن ٪ےس ٪رگزی ٪ںیہن ٪رکہ ٪وت ٪یہی ٪االسؾ ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪ےس ٪ولعمؾ ٪وہات ٪ےہ ٪ہک ٪اِس ٪اک ٪رتہبنی٪‬‫ومنہن٪یھب٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪یہ٪ںیہ۔٪ذٰہلا٪دہاتی٪یک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪میلست٪وراض٪ےک٪اِس٪رمےبت٪کت٪ےنچنہپ٪ےک٪ےیل٪ولگ٪اُؿ٪‬ ‫ویتسہں٪یک٪اابتع972رکںی٪ںیھنج٪اہلل٪ےن٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪ربمغیپ٪انب٪رک٪اجیھب٪ےہ۔‬ ‫٪‬‫دورسی٪زیچ٪اامیؿ٪ےہ۔٪ہی٪دنی٪اک٪ابنط٪ےہ٪اور٪اہیں٪اِس٪ےس٪رماد٪وہ٪نیقی٪ےہ٪وج٪اہلل٪اعتٰیل٪اور٪ ُاس٪ےک٪دوعوں٪ےک٪‬‫ابرے ٪ںیم ٪اُس ٪یک ٪یقیقح ٪رعمتف ٪ےک ٪اسھت ٪اپای ٪اج ےئ۔ ٪انچہچن ٪وج ٪دخا ٪وک ٪اِس ٪رطح ٪امےن ٪ہک ٪میلست ٪و ٪راض ٪ےک ٪ابلکل٪‬‫آرخی٪درےج٪ںیم٪اےنپ ٪دؽ٪و ٪دامغ٪وک٪اُس٪ےک٪وحاآ ٪رک٪دے،٪رقآؿ٪یک٪احالطح٪ںیم٪وہ٪ومنم ٪ےہ۔٪دؽ ٪وک٪‬‫اہطرت،٪لقع٪وک٪روىنش٪اور٪ارادوں٪وک٪اپزیکیگ٪اِیس٪ےس٪احلص٪وہیت٪ےہ۔٪یہی٪اامیؿ٪ےہ٪وج٪ملع٪و٪لمع،٪دوونں٪وک٪اکی٪‬‫اسھت٪اتمرث٪رکات٪اور٪ااسنؿ٪ےک٪وپرے٪ووجد٪رپ٪احوی082وہ٪اجات٪ےہ۔٪رھپ٪اہلل٪ےک٪ذرک٪اور٪اُس٪یک٪آوتیں٪یک٪التوت٪اور٪‬ ‫٪‬‫اسفن٪و٪آافؼ٪ںیم٪اِؿ٪آوتیں٪ےک٪وہظر٪ےس٪اُس٪ںیم٪ازفوین٪وہیت٪ےہ۔٪اِس٪اک٪اقتاض٪رقآؿ٪ںیم٪ہی٪ایبؿ٪وہا٪ےہ٪ہک٪داین٪‬ ‫یک٪وکیئ٪زیچ٪یھب٪اِس٪ےک٪احنیلم٪وک٪اہلل٪و٪روسؽ٪ےس٪زایدہ٪وبحمب٪ںیہن٪وہین٪اچےیہ۔‬ ‫182‬‫رسیتی٪زیچ٪ونقت٪ےہ۔٪ہی٪وہ٪یبلق٪تیفیک٪ےہ٪وج٪ااسنؿ٪وک٪وپرے٪االخص٪اور٪کی٪وسیئ٪ےک٪اسھت٪داًامئ٪اےنپ٪رپورداگر٪‬‫یک٪ااطتع٪رپ٪ونمئ٪ریتھک٪ےہ۔٪دنبۂ٪ومنم٪ےک٪اہنں٪اخہنب٪ووجد٪ںیم٪دبعووبعمد٪ےک٪قلعت٪اک٪بس٪ےس٪امنایں٪وہظر٪یہی٪‬‫ےہ۔٪انچہچن٪وننیتن282٪وہ٪ولگ٪ںیہ٪وج٪ہشیمہ٪دنبیگ٪ںیم٪رںیہ۔٪مغ،٪وخیش،٪وجش،٪اجیہؿ٪اور٪ذلت٪و ٪امل٪یک٪یسک٪احتل٪‬‫ںیم ٪یھب ٪اےنپ ٪اخقل ٪ےس ٪رسشک ٪ہن ٪وہں۔ ٪وہشت ٪اک ٪زور، ٪ذجابت ٪یک ٪ویرش382٪اور ٪وخاوشہں ٪اک ٪وجہؾ ٪یھب ٪اُںیھن ٪دخا٪‬‫ےک٪اسےنم٪یھبک٪ےب٪ادب٪ہن٪وہےن٪دے۔٪اُؿ٪اک٪دؽ٪دخا٪اک٪رعش٪وہ٪اور٪اُس ٪یک٪رشتعی٪وک٪وہ ٪وضحری٪ںیم٪دای٪ایگ٪مکح٪‬ ‫972ریپوی‬ ‫082اغبل‬ ‫182رفامربنداری‬ ‫282ونتن٪یک٪عمج‬ ‫382ہلمح، ڑچاھیئ‬
  • ‫‪54 | P a g e‬‬‫ںیھجمس٪سج٪ےس٪رساتیب٪482اک٪وصتر٪یھب٪درابر٪ںیم٪ڑھکا٪وہا٪وکیئ٪صخش٪ںیہن٪رک٪اتکس۔٪ہی،٪ارگ٪وغر٪ےیجیک٪وت٪ویہ٪تیفیک٪‬ ‫ےہ٪سج٪اک٪ااہظر٪ہی٪وپرا٪اعمل٪اور٪اِس٪یک٪امتؾ٪ولخمونت٪زابؿ٪احؽ٪ےس٪رک٪ریہ٪ںیہ۔‬‫وچیھت٪زیچ٪دصؼ٪ےہ۔٪ہی٪وقؽ٪و٪لعف٪اور٪ارادہ،٪ونیتں٪یک٪اطمتقب٪اور٪اوتساری٪یک٪ریبعت٪ےک٪ےیل٪آات٪ےہ۔٪آدیم٪ےک٪‬‫ہنم٪ےس٪وکیئ٪رحػ٪دصاتق٪ےک٪الخػ٪ہن٪ےلکن،٪اُس٪ےک٪وقؽ٪و٪لعف٪ںیم٪وکیئ٪اضتد٪ہن٪وہ٪اور٪وہ٪اینپ٪رہ٪ابت٪وک٪ابنہ٪دے٪‬‫وت ٪ہی ٪زابؿ٪اور ٪لمع ٪یک ٪ئاچیئ ٪ےہ، ٪نکیل ٪اِس ٪ےک ٪اسھت ٪تین ٪اور ٪ارادے ٪یک ٪ئاچیئ ٪یھب ٪الزًام ٪اشلم٪وہین ٪اچےیہ۔ ٪رقآؿ٪‬‫ےن٪اِس٪ےک٪دض٪رکدار٪وک٪افنؼ٪اور٪اِےس٪االخص٪ےس٪ریبعت٪ایک٪ےہ،٪رھپ٪ہگج٪ہگج٪واضتح٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪دخا٪ےک٪زندکی٪‬‫لمع٪اک٪ایلص٪رکیپ٪ویہ٪ےہ٪وج٪اکراگہ٪بلق٪ںیم٪ایتر٪ایک٪اج ےئ۔٪ذٰہلا٪دصؼ٪اک٪درہج ٪امکؽ٪وقؽ٪و٪لعف٪اور٪ارادے٪یک٪اِیس٪‬ ‫ب‬ ‫اطمتقب٪ےس٪احلص٪وہات٪ےہ۔‬‫اپوچنںی٪زیچ٪ربص٪ےہ۔٪ہی٪اےنپ٪ادتبایئ٪وہفمؾ٪ںیم٪سفن٪وک٪ارطضاب582اور٪ےب٪ینیچ٪ےس٪روےنک٪ےک٪ےیل٪آات٪ےہ۔٪رھپ٪‬ ‫٪‬‫اِس ٪ےس ٪الکشمت ٪اور ٪وماعن682٪ےک ٪یلع ٪ارلمغ ٪782اپرمدی، ٪االقتسؽ ٪882اور ٪اثتب ٪دقیم ٪ےک ٪اسھت ٪اےنپ ٪ومفق ٪رپ٪‬‫ےمج٪رےنہ٪ےک٪ینعم ٪اِس٪ںیم٪دیپا٪وہ٪ےئگ٪ںیہ۔٪ہی٪زجعو٪ذتلل٪ےک ٪مسق٪یک٪وکیئ٪زیچ٪ںیہن٪ےہ٪ےسج ٪ےب٪یسب٪اور٪درامدنیگ٪‬‫982یک٪احتل٪ںیم٪وبجمراً٪اایتخر٪ایک٪اج ےئ،٪ہکلب٪زعؾ٪و٪تمہ٪اک٪رسہمشچ٪اور٪امتؾ٪ریست٪و٪رکدار٪اک٪امجؽ٪و٪امکؽ٪ےہ۔٪اِیس٪‬‫ےس٪ااسنؿ٪ںیم٪ہی٪وحہلص٪دیپا٪وہات٪ےہ٪ہک٪زدنیگ٪ےک٪انوخوگشار٪رجتابت٪رپ٪اکشتی٪ای٪رفاید٪رکےن٪ےک٪اجبے٪وہ٪اُںیھن٪‬‫راضدنمی ٪ےک ٪اسھت ٪وبقؽ ٪رک ٪آ ٪اور ٪دخا ٪یک ٪رطػ ٪ےس ٪امؿ ٪رک ٪اُؿ ٪اک ٪اابقتسؽ ٪رکے، ٪ہجیتنب ٪لمع ٪ںیم ٪اتریخ ٪ےس٪‬ ‫482رسیشک‬ ‫582ےب٪رقاری‬ ‫682امعن٪یک٪عمج،٪راکو‬ ‫ُ‬ ‫782ابووجد‬ ‫882لقتسم٪زمایج‬ ‫982ےب٪اچریگ‬
  • ‫‪55 | P a g e‬‬‫رپاشیؿ٪ہن٪وہ،٪ارطضاب٪اور٪ےب٪ینیچ٪ےس٪اچب٪رےہ،٪ربایئ٪رکےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪یھب٪اےنپ٪دؽ٪ںیم٪ااقتنؾ٪اک٪وکیئ٪ذجہب٪‬‫ہن ٪دیپا ٪وہےن ٪دے، ٪قح ٪یک ٪دماتعف ٪اک ٪ومعق ٪وہ ٪وت ٪ومت ٪وک ٪اسےنم ٪دھکی ٪رک ٪یھب ٪اثتب ٪دقؾ ٪رےہ، ٪رجن ٪و ٪راتح ٪یک ٪رہ٪‬ ‫احتل٪ںیم٪طبضِ٪سفن٪092ےس٪اکؾ٪آ ٪اور٪سج٪زیچ٪وک٪رقض٪و٪وابج٪ےھجمس،٪امتؾ٪رم٪اُس٪یک٪اپدنبی٪رکات٪رےہ۔‬‫ااسنؿ٪یک٪ریست٪اک٪یہی٪ولہپ٪ےہ٪سج٪ےس٪دخا٪اور٪دنبے٪ےک٪درایمؿ٪وہ٪قلعت٪ونمئ٪وہات٪ےہ٪ےسج٪وتلک٪ےس٪ریبعت٪ایک٪ایگ٪‬ ‫َ َ َ ٰ ُْ َ‬ ‫َ‬ ‫ےہ۔٪ینعی ٪رہ ٪احؽ ٪ںیم ٪دخا ٪یہ ٪رپ ٪رھبواس ٪ایک ٪اج ےئ۔ ٪اى ک ہلک ٰک واىآک الک ہک رجعونک اِیس ٪وفتضی192٪اور ٪رپسدیگ٪اک٪‬ ‫ِ‬ ‫ِ ِ ِ ِ‬‫ہملک٪ےہ۔٪رقآؿ٪اک٪ایبؿ٪ےہ٪ہک٪ ُاؿ٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪اہلل٪اعتٰیل ٪ےک٪اخص٪ااطلػ292٪و٪انعایت٪ںیہ ٪وج٪اِس٪ےملک٪رپ٪ونمئ٪‬ ‫رےتہ٪اور٪اِیس٪رپ٪داین٪ےس٪رتصخ٪وہہ ٪ںیہ۔‬‫یٹھچ٪زیچ٪وشخع٪ےہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪تبیہ٪اور٪اُس٪یک٪تمظع٪و٪الجؽ٪ےک٪حیحص٪وصتر٪ےس٪وج٪وتاعض،٪زجع٪اور٪رفوینت٪ااسنؿ٪‬‫ےک٪ادنر٪دیپا٪وہیت٪ےہ،٪رقآؿ٪اِےس٪وشخع٪ےس٪ریبعت٪رکاتےہ٪۔٪ہی٪اکی٪یبلق٪تیفیک٪ےہ٪وج٪اُےس٪دخا٪ےک٪اسےنم٪یھب٪‬ ‫اکھجیت٪ےہ٪اور٪دورسے٪ااسنونں٪ےک٪ےیل٪یھب٪اُس٪ےک٪دؽ٪ںیم٪رتمح٪و٪رأتف٪ےک٪ذجابت٪دیپا٪رکدیتی٪ےہ۔‬‫یلہپ٪وصرت٪ںیم٪اِس٪اک٪رتہبنی٪ااہظر٪امنز،٪ابوصخلص٪بش٪یک٪امنزوں٪ںیم٪وہات٪ےہ،٪بج٪دنبۂ٪ومنم٪داین٪یک٪بس٪زیچوں٪‬ ‫ےس٪اگل٪وہ٪رک٪اہنت٪اےنپ٪رپورداگر٪ےس٪رسوگایشں٪رکات٪اور٪اینپ٪اہنتویئں٪وک٪اُس٪ےک٪ذرک٪و٪رکش٪ےس٪ومعمر٪رک٪داتی٪ےہ۔‬‫دورسی٪وصرت٪ںیم٪ہی٪تیفیک٪دنبہ٪ومنم٪یک٪وپری٪تیصخش٪رپ٪ارث٪ادناز٪وہیت٪اور٪اُےس٪اےنپ٪الہ٪و٪ایعؽ٪ےک٪ےیل٪رسااپ٪‬ ‫ب‬‫تقفش،٪اےنپ٪دووتسں،٪زپوویسں اور٪ےنلم٪واولں٪ےک٪ےیل٪رسارس٪رتمح٪اور٪اےنپ٪اعمرشے٪ےک٪ےیل٪اکی٪رسہمشچب٪‬‫دہاتی٪انب٪دیتی٪ےہ۔٪انچہچن٪اےسی٪یہ٪میلح392اور٪رہمابؿ٪ااسنونں٪ےس٪وہ٪دمتؿ٪ووجد٪ںیم٪آات٪ےہ٪وج٪زنیم٪رپ٪دخا٪یک٪تنج٪‬ ‫٪‬ ‫اور٪رہ٪لا م٪اش ترت٪ااسنؿ٪اک٪حمطم٪رظن492اور٪ ُاس٪یک٪آرزووں٪اک٪وحمر592وہات٪ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫٪‬ ‫092 ‪Self Control‬‬ ‫192 رپسد٪رکان‬ ‫292 فطل٪یک٪عمج‬ ‫392٪ربدابر‬ ‫492٪دصقمِ٪ایلص‬
  • ‫‪56 | P a g e‬‬‫اسوتںی٪زیچ٪دصہق٪ےہ۔٪اہلل٪یک٪راہ٪ںیم٪اافنؼ692 اک٪اکی٪درہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪ااسنؿ٪اےنپ٪امؽ٪ںیم٪ےس٪رفض٪زٰوکۃ٪ادا٪رکات٪‬‫رےہ۔ ٪دورسا ٪درہج ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪اینپ ٪ذایت ٪اور ٪اکروابری ٪رضوروتں ٪ےس ٪زایدہ ٪وج ٪ھچک ٪وہ، ٪اُےس ٪اعمرشے ٪اک ٪قح ٪ےھجمس ٪اور٪‬‫بج٪وکیئ٪اطمہبل٪اسےنم٪آ ےئ٪وت٪اُےس٪رفاخ٪دیل٪ےک٪اسھت٪وپرا٪رکدے۔٪رسیتا٪درہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪اینپ٪وخاوشہں٪وک٪داب٪رک٪‬‫اور٪اینپ٪رضوروتں٪ںیم٪ااثیر٪رک٪ےک٪یھب٪وہ٪دورسوں٪یک٪رضورںیت٪وپری٪رکے۔٪دصہق٪دےنی٪واولں٪یک٪ریبعت٪اِؿ٪بس٪‬‫وصروتں٪وک٪اشلم٪وہ٪یتکس٪ےہ،٪نکیل٪ایبؿ٪اواصػ٪ےک٪ومعق٪رپ٪بج٪ہی٪ریبعت٪اایتخر٪یک٪اج ےئ٪یگ٪وت٪اِس٪ےس٪ااشرہ٪اًالص٪‬‫اُس٪ےک٪درہجب ٪امکؽ٪یہ٪یک٪رطػ٪وہاگ۔٪ینعی ٪وج٪وا ٪اور٪ایفض٪وہ٪اور٪اہلل٪یک٪راہ٪ںیم٪رخچ٪رکےن٪اک٪وکیئ٪ومعق٪یھب٪اہھت٪‬‫ےس٪اجےن٪ہن٪دے۔٪دنبوں٪ےک٪قلعت٪ےس٪ہی٪اُیس٪وشخع٪اک٪ااہظر٪ےہ٪وج٪اِس٪ےس٪ےلہپ٪ذموکر٪ےہ۔٪امنز٪اور٪اافنؼ٪اک٪ذرک٪‬ ‫رقآؿ٪ںیم٪اِیس٪انب٪رپ٪اسھت٪اسھت٪آات٪ےہ۔‬‫آوھٹںی٪زیچ٪روزہ٪ےہ۔٪ہی٪طبض٪سفن٪اور٪رتتیب٪ربص٪یک٪اخص٪ابعدت٪ےہ۔٪رقآؿ٪ںیم اِس٪اک٪دصقم٪ہی٪ایبؿ٪وہا٪ےہ٪ہک٪‬‫اِس ٪ےس ٪وقتی ٪احلص ٪وہات ٪ےہ۔ ٪انچہچن ٪روزہ ٪رےنھک ٪واولں ٪یک ٪ریبعت ٪بج ٪ایبؿ ٪اواصػ ٪ےک ٪ومعق ٪رپ ٪آ ےئ ٪یگ، ٪وت ٪اِس٪‬ ‫ٰ‬‫ےس٪رماد٪وہ٪ولگ٪وہں٪ےگ٪وج٪وقتی٪ےک٪اےسی٪رحصی٪ںیہ٪ہک٪اِس٪ےک٪ےیل٪زایدہ٪رت٪روزے٪ےس٪رےتہ٪ںیہ۔٪اِس٪ےس٪‬ ‫ٰ‬‫ہی ٪ابت٪آپ ٪ےس ٪آپ ٪ولعمؾ ٪وہیئ ٪ہک٪وہ ٪رکنمات ٪ےس ٪ےتچب، ٪وفاشح ٪ےس٪اانتجب792٪رکہ ٪اور ٪اینپ ٪زدنیگ٪ںیم٪امتؾ٪‬ ‫االخؼ٪اعہیل892اک٪رتہبنی٪ومنہن٪وہہ ٪ںیہ۔‬ ‫٪‬ ‫592 ‪Axis‬‬ ‫692٪رخانچ‬ ‫792 انچب‬ ‫892 ایلع٪االخؼ‬
  • ‫‪57 | P a g e‬‬‫ونںی ٪زیچ ٪ظفح ٪رفوج ٪ےہ۔ ٪ینعی ٪وج ٪رشؾ ٪اگوہں ٪یک ٪افحتظ ٪رکہ ٪ںیہ۔ ٪ہی ٪طبض ٪سفن ٪اور ٪وقتی ٪اک ٪رمثہ ٪ےہ۔ ٪ربیگنہ،٪‬ ‫ٰ‬‫رعایین٪اور٪وفاشح٪ےس٪اانتجب٪رکےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪ہی٪ریبعت٪رقآؿ٪ںیم٪یئک٪ہگج٪آیئ٪ےہ۔٪بلطم٪ہی٪ےہ٪ہک٪وہ٪اینپ٪‬‫تفع ٪و ٪تمصع ٪یک ٪ابلکل ٪آرخی ٪درےج ٪ںیم ٪افحتظ ٪رکےن ٪واآ ٪ںیہ۔ ٪انچہچن ٪اہلل ٪ےن ٪اہجں ٪ااجزت ٪دی ٪ےہ، ٪اُس٪‬‫ےک٪وسا٪ولخت٪و٪ولجت٪ںیم٪اانپ ٪رتس٪وہ٪یسک٪ےک٪اسےنم٪ںیہن٪وھکےتل٪اور٪ہن٪وکیئ ٪ااسی٪ابلس٪یھبک ٪ےتنہپ٪ںیہ٪وج٪اُؿ٪اضاا٪وک٪‬‫امنایں٪رکےن٪واال٪وہ٪وج٪اےنپ٪ادنر٪یسک٪یھب٪احلظ٪ےس٪ىسنج٪ششک٪رےتھک٪ںیہ۔٪وفاشح٪ےس٪اانتجب٪اک٪یہی٪درہج٪ےہ٪سج٪‬‫ےس ٪وہ ٪ذہبی ٪دیپا ٪وہیت ٪ےہ ٪سج ٪ںیم ٪ایح ٪رفامں ٪روایئ ٪رکیت ٪اور ٪رمدو ٪وعرت، ٪دوونں ٪اےنپ ٪مسج ٪وک ٪زایدہ ٪ےس ٪زایدہ٪‬ ‫وھکےنل٪ےک٪اجبے،٪اہجں٪کت٪نکمم٪وہ،٪زایدہ٪ےس٪زایدہ٪ڈاھپن٪رک٪رےنھک٪ےک٪ےیل٪رطضمب٪وہہ ٪ںیہ۔‬‫دوسںی ٪زیچ ٪ذرک ٪ریثک ٪ےہ۔ ٪ینعی ٪اہلل ٪وک ٪تہب ٪زایدہ ٪اید ٪ایک ٪اج ےئ۔ ٪دنبہ ٪ومنم ٪ےک ٪دؽ ٪ںیم ٪بج ٪اےنپ ٪رپورداگر ٪اک ٪ایخؽ٪‬ ‫ب‬‫وپری٪رطح٪سب٪اجات٪ےہ٪وت٪رھپ٪وہ٪رقمرہ٪اوونت٪ںیم٪وکیئ٪ابعدت٪رک٪ےنیل٪یہ٪وک٪اکیف٪ںیہن٪اتھجمس،٪ہکلب٪ہمہ٪وتق992٪اینپ٪‬‫زابؿ٪وک٪دخا٪ےک٪ذرک٪ےس٪رت٪راتھک٪ےہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪اشنوینں٪ںیم ےس٪وکیئ٪اشنین٪داتھکی٪ےہ٪وت٪احبسؿ٪اہلل اتہک٪ےہ۔٪یسک٪‬‫اکؾ٪یک٪ادتبا٪رکات٪ےہ٪وت٪مسب٪اہلل ےس٪رکات٪ےہ۔٪وکیئ٪تمعن٪اپات٪ےہ٪وت٪ادمحل٪ہلل ہہک٪رک٪دخا٪اک٪رکش٪اجب٪الات٪ےہ۔٪اِؿ٪اشء٪‬‫اہلل اور٪اماشء٪اہلل ےک٪ریغب٪اےنپ٪یسک٪ارادے٪اور٪یسک٪زعؾ٪اک٪ااہظر٪ںیہن٪رکات،٪اےنپ٪رہ٪اعمےلم٪ںیم٪اہلل٪ےس٪دمد٪اچاتہ٪‬‫ےہ۔٪رہ٪آتف٪آےن٪رپ٪اُس٪یک٪رتمح٪اک٪پ ب٪اگر٪وہات٪ےہ۔٪رہ٪لکشم٪ںیم٪اُس٪ےس٪روجع٪رکات٪ےہ۔٪وسات٪ےہ٪وت٪اُس٪وک٪‬‫اید٪رک٪ےک٪وسات٪ےہ٪اور٪ااتھٹ٪ےہ٪وتاُس٪اکانؾ٪ےتیل٪وہ ےئ٪ااتھٹ٪ےہ۔٪رغض٪رہ٪ومعق٪رپ٪اور٪رہ٪اعمےلم٪ںیم٪اُس٪یک٪زابؿ٪رپ٪‬‫اہلل٪یہ٪اک٪ذرک٪وہات٪ےہ۔٪رھپ٪یہی٪ںیہن،٪وہ٪امنز٪زپاتھ٪ےہ٪وت٪اہلل٪وک٪اید٪رکات٪ےہ،٪روزہ٪راتھک٪ےہ٪وت٪اہلل٪وک٪اید٪رکات٪ےہ،٪رقآؿ٪‬‫یک٪التوت٪رکات٪ےہ٪وت٪اہلل٪وک٪اید٪رکات٪ےہ،٪اافنؼ٪رکات٪ےہ٪وت٪اہلل٪وک٪اید٪رکات٪ےہ،٪ربایئ٪ےس٪اتچب٪ےہ٪وت٪اہلل٪وک٪اید٪رکات٪ےہ،٪‬‫اُس ٪اک ٪اراکتب ٪رک ٪اتھٹیب ٪ےہ ٪وت ٪اہلل ٪وک ٪اید ٪رکات ٪ےہ ٪اور ٪وفراً ٪اُس ٪ےس ٪روجع ٪ےک ٪ےیل ٪ےب ٪اتب ٪وہ ٪اجات ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ذرک ٪یک٪‬ ‫992 رہ٪وتق‬
  • ‫‪58 | P a g e‬‬‫003‬‫اکی٪وصرت٪رکف٪یھب٪ےہ۔٪دخا٪یک٪اِس٪داین٪وک٪دےیھکی٪وت٪اِس٪ںیم٪زہاروں٪ولخمونت٪ںیہ،٪اُؿ٪یک٪راگنریگن٪اور٪وبوملقین ٪‬‫ےہ،٪رھپ٪لقع٪ااسنین٪اور٪اُس٪ےک٪رکےمش٪ںیہ،٪ردنمروں٪اک٪التمط103ےہ،٪درایؤں٪یک٪رواین٪ےہ،٪اہلہلات٪زبسہ٪اور٪آامسؿ٪‬ ‫٪‬‫ےس٪رباتس٪وہا٪اپین٪ےہ،٪لیل٪و٪اہنر203یک٪رگدش٪ےہ،٪وہا٪اور٪ابدولں٪ےک٪رصتافت٪ںیہ،٪زنیم٪و٪آامسؿ٪یک٪تقلخ٪اور٪اُؿ٪‬ ‫٪‬‫یک٪ریحت٪ازیگن٪استخ٪ےہ،٪اُؿ٪یک٪عفن٪راسین٪اور٪ضیف٪یشخب٪ےہ،٪اُؿ٪یک٪دصقمتی٪اور٪تمکح٪ےہ،٪رھپ٪اسفن٪و٪آافؼ٪‬‫ںیم٪دخا٪یک٪وہ٪اشناینں٪ںیہ٪وج٪رہ٪آؿ٪یئن٪اشؿ٪ےس٪ومندار٪وہیت٪ںیہ۔٪دنبہ٪ومنم٪اِؿ٪آایت٪ایہٰل٪رپ٪وغر٪رکات٪ےہ٪وت٪اُس٪‬ ‫ب‬‫ےک٪دؽ٪و٪دامغ٪وک٪ہی٪دخا٪یک٪اید٪ےس٪رھب٪دیتی٪ںیہ۔٪انچہچن٪وہ٪اکپر٪ااتھٹ٪ےہ٪ہک٪رپورداگر،٪ہی٪اکراخہن٪وت٪ےن٪ثبع٪ںیہن٪انبای۔٪‬‫ریتی٪اشؿ٪ملع٪و٪تمکح٪ےک٪انمیف٪ےہ٪ہک٪وت٪وکیئ٪ےب٪دصقم٪اکؾ٪رکے۔٪ںیم٪اجاتن٪وہں٪ہک٪اِس٪اہجؿ٪رگن٪ووب٪اک٪اخہمت٪‬‫الزًام٪اکی٪روز٪زجا٪رپ٪وہاگ٪سج٪ںیم٪وہ٪ولگ٪ذعاب٪اور٪روسایئ٪ےس٪دواچر٪وہں٪ےگ٪وج٪ریتی٪اِس٪داین٪وک٪یسک٪ڈنلھکرے٪‬ ‫اک٪لیھک٪ھجمس٪رک٪اِس٪ںیم٪زدنیگ٪رسب٪رکہ ٪ںیہ۔٪اُؿ٪ےک٪ااجنؾ٪ےس٪ںیم٪ریتی٪انپہ٪اچاتہوہں۔‬ ‫_____________________‬ ‫003 راگن٪رگن‬ ‫103 وجش‬ ‫203 رات٪دؿ‬
  • ‫‪59 | P a g e‬‬ ‫ہصح٪دوؾ‬
  • ‫‪60 | P a g e‬‬ ‫3‬ ‫ك ىونک عب دات‬‫دنی٪اک٪دصقم٪زتہیک٪ےہ٪۔٪اِس٪ےک٪اہتنمے٪امکؽ٪کت٪ےنچنہپ٪اک٪ذرہعی٪اہلل٪اور٪دنبے٪ےک٪درایمؿ٪دبع٪و٪وبعمد٪ےک٪قلعت٪اک٪‬‫اُس ٪ےک ٪حیحص ٪رطےقی ٪ےس٪ونمئ ٪وہ ٪اجان ٪ےہ۔ ہی ٪قلعت ٪انتج ٪مکحم ٪وہات ٪ےہ، ٪ااسنؿ ٪اےنپ ٪ملع ٪و ٪لمع ٪یک ٪اپزیکیگ ٪ںیم ٪اانت ٪یہ٪‬‫رتىق٪رکات٪ےہ۔٪تبحم،٪وخػ،٪االخص٪و٪واف٪اور٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪ےب٪اپایں٪وتمعنں٪اور٪ےب٪اہنتی٪ااسحانت٪ےک٪ےیل٪ااسحس٪‬‫و ٪ارتعاػ ٪ےک ٪ذجابت، ٪ہی ٪اِس ٪قلعت ٪ےک ٪ابینط ٪اظمرہ ٪ںیہ۔ ٪ااسنؿ ٪ےک ٪بش ٪و ٪روز ٪ںیم ٪اِس ٪اک ٪وہظر ٪ابومعلؾ ٪نیت ٪یہ‬‫٪‬‫وصروتں ٪ںیم ٪وہات ٪ےہ: ٪رپشتس، ٪ااطتع ٪اور ٪ تمح ٪و ٪امحتی۔ ٪اع ای ٪ا مہی ٪االسلؾ ٪ےک ٪دنی ٪ںیم ٪ابعدات ٪اِیس ٪قلعت ٪یک‬‫ایدداہین ٪ےک ٪ےیل ٪رقمر ٪یک ٪یئگ ٪ںیہ۔ ٪امنز ٪اور ٪زٰوکۃ ٪رپشتس ٪ےہ۔ ٪رقابین ٪اور ٪رمہ ٪یک ٪تقیقح ٪یھب یہی ےہ۔ ٪روزہ ٪و٪‬ ‫ااکتعػ٪ااطتع٪اور٪جح٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪ےیل٪ تمح٪و٪امحتی٪اک٪العیتم٪ااہظر٪ےہ٪۔‬ ‫ىه ز‬‫اِؿ٪ںیم٪امہ٪رتنی٪ابعدت٪امن٪زےہ۔٪دنی٪یک٪تقیقح،٪ارگ٪وغر٪ےیجیک٪وت٪وبعمد٪یک٪رعمتف٪اور٪اُس ٪ےک٪وضحر٪ںیم٪وخػ٪و٪‬‫تبحم٪ےک٪ذجابت٪ےک٪اسھت٪وضخع٪و٪ذتلل٪یہ ےہ۔٪اِس٪تقیقح٪اک٪بس٪ےس٪امنایں٪وہظر٪رپشتس٪ےہ۔٪حیبست٪و٪دیمحت،٪‬‫داع ٪و ٪انماجت ٪اور ٪روکع ٪و ٪وجسد ٪اِس ٪رپشتس ٪یک ٪یلمع ٪وصرںیت ںیہ۔ ٪امنز ٪یہی ٪ےہ ٪اور ٪اِؿ ٪بس ٪وک ٪اغتی ٪درہج ٪نسح٪‬ ‫وتازؿ٪ےک٪اسھت٪اےنپ٪ادنر٪عمج٪رک٪یتیل ےہ۔‬‫دنی٪ںیم٪اِس٪ابعدت٪یک٪اتیمہ٪ریغ٪ومعمیل ےہ۔ا٪ امیاینت٪ںیم٪وج٪تیثیح٪وتدیح٪یک ےہ،٪ویہ٪اامعؽ٪ںیم٪امنز٪یک ےہ۔‬‫ہی٪دخا٪یک اید٪وک٪ونمئ٪رےنھک٪ےک٪ےیل٪رفض٪یک٪یئگ ےہ۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪آایت٪ایہٰل٪یک٪ذتیرک٪ےس٪دخا٪یک٪‬‫وج٪رعمتف٪احلص٪وہیت٪ےہ٪اور٪ ُاس٪ےس٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪ےیل٪تبحم٪اور٪رکشزگاری٪ےک٪وج٪ذجابت٪ااسنؿ٪ےک٪ادنر٪دیپا٪‬‫وہہ ٪ںیہ ای ٪وہےن ٪اچہ، ٪اُؿ ٪اک ٪الہپ ٪رمثہ ٪یہی ٪امنز ٪ےہ۔ ہی ٪االسؾ ٪اک ٪وتسؿ ٪ےہ، ٪داین ٪اور ٪آرخت ٪ںیم ٪آدیم ٪ےک٪‬‫٪‬‫املسمؿ ٪ےھجمس ٪اجےن ٪یک ٪رشاطئ ٪ںیم ٪ےس ٪ےہ، ٪دنی ٪رپ ٪ونمئ ٪رےنہ ٪اک ٪ذرہعی ےہ، ٪لکشم ٪اشک ٪ےہ، ٪انگوہں ٪وک ٪اٹمیت ےہ،‬‫دوعت ٪قح ٪یک ٪اچہپؿ ٪ےہ، ٪راہ ٪قح ٪ںیم ٪ااقتستم ٪یک ٪اینبد ےہ، ٪اکانئت ٪یک ٪رطفت ٪ےہ، ٪یقیقح ٪زدنیگ ےہ۔ ٪دخا ٪یک٪‬‫رعمتف،٪اُس٪اک٪ذرک٪و٪رکف٪اور٪ ُاس٪یک٪رقتب٪اک٪ااسحس٪بج٪اہتنمے٪امکؽ٪وک٪اتچنہپ٪ےہ٪وت٪امنز٪نب٪اجات٪ےہ۔٪داین٪ےک٪بس٪‬
  • ‫‪61 | P a g e‬‬‫اعروفں٪اک٪ہلصیف٪ےہ٪ہک٪الص٪زدنیگ٪دؽ٪یک٪زدنیگ٪ےہ٪اور٪دؽ٪یک٪زدنیگ یہی٪رعمتف،٪ذرک٪و٪رکف٪اور٪رقتب٪ایہٰل ےہ۔‬ ‫ہی٪زدنیگ٪ااسنؿ٪وک٪رصػ٪امنز٪ےس٪احلص٪وہیت٪ےہ٪اور٪امنز٪یہ٪ےس٪ابىق٪رىتہ ےہ۔‬‫اِس ٪یک ٪اترخی ٪اینت ٪یہ ٪دقمی ےہ، ٪ینتج ٪وخد ٪ذمبہ ٪یک ےہ۔ ٪اِس ٪اک ٪وصتر ٪امتؾ ٪ذمابہ٪ںیم ٪راہ٪ےہ٪اور ٪اِس ٪ےک ٪رمامس٪‬‫اور٪اوونت٪یھب ٪مک٪و٪شیب ٪نیعتم ٪رےہ٪ںیہ۔٪دنہووں٪ےک٪نجھب،٪اپرویسں ٪ےک٪ززمیم، ٪اسیعویئں ٪یک ٪داعںیئ ٪اور٪‬‫وہیدویں٪ےک٪زمایرم،٪بس٪اِیس٪یک ایداگرںی٪ںیہ۔٪رقآؿ٪ےن٪اتبای ےہ٪ہک٪اہلل٪ےک٪امتؾ٪ربمغیپوں٪ےن٪اِس٪یک٪میلعت٪دی‬‫ےہ۔٪یبن٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪یک٪ےس ت٪سج٪دنی٪اربایمیہ٪یک٪دجتدی٪ےک٪ےیل٪وہیئ،٪اُس٪ںیم٪یھب٪اِس٪یک٪تیثیح٪بس٪ےس٪‬‫امنایں ےہ۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪بج ٪ولوگں ٪وک ٪اِس ٪اک ٪مکح ٪دای ٪وت ٪ہی ٪اُؿ ٪ےک ٪ےیل ٪وکیئ ٪ایبنج ٪زیچ ٪ہن ٪یھت۔ ٪وہ ٪اِس ٪ےک ٪آداب ٪و٪‬‫رشاطئ ٪اور ٪اامعؽ ٪و ٪اذاکر ٪ےس ٪وپری ٪رطح ٪وافق ٪یھت۔ ٪انچہچن ٪اِس ٪ابت ٪یک ٪وکیئ ٪رضورت ٪ہن ٪یھت ٪ہک ٪رقآؿ ٪اِس ٪یک٪‬‫الیصفتت٪ایبؿ٪رکات۔٪دنی٪اربایمیہ٪یکا٪ کی٪رواتی٪یک٪تیثیح٪ےس٪ہی٪سج٪رطح٪ادا٪یک٪اجیت٪یھت،٪یبن٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪‬‫ےن٪رقآؿ٪ےک٪مکح٪رپ٪ضعب٪رتامیم٪ےک٪اسھت٪اِےس٪یہ٪اےنپ٪امےنن٪واولں٪ےک٪ےیل٪اجری٪رفامای٪اور٪لسن٪در٪لسن،٪وہ٪اُیس٪‬ ‫رطح٪اِےس٪ادا٪رک٪رےہ٪ںیہ۔‬ ‫امنز٪ےک٪ےیل٪نج٪زیچوں٪اک٪اامتہؾ٪رضوری ےہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ :‬ ‫امنز٪زپےنھ٪واال٪ےشن٪ںیم٪ہن٪وہ،٪‬ ‫وہ٪ارگ٪وعرت٪ےہ٪وت٪ ضح٪و٪افنس٪یک٪احتل٪ںیم٪ہن٪وہ،‬ ‫وہ٪ابووض٪وہ٪اور٪ ضح٪و٪افنس٪ای٪انجتب٪ےک٪دعب٪اُس٪ےن٪لسغ٪رک٪ایل٪وہ،٪‬ ‫رفس،٪رمض٪ای٪اپین٪یک٪اناییب٪یک٪وصرت٪ںیم، ہی٪دوونں٪لکشم٪وہ٪اجںیئ٪وت٪وہ٪ہممت٪رک٪یل،‬ ‫ہلبق٪یک٪رطػ٪رخ٪رک٪ےک٪امنز٪ےک٪ےیل٪ڑھکا٪وہ۔‬‫ووض٪اک٪رطہقی ہی٪ےہ٪ہک٪ےلہپ ٪ہنم٪دوھای٪اجیئ،٪رھپ٪یونہکں٪کت٪اہھت٪دوھ ےئ٪اجںیئ،٪رھپ٪وپرے٪رس٪اک٪حسم٪ایک٪اج ےئ٪اور٪‬ ‫اِس٪ےک٪دعب٪اپؤں٪دوھ٪ےیل٪اجںیئ۔‬
  • ‫‪62 | P a g e‬‬‫ووض٪ارگ٪اکی ٪رمہبت ٪رک٪ایل ٪اج ےئ٪وت ٪اُس ٪وتق ٪کت ٪ونمئ ٪راتہ ٪ےہ،٪بج ٪کت ٪وکیئ ٪انضق٪احتل٪آدیم ٪وک ٪شیپ٪ہن٪آ٪اجیئ۔٪‬‫انچہچن٪ووض٪یک ہی٪دہاتی٪ ُاس٪احتل٪ےک٪ےیل ےہ،٪بج٪ووض٪ابىق٪ہن٪راہ٪وہ،٪االّ٪ہی٪ہک٪وکیئ٪صخش٪اشنط٪اخرط٪ےک٪ےیل٪اتزہ٪‬ ‫ووض٪رک٪یل۔‬ ‫اِس٪ےک٪وناضق٪درج٪ذلی٪ںیہ :‬ ‫١۔٪ااشپبرکان٪۔‬ ‫٪‬ ‫٢۔اپاخہن٪رکان۔‬ ‫٣۔٪رحی٪اک٪اخرج٪وہان،٪وخاہ٪آواز٪ےس٪وہ٪ای٪آہتسہ٪۔‬ ‫٤۔٪ذمی ای٪ودی٪اک٪اخرج٪وہان۔‬‫رفس،٪رمض٪ای٪اپین٪یک٪اناییب٪یک٪وصرت٪ںیم٪ووض٪اور٪لسغ،٪دوونں ٪لکشم٪وہ٪اجںیئ٪وت٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ااجزت٪دی٪ےہ٪ہک٪‬‫آدیم٪ہممت٪رک٪اتکس٪ےہ۔٪اِس٪اک٪رطہقی ہی٪ےہ٪ہک٪وکیئ٪اپک٪ہگج٪دھکی٪رک٪اُس٪ےس٪رہچے٪اور٪اہوھتں٪اک٪حسم٪رک٪ایل٪اجیئ۔٪ہی٪‬‫رہ٪مسق٪یک٪اجنتس٪ںیم٪افکتی٪رکات٪ےہ۔٪ووض٪ےک٪وناضق٪ںیم٪ےس٪وکیئ٪زیچ٪شیپ٪آاج ےئ٪وت٪اِس٪ےک٪دعب٪یھب٪ایک٪اج٪اتکس٪‬‫ےہ ٪اور ٪ابمرشت ٪ےک ٪دعب ٪لسغ ٪انجتب ٪یک ٪ہگج ٪یھب ٪ایک ٪اج ٪اتکس ٪ےہ۔ ٪زمدی ہی ٪ہک ٪رمض ٪اور ٪رفس ٪یک ٪احتل ٪ںیم ٪اپین٪‬ ‫وموجدوہہ ٪وہ ےئ٪یھب٪آدیم٪ہممت٪رک٪اتکس٪ےہ۔‬‫اِس ٪ےس ٪اظبرہ ٪وکیئ ٪اپزیکیگ ٪وت ٪احلص ٪ںیہن ٪وہیت، ٪نکیل ٪ارگ ٪وغر ٪ےیجیک ٪وت ٪الص ٪رطہقیب ٪اہطرت ٪یک ایدداتش ٪ذنہ ٪ںیم٪‬‫ونمئ٪رےنھک٪ےک٪ولہپ٪ےس٪اِس٪یک٪ڑبی٪اتیمہ ےہ۔٪رشتعی٪ںیم ہی٪زیچ٪ابومعلؾ٪وحلمظ٪ریھک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪بج٪ایلص٪وصرت٪‬‫ںیم٪یسک٪مکح٪رپ٪لمع٪رکان٪نکمم٪ہن٪وہ٪ای٪تہب٪لکشم٪وہ٪اج ےئ٪وت٪یہبش٪وصرت٪ںیم٪اُس٪یک ایداگر٪ابىق٪ریھک٪اج ےئ۔٪اِس٪اک٪‬ ‫افدئہ٪ہی٪وہات٪ےہ٪ہک٪احالت٪ومعمؽ٪رپ٪آہ ٪یہ٪تعیبط٪ایلص٪وصرت٪یک٪رطػ٪ےنٹلپ٪ےک٪ےیل٪آامدہ٪وہ٪اجیت ےہ۔‬ ‫امنز٪ےک٪ےیل٪وج٪اامعؽ٪رقمر٪ےیکےئگ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬ ‫٪‬ ‫امنز٪یک٪ادتبا٪رعف٪دینی٪ےس، ینعی٪دوونں٪اہھت٪اورپ٪یک٪رطػ٪ااھٹ٪رک٪یک٪اج ےئ،‬ ‫ایقؾ٪ایک٪اج ےئ،‬ ‫رھپ٪روکع٪ایک٪اج ےئ،‬
  • ‫‪63 | P a g e‬‬ ‫رھپ٪آدیم٪وقہم٪ےک٪ےیل٪ڑھکا٪وہ،‬ ‫رھپ٪ےکی٪دعب٪درگیے٪دو٪دجسے٪ےیک٪اجںیئ،‬ ‫رہ٪امنز٪یک٪دورسی٪اور٪آرخی٪رتعک٪ںیم٪امنز٪زپےنھ٪واال٪دوزاون٪وہ٪رک٪دعقے٪ےک٪ےیل٪ےھٹیب،‬ ‫امنز٪متخ٪رکان٪شیپ٪رظن٪وہ٪وت٪دعقے٪یک٪احتل٪ںیم٪ہنم٪ورھپ٪رک٪امنز٪متخ٪رک٪دی٪اج ےئ۔‬ ‫امنز٪ےک٪اذاکر٪درج٪ذلی٪ںیہ :‬ ‫امنز٪رشوع٪رکہ ٪وہ ےئ٪"اَہّٰللُ٪اَکڑُ"٪اتا٪اج ےئ،‬ ‫َ‬‫ایقؾ٪ںیم٪وسرہ٪افہحت٪یک٪التوت٪یک٪اج ےئ،٪رھپ٪اینپ٪وہستل٪ےک٪اطم ق٪ابىق٪رقآؿ٪ےک٪ھچک٪ےصح٪یک٪التوت٪یک٪‬ ‫ب‬ ‫اج ےئ،‬ ‫" اتا٪اج ےئ،‬ ‫روکع٪ںیم٪اجہ ٪وہ ےئ"‬ ‫"اتا٪اج ےئ،‬ ‫روکع٪ےس٪اےتھٹ٪وہ ےئ٪"‬ ‫" اتا٪اج ےئ،‬ ‫دجسوں٪ںیم٪اجہ ٪اور٪اُؿ٪ےس٪اےتھٹ٪وہ ےئ"‬ ‫" اتا٪اج ےئ،‬ ‫دعقے٪ےس٪ایقؾ٪ےک٪ےیل٪اےتھٹ٪وہ ےئ٪یھب٪"‬ ‫"٪اتا٪اج ےئ۔‬ ‫امنز٪متخ٪رکےن٪ےک٪ےیل٪"‬‫" (اہلل٪ےن٪ ُاس ٪یک٪ابت ٪نس٪یل٪سج٪ےن٪اُس٪یک٪‬ ‫" (اہلل٪بس٪ےس ٪ڑبا٪ےہ)،٪"‬ ‫"‬‫" (مت٪رپ٪السیتم٪اور٪اہلل٪یک٪رتمح٪وہ) اامؾ٪ہشیمہ٪ابرہجل،٪ینعی٪دنلب٪آواز٪ےس٪‬ ‫دمح٪یک) اور٪"‬‫ےہک٪اگ۔٪رغمب٪اور٪اشع٪یک٪یلہپ٪ دو٪روتعکں٪ںیم،٪اور٪رجف،٪ہعمج٪اور٪دیعنی٪یک٪امنزوں٪ںیم٪رقا٪ء٪ت٪یھب٪دنلب٪آواز٪ےس٪یک٪‬‫اج ےئ ٪یگ۔ ٪رغمب ٪یک ٪رسیتی٪اور٪اشع ٪یک ٪رسیتی٪اور ٪وچیھت ٪رتعک ٪ںیم ٪ہی ٪ہشیمہ ٪رسی ٪وہیگ۔ ٪رہظ٪اور ٪رصع ٪یک ٪امنزوں٪‬ ‫ںیم٪یھب٪یہی٪رطہقی٪اایتخر٪ایک٪اج ےئ٪اگ۔٪اِؿ٪یک٪اچروں٪روتعکں٪ںیم٪رقا٪ء٪ت٪رسی٪وہیگ۔‬‫امنز٪ےک٪ےیل٪رشتعی٪ےک٪رقمر٪رک٪دہ٪اذاکر٪یہی٪ںیہ٪اور٪اِؿ٪یک٪زابؿ٪رعیب٪ےہ،٪اِؿ٪ےک٪العوہ٪امنز٪زپےنھ٪واال٪سج٪زابؿ٪‬ ‫ںیم٪اچےہ،٪حیبست٪و٪دیمحت٪اور٪داع٪و٪انماجت٪یک٪ونتیع٪اک٪وکیئ٪ذرک٪اینپ٪امنز٪ںیم٪رک٪اتکس٪ےہ۔‬
  • ‫‪64 | P a g e‬‬ ‫امنز٪املسمونں٪رپ٪بش٪و٪روز٪ںیم٪اپچن٪وتق٪رفض٪یک٪یئگ ےہ۔ ہی٪اوونت٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬ ‫رجف،٪رہظ،٪رصع،٪رغمب٪اور٪اشع۔‬ ‫حبص٪یک٪ دفس٪داھری٪ایسہ٪داھری٪ےس٪اگل٪وہ٪اج ےئ٪وت٪ہی٪رجف٪ےہ۔‬ ‫رہظ٪وسرج٪ےک٪فصن٪ااہنلر٪ےس٪ڈےنلھ٪اک٪وتق٪ےہ۔‬ ‫وسرج٪رمأی٪انیع٪ےس٪۔ےچن٪آاج ےئ٪وت٪ہی٪رصع٪ےہ۔‬ ‫وسرج٪ےک٪رغوب٪وہ٪اجےن٪اک٪وتق٪رغمب٪ےہ۔‬ ‫قفش٪یک٪رسیخ٪متخ٪وہ٪اج ےئ٪وت٪ہی٪اشع٪ےہ۔‬‫رجف٪اک٪وتق٪ولطع٪آاتفب٪کت،٪رہظ٪اک٪رصع،٪رصع٪اک٪رغمب،٪رغمب٪اک٪اشع٪اور٪اشع٪اک٪وتق٪آدیھ٪رات٪کت٪ےہ۔٪وسرج٪‬‫ےک٪ولطع٪و٪رغوب٪ےک٪وتق٪وچہکن٪اُس٪یک ٪ابعدت٪یک٪اجیت٪یھت، ٪اِس٪ےیل ہی٪دوونں٪وتق٪امنز ٪ےک٪ےیل٪ونممع٪رقار٪‬ ‫دےی٪ےئگ٪ںیہ۔٪ااینب٪ا مہی٪االسلؾ٪ےک٪دنی٪ںیم٪امنز٪ےک٪اوونت٪ہشیمہ یہی٪رےہ٪ںیہ۔‬ ‫امنز٪ےک٪ےیل٪وج٪ریںتعک٪رقمر٪یک٪یئگ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬ ‫رجف: ٢رتعک‬ ‫رہظ: ٤رتعک‬ ‫رصع: ٤رتعک‬ ‫رغمب: ٣رتعک‬ ‫اشع: ٤رتعک‬‫امنز٪یک٪رفض٪ریںتعک یہی٪ںیہ ٪نج٪ےک٪اوچڑےن٪رپ٪ایقتم ٪ںیم٪وماذخہ٪وہاگ۔٪انچہچن٪اُؿ ٪وصروتں٪ےک٪وسا٪نج٪ںیم٪‬‫رصق٪یک ٪ااجزت٪دی٪یئگ٪ےہ، ہی٪الزًام٪زپیھ٪اجںیئ٪یگ۔٪اِؿ٪ےک٪العوہ٪ابىق٪بس٪امنزںی٪لفن٪ںیہ٪نج ٪اک٪زپانھ٪ابثع٪ارج٪‬ ‫ےہ،٪نکیل٪اُؿ٪ےک٪اوچڑ٪دےنی٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪رطػ٪ےس٪یسک٪وماذخے٪اک٪ادنہشی٪ںیہن ےہ۔‬
  • ‫‪65 | P a g e‬‬‫امنز٪اک٪وتق٪یسک٪رطخے،٪رپاشیین،٪ارفارفتی٪اور٪آاپ٪داھیپ٪یک٪احتل٪ںیم٪آاج ےئ٪وت٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ااجزت٪دی٪ےہ٪ہک٪‬‫دیپؽ٪ےتلچ٪وہ ےئ٪ای٪وساری٪رپ،٪سج٪رطح٪نکمم٪وہ،٪امنز٪زپھ٪یل٪اج ےئ۔٪اِس٪ںیم،٪اظرہ٪ےہ٪ہک٪امجتع٪اک٪اامتہؾ٪ںیہن٪‬‫وہاگ، ٪ہلبق ٪رو ٪وہےن ٪یک ٪اپدنبی ٪یھب ٪ربرقار ٪ہن ٪رےہ ٪یگ ٪اور ٪امنز ٪ےک ٪اامعؽ ٪یھب ٪ضعب ٪وصروتں ٪ںیم ٪اُؿ ٪ےک ٪ےیل ٪رقمر٪‬ ‫رکدہ٪رطےقی٪رپ٪ادا٪ہن٪وہ٪ںیکس٪یگ۔‬‫اِس ٪رطح ٪یک ٪وصرت ٪احؽ ٪یسک ٪رفس ٪ںیم ٪شیپ ٪آاج ےئ ٪وت ٪رقآؿ ٪ےن ٪زمدی ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک ٪ولگ ٪امنز ٪ںیم ٪ىمک ٪یھب ٪رک ٪ےتکس٪‬‫ںیہ۔٪احالطح٪ںیم٪اِےس٪رصق٪ےس٪ریبعت٪ایک٪اجات٪ےہ۔٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےن٪اِس٪ےک٪ےیل ہی٪تنس٪ونمئ٪یک‬‫٪‬‫ےہ ٪ہک ٪رصػ ٪اچر ٪رتعک ٪وایل ٪امنزںی ٪دو ٪رتعک ٪زپیھ ٪اجںیئ یگ۔ ٪دو ٪اور ٪نیت ٪رتعک ٪وایل ٪امنزوں ٪ںیم ٪وکیئ ٪ىمک ٪ہن ٪وہ٪‬‫یگ۔٪انچہچن٪رجف٪اور٪رغمب٪یک٪امنزںی٪ا٪ِس٪رطح٪ےک٪وموعقں٪رپ٪یھب٪وپری٪زپیںھ٪یگ۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪رجف٪ےلہپ٪‬ ‫یہ٪دو٪رتعک٪ےہ٪اور٪رغمب٪دؿ٪ےک٪ورت٪ںیہ،٪اِؿ٪یک ہی٪تیثیح٪دبتلی٪ںیہن٪وہ٪یتکس۔‬‫امنز ٪ںیم ٪غففخت ٪یک ٪اِس ٪ااجزت ٪ےس ٪اِس ٪ےک ٪اوونت ٪ںیم ٪غففخت ٪اک ٪اابنتسط ٪یھب ٪ایک ٪ایگ ےہ۔انچہچن ٪اِس ٪رطح ٪ےک٪‬ ‫رفسوں٪ںیم٪رہظو٪رصع،٪اور٪رغمب٪اور٪اشع٪یک٪امنزںی٪عمج٪رک٪ےک٪یھب٪زپیھ٪اجیتکس٪ںیہ۔‬‫امنز٪ارگہچ٪اہنت٪یھب٪ادا٪یک٪اج٪یتکس٪ےہ،نکیل٪رتہب٪یہی٪ےہ٪ہک٪اِس٪وک٪امجتع٪ےک٪اسھت٪اور٪نکمم٪وہ٪وت٪یسک٪دبعم٪ںیم٪اج٪رک٪‬‫ادا٪ایک٪اج ےئ۔٪یبن٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےن٪اِیس٪دصقم٪ےس٪رثیب٪چنہپ٪رک٪بس٪ےس٪ےلہپ٪دجسم٪ رمعت٪یک٪اور٪املسمونں٪یک٪رہ٪‬‫یتسب ٪اور ٪رہ ٪ےلحم ٪ںیم٪ رمعت ٪اسمدج٪یک ٪رواتی ٪اِس ٪ےک ٪اسھت ٪یہ ٪ونمئ ٪وہ ٪یئگ۔ ٪اِؿ ٪یک ٪احرضی ٪اور ٪امنز ٪ابامجتع ٪اک٪اامتہؾ٪‬‫ڑبی٪تلیضف٪یک٪زیچ ےہ۔٪وعرںیت،٪ےب٪کش٪اِس٪ےس٪ٰینثتسم٪ںیہ،٪نکیل٪یسک٪املسمؿ٪رمد٪وک٪ریغب٪یسک٪ذعر٪ےک٪اِس٪ےس٪‬ ‫رحموؾ٪ںیہن٪رانہ٪اچےیہ۔‬ ‫ایقؾ٪امجتع٪اک٪رطہقی٪درج٪ذلی ےہ:‬‫١۔٪امنز٪ےس٪ےلہپ٪اذاؿ٪دی٪اج ےئ٪یگ٪اتہک٪ولگ٪اِےس٪نس٪رک٪امجتع٪ںیم٪اشلم٪وہ٪ںیکس۔٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪‬ ‫ہیلع٪وملس٪ےن٪اِس٪ےک٪وج٪املکت٪رقمر٪رفام ےئ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬
  • ‫‪66 | P a g e‬‬ ‫.‬‫’’اہلل٪بس٪ےس٪ڑبا٪ےہ؛٪ںیم٪وگایہ٪داتی٪وہں٪ہک٪اہلل٪ےک٪وسا٪وکیئ٪اہٰل٪ںیہن٪ےہ؛٪ںیم٪وگایہ٪داتی٪وہں٪ہک٪دمحم٪اہلل٪‬ ‫ےک٪روسؽ٪ںیہ؛٪امنز٪یک٪رطػ٪آؤ؛٪الفح٪یک٪رطػ٪آؤ؛٪اہلل٪بس٪ےس٪ڑبا٪ےہ؛٪اہلل٪ےک٪وسا٪وکیئ٪اہٰل٪ںیہن ےہ۔‘‘‬‫٢۔٪اکی٪یہ٪دتقمی٪وہ٪وت٪وہ٪اامؾ٪ےک٪داںیئ٪اجبن٪اُس٪ےک٪اسھت٪ڑھکا٪وہ٪اگ٪اور٪زایدہ٪وہں٪وت٪اامؾ٪درایمؿ٪ںیم٪‬ ‫وہاگ٪اور٪وہ٪اُس٪ےک٪ےھچیپ٪فص٪انب٪رک٪ڑھکے٪وہں٪یگ۔‬‫٣۔٪امنز٪ڑھکی٪رکےن٪ےک٪ےیل٪اونتم٪یہک٪اج ےئ٪یگ۔٪اُس٪ںیم٪اذاؿ٪یہ٪ےک٪اافلظ٪درہا ےئ٪اجںیئ٪یگ۔٪اانت٪‬‫‘ (امنز٪ڑھکی٪وہ٪یئگ٪ےہ)‬ ‫‘٪ےک٪دعب٪اونتم٪ےنہک٪واال٪’‬ ‫رفؼ،٪اہتبل٪وہ٪اگ٪ہک٪’‬ ‫یھب٪ےہک٪اگ۔‬ ‫٤۔٪اذاؿ٪ےک٪املکت٪شیپ٪رظن٪دصقم٪ےک٪ےیلا٪ کی٪ےس٪زایدہ٪رمہبت٪درہا ےئ٪اجںیئ٪ےگ۔‬ ‫٥۔٪اونتم٪ےک٪املکت٪یھب٪ارگ٪رضورت٪وہ٪وت٪اِیس٪رطح٪درہا ےئ٪اج٪ےتکس٪ںیہ۔‬‫امنز٪ےک٪ےیل٪وج٪اامعؽ٪و٪اذاکر٪رقمر٪ےیک٪ےئگ٪ںیہ،٪اُؿ٪ںیم٪وکیئ٪یطلغ٪وہ٪اج ےئ٪ای٪ہبش٪وہ٪ہک٪یطلغ٪وہیئ٪ےہ٪وت٪ہی٪‬‫تنس٪ونمئ٪یک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪یطلغ٪یک٪التیف٪رکان٪نکمم٪وہ٪وت٪التیف٪ےک٪دعب٪اور٪نکمم٪ہن٪وہ٪وت٪اِس٪ےک٪ریغب٪یہ٪امنز٪ےک٪آرخ٪ںیم‬‫٪‬ ‫دو٪دجسے٪زایدہ٪رک٪ےیل٪اجںیئ۔‬‫ہعمج ٪ےک ٪دؿ ٪املسمونں ٪رپ ٪الزؾ ٪ایک ٪ایگ ٪ےہ ٪ہک ٪امنز ٪رہظ ٪یک ٪ہگج ٪وہ ٪اِیس ٪دؿ ٪ےک ٪ےیل ٪اخص ٪اکی ٪اامتجىع ٪امنز ٪اک٪‬ ‫اامتہؾ٪رکںی٪یگ۔٪اِس٪امنز٪اک٪رطہقی ہی ےہ:‬ ‫ہی٪امنز٪دو٪رتعک٪زپیھ٪اج ےئ٪یگ،‬ ‫امنز٪رہظ٪ےک٪ربالخػ٪اِس٪یک٪دوونں٪روتعکں٪ںیم٪رقا٪ء٪ت٪رہجی٪وہ٪یگ،‬ ‫امنز٪ےک٪ےیلیربکت٪یہک٪اج ےئ٪یگ،‬ ‫٪‬
  • ‫‪67 | P a g e‬‬‫امنز٪ےس٪ےلہپ٪اامؾ٪احرضنی٪یک ٪ذتیرک٪و٪تحیصن٪ےک٪ےیل٪دو٪ےبطخ ٪دے٪اگ۔٪ہی٪ےبطخ٪ڑھکے٪وہ٪رک٪دےی٪اجںیئ٪‬ ‫یگ۔٪ےلہپ٪ےبطخ٪ےک٪دعب٪اور٪دورسا٪ہبطخ٪رشوع٪وہےن٪ےس٪لبق٪اامؾ٪دنچ٪وحملں٪ےک٪ےیل٪ےھٹیب٪اگ،‬ ‫امنز٪یک٪اذاؿ٪اُس٪وتق٪دی٪اج ےئ٪یگ،٪بج٪اامؾ٪ےبطخ٪یک٪ہگج٪رپ٪آاج ےئ٪اگ،‬‫٪‬‫اذاؿ٪وہہ ٪یہ ٪امتؾ٪املسمؿ ٪رمدوں٪ےک٪ےیل ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک٪اُؿ٪ےک٪اپس٪ارگ٪وکیئ ٪ذعر ٪ہن٪وہ٪وت٪اینپ‬ ‫رصموایفت٪اوچڑ٪رک٪امنز٪ےک٪ےیل٪احرض٪وہ٪اجںیئ،‬‫امنز٪اک٪اطخب٪اور٪اُس٪یک٪اامتم٪املسمونں٪ےک٪ارابب٪لح٪و٪دقع٪رکںی٪ےگ٪اور٪ہی٪رصػ٪اُیھن٪اقمامت٪رپ٪ادا٪‬‫یک٪اج ےئ٪یگ٪وج٪اُؿ٪یک٪رطػ٪ےس٪اِس٪امنز٪یک٪امجتع٪ےک٪ےیل٪رقمر٪ےیک٪اجںیئ٪ےگ٪اور٪اہجں٪وہ٪وخد٪ای٪اُؿ٪اک٪وکیئ٪امندنیہ٪‬ ‫اِس٪یک٪اامتم٪ےک٪ےیل٪وموجد٪وہ٪اگ۔‬ ‫ض‬‫دیع٪اش تر٪اور٪دیع٪اال حی٪ےک٪دؿ٪یھب٪املسمونں٪رپ٪الزؾ٪ےہ٪ہک٪ولطع٪آاتفب٪ےک٪دعب٪اور٪زواؽ٪ےس٪ےلہپ٪وہ٪‬ ‫ہعمج٪یہ٪یک٪رطح٪اکی٪اامتجىع٪امنز٪اک٪اامتہؾ٪رکںی۔٪اِس٪اک٪رطہقی٪درج٪ذلی ےہ:‬ ‫ہی٪امنز٪دو٪رتعک٪زپیھ٪اج ےئ٪یگ،‬ ‫دوونں٪روتعکں٪ںیم٪رقا٪ء٪ت٪رہجی٪وہ٪یگ،‬ ‫ایقؾ٪یک٪احتل٪ںیم٪امنزی٪دنچ٪زادئ٪یربکتںی٪ںیہک٪ےگ،‬ ‫امنز٪ےک٪ےیل٪ہن٪اذاؿ٪وہ٪یگ٪اور٪ہن٪یربکت٪یہک٪اج ےئ٪یگ،‬‫امنز ٪ےک ٪دعب ٪اامؾ ٪احرضنی ٪یک ٪ذتیرک ٪و ٪تحیصن ٪ےک ٪ےیل ٪دو ٪ےبطخ ٪دے ٪اگ۔ہی ٪ےبطخ ٪ڑھکے ٪وہ ٪رک ٪دےی ٪اجںیئ٪‬ ‫یگ۔٪ےلہپ٪ےبطخ٪ےک٪دعب٪اور٪دورسا٪ہبطخ٪رشوع٪رکےن٪ےس٪لبق٪اامؾ٪دنچ٪وحملں٪ےک٪ےیل٪ےھٹیب٪اگ۔‬‫اِس٪امنز٪اک٪اطخب٪اور٪اِس٪یک٪اامتم٪یھب٪امنز٪ہعمج٪یک٪رطح٪املسمونں٪ےک٪ارابب٪لح٪و٪دقع٪رکںی٪ےگ٪اور٪ہی٪‬‫اُیھن٪اقمامت٪رپ٪ادا٪یک٪اج ےئ٪یگ٪وج٪اُؿ٪یک٪رطػ٪ےس٪اِس٪امنز٪یک٪امجتع٪ےک٪ےیل٪رقمر٪ےیک٪اجںیئ٪ےگ٪اور٪اہجں٪وہ٪وخد٪‬ ‫ای٪اُؿ٪اک٪وکیئ٪امندنیہ٪اِس٪یک٪اامتم٪ےک٪ےیلوموجد٪وہ٪اگ۔‬ ‫٪‬ ‫رمےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪انجزہ٪یک٪امنز٪یھب٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪ےک٪دنی٪ںیم٪رضوری٪رقار٪دی٪یئگ ےہ۔‬
  • ‫‪68 | P a g e‬‬ ‫نتم٪وک٪الہنےن٪اور٪اُس٪یک٪نزہجت٪و٪بنفکت٪ےک٪دعب٪ہی٪امنز٪سج٪رطےقی٪ےس٪ادا٪یک٪اج ےئ٪یگ،٪وہ٪ہی ےہ:‬ ‫نتم٪وک٪اےنپ٪اور٪ہلبق٪ےک٪درایمؿ٪رھک٪رک٪دتقمی٪اامؾ٪ےک٪ےھچیپ٪فص٪انب٪ںیل٪یگ،‬ ‫‘ ہہک٪رک٪امنز٪رشوع٪یک٪اج ےئ٪یگ،‬ ‫رعف٪دینی٪ےک٪اسھت‬ ‫دیعنی٪یک٪رطح٪اِس٪امنز٪ںیم٪یھب٪دنچ٪زادئ٪یربکتںی٪یہک٪اجںیئیگ،‬ ‫٪‬ ‫ایقؾ٪یک٪احتل٪یہ٪ںیم٪یربکتات٪اور٪داعؤں٪ےک٪دعب٪السؾ٪ورھپ٪رک٪امنز٪متخ٪رک٪دی٪اج ےئ٪یگ۔‬‫امنز ٪یک ٪وصرت ٪ںیم ٪مک ٪ےس ٪مک ٪یہی ٪ابعدت ٪ےہ ٪سج ٪اک ٪املسمونں ٪وک ٪فلکم ٪ریھٹاای ٪ایگ ےہ۔ ٪اتمہ ٪رقآؿ ٪اک٪‬‫اراشد ٪ےہ ٪ہک ٪سج ٪ےن ٪اےنپ ٪وشؼ ٪ےس ٪یکین ٪اک ٪وکیئ ٪اکؾ ٪ایک، ٪اُےس ٪اہلل ٪وبقؽ ٪رکےن ٪واال ٪ےہ۔ ٪اِیس ٪رطح ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک٪‬‫تبیصم ٪ےک ٪وموعقں ٪رپ ٪ربص ٪اور ٪امنز ٪ےس ٪دمد ٪اچوہ۔ ٪انچہچن ٪اِؿ ٪اراشدات ٪ےک ٪شیپ ٪رظن ٪املسمؿ ٪اِس ٪الزیم ٪امنز ٪ےک٪‬‫العوہ٪ابومعلؾ٪ونالف٪اک٪اامتہؾ٪یھب٪رکہ ٪ںیہ۔٪اِس٪رطح٪ےک٪وج٪ونالف٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےن٪زپےھ٪ںیہ ای٪‬ ‫ولوگں٪وک٪زپےنھ٪یک٪رتبیغ٪دی ےہ،٪اُؿ٪یک٪الیصفتت٪رواوتیں٪ںیم٪دھکی٪یل٪اج٪یتکس٪ںیہ۔‬ ‫ٰ‬ ‫زکوک ة‬‫امنز ٪ےک ٪دعب ٪ہی ٪دورسی ٪امہ ٪رتنی ٪ابعدت ٪ےہ۔ ٪اےنپ ٪وبعمدوں ٪ےک ٪ےیل ٪رپشتس ٪ےک ٪وج ٪آداب ٪ااسنؿ ٪ےن٪‬‫ابومعلؾ ٪اایتخر ٪ےیک ٪ںیہ، ٪اُؿ ٪ںیم ٪ےس ٪اکی ہی ٪یھب ٪ےہ ٪ہک ٪اےنپ ٪امؽ، ٪ومایش ٪اور ٪دیپاوار ٪ںیم ےس ا٪ کی ٪ہصح ٪اُؿ ٪ےک٪‬‫وضحر ٪ںیم ٪ورر ٪ےک ٪وطر ٪رپ ٪شیپ ٪ایک ٪اج ےئ۔ ٪اِےس ٪دصہق، ٪اینز، ٪ورراےن ٪اور ٪کٹنھب ٪ےس ٪ریبعت ٪ایک ٪اجات ٪ےہ۔ ٪اع ای ٪ا مہی‬‫٪‬‫االسلؾ٪ےک٪دنی٪ںیم٪زٰوکۃ٪یک٪تیثیح٪اًالص٪یہی٪ےہ٪اور ٪اِیس٪انب ٪رپ٪اِےس٪ابعدت٪رقار٪دای٪اجات٪ےہ۔٪انچہچن٪رقآؿ٪ےن٪یئک٪‬‫ہگج٪اِس٪ےک٪ےیل٪ظفل٪دصہق٪اامعتسؽ٪ایک٪ےہ٪اور٪واضتح٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪اِےس٪دؽ٪یک٪یگتسخ٪اور٪رفوینت٪ےک٪اسھت٪ادا٪ایک٪‬‫اج ےئ۔٪اِس٪ےک٪ابرے٪ںیم٪اعؾ٪رواتی ہی٪ریہ٪ےہ٪ہک٪ورر٪زگارےن٪ےک٪دعب٪اِےس٪دبعم٪ےس٪ااھٹ٪رک٪اُس٪ےک٪دخاؾ٪وک٪‬‫دای ٪اجات ٪اھت ٪ہک ٪وہ ٪اِس ٪ےس ٪ابعدت ٪ےک ٪ےیل ٪آےن ٪واولں ٪یک ٪دختم ٪رکںی۔ ٪اب ٪ہی ٪رطہقی ٪ابىق ٪ںیہن ٪راہ۔ ٪اِس ٪یک ٪ہگج٪‬‫املسمونں٪وک٪دہاتی٪یک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪مظن٪اامتجىع٪یک٪رضوروتں٪ےک٪ےیل٪ہی٪امؽ٪ارابب٪لح٪و٪دقع٪ےک٪رپسد٪رک٪دای٪اج ےئ۔٪‬‫اتمہ٪اِس٪یک٪تقیقح٪ںیم٪اِس٪ےس٪وکیئ٪دبتیلی٪ںیہن٪وہیئ۔٪ہی٪دخا٪یہ٪ےک٪ےیل٪اخص٪ےہ٪اور٪ ُاس٪ےک٪دنبے٪بج٪اِےس٪‬ ‫ادا٪رکہ ٪ںیہ٪وت٪اِس٪یک٪ذپریایئ٪اک٪ہلصیف٪یھب٪اُیس٪ابراگہ٪ےس٪وہات٪ےہ۔‬
  • ‫‪69 | P a g e‬‬‫اِس٪یک٪اترخی٪ویہ٪ےہ٪وج٪امنز٪یک ےہ۔٪رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪امنز٪یک٪رطح٪اِس٪اک٪مکح٪یھب٪اع ای٪ا مہی٪‬‫االسلؾ٪یک٪رشتعی٪ںیم٪ہشیمہ٪وموجد٪راہ٪ےہ۔اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪بج٪املسمونں٪وک٪اِس٪ےک٪ادا٪رکےن٪یک٪دہاتی٪یک٪وت٪ہی ٪اُؿ٪‬‫ےک٪ےیل٪وکیئ٪ایبنج٪زیچ٪ہن٪یھت۔٪دنی٪اربایمیہ٪ےک٪امتؾ٪ریپو٪اِس٪ےک٪ااکحؾ٪ےس٪وپری٪رطح٪وافق٪یھت۔٪انچہچن٪ہی٪ےلہپ٪‬‫ےس٪وموجد٪اکی٪تنس٪یھت٪ےسج٪یبن٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪ےن٪دخا٪ےک٪مکح٪ےس٪اور٪رضوری٪االصاحت٪ےک٪دعب٪املسمونں٪‬ ‫ںیم٪اجری٪رفامای ےہ۔‬‫اِس٪اک٪دصقم،٪ارگ٪وغر٪ےیجیک٪وت٪اِس٪ےک٪انؾ٪یہ٪ےس٪نیعتم٪وہ٪اجات٪ےہ۔٪اِس٪ظفل٪یک٪الص٪ومن٪اور٪اہطرت٪ےہ۔‬‫٪‬‫ذٰہلا٪اِس٪ےس٪رماد٪وہ٪امؽ٪ےہ٪وج٪اپزیکیگ٪اور٪اہطرت٪احلص٪رکےن٪ےک٪ےیل٪دای٪اج ےئ۔٪اِس٪ےس٪واحض٪ےہ٪ہک٪زٰوکۃ٪اک٪‬‫دصقم ٪ویہ ٪ےہ٪وج ٪وپرے ٪دنی٪اک ٪ےہ۔ ہی ٪سفن٪وک ٪اُؿ ٪آالوشیں ٪ےس ٪اپک ٪رکیت ٪ےہ ٪وج ٪امؽ ٪یک ٪تبحم ٪ےس ٪اُس ٪رپ ٪آیتکس٪‬‫ںیہ،٪امؽ٪ںیم٪ربتک٪دیپا٪رکیت٪ےہ٪اور٪سفن٪ااسنین٪ےک٪ےیل٪اُس٪یک٪اپزیکیگ٪وک٪ڑباھےن٪اک٪ابثع٪یتنب ےہ۔٪اہلل٪یک٪راہ٪ںیم٪‬‫اافنؼ٪اک٪ہی٪مک٪ےس٪مک٪اطمہبل٪ےہ٪ےسج٪اکی٪املسمؿ٪وک٪رہ٪احؽ٪ںیم٪وپرا٪رکانےہ،٪اِس٪ےیل٪اِس٪ےس٪وہ٪بس٪ھچک٪وت٪احلص٪‬‫ںیہن٪وہات٪وج٪اِس٪ےس٪آےگ٪اافنؼ٪ےک٪اعؾ٪اطمابلت٪وک٪وپرا٪رکےن٪ےس٪احلص٪وہات٪ےہ،٪اتمہ٪ااسنؿ٪اک٪دؽ٪اِس٪ےس٪یھب٪‬‫اےنپ٪رپورداگر٪ےس٪گل٪اجات٪اور٪اہلل٪اعتٰیل٪ےس٪وہ٪تلفغ٪ڑبی٪دح٪کت٪دور٪وہ٪اجیت٪ےہ٪وج٪داین٪اور٪ابابب٪داین٪ےک٪اسھت٪‬ ‫قلعت٪اخرط٪یک٪وہج٪ےس٪اُس٪رپ٪اطری٪وہیت ےہ۔‬ ‫زٰوکۃ٪اک٪ونونؿ٪درج٪ذلی ےہ:‬‫١۔٪دیپاوار،٪اجترت٪اور٪اکروابر٪ےک٪ذراعئ،٪ذایت٪اامعتسؽ٪یک٪زیچوں٪اور٪دحاصنب٪ےس٪مک٪رسامےی٪ےک٪وسا٪وکیئ٪زیچ٪یھب٪‬‫زٰوکۃ٪ےس٪ٰینثتسم٪ںیہن ےہ۔ ہی٪رہ٪امؽ،٪رہ٪مسق٪ےک٪ومایش٪اور٪رہ٪ونتیع٪یک٪دیپاوار٪رپ٪اعدئ٪وہ٪یگ٪اور٪رہ٪اسؽ٪رایتس٪‬ ‫ےک٪رہ٪املسمؿ٪رہشی٪ےس٪الزًام٪ووصؽ٪یک٪اج ےئ٪یگ۔‬ ‫٢۔٪اِس٪یک٪رشح٪ہی ےہ:‬ ‫امؽ٪ںیم 5.2٪یف٪دصی٪اسالہن‬
  • ‫‪70 | P a g e‬‬‫دیپاوار ٪ںیم ٪ارگ ٪وہ ٪اًالص ٪تنحم ٪ای ٪اًالص ٪رسامےی ٪ےس ٪ووجد ٪ںیم ٪آ ےئ ٪وت ٪رہ ٪دیپاوار ٪ےک ٪ومعق ٪رپ ُاس ٪اک ٪01 یف٪‬‫دصی،٪اور٪ارگ٪تنحم٪اوررسامہی،٪دوونں٪ےک٪اعتلم٪ےس٪ووجد٪ںیم٪آ ےئ٪وت 5٪یف٪دصی،٪اور٪دوونں٪ےک٪ریغب٪ضحم٪ہطعب٪‬ ‫دخاودنی٪ےک٪وطر٪رپ٪احلص٪وہ٪اج ےئ٪وت٪02 ٪یف٪دصی‬ ‫ومایش٪ںیم‬ ‫5 ےس٪42 کت٪،رہ٪اپچن٪اووٹنں٪رپ٪اکی٪رکب٪ی‬ ‫52 ےس٪53 کت،٪اکی کی٪اسہل٪اوینٹن٪اور٪ارگ٪وہ٪ےرسم٪ہن٪وہ٪وت٪دواسہل٪اوٹن‬ ‫63 ےس٪54 کت،٪اکی٪دو٪اسہل٪اوینٹن‬ ‫64 ےس٪06 کت،٪اکی٪س٪اسہل٪اوینٹن‬ ‫16 ےس٪57 کت،٪اکی٪اچر٪اسہل٪اوینٹن‬ ‫57 ےس٪09 کت،٪دو،٪دواسہل٪اواانٹنں‬ ‫19 ےس٪021 کت،٪دو،٪س٪اسہل٪اواانٹنں‬ ‫021 ےس٪زادئ٪ےک٪ےیل٪رہ٪04 ٪رپ٪اکی٪دواسہل٪اوررہ٪05 ٪رپاکی٪س٪اسہل٪اوینٹن‬ ‫رہ٪03 ٪رپاکی کی٪اسہل٪اور٪رہ٪04 رپاکی٪دو٪اسہل٪ڑھچبا‬ ‫04 ےس٪021 ٪کت،اکی٪رکبی‬ ‫121 ےس٪002 ٪کت،٪دورکبایں‬ ‫102 ےس٪003 ٪کت،٪نیت٪رکبایں‬ ‫003 ےس٪زادئ٪ںیم٪رہ٪001٪رپاکی٪رکبی‬ ‫٣۔٪زٰوکۃ٪ےک٪وج٪اصمرػ٪رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہ ےئ٪ںیہ،٪اُؿ٪یک٪لیصفت ہی ےہ:‬ ‫رقفا٪و٪اسمنیک٪ےک٪ےیل٪۔‬
  • ‫‪71 | P a g e‬‬ ‫رایتس٪ےک٪امتؾ٪المزنیم٪یک٪دخامت٪ےک٪اعموےض٪ںیم۔‬ ‫االسؾ٪اور٪املسمونں٪ےک٪افمد٪ںیم٪امتؾ٪ایسیس٪ارخااجت٪ےک٪ل۔‬ ‫رہ٪مسق٪یک٪الغیم٪ےس٪اجنت٪ےک٪ل۔‬ ‫اصقنؿ،٪اتواؿ٪ای٪رقض٪ےک٪وبھج٪ےلت٪دےب٪وہ ےئ٪ولوگں٪یک٪دمد٪ےک٪ل۔‬ ‫دنی٪یک٪دختم٪اور٪ولوگں٪یک٪وبہبد٪ےک٪اکومں٪ںیم۔‬ ‫اسمرفوں٪یک٪دمد٪اور٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪ڑسوکں،٪ولپں،٪رساؤں٪وریغہ٪یک رمعت٪ےک٪ےیل٪۔‬ ‫٪‬‫٤۔٪زٰوکۃ٪یکا٪ کی٪مسق٪دصہق٪رطف٪یھب ےہ۔ ہیا٪ کی٪رفد٪ےک٪ےیل٪حبص٪و٪اشؾ٪اک٪اھکان٪ےہ٪وج٪اوچےٹ٪ڑبے٪رہ٪صخش٪ےک٪‬ ‫ب‬ ‫ےیل٪دانی٪الزؾ٪ایک٪ایگ٪ےہ٪اور٪راضمؿ٪ےک٪ااتتخؾ٪رپ٪امنز٪دیع٪ےس٪ےلہپ٪دای٪اجات٪ےہ۔‬ ‫روزہ‬‫امنز ٪اور ٪زٰوکۃ ٪ےک ٪دعب ٪رسیتی ٪امہ ٪ابعدت ٪روزہ ٪ےہ۔ ٪رعیب ٪زابؿ ٪ںیم ٪اِس ٪ےک ٪ےیل ’وصؾ‘ اک ٪ظفل ٪آات ٪ےہ٪‬‫سج٪ےک٪ینعم٪یسک٪زیچ٪ےس٪رک٪اجےن٪اور٪اُس٪وک٪رتک٪رکدےنی٪ےک٪ںیہ۔٪رشتعی٪یک٪احالطح٪ںیم ہی٪ظفل٪اخص٪دحود٪‬‫وویقد ٪ےک ٪اسھت٪اھکےن ٪رےنپ ٪اور ٪ازدوایج ٪اقلعتت ٪ےس ٪رک ٪اجےن ٪ےک ٪ےیل ٪اامعتسؽ ٪وہات ٪ےہ۔ ٪اردو ٪زابؿ ٪ںیم ٪اِیس ٪وک٪‬‫روزہ ٪ےتہک ٪ںیہ۔ ٪ااسنؿ ٪وچہکن ٪اِس ٪داین ٪ںیم ٪اانپ ٪اکی ٪یلمع ٪ووجد ٪یھب ٪راتھک ٪ےہ، ٪اِس ٪ےیل ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک ٪ےیل ٪اُس ٪اک ٪ذجہبب٪‬‫ابعدت٪بج٪اُس٪ےک٪یلمع٪ووجد٪ےس٪قلعتم٪وہات٪ےہ٪وت٪رپشتس٪ےک٪اسھت٪ااطتع٪وک٪یھب٪اشلم٪وہاجات٪ےہ۔٪روزہ٪اِیس٪‬‫ااطتع٪اک٪العیتم٪ااہظرےہ۔٪اِس٪ںیم٪دنبہ٪اےنپ٪رپورداگر٪ےک٪مکح٪رپاور٪اُس٪یک٪راض٪اور٪وخونشدی٪یک٪پ ب٪ںیم٪ضعب٪‬‫ابماحت ٪وک ٪اےنپ ٪ےیل ٪رحاؾ ٪رقار ٪دے ٪رک ٪مسجم ٪ااطتع ٪نب ٪اجات ٪او ٪راِس ٪رطح ٪وگای ٪زابؿ ٪احؽ ٪ےس ٪اِس ٪ابت ٪اک ٪االعؿ٪‬‫رکات٪ےہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪اور٪اُس٪ےک٪مکح٪ےس٪ڑبی٪وکیئ٪زیچ٪ںیہن ےہ۔ وہ٪ارگ٪ونونؿ٪رطفت٪یک٪رو٪ےس٪اجزئ٪یسک٪ےش٪وک٪‬‫یھب٪اُس٪ےک٪ےیل٪ونممع٪ریھٹا٪داتی٪ےہ٪وت٪دنبے٪یک٪تیثیح٪ےس٪زةی یہی٪ےہ٪ہک٪وہ٪ےب٪وچؿ٪ورچا٪اِس٪مکح٪ےک٪اسےنم٪‬ ‫رسمیلست٪مخ٪رک٪دی۔‬‫اہلل٪یک٪تمظع٪و٪الجتل٪اور٪اُس٪یک٪زبریگ٪اور٪ربکاییئ٪ےک٪ااسحس٪وارتعاػ٪یک ہی٪احتل،٪ارگ٪وغر٪ےیجیک٪وت٪ ُاس٪‬‫یک٪رکش٪زگاری٪اک٪یقیقح٪ااہظر٪یھب ےہ۔٪انچہچن٪رقآؿ٪ےن٪اِیس٪انب٪رپ٪روزے٪وک٪دخا٪یک٪یربکت٪اور٪رکش٪زگاری٪رقار٪دای٪اور٪‬
  • ‫‪72 | P a g e‬‬‫رفامایےہ٪ہک٪اِس٪دصقم٪ےک٪ےیل٪راضمؿ٪اک٪وانہم٪ا ِس٪ےیل٪اخص٪ایک٪ایگ٪ےہ٪ہک٪رقآؿ٪یک٪وصرت٪ںیم٪اہلل٪ےن٪وج٪دہاتی٪‬‫اِس ٪یےنہم ٪ںیم ٪ںیھمت ٪اطع ٪رفامیئ ٪ےہ ٪اور ٪سج ٪میںعقل ٪یک ٪رامنہیئ ٪اورقح ٪وابلط ٪ںیم ٪رفؼ ٪و ٪اایتمز ٪ےک ٪ےیل ٪واحض٪‬ ‫اوریعطق٪ ںتجح٪ںیہ،٪اُس٪رپاہلل٪یک٪ڑبایئ٪رکو٪اور٪ ُاس٪ےک٪رکشزگار٪ونب۔‬‫اِس ٪اک ٪اہتنمے ٪امکؽ ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪آدیم ٪روزے ٪یک ٪احتل ٪ںیم ٪اےنپ ٪اورپ ٪زمدی ٪ھچک ٪اپدنبایں ٪اعدئ ٪رک ٪ےک٪‬‫اوردورسوں ٪ےس ٪اگل ٪گلھت ٪وہ ٪رک ٪دنچ ٪دونں٪ےک ٪ےیل٪دجسم ٪ںیم٪اھٹب ٪اج ےئ٪اور ٪زایدہ ٪ےس ٪زایدہ ٪اہلل ٪یک ٪ابعدت ٪رکی۔٪‬‫احالطح٪ںیم٪اِےس٪ااکتعػ٪اتا٪اجات٪ےہ۔ ہی٪ارگہچ٪راضمؿ٪ےک٪روزوں٪یک٪رطح٪الزؾ٪وت٪ںیہن٪ایک٪ایگ،٪نکیل٪زتہیک٪سفن٪‬ ‫ب‬‫ےک ٪ہطقنب ٪رظن ٪ےس ٪اِس ٪یک ٪ڑبی ٪اتیمہ ےہ۔ ٪روزہ٪وامنز٪اور ٪التوت ٪رقآؿ ٪ےک ٪ازتماج ٪ےس ٪وج ٪اخص ٪تیفیک ٪اِس ٪ےس٪‬‫دیپا ٪وہیت ٪اور ٪سفن ٪رپ ٪رجتد ٪وااطقنع٪اورلتبت٪ایل ٪اہلل ٪یک ٪وج ٪احتل ٪اطری ٪وہ ٪اجیت ےہ، ٪اُس ٪ےس ٪روزے ٪اکایلص ٪وصقمد٪‬ ‫درہجب٪امکؽ٪رپاحلص٪وہات٪ےہ۔‬‫امنز٪یک٪رطح٪روزے٪یک٪اترخی ٪یھب٪اہنتی٪دقمی ےہ۔٪رقآؿ ٪ےن٪اتبای٪ےہ٪ہک٪روزہ٪املسمونں ٪رپ٪اُیس٪رطح٪‬‫رفض٪ایک٪ایگ،٪سج٪رطح٪وہ٪یلہپ٪وقومں٪رپرفض٪ایک٪ایگ٪اھت۔٪انچہچن٪ہی٪تقیقح٪ےہ٪ہک٪رتتیب٪سفن٪یکا٪ کی٪امہ٪ابعدت٪‬ ‫ےک٪وطر٪رپ٪اِس٪اک٪وصتر٪امتؾ٪ذمابہ٪ںیم٪راہ٪ےہ۔‬‫اِس ٪اک ٪دصقم ٪رقآؿ ٪ےن ٪ہی ٪ایبؿ ٪ایکےہ ٪ہک ٪ولگ ٪دخا ٪اک ٪وقتی ٪اایتخر ٪رک ٪ںیل۔ ٪رقآؿ ٪یک ٪احالطح ٪ںیم ٪وقتی‬‫ٰ٪‬ ‫ٰ‬‫ےک٪ینعم ہی٪ںیہ٪ہک٪ااسنؿ٪اےنپ٪بش٪وروزوک٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪رقمر٪رکدہ٪دحود٪ےک٪ادنر٪رھک٪رک٪زدنیگ٪رسب٪رکے٪اور٪اےنپ٪‬‫دؽ ٪یک ٪رہگاویئں ٪ںیم ٪اِس ٪ابت٪ےس ٪ڈرات ٪رےہ ٪ہک ٪اُس ٪ےن ٪ارگ ٪یھبک ٪اِؿ ٪دحود ٪وک ٪وتڑا ٪وت ٪اِس ٪یک ٪اپداش ٪ےس ٪اہلل ٪ےک ٪وسا٪‬ ‫وکیئ٪اُس٪وک٪اچبےن٪واال٪ںیہن٪وہ٪اتکس۔‬ ‫اِس٪اک٪ونونؿ٪درج٪ذلی ےہ:‬‫روزے٪یک ٪تین ٪ےس ٪اور٪ضحم٪اہلل٪یک ٪وخونشدی ٪ےک٪ےیل ٪اھکےن٪رےنپ ٪اور٪قوبویں ٪ےک٪اسھت ٪قلعت٪ےس٪‬ ‫اانتجب٪یہ٪روزہ٪ےہ۔‬
  • ‫‪73 | P a g e‬‬‫ہی ٪اپدنبی ٪رجف ٪ےس ٪آ ٪رک ٪رات ٪ےک ٪رشوع ٪وہےن ٪کت ٪ےہ، ٪ذٰہلا ٪روزے ٪یک ٪راوتں ٪ںیم ٪اھکان ٪انیپ ٪اور ٪قوبویں٪‬ ‫ےک٪اپس٪اجان٪ابلکل٪اجزئ٪ےہ۔‬‫روزوں٪ےک٪ےیل٪راضمؿ٪اک٪وانہم ٪اخص٪ایک٪ایگ ےہ،٪اِس٪ےیل٪وج ٪صخش٪اِس٪یےنہم٪ںیم٪وموجد٪وہ،٪اُس٪رپ٪رفض٪‬ ‫ےہ٪ہک٪اِس٪وپرے٪یےنہم٪ےک٪روزے٪ریھک۔‬‫کامبری ای٪رفس٪یک٪وہج٪ےس٪ای٪یسک٪اور٪وبجمری٪ےک٪ابثع٪آدیم٪ارگ٪راضمؿ٪ےک٪روزے٪وپرے٪ہن٪رک٪ےکس٪وت٪الزؾ٪‬ ‫ےہ٪ہک٪دورسے٪دونں٪ںیم٪رھک٪رک٪اُس٪یک٪التیف٪رکے٪اور٪ہی٪دعتاد٪وپری٪رک٪دی۔‬‫ ضح٪و٪افنس٪یک٪احتل٪ںیم٪روزہ٪رانھک٪ونممع٪ےہ۔٪اتمہ٪اِس٪رطح٪اوچڑے٪وہ ےئ٪روزے٪یھب٪دعبںیم٪الزًام٪‬ ‫وپرے٪ےیک٪اجںیئ٪یگ۔‬‫روزے٪اک٪اہتنمے٪امکؽ٪ااکتعػ٪ےہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ارگ٪یسک٪صخش٪وک٪اِس٪یک٪وتقیف٪دے٪وت٪اُےس٪اچےیہ٪ہک٪روزوں٪‬‫ےک٪یےنہم٪ںیم٪ےنتج٪دونں٪ےک٪ےیل٪نکمم٪وہ،٪داین٪ےس٪اگل٪وہ٪رک٪اہلل٪یک٪ابعدت٪ےک٪ےیل٪دجسم٪ںیم٪وگہش٪ینشن٪وہ٪اج ےئ٪‬ ‫اور٪ریغب٪یسک٪انزگری٪ااسنین٪رضورت٪ےک٪دجسم٪ےس٪ابرہ٪ہن٪للین۔‬‫آدیم٪ااکتعػ٪ےک٪ےیل٪اھٹیب٪وہ٪وت٪روزے٪یک٪راوتں٪ںیم٪اھکےن٪رےنپ٪رپ٪وت٪وکیئ٪اپدنبی٪ںیہن ےہ،٪نکیل٪قوبویں٪‬ ‫ےک٪اپس٪اجان٪ ُاس٪ےک٪ےیل٪اجزئ٪ںیہن٪راتہ۔٪ااکتعػ٪یک٪احتل٪ںیم٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اِےس٪ونممع٪رقار٪دای ےہ۔‬ ‫حجک وک عهرهک ‬‫ہی٪دوونں٪ابعدات٪دنی٪اربایمیہ٪ںیم٪ابعدت٪اک٪اہتنمے٪امکؽ٪ںیہ۔٪اِؿ٪یک٪اترخی٪اُس٪انمدی٪ےس٪رشوع٪وہیت٪‬‫ےہ٪وج٪اربامیہ٪ہیلع٪االسلؾ٪ےن٪دجسم٪رحاؾ٪یک٪ رمعت٪ےک٪دعب٪یک٪یھت٪ہک٪ولگ٪دخاودن٪یک٪ورر٪ڑچاھےن٪ےک٪ےیل٪آںیئ٪اور٪‬ ‫وتدیح٪رپ٪اامیؿ٪اک٪وج٪دہع٪اُوھنں٪ےن٪ابدنھ٪راھک٪ےہ،٪اُےس٪اہیں٪آرک٪اتزہ٪رکںی۔‬‫اےنپ٪وبعمد٪ےک٪ےیل٪ذجہبب٪رپشتس٪اک٪ہی٪آرخی٪درہج٪ےہ٪ہک٪اُس٪ےک٪پ ب٪رکےن٪رپ٪دنبہ٪اانپ٪اجؿ٪و٪امؽ،٪بس٪‬‫اُس٪ےک٪وضحر٪ںیم٪ورر٪رک٪دےنی٪ےک٪ےیل٪احرض٪وہ٪اج ےئ۔٪جح٪و٪رمہ٪اِیس٪ورر٪یک٪دلثمت٪ںیہ۔٪ہی٪دوونں٪اکی٪یہ٪تقیقح٪‬‫وک٪لثمم٪رکہ ٪ںیہ۔٪رفؼ٪رصػ٪ہی٪ےہ٪ہک٪رمہ٪اامجؽ٪ےہ٪اور٪جح٪اِس٪احلظ٪ےس٪اُس٪یک٪لیصفت٪رک٪داتی٪ےہ٪ہک٪اِس٪ےس٪وہ٪‬ ‫دصقم٪یھب٪ابلکل٪امنایں٪وہ٪رک٪اسےنم٪آاجات٪ےہ٪سج٪ےک٪ےیل٪اجؿ٪و٪امؽ٪ورر٪رک٪دےنی٪اک٪اطمہبل٪ایک٪ایگ ےہ۔‬
  • ‫‪74 | P a g e‬‬‫اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪اتبای ٪ےہ ٪ہک٪آدؾ ٪یک ٪قیلخت ٪ےس ٪اُس ٪یک ٪وج ٪ا مکس ٪داین ٪ںیم ٪رباپ ٪وہیئ ےہ، ٪ایسلب ٪ےن ٪ےلہپ ٪دؿ ٪یہ٪‬‫ےس٪اُس٪ےک٪الخػ ٪االعؿ٪گنج ٪رک٪راھک٪ےہ۔٪انچہچن٪اہلل٪ےک٪دنبے٪اب٪ایقتم٪کت٪ےک٪ےیل٪اےنپ٪اِس ٪ازیل٪دنمش٪‬‫اوراِس ٪یک ٪ذرتی ٪ےک ٪الخػ ٪ربرسگنج ٪ںیہ۔ ٪یہی ٪اِس ٪داین ٪یک ٪آزامشی ٪ےہ ٪سج ٪ںیم ٪اکایمیب ٪اور ٪اناکیم ٪رپ ٪ااسنؿ ٪ےک٪‬‫ادبی٪لبقتسم٪اک٪ااصحنر٪ےہ۔٪اانپ٪اجؿ٪وامؽ٪مہ٪اِیس٪گنج٪ےک٪ےیل٪اہلل٪یک٪ورر٪رکہ ٪ںیہ۔٪ایسلب٪ےک٪الخػ٪اِس٪گنج٪وک٪‬ ‫جح٪ںیم٪لثمم٪ایک٪ایگ ےہ۔ ہی٪دلثمت٪اِس٪رطح٪ےہ:‬‫اہلل ٪ےک ٪دنبے ٪اےنپ ٪رپورداگر ٪یک ٪دنا ٪رپ ٪داین ٪ےک ٪امؽ ٪واتمع ٪اوراُس ٪یک ٪ذلوتں ٪اوررصمو وتفں ٪ےس ٪اہھت٪‬ ‫ااھٹہ ٪ںیہ۔‬‫‘ ٪ےتہک ٪وہ ےئ ٪دیماؿ ٪گنج ٪ںیم ٪ےتچنہپ ٪اورابلکل ٪اجمدہنی ٪ےک ٪رطےقی ٪رپ ٪اکی ٪وادی ٪ںیم٪‬ ‫رھپ ٪‬ ‫ڈریے٪ڈاؽ٪دےتی٪ںیہ۔‬‫اےلگ ٪دؿ ٪اکی ٪ےلھک ٪دیماؿ ٪ںیم ٪چنہپ ٪رک ٪اےنپ ٪انگوہں ٪یک ٪اعمیف ٪امیتگن، ٪اِس ٪گنج ٪ںیم ٪اکایمیب ٪ےک ٪ےیل ٪داع ٪و٪‬ ‫انماجت٪رکہ ٪اور٪اےنپ٪اامؾ٪اک٪ہبطخ٪ےتنس٪ںیہ۔‬‫دلثمت٪ےک٪اقتےض٪ےس٪امنزںی٪رصق٪اورعمج٪رکےک٪زپےتھ٪اور٪راےتس٪ںیم٪رصتخم٪زپاؤ٪رکہ ٪وہ ےئ٪دوابرہ٪اےنپ٪‬ ‫ڈریوں٪رپچنہپ٪اجہ ٪ںیہ۔‬‫رھپ٪اطیشؿ ٪رپگنس٪ابری ٪رکیت، ٪اےنپ ٪اجونروں ٪یک ٪رقابین ٪شیپ ٪رکےک ٪اےنپ ٪آپ ٪وک ٪دخاودن ٪یک ٪ورر٪رکیت،٪‬ ‫رسڈنماہ ٪اور٪ورر٪ےک٪ورھپوں٪ےک٪ےیل٪الص٪دبعم٪اوررقابؿ٪اگہ٪ںیم٪احرض٪وہاجہ ٪ںیہ۔‬ ‫رھپ٪واہں٪ےس٪ولےتٹ٪اوراےلگ٪دوای٪نیت٪دؿ٪اِیس٪رطح٪اطیشؿ٪رپ٪گنس٪ابری٪رکہ ٪رےتہ٪ںیہ۔‬‫اِس ٪احلظ ٪ےس ٪دےیھکی ٪وت ٪جح ٪ورمہ٪ںیم ٪ارحاؾ ٪اِس ٪ابت ٪یک ٪العتم ٪ےہ ٪ہک ٪دنبہ ٪ومنم ٪ےن ٪داین ٪یک ٪ذلوتں،٪‬ ‫ب‬‫رصمو وتفں٪اور٪رموغابت٪ےس٪اہھت٪ااھٹایل٪ےہ٪اور٪دو٪اَؿ٪یلس٪اچدروں٪ےس٪اانپ٪دبؿ٪ڈاھپن٪رک٪وہ٪ربہنہ٪رس٪اور٪یسک٪دح٪‬‫کت٪ربہنہ٪اپ٪ابلکل٪راوبہں٪یک٪وصرت٪انب ےئ٪وہ ےئ٪اےنپ٪رپورداگر٪ےک٪وضحر٪ںیم٪ےنچنہپ٪ےک٪ےیل٪رھگ٪ےس٪لکن٪ڑھکا٪وہا٪‬ ‫ےہ۔‬‫رہبلت٪اُس٪دصا٪اک٪وجاب٪ےہ٪وج٪دیسان٪اربامیہ٪ہیلع٪االسلؾ٪ےن٪تیب٪ارحلاؾ٪یک٪ رمعتون٪ےک٪دعب٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪مکح٪‬‫ےس٪اکی ٪رھتپ ٪رپ ٪ڑھکے ٪وہرک ٪دنلب ٪یک ٪یھت۔٪اب ٪ہی ٪دصا ٪داین ٪ےک ٪وگےش ٪وگےش ٪کت ٪چنہپ ٪یکچ٪ےہ٪اوراہلل ٪ےک ٪دنبے٪‬
  • ‫‪75 | P a g e‬‬‫‘٪اک٪ہی٪‬ ‫اُس٪یک٪وتمعنں٪اک٪ارتعاػ٪اور٪ ُاس٪یک٪وتدیح٪اک٪ارقار٪رکہ ٪وہ ےئ٪اِس٪دصا٪ےک٪وجاب٪ںیم ’‬ ‫دؽ٪وناز٪رتاہن٪زپےتھ٪ںیہ۔‬‫وطاػ ٪ورر ٪ےک ٪ورھپے ٪ںیہ۔ ٪دنی ٪اربایمیہ ٪ںیم ہی ٪رواتی ٪دقمی ٪ےس ٪یلچ ٪آریہ ٪ےہ ٪ہک ٪سج ٪یک ٪رقابین ٪یک٪‬ ‫اج ےئ٪ای٪سج٪وک٪دبعم٪یک٪دختم٪ےک٪ےیل٪ورر٪ایک٪اجیئ،٪اُےس٪دبعم٪ای٪رقابؿ٪اگہ٪ےک٪اسےنم٪رھپاای٪اج ےئ۔‬‫رجحاوسد303٪اک٪االتسؾ٪دجتدی٪دہع٪یک٪العتم٪ےہ۔٪اِس٪ںیم٪دنبہ٪اِس٪رھتپ٪وککًالثمت٪اےنپ٪رپورداگر٪اک٪اہھت٪رقار٪‬‫دے ٪رک ٪اِس ٪اہھت ٪ںیم ٪اانپ٪اہھت ٪داتی ٪اوردہع ٪واثیمؼ ٪یک ٪دقمی ٪رواتی ٪ےک ٪اطم ق ٪اِس ٪وک ٪وچؾ ٪رک ٪اےنپ ٪اِس ٪دہع ٪یک ٪دجتدی٪‬ ‫رکات٪ےہ٪ہک٪االسؾ٪وبقؽ٪رکےک٪وہ٪تنج٪ےک٪وعض٪اانپ٪اجؿ٪وامؽ،٪بس٪اہلل٪ےک٪رپسد٪رکاکچ٪ےہ۔‬‫یعس ٪اکلعٰمس ٪ہیلع ٪االسلؾ ٪یک ٪رقابؿ ٪اگہ ٪اک ٪وطاػ ٪ےہ۔ ٪دیسان ٪اربامیہ ٪ےن ٪افص ٪یک ٪اہپڑی ٪رپ ٪ڑھکے ٪وہرک ٪اِس٪‬‫رقابؿ٪اگہ٪وک٪داھکی٪اھت٪اوررھپ٪مکح٪یک٪لیمعت٪ےک٪ےیل٪ذرا٪ِزتی٪ےک٪اسھت٪ےتلچ٪وہ ےئ٪رموہ٪یک٪رطػ٪ےئگ٪یھت۔٪انچہچن٪افص٪‬‫ورموہ ٪اک ٪ہی ٪وطاػ ٪یھب ٪ورر ٪ےک ٪ورھپے ٪ںیہ ٪وج ٪ےلہپ ٪دبعم ٪ےک ٪اسےنم ٪اور ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪رقابین ٪یک ٪ہگج ٪رپ ٪اگل ےئ ٪اجہ ٪‬ ‫ںیہ۔‬‫رعافت ٪دبعم ٪اک٪ونمئ ٪اقمؾ ٪ےہ، ٪اہجں ٪اطیشؿ ٪ےک ٪الخػ ٪اِس ٪گنج ٪ےک ٪اجمدہنی ٪عمج ٪وہیت، ٪اےنپ ٪انگوہں ٪یک٪‬ ‫اعمیف٪امےتگن٪اور٪اِس٪گنج٪ںیم٪اکایمیب٪ےک٪ےیل٪داع٪و٪انماجت٪رکہ ٪ںیہ۔‬‫زمدہفل ٪راےتس ٪اک ٪زپاؤ ےہ، ٪اہجں ٪وہ ٪رات ٪زگارہ ٪اور ٪حبص ٪ ُاھٹ ٪رک ٪دیماؿ ٪ںیم ٪ارتےن ٪ےس ٪ےلہپ٪اکی ٪رمہبت٪‬ ‫رھپ٪داعوانماجت٪رکہ ٪ںیہ۔‬‫ریم ٪ایسلب ٪رپ ٪تنعل ٪اور ٪اُس ٪ےک ٪الخػ ٪گنج ٪یک ٪العتم ٪ےہ۔ ہی ٪لمع ٪اِس ٪زعؾ ٪ےک ٪اسھت ٪ایک ٪اجات ٪ےہ ٪ہک٪‬‫دنبہ ٪ومنم ٪ایسلب ٪یک ٪اپسپیئ ٪ےس ٪مک ٪یسک ٪زیچ ٪رپ ٪رایض ٪ہن ٪وہاگ۔ ٪ہی ٪ولعمؾ ٪ےہ ٪ہک ٪ااسنؿ ٪اک ٪ہی ٪ازیل ٪دنمش ٪بج ٪ووسس٪‬ ‫ب‬‫ازیگنی٪رکات٪ےہ٪وت٪اِس٪ےک٪دعب٪اخومش٪ںیہن٪وہاجات،٪ہکلب٪ہی٪ہلسلس٪اجری٪راتھک٪ےہ۔٪اتمہ٪زماتمح٪یک٪اج ےئ٪وت٪اِس٪یک٪‬ ‫* 303ہی٪تیب٪اہلل٪یک٪رپاین٪ رمعت٪اک٪رھتپ٪ےہ٪ےسج٪دجتدی٪دہع٪یک٪العتم٪ےک٪وطر٪رپ٪اُس٪ےک٪اکی٪وگےش٪ںیم٪ بص٪ایک٪ایگ٪ےہ‬
  • ‫‪76 | P a g e‬‬‫اتتخ ٪دتبرجی ٪زمکور ٪وہاجیت ےہ۔ ٪نیت ٪دؿ ٪یک ٪ریم ٪اوراِس ٪ےک ٪ےیل ٪ےلہپ ٪ڑبے ٪اور ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪اوچےٹ ٪رمجات ٪یک٪‬ ‫ریم٪ےس٪اِیس٪ابت٪وک٪اظرہ٪ایک٪ایگ ےہ۔‬‫رقابین ٪اجؿ ٪اک ٪دفہی ٪ےہ ٪اور ٪رس ٪ےک ٪ابؽ ٪ومڈنان ٪اِس ٪ابت ٪یک ٪العتم ٪ےہ ٪ہک ٪وررشیپ ٪رکدی ٪یئگ ٪اور ٪اب ٪دنبہ٪‬ ‫اےنپ٪دخاودن٪یک٪ااطتع٪اور٪دایمئ٪الغیم٪یک٪اِس٪العتم٪ےک٪اسھت٪اےنپ٪رھگ٪ول ٪اتکس٪ےہ۔‬‫اِس٪ےس٪ادنازہ٪ایک٪اج٪اتکس٪ےہ٪ہک٪ہی٪سک٪دقر٪ریغ٪ومعمیل٪ابعدت٪ےہ٪وج٪رہ٪اصبح٪ااطتستع٪املسمؿ٪رپزدنیگ٪ںیم٪مک٪‬ ‫ےس٪مک٪اکی٪رمہبت٪رفض٪یک٪یئگ ےہ۔‬‫جح٪و٪رمہ٪اک٪دصقم٪ویہ٪ےہ٪وج٪اِؿ٪یک٪تقیقح ےہ، ینعی٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪وتمعنں٪اک٪ارتعاػ،٪اُس٪یک٪وتدیح٪اک٪ارقار٪‬‫اوراِس٪ابت٪یک اید٪داہین٪ہک٪االسؾ٪وبقؽ٪رک٪ےک٪مہ٪اےنپ٪آپ٪وک٪رپورداگر٪یک٪ورر٪رکےکچ٪ںیہ۔٪یہی٪وہ٪زیچںی٪ںیہ٪نج٪یک٪‬‫رعمتف٪اور٪دؽ٪و٪دامغ٪ںیم٪نج٪ےک٪روسخ٪وک٪رقآؿ٪ےن٪اقمامت٪جح٪ےک٪انمعف٪ےس٪ریبعت٪ایک ےہ۔ ہی٪دصقم٪ذرک٪ےک٪‬‫اُؿ٪اافلظ٪ےس٪اہنتی٪وخیب٪ےک٪اسھت٪واحض٪وہات٪ےہ٪وج٪اِس٪ابعدت٪ےک٪ےیل٪رقمر٪ےیک٪ےئگ٪ںیہ۔٪اصػ٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪‬‫ہک٪ہی٪اِیس٪دصقم٪وک٪امنایں٪رےنھک٪اور٪ذونہں٪ںیم٪وپری٪رطح٪راخس٪رکدےنی٪ےک٪ےیل٪بختنم٪ےیک٪ےئگ٪ںیہ۔٪انچہچن٪ارحاؾ٪‬ ‫ابدنھ٪ےنیل٪ےک٪دعب٪ہی٪اافلظ٪رہ٪صخش٪یک٪زابؿ٪رپ٪لسلسم٪اجری٪رےتہ٪ںیہ:‬‫"ںیم ٪احرض ٪وہں، ٪اے ٪اہلل، ٪ںیم ٪احرض ٪وہں؛ ٪احرض ٪وہں، ٪ریتا ٪وکیئ ٪رشکی ٪ںیہن؛ ٪ںیم ٪احرض ٪وہں، ٪دمح ٪ریتے ٪ےیل‬ ‫ےہ،٪بس٪ںیتمعن٪ریتی٪ںیہ٪اورابداشیہ٪یھب٪ریتےیہ٪ےیل٪ےہ؛٪ریتا٪وکیئ٪رشکی٪ںیہن۔"‬ ‫٪‬‫رمہ٪ےک٪ےیل٪وکیئ٪وتق٪رقمر٪ںیہن ےہ۔ ہی٪وپرے٪اسؽ٪ںیم٪ولگ٪بج٪اچںیہ،٪رک٪ےتکس٪ںیہ۔٪جح٪ےک٪ل،٪‬ ‫اہتبل٪8 ذواہجحل٪ےس٪31 ذواہجحل٪کت٪ےک٪اایؾ٪رقمر٪ںیہ٪اور٪ہی٪اِیھنا٪ ایؾ٪ںیم٪وہ٪اتکس٪ےہ۔‬
  • ‫‪77 | P a g e‬‬ ‫جح٪ورمہ٪ےک٪ےیل٪وج٪رطہقی٪رقمر٪ایک٪ایگ ےہ،٪وہ٪ہی ےہ:‬ ‫اِس٪ابعدت٪یک٪تین٪ےس٪اِس٪اک٪ارحاؾ٪ابدناھ٪اج ےئ۔‬‫٪‬‫ابرہ ٪ےس ٪آےن ٪واآ ٪ہی ٪ارحاؾ ٪اینپ ٪ اقمت ٪ےس ٪ابدنیںھ؛ ٪گمقم ٪وخاہ ٪وہ ٪یکم ٪وہں ٪ای ٪اعریض ٪وطر ٪رپ ٪ہکم ٪ںیم‬‫ریھٹے٪وہ ےئ٪وہں، ٪اِےس٪دحودرحؾ٪ےس٪ابرہ٪یسک٪ہگج٪ےس٪ابدنیںھ؛٪اوروج٪ولگ ٪اِؿ٪دحود ٪ےس٪ابرہ،٪نکیل٪ اقمت٪‬‫ےک ٪ادنر ٪رےتہ ٪وہں، ٪اُؿ ٪یک ٪ اقمت ٪ویہ ٪ہگج ٪ےہ، ٪اہجں ٪وہ ٪گمقم ٪ںیہ، ٪وہ ٪وںیہ ٪ےس ٪ارحاؾ ٪ابدنھ ٪ںیل ٪اور ٪رہبلت ٪زپانھ٪‬ ‫رشوع٪رکدںی۔‬ ‫تیب٪اہلل٪ںیم٪ےنچنہپ٪کت٪رہبلت٪اک٪ورد٪اجری٪راھک٪اج ےئ۔‬ ‫واہں٪چنہپ٪رک٪تیب٪اہلل٪اک٪وطاػ٪ایک٪اج ےئ۔‬ ‫رھپ٪افص٪و٪رموہ٪یک٪یعس٪یک٪اج ےئ۔‬ ‫دہی٪ےک٪اجونر٪اسھت٪وہں٪وت٪اُؿ٪یک٪رقابین٪یک٪اج ےئ۔‬‫رقابین٪ےک٪دعب٪رمد٪رس٪ڈنموا٪رک٪ای٪اجحتم٪رک٪اےک٪اوروعرںیت٪اینپ٪وچىٹ٪ےک٪آرخ٪ےس٪وھتڑے٪ےس٪ابؽ٪اک ٪‬ ‫رک٪ارحاؾ٪وھکؽ٪دںی٪۔‬‫ہی ٪ارحاؾ ٪اکی ٪احالطح ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ینعم ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪اب ٪وہ ٪وہشت ٪یک ٪وکیئ ٪ابت ٪ںیہن ٪رکںی ٪یگ؛ ٪زبی ٪و٪‬‫زتنی ٪یک ٪وکیئ ٪زیچ، ٪ًالثم ٪وخوبش ٪وریغہ ٪اامعتسؽ ٪ںیہن ٪رکںی ٪یگ؛ ٪اننخ ٪ںیہن ٪رتاوںش ٪یگ، ٪ہن ٪مسج ٪ےک ٪یسک ٪ےصح ٪ےک ٪ابؽ٪‬‫٪‬‫ااترںی ٪یگ، ٪ہن ٪لیم ٪ملچک ٪دور ٪رکںی ٪یگ، اہیں ٪کت ٪ہک ٪اےنپ ٪دبؿ ٪یک ٪وجںیئ ٪یھب ٪ںیہن ٪امرںی ٪یگ؛ ٪اکشر ٪ںیہن ٪رکںی ٪یگ؛‬‫ےلس٪وہ ےئ٪ڑپکے٪ںیہن٪نںنہپ٪یگ؛٪اانپ٪رس،٪رہچہ٪اور٪اپؤں٪ےک٪اورپ٪اک٪ہصح٪الھک٪رںیھک٪یگ،٪اور٪اکی٪اچدر٪ہت٪دنب٪ےک٪وطر٪رپ٪‬ ‫ابدنیںھ٪ےگ٪اور٪اکی٪اوڑھ٪ںیل٪یگ۔‬‫وعرںیت٪،٪اہتبل٪ےلس٪وہ ےئ٪ڑپکے٪نںنہپ٪یگ٪اور٪رساور٪اپؤں٪یھب٪ڈاھپن٪ںیکس٪یگ۔٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪رصػ٪رہچ٪ہ٪‬ ‫اور٪اہھت٪ےلھک٪رےنھک٪رضوری٪ںیہ۔‬
  • ‫‪78 | P a g e‬‬‫ اقمت ٪اُؿ ٪ںوہگں ٪وک ٪ےتہک ٪ںیہ٪وج ٪جح٪و ٪رمہ ٪یک ٪رغض ٪ےس٪آےن٪واولں ٪ےک ٪ےیل ٪دحود ٪رحؾ ٪ےس٪ھچک ٪افےلص٪رپ٪‬‫نیعتم٪رک٪دی٪یئگ٪ںیہ۔٪اِؿ٪ےس٪آےگ٪وہ٪ارحاؾ٪ےک٪ریغب٪ںیہن٪اج٪یتکس۔٪ہی٪صںہگج٪اپچن٪ںیہ: دمہنی٪ےس٪آےن٪واولں٪ےک٪‬‫ےیل٪ذواجہفلحل، نمی٪ےس٪آےن٪واولں٪ےک٪ےیل ململی،٪رصمواشؾ٪ےس٪آےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪جحفہ،٪دجن٪ےس٪آےن٪واولں٪‬ ‫ےک٪ےیل٪رقؿ٪اور٪رشمؼ٪یک٪رطػ٪ےس٪آےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪ذات٪رعؼ۔‬ ‫رہبلت ٪ےس٪رماد، "‬‫" اک٪ورد٪ےہ٪وج٪ارحاؾ٪ابدنےتھ٪یہ٪رشوع٪وہات٪اور٪تیب٪اہلل٪ںیم٪ےنچنہپ٪‬ ‫کت٪ربارب٪اجری٪راتہ٪ےہ۔٪جح٪ورمہ٪ےک٪ےیل٪اہنت٪یہی ذرک٪ےہ٪وج٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪رقمر٪رفامای ےہ۔‬‫وطاػ٪اک٪ظفل٪اُؿ٪است٪ورھپوں ٪ےک٪ےیل٪وبال٪اجات٪ےہ٪وج٪رہ٪رطح٪یک٪اجنتس٪ےس٪اپک٪وہ٪رک ٪تیب٪اہلل٪ےک٪‬‫رگد٪اگل ےئ٪اجہ ٪ںیہ۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪رہ٪ورھپا٪رجح٪اوسد٪ےس٪رشوع٪وہ٪رک٪اُیس٪رپ٪متخ٪وہات٪ےہ٪اور٪رہ٪ورھپے٪یک٪ادتبا٪ںیم٪‬‫رجح٪اوسد٪اک٪االتسؾ٪ایک٪اجات٪ےہ۔ ہی٪رجح٪اوسد٪وک٪وچےنم٪ای٪اہھت٪ےس٪ ُاس٪وک٪اوچ٪رک٪اانپ٪اہھت٪وچؾ٪ےنیل٪ےک٪ےیلا٪ کی٪احالطح‬‫ےہ۔٪وجہؾ٪یک٪وصرت٪ںیم٪اہھت٪ےس٪ای٪اہھت٪یک٪ڑھچی٪ےس٪ای٪اِس٪رطح٪یک٪یسک٪دورسی٪زیچ٪ےس٪ااشرہ٪رک٪دانی٪یھب٪اِس٪ےک٪‬ ‫ےیل٪اکیف٪اھجمس٪اجات٪ےہ۔‬‫یعس٪ےس٪رماد٪افص٪ورموہ٪اک٪وطاػ٪ےہ۔ ہی٪یھب٪است٪ورھپے٪ںیہ٪وج٪افص٪ےس٪رشوع٪وہہ ٪ںیہ۔٪افص٪ےس٪‬ ‫رموہ٪کت٪اکی٪اور٪رموہ٪ےس٪افص٪کت٪دورس٪ا٪ورھپا٪امشر٪ایک٪اجات٪ےہ۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪آرخی٪ورھپا٪رموہ٪رپمتخ٪وہات٪ےہ۔‬‫٪‬‫رقابین٪یک٪رطح٪افص٪ورموہ٪یک ہی٪یعس٪یھب٪وطبر٪وطتع٪یک٪اجیت ےہ۔ ہی٪رمے٪اک٪وکیئ٪الزیم٪ہصح٪ںیہن ےہ۔‬ ‫رمہ٪اِس٪ےک٪ریغب٪یھب٪لمکم٪وہاجات٪ےہ۔‬‫دہی ٪اک ٪ظفل ٪اُؿ ٪اجونروں ٪ےک ٪ےیل ٪وبال ٪اجات ٪ےہ٪وج ٪رحؾ ٪ںیم ٪رقابین ٪ےک ٪ےیل ٪اخص ٪ےیک ٪ےئگ ٪وہں۔ ٪دورسے٪‬ ‫اجونروں٪ےس٪اُؿ٪وک٪ظزمم٪رےنھک٪ےک٪ےیل٪ ُاؿ٪ےک٪مسج٪رپ٪اشنؿ٪اگل ےئ٪اجہ ٪اورےلگ٪ںیم٪ےٹپ٪ڈاآ ٪اجہ ٪ںیہ۔‬ ‫رمے٪یک٪رطح٪جح٪ےک٪ےیل٪یھب٪الہپ٪اکؾ٪یہیےہ٪ہک٪اِس٪یک٪تین٪ےس٪اِس٪اک٪ارحاؾ٪ابدناھ٪اج ےئ۔‬ ‫٪‬
  • ‫‪79 | P a g e‬‬‫٪‬‫ابرہ ٪ےس ٪آےن ٪واآ ٪ہی ٪ارحاؾ ٪اینپ ٪ اقمت ٪ےس ٪ابدنیںھ؛ ٪گمقم ٪وخاہ ٪وہ ٪یکم ٪وہں ٪ای ٪اعریض ٪وطر ٪رپ ٪ہکم ٪ںیم‬‫ریھٹے٪وہ ےئ٪وہں ای٪دحود٪رحؾ٪ےس٪ابرہ،٪نکیل٪ اقمت٪ےک٪ادنر٪رےتہ٪وہں،٪اُؿ٪یک٪ اقمت٪ویہ٪ہگج٪ےہ،٪اہجں٪وہ٪‬ ‫گمقم٪ںیہ،٪وہ٪وںیہ٪ےس٪ارحاؾ٪ابدنھ٪ںیل٪اور٪رہبلت٪زپانھ٪رشوع٪رک٪دںی۔‬ ‫8 ذواہجحل٪وک٪ٰینم٪ےک٪ےیل٪رواہن٪وہں٪اورواہں٪ایقؾ٪رکںی۔‬ ‫9 ذواہجحل٪یک٪حبص٪رعافت٪ےک٪ےیل٪رواہن٪وہں۔‬‫واہں٪چنہپ٪رک٪اامؾ٪رہظ٪یک٪امنز٪ےس٪ےلہپ٪جح٪اکہبطخ٪دی،رھپ٪رہظ٪اور٪رصع٪یک٪امنز٪عمج٪اور٪رصق٪رک٪ےک٪زپیھ٪اج ےئ۔‬ ‫٪‬ ‫٪‬‫امنز٪ےس٪افرغ٪وہرک٪ینتج٪دری٪ےک٪ےیل٪نکمم٪وہ،٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪وضحر٪ںیم٪حیبست٪ودیمحت،٪یربکت٪ولیلہت٪اور٪داع٪و٪‬ ‫انماجت٪یک٪اج ےئ۔‬ ‫رغوب٪آاتفب٪ےک٪دعب٪زمدہفل٪ےک٪ےیل٪رواہن٪وہں۔‬ ‫واہں٪چنہپ٪رک٪رغمب٪اوراشع٪یک٪امنز٪عمج٪اوررصق٪رک٪ےک٪زپیھ٪اج ےئ۔‬ ‫رات٪وک٪اِیس٪دیماؿ٪ںیم٪ایقؾ٪ایک٪اج ےئ۔‬‫رجف٪ےک٪دعب٪اہیں یھب٪وھتڑی٪دری٪ےک٪ےیل٪رعافت٪یہ٪یک٪رطح٪حیبست٪ودیمحت،٪یربکت٪و٪لیلہت٪اور٪داع٪و٪انماجت٪‬ ‫یک٪اج ےئ۔‬‫رھپ٪ٰینم٪ےک٪ےیل٪رواہن٪وہں٪اورواہں٪رمجہ٪ہبقع٪ےک٪اپس٪چنہپ٪رک٪رہبلت٪زپانھ٪دنب٪رک٪دای٪اج ےئ٪اور٪اِس٪رمجے٪وک٪‬ ‫ب‬ ‫است٪رکنکایں٪امری٪اجںیئ۔‬ ‫دہی٪ےک٪اجونر٪اسھت٪وہں٪ای٪ورر٪اور٪افکرے٪یک٪وکیئ٪رقابین٪وابج٪وہیکچ٪وہ٪وت٪ہی٪رقابین٪یک٪اج ےئ۔‬‫رھپ٪رم٪د٪رسڈنموا٪رک٪ای٪اجحتم٪رکاےک٪اور٪وعرںیت٪اینپ٪وچىٹ٪ےک٪آرخ٪ےس٪وھتڑے٪ےس٪ابؽ٪اک ٪رک٪ارحاؾ٪اک٪‬ ‫ابلس٪ااتر٪دںی۔‬ ‫رھپ٪تیب٪اہلل٪چنہپ٪رک٪ ُاس٪اک٪وطاػ٪ایک٪اج ےئ۔‬‫ارحاؾ٪یک٪امتؾ٪اپدنبایں٪اِس٪ےک٪اسھت٪یہ٪متخ٪وہاجںیئ٪یگ،٪اِس٪ےک٪دعب٪ارگ٪وشؼ٪وہ٪وت٪وطبروطتع٪افص٪و٪رموہ٪‬ ‫یک٪یعس٪یھب٪یک٪اج ےئ۔‬
  • ‫‪80 | P a g e‬‬‫رھپ٪ٰینم٪واسپ٪چنہپ٪رک٪دو٪ای٪نیت٪دؿ٪ایقؾ٪ایک٪اج ےئ٪اورروزاہن٪ےلہپ٪رمجۃاالوٰیل،٪رھپ٪رمجۃ٪اولٰیطس٪اوراِس٪ےک٪دعب٪‬ ‫رمجۃ٪االرخی٪وک٪است٪است٪رکنکایں٪امری٪اجںیئ۔‬ ‫ٰ‬‫دیسان٪اربامیہ٪ہیلع٪االسلؾ٪ےک٪زامےن٪ےس٪جح٪ورم٪ہ٪ےک٪انمکس٪یہی٪ںیہ۔٪رقآؿ٪ےن٪اِؿ٪ںیم٪وکیئ٪دبتیلی٪ںیہن‬‫٪‬ ‫یک،٪رصػ٪اانت٪ایک٪ےہ٪ہک٪اِؿ٪ےس٪قلعتم٪ضعب٪یہقف٪ااکحؾ٪یک٪وت حضرفام٪دی ےہ۔‬ ‫٪‬ ‫ہی٪ااکحؾ٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬‫الہپ ٪مکح ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪جح ٪ورمہ ٪ےک ٪قلعت ٪ےس ٪وج ٪رحتںتم ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪ونمئ ٪رکدی ٪ںیہ، ٪اُؿ ٪یک ٪میظعت ا٪ امیؿ ٪اک٪‬‫اقتاض٪ےہ،٪وہ٪رہ٪احؽ٪ںیم٪ونمئ٪رینہ اچہ۔٪اتمہ٪وکیئ٪دورسا٪رفقی٪ارگ٪اُںیھن٪وحلمظ٪رےنھک٪ےس٪ااکنر٪رکداتی٪ےہ٪وت٪اِس٪‬ ‫ےک٪دبآ ٪ںیم٪املسمونںکوؤ٪یھب٪قح٪ےہ٪ہک٪وہ٪ربارب٪اک٪ادقاؾ٪رکںی،٪اِس٪ےیل٪ہک٪اِس٪رطح٪یک٪رحتںتم٪ابىمہ٪وطر٪رپ٪یہ‬ ‫٪‬ ‫ت‬ ‫ونمئ٪رہ٪یتکس٪ںیہ،٪اُ ھیںکوؤیئ٪رفقی٪اےنپ٪وطر٪رپ٪ونمئ٪ںیہن٪رھک٪اتکس٪۔‬‫دورسا٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪اِس٪ااجزت٪ےک٪ابووجد٪املسمؿ٪اینپ٪رطػ٪ےس٪وکیئ٪شیپ٪دقیم٪ںیہن٪رکیتکس۔٪ہی٪اہلل٪یک٪‬ ‫ب‬ ‫رحتںتم٪ںیہ،٪اِؿ٪ےک٪وتڑےن٪ںیملہپ٪اکی٪دبرتنی٪رجؾ٪ےہ۔٪اِس٪اک٪اراکتب٪یسک٪احؽ٪میں ھی٪ںیہن٪وہان٪اچےیہ۔‬ ‫٪‬‫رسیتا ٪مکح ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪احتل ٪ارحاؾ ٪ںیم ٪اکشر ٪یک ٪اممتعن ٪رصػ ٪یکشخ ٪ےک ٪اجونروں ٪ےک ٪ےیل ےہ، ٪دراییئ٪‬‫اجونروں ٪اک ٪اکشر ٪رکان ٪ای ٪دورسوں ٪اک ٪ایک ٪وہا ٪اکشر٪اھک٪انیل، ٪دوونں ٪اجزئ ٪ںیہ۔ ٪اتمہ ٪اِس ٪ےک ٪ہی ٪ینعم٪ںیہن ٪ںیہ ٪ہک ٪ولگ ٪اِس٪‬‫رتصخ٪ےس٪آےگ٪ڑبےنھ٪یک٪وکشش٪رکںی۔٪یکشخ٪اک٪اکشر٪رہاحؽ٪ںیم ونممع ےہ۔٪ذٰہلا٪ارگ٪وکیئ٪صخش٪اجےتن٪وبےتھج٪‬ ‫اِس٪انگہ٪اک٪اراکتب٪رکاتھٹیب٪ےہ٪وتاُےس٪افکرہ٪ادا٪رکان٪اچےیہ۔‬ ‫اِس٪یک٪نیت٪وصرںیت٪ںیہ :‬‫سج٪رطح٪اک٪اجونر٪اکشر٪ایک٪ایگ ےہ،٪اُیس٪لیبق٪اک٪وکیئ٪اجونر٪رھگولی٪وچاپویں٪ںیم٪ےس٪رقابین٪ےک٪ےیل٪تیب٪اہلل٪‬ ‫اجیھب٪اج ےئ۔‬ ‫ارگ٪ہی٪نکمم٪ہن٪وہ٪وت٪اُس٪اجونر٪یک٪ تمق٪یک٪ةسن٪ےس٪مونکسمں٪وک٪اھکان٪الھکای٪اج ےئ۔‬ ‫ہی٪یھب٪دوشار٪وہ٪وت٪اےنت٪روزے٪رےھک٪اجںیئ،٪ےنتج٪مونکسمں٪وک٪اھکان٪الھکان٪یسک٪صخش٪رپ٪اعدئ٪وہات٪ےہ۔‬
  • ‫‪81 | P a g e‬‬‫ریہ ہی٪ابت٪ہک٪اجونروں٪اک٪دبؽ٪ایک٪ےہ٪ای٪ارگ٪اجونر٪یک٪رقابین٪مذر٪ےہ٪وت٪اُس٪یک٪ تمق ایک٪وہیگ ای٪اُس٪ےک٪‬‫دبآ ٪ںیم ٪ےنتک ٪مونکسمں ٪وک ٪اھکان ٪الھکای ٪اج ےئ ٪ای ٪ےنتک ٪روزے ٪رےھک ٪اجںیئ ٪ےگ ٪وتاِس ٪اک ٪ہلصیف ٪املسمونں ٪ںیم ٪ےس ٪دوہقث٪‬ ‫آدیم٪رکںی٪ےگ٪اتہک٪رجؾ٪اک٪اراکتب٪رکےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪اےنپ٪سفن٪یک٪اجبن٪داری٪اک٪وکیئ٪ااکمؿ٪ابىق٪ہن٪رےہ۔‬‫وچاھت٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪جح٪ورمہ٪ےک٪ےیل٪رفس٪رکےن٪واآ ٪ارگ٪یسک٪ہگج٪رھگ٪اجںیئ٪اوراُؿ٪ےک٪ےیل٪آےگ٪اجان٪نکمم٪‬‫ہن٪رےہ٪وت٪اوٹن،٪اگیئ،٪رکبی٪ںیم٪ےس٪وج٪ےرسم٪وہ،٪اُےس٪رقابین٪ےک٪ےیل٪جیھب٪دںی ای٪ےانجھب٪نکمم٪ہن٪وہ٪وت٪اُیس٪ہگج٪رقابین٪‬‫رک٪دیںاوررسڈنموا٪رک٪ارحاؾ٪وھکؽ٪دںی۔٪اُؿ٪اک٪جح٪ورمہ٪یہی ےہ۔٪اِس٪اعمےلم٪ںیم ہی٪ابت،٪اہتبل٪واحض٪رینہ٪اچےیہ٪‬‫ہک٪رقابین٪اِس٪رطح٪یک٪یسک٪ہگج ٪رپ٪یک٪اج ےئ٪ای٪ہکم٪اورٰینم٪ںیم،٪اُس٪ےس٪ےلہپ٪رس٪ڈنمواان٪اجزئ ٪ںیہن ےہ،٪االّ٪ہی٪ہک٪وکیئ٪‬‫صخش ٪کامبر ٪وہ ٪ای ٪اُس ٪ےک ٪رس ٪ںیم ٪وکیئ ٪فیلکت ٪وہ ٪اور ٪وہ ٪رقابین ٪ےس ٪ےلہپ ٪یہ ٪رس ٪ڈنمواےن ٪رپ ٪وبجمر ٪وہاج ےئ۔ ٪رقآؿ ٪ےن٪‬‫ااجزت٪دی٪ےہ٪ہک٪اِس٪رطح٪یک٪وکیئ٪وبجمری٪شیپ٪آاج ےئ٪وت٪ولگ٪رس٪ڈنموا٪ںیل،٪نکیل٪روزوں٪ای٪دصےق٪ای٪رقاب٪ین٪یک٪‬ ‫وصرت٪ںیم٪اُس٪اک٪دفہی٪دںی٪اور٪اُؿ٪یک٪دعتاد٪اور٪دقمار٪اینپ٪وصاب٪ددی٪ےس٪وج٪انمبس٪ںیھجمس٪ےط٪رک٪ںیل۔‬‫اپوچناں٪مکح٪ہی٪ےہ٪ہک٪ابرہ٪ےس٪آےن٪واآ ٪ارگ٪اکی٪یہ٪رفس٪ںیم٪جح٪ورمہ٪،٪دوونں٪رکان٪اچںیہ٪وت٪رک٪ےتکس٪ںیہ۔٪‬‫اِس ٪اک ٪رطہقی ہی ٪ےہ ٪ہک٪وہ ٪ےلہپ ٪رمہ٪رکےک٪ارحاؾ ٪وھکؽ ٪دںی،٪رھپ ٪٨ذواہجحل ٪وک ٪ہکم ٪یہ ٪ںیم ٪دوابرہ٪ارحاؾ ٪ابدنھ ٪رک ٪جح ٪رک٪‬‫ںیل۔٪ہی٪ضحم٪اکی٪رتصخ٪ےہ٪وج٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪دو٪رمہبت٪رفس٪یک٪زتمح٪ےک٪شیپ٪رظن٪ابرہ٪ےس٪آےن٪واآ ٪اعزنیم٪جح٪‬ ‫وک٪اطع٪رفامیئ ےہ۔٪ذٰہلا٪وہ٪اِس٪اک٪دفہی٪دںی٪یگ۔٪اِس٪یک٪دو٪وصرںیت٪ںیہ :‬ ‫اوٹن،٪اگ ےئ٪اوررکبی٪ںیم٪ےس٪وج٪اجونر٪یھب٪ےرسم٪وہ،٪اُس٪یک٪رقابین٪یک٪اج ےئ۔‬ ‫ہی٪نکمم٪ہن٪وہ٪وت٪دس٪روزے٪رےھک٪اجںیئ: نیت٪جح٪ےک٪دونں٪ںیم٪اوراست٪جح٪ےس٪وایسپ٪ےک٪دعب۔‬‫اِس٪ےس٪واحض٪ےہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪زندکی٪رتہب٪یہی٪ےہ٪ہک٪جح٪ےک٪ےیل٪اگل٪اور٪رمے٪ےک٪ےیل٪اگل٪رفس٪ایک٪‬‫اج ےئ۔٪انچہچن٪رقآؿ٪ےن٪رصاتح٪رکدی٪ےہ٪ہک٪ہی٪راعتی٪ ُاؿ٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪ںیہن٪ےہ٪نج٪ےک٪رھگ٪در٪دجسم٪رحاؾ٪‬ ‫ےک٪اپس٪وہں۔‬ ‫ٰ‬‫اٹھچ ٪مکح ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪م ٪ےس ٪21 ٪ذواہجحل ٪وک ٪یھب ٪واسپ ٪آ ٪ےتکس ٪ںیہ ٪اور ٪اچںیہ ٪وت ٪31 ذواہجحل ٪کت ٪یھب ٪ریھٹ ٪ےتکس٪‬‫ںیہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اتبای٪ےہ٪ہک٪دوونں٪یہ٪وصروتں٪ںیم٪وکیئ٪انگہ٪ںیہن ےہ۔٪اِس٪ےیل٪ہک٪الص٪اتیمہ٪اِس٪یک٪ںیہن٪ہک٪‬
  • ‫‪82 | P a g e‬‬‫ولگ ٪ےنتک ٪دؿ ٪ریھٹے، ٪ہکلب ٪اِس ٪یک ٪ےہ ٪ہک ٪ےنتج ٪دؿ ٪یھب ٪ریھٹے، ٪دخا ٪یک اید ٪ںیم ٪او ٪راُس ٪ےس ٪ڈرہ ٪وہ ےئ٪‬ ‫ریھٹے۔‬ ‫كرب ین‬‫داین٪ےک٪امتؾ٪ذمابہ٪ںیم٪رقابین٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪رقتب٪اک٪اکی٪ڑبا٪ذرہعی٪ریہ ےہ۔٪اِس٪یک٪تقیقح٪ویہ٪ےہ٪وج٪‬‫زٰوکۃ٪یک ےہ،٪نکیل ہی٪اًالص٪امؽ٪یک٪ںیہن،٪ہکلب٪اجؿ٪یک٪ورر٪ےہ٪وج٪ ُاس٪اجونر٪ےک٪دبآ ٪ںیم٪ڑھچا٪یل٪اجیت٪ےہ٪ےسج٪مہ٪اِس٪‬ ‫اک٪ونمئ٪اقمؾ٪انب٪رک٪رقابؿ٪رکہ ٪ںیہ۔‬‫اِس٪یک٪اترخی٪آدؾ٪ہیلع٪االسلؾ٪ےس٪رشوع٪وہیت ےہ۔٪رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہا٪ےہ٪ہک٪اُؿ٪ےک٪دو٪ وٹبں،( اہیلب٪‬‫اور٪ونیلب) ےن٪اینپ٪اینپ٪ورر٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪وضحر٪ںیم٪شیپ٪یک٪وت٪اکی٪یک٪ورر٪وبقؽ٪رک٪یل٪یئگ٪اور٪دورسے٪یک٪وبقؽ٪ںیہن٪‬‫وہیئ۔ابلبیئ٪ںیم٪رصاتح٪ےہ٪ہک٪اہیلب٪ےن٪اِس٪ومعق٪رپ ٪اینپ ٪ہڑھب٪رکبویں٪ےک٪ھچک٪ولہپےٹن٪ںوچں٪یک٪رقابین٪شیپ٪یک٪‬ ‫یھت۔‬‫ہی ٪رطہقی ٪دعب ٪ںیم ٪یھب، ٪اظرہ ٪ےہ ٪ہک ٪ونمئ ٪راہ ٪وہ ٪اگ۔ ٪انچہچن ٪اِس ٪ےک ٪آاثر ٪مہ ٪وک ٪امتؾ ٪ذمابہ ٪ںیم ٪ےتلم ٪ںیہ۔٪‬‫دیسان٪اربامیہ٪ہیلع٪االسلؾ٪یک٪رقابین٪ےک٪دعب،٪اہتبل٪وج٪اتیمہ٪و٪تمظع٪اور٪وتعس٪و٪ہمہ٪ریگی٪اِس٪ابعدت٪وک٪احلص٪وہیئ‬‫ےہ،٪وہ٪اِس٪ےس٪یلہپ، انیقی٪احلص٪ںیہن٪یھت۔٪اُںیھن٪بج٪ہی٪دہاتی٪یک٪یئگ٪ہک٪وہ٪ےٹیب٪یک٪ہگج٪اجونر٪یک٪رقابین٪دںی٪وت٪اہلل٪‬‫اعتٰیل٪ےن٪رفامایہک٪مہ٪ےن٪اکلعٰمس٪وک٪اکی٪ذحب٪میظع٪ےک٪وعض٪ڑھچا٪ایلےہ۔اِس٪ےک٪ینعم ہی٪ےھت٪ہک٪اربامیہ٪یک ہی٪ورر٪‬‫وبقؽ٪رک٪یل٪یئگ٪ےہ٪اور٪اب٪تشپ٪ہب٪تشپ٪ولگ٪اینپ٪رقابوینں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اِس٪واےعق٪یک اید ونمئ٪رںیھک٪یگ۔٪جح٪و٪‬ ‫ض‬ ‫رمہ٪ےک٪ومعق٪رپ٪اور٪دیعاال حی٪ےک٪دؿ٪یہی٪رقابین٪ےہ٪وج٪مہ٪اکی٪لفن٪ابعدت٪ےک٪وطر٪رپ٪وپرے٪اامتہؾ٪ےک٪اسھت٪‬ ‫رکہ ٪ںیہ۔‬‫اِس٪اک٪دصقم٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪رکش٪زگاری ےہ۔٪مہ٪اینپ٪اجؿ٪اک٪ورراہن٪رقابین٪ےک٪اجونروں٪وک٪ ُاس٪یک٪العتم٪انب٪رک٪‬‫ابراگہ٪دخاودنی٪ںیم٪شیپ٪رکہ ٪ںیہ٪وت٪وگای٪االسؾ٪و٪اابخت٪یک٪اُس٪دہاتی٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪رکش٪ادا٪رکہ ٪ںیہ٪سج٪اک٪ااہظر٪‬
  • ‫‪83 | P a g e‬‬‫دیسان٪اربامیہ٪ہیلع٪االسلؾ٪ےن٪اےنپ٪اولکہ ٪رفزدن٪یک٪رقابین٪ےس٪ایک٪اھت۔٪اِس٪ومعق٪رپ٪یربکت٪ولیلہت٪ےک٪اافلظ٪اِیس٪دصقم٪‬ ‫ےس٪ادا٪ےیک٪اجہ ٪ںیہ۔‬ ‫ہی، ٪ارگ ٪وغر ٪ےیجیک ٪وت ٪رپشتس ٪اک ٪اہتنمے ٪امکؽ ٪ےہ۔ ٪اانپ ٪اور ٪اےنپ ٪اجونر ٪اک ٪ہنم ٪ہلبق ٪یک ٪رطػ ٪رک ٪ےک ٪اور ٪"‬‫ہہک٪رک٪مہ٪اےنپ٪اجونروں٪وکایقؾ ای٪دجسے٪یک٪احتل٪ںیم٪اِس٪ااسحس٪ےک٪اسھت٪اےنپ٪رپورداگر٪‬ ‫یک٪ورر٪رک٪دےتی٪ںیہ٪ہک٪ہی٪درتقیقح٪مہ٪اےنپ٪آپ٪وک٪اُس٪یک٪ورر٪رک٪رےہ٪ںیہ۔‬ ‫اِس٪اک٪ونونؿ٪ہی ےہ:‬ ‫رقابین٪ااعنؾ٪یک٪مسق٪ےک٪امتؾ٪وچاپویں٪یک٪وہ٪یتکس ےہ۔‬ ‫اِس٪اک٪اجونر٪ےب٪بیع٪اور٪ایھچ٪رم٪اک٪وہان٪اچےیہ۔‬ ‫ض‬ ‫رقابین٪اک٪وتق٪ویؾ٪ارحنل١١٪ذو٪اہجحل٪وک٪دیع٪اال حی٪یک٪امنز٪ےس٪رفات٪ےک٪دعب٪رشوع٪وہات٪ےہ۔‬‫اِس٪ےک٪اایؾ٪ویہ٪ںیہ٪وج٪زمدہفل٪ےس٪وایسپ٪ےک٪دعب٪ٰینم٪ںیم٪ایقؾ٪ےک٪ےیل٪رقمر٪ےیک٪ےئگ٪ںیہ۔٪احالطح٪ںیم‬‫٪‬‫اِںیھن ا٪ ایؾ٪رشتقی٪اتا٪اجات٪ےہ۔ ٪رقابین٪ےک٪العوہ٪اِؿ٪اایؾ٪ںیم ہی ٪تنس٪یھب٪ونمئ٪یک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪رہ ٪امنز٪یک٪امجتع٪ےک٪‬‫دعب٪یربکتںی٪یہک٪اجںیئ۔٪امنزوں٪ےک٪دعب٪یربکت٪اک٪ہی٪مکح٪قلطم٪ےہ۔٪اِس٪ےک٪وکیئ٪اخص٪اافلظ٪رشتعی٪ںیم٪رقمر٪ںیہن‬‫٪‬ ‫ےیک٪ےئگ۔‬ ‫رقابین٪اک٪وگتش٪ولگ٪وخد٪یھبریغب٪یسک٪رتدد٪ےک٪اھک٪ےتکس٪اور٪دورسوں٪وک٪یھب٪الھک٪ےتکس٪ںیہ۔‬ ‫٪‬
  • ‫‪84 | P a g e‬‬ ‫4‬ ‫ك ىونک نع رشت‬‫ااسنؿ٪ےک٪اخقل٪ےن٪اُےس٪اکی٪اعمرشت٪دنسپ٪ویحاؿ٪یک٪رطفت٪اطع٪رفامیئ٪ےہ٪۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪ااسنؿ٪یک٪قیلخت‬‫٪‬‫اِس٪رطح٪ںیہن٪وہیت٪ہک٪ ُاس٪اک٪اخقل٪اُےس٪آامسؿ٪رپ٪ںیہک٪انب٪رک٪ابلکل٪اعمل٪ابشب٪ںیم٪رباہ٪راتس٪زنیم٪رپ٪انزؽ٪رکات٪اور٪‬‫رھپ٪رہؾ٪ولبش٪ےک٪رمالح٪ےس٪زگارے٪ریغب٪اِیس اعمل٪ابشب٪ںیم٪اُےس٪واسپ٪آ ٪اجات٪ےہ٪۔٪اِس٪ےک٪ربالخػ٪ ُاس٪اک٪‬‫اعمہلم٪ہی٪ےہ٪ہک٪وہ٪ہت٪رب٪ہت٪وتملظں٪ںیما٪ کی٪انوتاں٪ےچب٪یک٪تیثیح ےس٪ووجد٪ذپری٪وہات٪ےہ٪۔٪آوغش٪امدر٪ںیم٪آ ںیھک٪‬‫وھکاتل ٪ےہ۔ ٪اتکمہ،٪اتلھک، ٪دورسوں ٪ےک٪اہھت ٪ےس ٪اھکات ٪، ٪ااتپ ٪اور ٪اینپ ٪رضورںیت ٪وپری ٪رکات ٪ےہ ٪۔ ٪وہ ٪ےلہپ ٪زنیم ٪رپ ٪اتٹسھگ،٪‬‫ونٹھگں٪ےک٪لب٪اتلچ٪اور٪رھپ٪ڑبی٪لکشم٪ےس٪اےنپ٪ریپوں٪رپ٪ڑھکا٪وہےن٪ےک٪ونلب٪وہات٪ےہ٪۔٪اِس٪ےک٪دعب٪یھب٪دقؾ٪دقؾ٪‬‫رپ ٪اُےس ٪اہسرے ٪یک ٪رضورت ٪رىتہ ٪ےہ ٪۔ ٪اہیں٪کت ٪ہک ٪نپچب٪اور ٪ڑلنپک ٪ےک ٪یئک ٪رمالح ٪ےط ٪رک٪ےک ٪وہ ٪دنپرہ ٪ای ٪وسہل٪‬‫ربس ٪ےک ٪نس ٪وک ٪چنہپ ٪رک ٪ںیہک ٪وجاؿ ٪وہات ٪ےہ ٪۔ ٪اُس ٪اک ٪ہی ٪دور ٪ابشب ٪یھب ٪طسب ٪ہست ٪ربس ٪ےس ٪زایدہ ٪وطلی ٪ںیہن ٪وہات۔٪‬‫اِس٪ےک٪دعب٪وہ٪داتھکی٪ےہ٪ہک٪ڑباھےپ٪ےک٪آاثر٪ومندار٪وہان٪رشوع٪وہ٪اجہ ٪ںیہ٪اور٪ابراہ٪ملع٪و٪رعمتف٪یک٪ااہتنیئ٪دنلبویں٪‬‫وک٪اوچےن٪ےک٪دعب٪وہ٪اکی٪رمہبت٪رھپ٪انوتاں٪ںوچں٪یہ٪یک٪رطح٪دورسوں٪ےک٪رمح٪و٪رکؾ٪رپ٪زدنیگ٪ےک٪دؿ٪وپرے٪رکےن٪‬ ‫ےک٪ےیل٪وبجمر٪وہ٪اجات٪ےہ٪۔٪‬‫ااسنؿ٪اک٪ہی٪اعمہلم٪الزًام٪اقتاض٪رکات٪ےہ٪ہک٪وہ٪اکی٪اعمرشت٪دنسپ٪یتسہ٪یک٪زدنیگ٪رسب٪رکے٪۔٪رمدو٪وعرت٪یک٪‬‫تیثیح٪ےس٪ہی٪اعمرشت٪تقلخ٪یک٪ادتبا٪یہ٪ےس٪ہب٪امتؾ٪و٪امکؽ٪وخد٪اُس٪ےک٪ادنر٪یپھچ٪وہیت٪ےہ٪۔٪اِس٪وک٪التش٪رکےن٪‬‫ےک٪ےیل٪اُےس ٪اےنپ٪ووجد٪ےس ٪ںیہک٪ابرہ٪اجےن ٪یک٪رضورت٪ںیہن وہیت٪۔٪وہ٪اِس٪داین٪ںیم٪آات ٪ےہ٪وت٪اانپ٪اسزو٪ربگ٪اور٪‬ ‫لہمخ٪و٪رخاگہ٪اسھت٪آ ٪رک٪آات٪ےہ٪اور٪وادی٪و٪وکہ٪اسر٪وہ٪ای٪دتش٪و٪ایبابں٪،٪رہ٪ہگج٪اینپ٪زبؾ٪وخد٪آراہتس٪رک٪اتیل٪ےہ٪۔٪‬‫ااسنؿ٪یک٪اترخی٪اتبیت٪ےہ٪ہک٪اُس٪یک٪قیلخت٪ںیم٪اہنپں٪اِیس٪ا مکس٪ےک٪شیپ٪رظن٪دیسان٪آدؾ٪ہیلع٪االسلؾ٪بج٪ےلہپ٪‬‫ااسنؿ٪یک٪تیثیح٪ےس٪اِس٪داین٪ںیم٪رشتفی٪ال ےئ٪وت٪اُںیھن٪اہنت٪ںیہن٪اجیھب٪ایگ٪،٪ہکلب٪اُؿ٪یک٪رافتق٪ےک٪ےیل٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪‬‫٪‬‫اُیھن٪یک٪سنج٪ےس٪اُؿ٪اک٪وجڑا٪انبای٪۔٪رھپ٪اُس٪ےس٪تہب٪ےس٪رمدو٪وعرت٪داین٪ںیم٪ الھپ٪دےی٪،٪اہیں٪کت٪ہک٪اخدناؿ،٪ ہلبق‬
  • ‫‪85 | P a g e‬‬‫اور ٪ابآلرخ ٪رایتس ٪یک ٪رپ ٪رپ ٪مظن ٪اعمرشت ٪ووجد ٪ںیم ٪آای ٪سج ٪ںیم ٪ااسنؿ ٪وک ٪وہ ٪بس ٪ھچک ٪ےرسم ٪وہ ٪ایگ ٪وج ٪اُس ٪یک ٪یفخم٪‬ ‫الص ںوتیحں٪وک٪روہب٪لمع٪رکےن٪ےک٪ےیل٪انزگری٪اھت٪۔٪‬‫یہی٪اقحقئ٪ںیہ٪نج٪ےک٪شیپ٪رظن٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪ےک٪دنی٪ںیم٪زونیج٪یک٪لقتسم٪رافتق٪اک٪رطہقی٪اایتخر٪ایک٪‬‫ایگ ےہ۔٪ااسنؿ٪وک٪اُس٪ےک٪نپچب٪ےس٪ڑباھےپ٪کت٪اسےنم٪رھک٪رک٪داھکیاج ےئ٪وت٪اصػ٪واحض٪وہات٪ےہ٪ہک٪اُس٪یک٪ایحیت،٪‬‫ایسفنیت،٪اور٪اعمرشیت٪رضوروتں٪ےک٪احلظ٪ےس٪یہی٪رطہقی٪لقع٪و٪رطفت٪ےک٪اطم ق٪ےہ۔اِس٪ےس٪وج٪اعمرشت٪ووجد٪‬‫ںیم ٪آیت ےہ، ٪اُس ٪ےک ٪ضعب ٪امہ ٪اعمالمت ٪ںیم ٪لقع٪ااسنین ٪یک ٪رامنہیئ ٪ےک ٪ےیل ا٪ کی ٪لصفم ٪ونونؿ٪اع ای ٪ا مہی ٪االسلؾ٪‬ ‫ےک٪ذرےعی٪ےس٪ینب٪آدؾ٪وک٪دای٪ایگ ےہ۔٪اےس٪مہ٪درج٪ذلی٪ونعاانت٪ےک٪تحت٪ایبؿ٪رک٪ےتکس٪ںیہ:‬ ‫ىک ح‬‫وعروتں ٪اور ٪رمدوں ٪ےک ٪اکی ٪دورسے ٪ےس ٪ىسنج ٪گنکست ٪احلص ٪رکےن ٪اک ٪اجزئ ٪رطہقی ٪رصػ ٪اکنح ٪ےہ۔٪‬‫العہین ا٪ اجیب ٪و ٪وبقؽ ٪ےک ٪اسھت ٪ہی ٪رمدو ٪وعرت ٪ےک ٪درایمؿ ٪لقتسم ٪رافتق ٪اک ٪دہع ٪ےہ ٪وج ٪ولوگں ٪ےک ٪اسےنم٪اور ٪یسک٪‬‫ذہم٪دار٪تیصخش٪یک٪رطػ٪ےس٪اِس٪ومعق٪رپ٪ذتیرک٪و٪تحیصن٪ےک٪دعب٪وپرے٪اامتہؾ٪اور٪وجدنسیگ٪ےک٪اسھت٪ابدناھ٪اجات٪‬‫ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ےیل ٪وعرںیت ٪یھب ٪رمدوں ٪یک ٪رطح ٪اینپ ٪رمیض ٪یک ٪امکل ٪ںیہ ٪اور ٪دحود ٪ایہٰل ٪ےک ٪ادنر ٪اےنپ ٪ےلصیف ٪رکےن٪‬ ‫ےک٪ےیل٪وپری٪رطح٪آزاد٪ںیہ۔٪اُؿ٪یک٪راض٪دنمی٪ےک٪ریغب٪وکیئ٪زیچ٪اُؿ٪رپ٪طلسم٪ںیہن٪یک٪اج٪یتکس۔‬‫٪‬‫امں، ٪ی یب، ٪نہب، ٪وھپیھپ، ٪اخہل،٪اھبیجن ٪اور ٪رییتھب ٪ےس ٪اکنح٪ونممع ٪ےہ۔ ٪اہلل٪اعتٰیل ٪اچےتہ ٪ںیہ ٪ہک ٪امں ٪ےک ٪ےیل‬‫ی یب، ٪ی یب ٪ےک ٪ےیل ٪ابپ، ٪نہب٪ےک ٪ےیل ٪اھبیئ، ٪وھپیھپ ٪ےک ٪ےیل٪رییتھب، ٪اخہل ٪ےک ٪ےیل ٪اھبیجن، ٪اھبیجن ٪ےک ٪ےیل ٪امومں٪اور٪‬‫رییتھب٪ےک٪ےیل٪اچچ٪یک٪اگنہ٪سنج٪و٪وہشت٪یک٪رہ٪آالشی٪ےس٪اپک٪رےہ۔٪اِس٪ےیل٪ہک٪اِؿ٪روتشں٪ںیم٪اِس٪ونتیع٪اک٪العہق٪‬‫رشػ ٪ااسنین ٪اک ٪اہدؾ ٪اور ٪رشؾ ٪و ٪ایح ٪ےک ٪اُس ٪اپزیکہ ٪ااسحس ٪ےک ٪ابلکل ٪انمیف ٪ےہ ٪وج ٪ااسنونں ٪اور ٪اجونروں ٪ںیم ٪وہج ٪اایتمز‬‫ےہ۔ یہی٪مکح٪راضىع٪روتشں٪اک٪ےہ۔٪انچہچن٪رہ٪وہ٪رہتش٪وج٪بسن٪ےک٪قلعت٪ےس٪رحاؾ٪ےہ،٪راضتع٪ےس٪یھب٪رحاؾ٪وہ٪‬‫اجات ٪ےہ۔ ٪بسن ٪اور ٪راضتع ٪ےک ٪دعب ٪اکی ٪قلعت ٪اصمرہت ٪اک ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےس ٪وج ٪رےتش ٪دیپا ٪وہہ ٪ںیہ، ٪اُؿ ٪اک ٪دقتس٪‬‫یھب٪رطفت٪ااسنین٪ےک٪ےیل٪ابلکل٪واحض٪ےہ۔٪انچہچن٪رسخ٪ےک٪ےیل٪وہب٪اور٪وشرہ٪ےک٪ےیل٪قوبی٪یک٪امں،٪ی یب،٪نہب،٪اخہل،٪‬
  • ‫‪86 | P a g e‬‬‫وھپیھپ، ٪اھبیجن ٪اور ٪رییتھب ٪ےس ٪اکنح٪ونممع ٪ےہ۔ ٪اتمہ ہی ٪رےتش ٪وچہکن ٪قوبی ٪اور ٪وشرہ ٪یک ٪واستط ٪ےس ٪ونمئ ٪وہہ ٪ںیہ٪‬‫اور٪اِس٪ےس٪اکی٪ونتیع٪اک٪فعض٪اِؿ٪ںیم٪دیپا٪وہ٪اجاتےہ،٪اِس٪ےیل٪رقآؿ٪ےن٪ہی٪نیت٪رشوںط٪اِؿ٪رپ٪اعدئ٪رک٪دی٪ںیہ:‬ ‫اکی ہی٪ہک٪ی یب٪رصػ٪اُس٪قوبی٪یک٪رحاؾ٪ےہ٪سج٪ےس٪ولخت٪وہ٪اج ےئ۔‬ ‫دورسی ہی٪ہک٪وہب٪یک٪رحتم٪ےک٪ےیل٪ےٹیب٪اک٪یبلص٪وہان٪رضوری ےہ۔‬‫رسیتی ہی٪ہک٪قوبی٪یک٪نہب،٪وھپیھپ،٪اخہل،٪اھبیجن٪اور٪رییتھب٪یک٪رحتم٪اُس٪احتل٪ےک٪اسھت٪اخص٪ےہ،٪بج٪‬ ‫ایمں٪قوبی٪ںیم٪اکنح٪اک٪رہتش٪ونمئ٪وہ۔٪‬‫اؿ٪روتشں٪ےک٪العوہ٪وسنایت٪امں٪ےک٪اسھت٪اور٪اس٪وعرت٪ےک٪اسھت٪یھب٪اکنح٪ونممع٪رقار٪دای٪ایگ٪ےہ٪وج٪یسک٪‬ ‫دورسے٪ےک٪اکنح٪ںیم٪وہ۔‬‫اکنح ٪امؽ، ٪ینعی ٪رہم ٪ےک ٪اسھت ٪وہان ٪اچےیہ۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک ٪اعدئ ٪رکدہ ٪اکی ٪رفہضی ٪یک٪‬‫تیثیح ٪ےس ٪ہی ٪اکنح ٪یک ا٪ کی ٪الزیم ٪رشط ٪ےہ۔ ٪رمدو ٪وعرت ٪اکنح ٪ےک ٪ذرےعی ٪ےس ٪لقتسم ٪رافتق ٪اک ٪وج ٪دہع ٪ابدنےتھ٪‬‫ںیہ،٪اُس٪ںیم٪انؿ٪وہقفن٪یک٪ذہم٪دارایں٪ہشیمہ٪ےس٪رمد٪ااھٹات٪راہ٪ےہ، ہی٪اُس٪یک٪العتم٪(‪ )token‬ےہ۔٪اِس٪یک٪وکیئ٪‬‫دقمار٪رقمر٪ںیہن٪یک٪یئگ٪۔٪اِےس٪اعمرشے٪ےک٪دوتسر٪اور٪ولوگں٪ےک٪ےلصیف٪رپ٪اوچڑ٪دای٪ایگ ےہ۔٪انچہچن٪وعرت٪یک٪امسیج٪‬ ‫تیثیح٪اور٪رمد٪ےک٪اعمیش٪احالت٪یک٪راعتی٪ےس٪وہ٪انتج٪رہم٪اچںیہ،٪رقمر٪رک٪ےتکس٪ںیہ۔٪‬‫اکنح٪ےک٪ےیل٪اپک٪دانم٪وہان٪یھب٪رضوری ےہ۔٪وکیئ٪زاین٪یسک٪مہففع٪ےس٪اور٪وکیئ٪زاہین٪یسک٪رمد٪،ففع٪ےس٪‬‫اکنح٪ںیہن٪رک٪یتکس،٪االّ٪ہی٪ہک٪اعمہلم٪دعاتل٪ںیم٪ہن٪اچنہپ٪وہ٪اور٪وہ٪وتہب٪و٪اافغتسر٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اےنپ٪آپ٪وک٪اِس٪انگہ٪ےس٪‬‫اپک ٪رک ٪ںیل۔ ٪یہی ٪اعمہلم ٪رشک ٪اک ٪ےہ۔ ٪سج ٪رطح ٪ہی ٪ابت ٪وگارا ٪ںیہن ٪یک ٪اجیتکس ٪ہک ٪ایمں ٪اور ٪قوبی ٪ںیم ٪ےس ٪وکیئ٪‬‫دورسے٪ےک٪رتسب٪رپ٪وسیئ،٪اِیس٪رطح٪ہی٪ابت٪یھب٪یسک٪املسمؿ٪ےک٪ےیل٪ونلب٪ربداتش٪ںیہن٪وہ٪یتکس٪ہک٪اُس٪ےک٪رھگ٪‬‫ںیم ٪دخا ٪ےک ٪اسھت ٪یسک ٪اور ٪یک ٪رپشتس ٪یک ٪اجیئ، ٪ہکلب ٪ہی ٪اُس ٪ےک ٪زندکی ٪یسک ٪اور ٪ےک ٪رتسب ٪رپ ٪وسےن ٪ےس ٪زایدہ ٪ونلب٪‬‫رفنت٪زیچ ےہ۔ وہید٪و٪اصنری٪ےک٪اعمےلم٪ںیم،٪اہتبل٪اینت٪راعتی٪ےہ٪ہک٪اُؿ٪یک٪اپک٪دانم٪وعروتں٪ےس٪اہلل٪اعتٰیل٪‬ ‫ٰ‬‫ےن٪املسمونں٪وک٪اکنح٪یک٪ااجزت٪دی ےہ۔٪اِس٪یک٪وہج٪ہی٪ےہ٪ہک٪رشک٪یسیج٪اجنتس٪ےس٪وپری٪رطح٪آولدہ٪وہےن٪‬ ‫ےک٪ابووجد٪وہ٪اًالص٪وتدیح٪یہ٪ےک٪امےنن٪واآ ٪ںیہ۔‬
  • ‫‪87 | P a g e‬‬‫اخدناؿ٪اک٪ادارہ٪یھبا٪ کی٪اوچىٹ٪یس٪رایتس ےہ۔٪سج٪رطح٪رہ٪رایتس٪اےنپ٪ایقؾ٪و٪اقب٪ےک٪ےیلا٪ کی٪رسرباہ٪‬‫اک٪اقتاض٪رکیت ےہ،٪اِیس٪رطح٪ہی٪رایتس٪یھبا٪ کی٪رسرباہ٪اک٪اقتاض٪رکیت ےہ۔٪رسربایہ٪اک٪اقمؾ٪اِس٪رایتس٪ںیم٪رمد٪وک٪‬‫یھب٪دای٪اج٪اتکس٪اھت٪اور٪وعرت٪وک٪یھب۔٪رقآؿ٪ےن٪اتبای٪ےہ٪ہک٪رمد٪یک٪ضعب٪یقلخ٪الص ںوتیحں٪ےک٪شیپ٪رظن٪ہی٪اُےس٪دای٪ایگ٪‬‫ےہ٪اور٪اِس٪ےک٪الزیم٪ےجیتن٪ےک٪وطر٪رپ٪وعروتں٪ےس٪اقتاض٪ایک٪ایگ٪ےہ٪ہک٪اوًال،٪اُںیھن٪اےنپ٪وشرہوں٪ےک٪اسھت٪وماتقف٪‬‫اور ٪رفامں ٪ربداری ٪اک ٪روہی ٪اایتخر ٪رکان ٪اچےیہ۔ ٪اثًاین، ٪وشرہ ٪ےک ٪رازوں ٪اور ٪ ُاس ٪یک ٪زعت ٪و ٪انومس ٪یک ٪افحتظ ٪رکین‬ ‫اچےیہ۔‬‫وعرت٪ارگ٪وشرہ٪یک٪اِس٪تیثیح٪وک٪جنلیچ٪رک٪ےک٪رھگ٪ےک٪اظنؾ٪وک٪ٹپلت٪رک٪دےنی٪رپ٪آامدہ٪وہ٪اج ےئ٪وت٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪‬ ‫اراشد٪ےہ٪ہک٪اےنپ٪رھگ٪وک٪اچبےن٪ےک٪ےیل٪رمد٪نیت٪وصرںیت٪اایتخر٪رک٪اتکس٪ےہ:‬‫یلہپ ہی٪ہک٪وعرت٪وک٪تحیصن٪یک٪اج ےئ۔٪رقآؿ٪ںیم٪اِس٪ےک٪ےیل٪وظع٪اک٪ظفل٪ےہ٪سج٪ےک٪ینعم ہی٪ںیہ٪ہک٪اِس٪‬ ‫ںیم٪یسک٪دح٪کت٪زرجو٪وت خب٪یھب٪وہ٪یتکس ےہ۔‬‫دورسی ہی٪ہک٪ ُاس٪ےس٪ےب٪افلکتہن٪مسق٪اک٪الخالم٪رتک٪رک٪دای٪اج ےئ٪اتہک٪اُےس٪ادنازہ٪وہ٪ہک٪اُس٪ےن٪اانپ٪روہی٪ہن٪‬ ‫دبال٪وت٪اِس٪ےک٪اتنجئ٪ریغومعمیل٪وہ٪ےتکس٪ںیہ۔‬‫رسیتی ہی٪ہک٪وعرت٪وک٪امسجین٪زسا٪دی٪اج ےئ۔ ہی٪زسا٪اینت٪یہ٪وہ٪یتکس ےہ،٪ینتج٪وکیئ٪ملعم٪اےنپ٪زریرتتیب٪‬ ‫اشرگدوں٪وک٪ای٪وکیئ٪ابپ٪اینپ٪اوالد٪وک٪داتی ےہ۔‬‫ہی ٪ونیتں ٪وصرںیت ٪رتبیت ٪و ٪دترجی ٪ےک ٪اسھت ٪ںیہ۔ ٪ینعی ٪یلہپ ٪ےک ٪دعب ٪دورسی ٪اور ٪دورسی ٪ےک ٪دعب ٪رسیتی٪‬‫وصرت٪اُیس٪وتق٪اایتخر٪رکین اچےیہ،٪بج٪آدیم٪نئمطم٪وہ٪اج ےئ٪ہک٪ابت٪ںیہن٪ینب٪اور٪االگ٪دقؾ٪ااھٹےن٪ےک٪وسا٪اچرہ٪‬‫ںیہن ٪راہ۔ ٪وشرہ٪ےک ٪اتدیبی ٪اایتخرات ٪یک ہی ٪آرخی ٪دح٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےس ٪االصح ٪وہاج ےئ ٪وت ٪وعرت٪ےک ٪الخػ ٪ااقتنؾ ٪یک‬‫٪‬ ‫راںیہ٪ںیہن٪ڈوھڈنین اچہ۔‬‫قوبی٪ارگ٪اندنسپ٪یھب٪وہ٪وت٪ ُاس ٪ےس٪اانپ٪دای٪دالای٪واسپ٪ےنیل٪ےک ٪ےیل٪ ُاس٪وک٪وقض٪ںیم٪ڈاےنل٪اور ٪گنت٪رکےن٪یک٪‬‫وکشش٪یسک٪دنبہ٪ومنم٪ےک٪ےیل٪اجزئ٪ںیہن ےہ۔٪اِس٪رطح٪اک٪روہی٪رصػ٪اُس٪وصرت٪ںیم٪وگارا٪ایک٪اج٪اتکس٪ےہ،٪بج٪‬ ‫ب‬‫وہ٪یلھک٪وہیئ٪دباکری٪رکےن٪یگل۔٪اِس٪مسق٪یک٪وکیئ٪زیچ٪ارگ٪اُس٪ےس٪اصدر٪ںیہن٪وہیئ ےہ،٪وہ٪اینپ٪وافداری٪رپ٪ونمئ٪ےہ٪اور٪‬
  • ‫‪88 | P a g e‬‬‫اپک ٪داینم ٪ےک ٪اسھت ٪زدنیگ ٪رسب ٪رک ٪ریہ ٪ےہ ٪وت ٪ضحم ٪اِس ٪اینبد ٪رپ ٪ہک ٪قوبی ٪دنسپ ٪ںیہن ےہ، ٪اُس ٪وک ٪گنت ٪رکان ٪دعؽ ٪و٪‬‫ااصنػ٪اور٪وتفت٪و٪رشاتف٪ےک٪ابلکل٪انمیف ےہ۔٪االخىق٪اسفد، ٪ےب٪کش٪ونلب٪رفنت٪زیچ ےہ،٪نکیل٪ضحم٪وصرت٪‬‫ےک ٪اندنسپ ٪وہےن ٪ای ٪یسک ٪ذوىق ٪دعؾ ٪انمتبس ٪یک ٪انب ٪رپ ٪اُےس ٪رشافیہن ٪اعمرشت ٪ےک ٪وقحؼ ٪ےس ٪رحموؾ ٪ںیہن ٪ایک ٪اج ٪اتکس۔٪‬‫اندنسپدییگ٪ےک٪ابووجد٪اُس٪ےک٪اسھت٪ویہ٪رباتؤ٪رکان٪اچےیہ٪وج٪رشیؤں٪ےک٪اشایؿ٪اشؿ٪وہ،٪لقع٪و٪رطفت٪ےک٪اطم ق٪‬ ‫وہ،٪رمح٪و٪رموت٪رپ٪ینبم٪وہ٪اور٪ ُاس٪ںیم٪دعؽ٪و٪ااصنػ٪ےک٪اقتےض٪وحلمظ٪رےہ٪وہں۔‬‫ااسنؿ٪یک٪قیلخت٪سج٪رطفت٪رپ٪وہیئ ےہ،٪اُس٪یک٪رو٪ےس٪اخدناؿ٪اک٪ادارہ٪اینپ٪ایلص٪وخقوبں٪ےک٪اسھت٪اکی٪‬‫یہ ٪رمدو ٪وعرت ٪ںیم ٪رہتشب ٪اکنح ٪ےس ٪ونمئ ٪وہات ٪ےہ۔ ہی ٪دمتؿ ٪یک ٪رضورایت ٪اور ٪ااسنؿ ٪ےک ٪یسفن، ٪ایسیس ٪اور ٪امسیج٪‬‫اصمحل٪ںیہ٪نج٪یک٪انب٪رپ٪دعتد٪ازواج٪اک٪رواج٪مک٪ای٪زایدہ،٪رہ٪اعمرشے٪ںیم٪راہ٪ےہ٪اور٪اِیھن٪یک٪راعتی٪ےس٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪‬‫یھب ٪اینپ ٪یسک ٪رشتعی ٪ںیم ٪اِےس ٪ونممع ٪رقار ٪ںیہن ٪دای۔ ٪اتمہ ٪اومیں ٪یک ٪تحلصم ٪ےک ٪شیپ ٪رظن ٪بج ٪رقآؿ ٪ےن ٪اِس٪‬ ‫رواج٪ےس٪افدئہ٪ااھٹےن٪یک٪رتبیغ٪دی٪ےہ٪وت٪اِس٪ےک٪اسھت٪ہی٪دورشوںط٪یھب٪اِس٪رپ٪اعدئ٪رک٪دی٪ںیہ:‬‫اکی ہی٪ہک٪اومیں٪ےک٪وقحؼ٪یسیج٪تحلصم٪ےک٪ےیل٪یھب٪وعروتں٪یک٪دعتاد٪یسک٪صخش٪ےک٪اکنح٪ںیم٪اچر٪ےس٪‬ ‫زایدہ٪ںیہن٪وہین اچےیہ۔‬‫دورسی ہی٪ہک٪قوبویں٪ےک٪درایمؿ٪ااصنػ٪یک٪رشط٪اکیا٪ یسی٪الٹ٪رشط٪ےہ٪ہک٪آدیم٪ارگ٪اِےس٪وپرا٪ہن٪رک٪اتکس٪‬ ‫وہ٪وت٪اِس٪رطح٪یک٪یسک٪امہ٪دینی٪تحلصم٪ےک٪شیپرظن٪یھبا٪ کی٪ےس٪زایدہ٪اکنح٪رکان٪اُس٪ےک٪ےیل٪اجزئ٪ںیہن ےہ۔‬ ‫٪‬‫اتمہ٪اِس٪ےک٪ہی٪ینعم٪ںیہن٪ںیہ٪ہک٪اظرہ٪ےک٪رباتؤ٪اور٪دؽ٪ےک٪اگلؤ٪ںیم٪یسک٪ولہپ٪ےس٪وکیئ٪رفؼ٪ابىق٪ہن٪رےہ۔‬‫٪‬‫اِس ٪رطح ٪اک ٪ااصنػ ٪یسک ٪یک ٪اطتق ٪ںیم ٪ںیہن ٪ےہ٪اور٪وکیئ ٪صخش ٪ہی ٪رکان ٪یھب ٪اچےہ ٪وت٪ںیہن ٪رک ٪اتکس۔ ٪دؽ ٪ےک ٪ہالمؿ ٪رپ٪‬‫آدیم ٪وک ٪اایتخر ٪ںیہن ٪وہات، ٪ذٰہلا ٪اانت ٪اکیف ٪ےہ ٪ہک ٪وشرہ ا٪ کی ٪قوبی ٪یک ٪رطػ ٪اِس ٪رطح ٪ہن ٪کھج ٪اج ےئ ٪ہک ٪دورسی ٪ابلکل٪‬ ‫قلعم٪وہ٪رک٪رہ٪اج ےئ۔‬‫اکنح٪اومیں٪ےک٪وقحؼ٪یک٪دہگناتش٪ےک٪ےیل٪ایک٪ایگ٪وہ٪ای٪یسک ٪اور٪دصقم٪یس،٪رہم٪اور٪دعؽ٪وعرت ٪اک٪قح٪ےہ٪‬‫اور ٪ہی٪اہنتی٪وخش٪دیل٪ےک٪اسھت٪ادا٪وہان٪اچےیہ،٪نکیل٪ارگ٪ادنہشی٪وہ٪ہک٪قوبویں٪ںیم٪رباربی ٪ےک٪وقحؼ٪رپ٪ارصار٪ےک٪‬
  • ‫‪89 | P a g e‬‬‫ےجیتن٪ںیم٪وشرہ٪قوبی٪ےس٪ےب٪رپوایئ٪ربہ ٪اگ٪ای٪اھچپ٪ڑھچاےن٪یک٪وکشش٪رکے٪اگ٪وت٪اِس٪ںیم٪رحج٪ںیہن٪ہک٪دوونں٪لم٪‬ ‫رکآسپ٪ںیم٪وکیئ٪وھجمسات٪رک٪ںیل۔٪‬‫ ضح٪و٪افنس٪ےک٪دونں٪ںیم٪ایمں٪قوبی٪اک٪ىسنج٪قلعت٪ونممع٪ےہ۔ ہی٪اپدنبی٪وخؿ٪ےک٪دنب٪وہاجےن٪کت٪ےہ،٪‬‫اِس٪ےک٪دعب٪ہی٪ابىق٪ںیہن٪رىتہ،٪نکیل٪حیحص٪رطہقی ہی٪ےہ٪ہک٪بج٪وعرت٪اہن٪دوھ٪رک٪اپزیکیگ٪احلص٪رکیل،٪بت٪اُس٪ےس٪‬ ‫المونت٪یک٪اج ےئ٪اور٪الزًام٪اُیس٪راےتس٪ےس٪یک٪اج ےئ٪وج٪اہلل٪ےن٪ا ِس٪ےک٪ےیل٪رقمر٪رک٪راھک٪ےہ۔‬‫قوبی٪ےس٪ازدوایج٪قلعت٪عطقنم ٪رک٪انیل٪یسک٪ذعر٪وقعمؽ٪ےک٪ریغب ٪اجزئ٪ںیہن ےہ۔ اہیں٪کت٪ہک٪ارگ٪اِس٪ےک٪‬‫ےیل٪مسق٪یھب٪اھکیل٪یئگ٪ےہ٪وت٪اُےس٪وتڑ٪دانی٪رضوری ےہ۔٪اِس٪ےک٪ےیل٪اچر٪یےنہم٪یک٪دمت٪رقمر٪ےہ۔٪وشرہ٪اپدنب٪ےہ٪ہک٪‬ ‫اِس٪ےک٪ادنر٪ای٪وت٪قوبی٪ےس٪ازدوایج٪اقلعتت٪احبؽ٪رک٪آ ٪ای٪الطؼ٪دےنی٪اک٪ہلصیف٪ےہ٪وت٪اُس٪وک٪الطؼ٪دے٪دی۔‬‫ارگ٪وکیئ٪صخش٪ہنم٪وھپڑ٪رک٪قوبی٪وک٪امں٪ےس٪ای٪اُس٪ےک٪یسک٪وضع٪وک٪امں٪ےک٪یسک٪وضع٪ےس٪ہیبشت٪داتی٪ےہ٪وت٪اِس٪‬‫ےس٪قوبی٪امں٪ںیہن٪وہ٪اجیت٪اور ٪ہن٪اُس٪وک٪وہ٪رحتم٪احلص٪وہ٪یتکس٪ےہ٪وج٪امں٪وک٪احلص٪ےہ۔٪ذٰہلا٪اِس٪رطح ٪یک٪ہیبشت٪‬‫ےس٪ہن٪یسک٪اک٪اکنح٪وٹاتٹےہ٪اور٪ہن٪ ُاس٪یک٪قوبی٪اُس٪ےک٪ےیل٪امں٪یک٪رطح٪رحاؾ٪وہ٪اجیت ےہ۔٪اتمہ٪اِس٪ےک٪ہی٪ینعم٪ںیہن٪‬‫ںیہ ٪ہک ٪اُےس ٪ریغب ٪یسک ٪یہبنت ٪ےک ٪اوچڑ ٪دای ٪اج ےئ۔ ٪ااسنؿ ٪یک ٪اعمرشیت ٪زدنیگ ٪رپ ٪اِس ٪رطح ٪یک ٪ابوتں ٪ےک ٪ارثات ٪ڑبے٪‬‫ریغومعمیل ٪وہہ ٪ںیہ، ٪اِس ٪وہج ٪ےس ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک ٪اُس ٪یک ٪اتدبی ٪یک ٪اج ےئ ٪اتہک ٪آدنیہ ٪وہ ٪یھب ٪اایط ٪رکے ٪اور٪‬‫دورسوں٪وک٪یھب٪اِس٪ےس٪قبس٪احلص٪وہ۔٪انچہچن٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪ہلصیف٪ےہ٪ہک٪قوبی٪وک٪اہھت٪اگلےن٪ےس٪ےلہپ٪اُےس٪اےنپ٪انگہ٪اک٪‬ ‫افکرہ٪ادا٪رکان٪اچےیہ۔٪ہی٪افکرہ٪درج٪ذلی ےہ:‬ ‫اکی٪ولڈنی ای٪الغؾ٪آزاد٪ایک٪اج ےئ۔‬ ‫٪وہ٪ےرسم٪ہن٪وہ٪وت٪ےپ٪درےپ٪دو٪یےنہم٪ےک٪روزے٪رےھک٪اجںیئ۔‬ ‫ہی٪یھب٪ہن٪وہےکس٪وت٪٦١٪مونکسمں٪وک٪اھکان٪الھکای٪اج ےئ۔‬
  • ‫‪90 | P a g e‬‬ ‫ظالق‬ ‫ک ‬‫ایمں ٪قوبی ٪ںیم ٪ابنہ ٪ہن ٪وہ ٪ےکس ٪وت ٪اع ای ٪ا مہی ٪االسلؾ ٪ےک ٪دنی ٪ںیم ٪ دحلعیگ ٪یک ٪اجنگشی ٪ہشیمہ ٪ریہ ٪ےہ ٪۔ ٪احالطح٪‬‫ںیم٪اِےس٪الطؼ٪اتا٪اجات٪ےہ۔٪اِس٪یک٪ونتب٪ےنچنہپ٪ےس٪ےلہپ٪رہ٪صخش٪یک٪وخاشہ٪وہین٪اچےیہ٪ہک٪وج٪رہتش٪اکی٪رمہبت٪ونمئ٪‬‫وہ٪ایگ ےہ،٪اُےس٪نکمم٪دح٪کت٪وٹےنٹ٪ےس٪اچبےن٪یک٪وکشش٪یک٪اج ےئ۔٪نکیل٪االصح٪یک٪امتؾ٪نکمم٪دتاریب٪اایتخر٪رک٪ےنیل٪‬‫ےک٪دعب٪یھب٪ارگ٪وصرت٪احؽ٪رتہب٪ںیہن٪وہیت٪اور٪اصػ٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪اب٪ہی٪رہتش٪ونمئ٪ہن٪رہ٪ےکس٪اگ٪وت٪الطؼ٪ےس٪‬‫ےلہپ٪آرخی٪دتریب٪ےک٪وطر٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ایمں٪قوبی٪ےک٪ ہلبق،٪ربادری٪اور٪اُؿ٪ےک٪رہتش٪داروں٪اور٪ریخ٪وخاوہں٪وک٪‬‫دہاتی٪رفامیئ٪ےہ٪ہک٪وہ٪آےگ٪ڑبیںھ٪اور٪اےنپ٪ارثوروسخ٪ےس٪اکؾ٪آ ٪رک٪اعمالمت٪وک٪دساھرےن٪یک٪وکشش٪رکںی۔٪‬‫اِس٪یک٪وصرت٪ہی٪اتبیئ٪یئگ٪ےہ٪ہک٪اکی٪مکح٪ایمںاورا٪ کی٪قوبی٪ےک٪اخدناؿ٪ںیم٪ےس٪بختنم٪ایک٪اج ےئ٪اور٪وہ٪دوونں٪لم٪‬‫رک ٪اُؿ ٪ںیم ٪حلص ٪رکاںیئ۔ ٪اِس ٪ےس ٪وتعق ٪ےہ ٪ہک ٪سج ٪ڑگھجے ٪وک٪رفنیقی ٪وخد ٪ےط ٪رکےن ٪ںیم ٪اکایمب ٪ںیہن ٪وہ ٪یکس،وہ٪‬ ‫اخدناؿ٪ےک٪زبروگں٪اور٪دورسے٪ریخوخاوہں٪اور٪ہذردوں٪یک٪دماتلخ٪ےس٪ےط٪وہاج ےئ۔‬‫رمد ٪اخدناؿ ٪اک ٪رسرباہ ٪ےہ، ٪رھپ ٪انؿ ٪و ٪ہقفن ٪اور ٪دورسے ٪ارخااجت ٪یک ٪ذہم ٪داری ٪یھب ٪اُیس ٪رپ ٪ےہ، ٪اِس ٪ےیل٪‬‫الطؼ٪اک٪قح٪یھب٪اُےس٪یہ٪دای٪ایگ ےہ۔٪انچہچن٪وعرت٪ارگ٪ دحلعیگ٪اچےہ٪وت٪وہ٪الطؼ٪دے٪یگ٪ںیہن،٪ہکلب٪وشرہ٪ےس٪الطؼ٪اک٪‬‫اطمہبل ٪رکے ٪یگ۔ ٪اعؾ ٪احالت ٪ںیم ٪وتعق ٪یہی ٪ےہ ٪ہک ٪رہ ٪رشفی ا٪ سفنل ٪آدیم ٪ابنہ ٪یک ٪وکیئ ٪وصرت ٪ہن ٪اپرک ٪ہی ٪اطمہبل ٪امؿ٪‬‫آ ٪اگ،٪نکیل٪ارگااسی٪ہن٪وہ٪وت٪وعرت٪دعاتل٪ےس٪روجع٪رک٪یتکس٪ےہ٪وج٪وشرہ٪وک٪الطؼ٪دےنی٪اک٪مکح٪دے٪یگ ای٪خسف٪اکنح٪اک٪‬ ‫ہلصیف٪رک٪دے٪یگ۔‬‫وشرہ٪وخد٪الطؼ٪دے٪ای٪قوبی٪ےک٪اطمےبل٪رپ٪اُےس٪ دحلعہ٪رک٪دےنی٪اک٪ہلصیف٪رکی،٪دوونں٪یہ٪وصروتں٪ںیم٪اِس٪‬ ‫اک٪وج٪رطہقی٪رقآؿ٪ںیم٪اتبای٪ایگ ےہ،٪وہ٪درج٪ذلی ےہ:‬‫١۔ ٪الطؼ ٪دعت ٪ےک ٪احلظ ٪ےس ٪دی ٪اج ےئ ٪یگ۔ ٪اِس ٪ےک ٪ینعم ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪قوبی ٪وک ٪وفراً ٪ دحلعہ ٪رک ٪دےنی ٪ےک ٪ےیل‬‫٪‬ ‫:‬‫الطؼ٪دانی٪اجزئ٪ںیہن ےہ۔ ہی٪بج٪دی٪اج ےئ٪یگ،٪اکی٪نیعتم٪دمت٪ےک٪وپرا٪وہ٪اجےن٪رپ٪افمرتق٪ےک٪ارادے٪ےس٪‬‫دی٪اج ےئ٪یگ۔٪دعت٪اک٪ظفل٪احالطح٪ںیم٪اُس٪دمت٪ےک٪ےیل٪اامعتسؽ٪وہات٪ےہ٪سج٪ںیم٪قوبی٪وشرہ٪یک٪رطػ٪ےس٪الطؼ٪‬‫ای٪اُس٪یک٪وافت٪ےک٪دعب٪یسک٪دورسے٪صخش٪ےس٪اکنح٪ںیہن٪رک٪یتکس۔٪ہی٪دمت٪وچہکن٪اًالص٪رقمر٪یہ٪اِس٪ےیل٪یک٪یئگ٪ےہ٪‬
  • ‫‪91 | P a g e‬‬‫ہک ٪وعرت ٪ےک ٪ٹیپ ٪یک ٪وصرت ٪احؽ ٪وپری ٪رطح ٪واحض ٪وہ ٪اجیئ، ٪اِس ٪ےیل ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک ٪قوبی ٪وک ٪ ضح ٪ےس ٪رفات٪‬ ‫ےک٪دعب٪اور٪اُس٪ےس٪زؿ٪و٪وش٪اک٪قلعت٪ونمئ٪ےیک٪ریغب٪الطؼ٪دی٪اج ےئ۔‬‫٢۔٪دعت٪اک٪امشر٪وپری٪اایط٪ےک٪اسھت٪رکان٪اچےیہ۔٪الطؼ٪اک٪اعمہلم٪اہنتی٪انزک٪ےہ،٪اِس٪ےس٪وعرت٪اور٪‬‫رمد ٪اور ٪اُؿ ٪یک ٪اوالد ٪اور ٪اُؿ ٪ےک ٪اخدناؿ ٪ےک ٪ےیل ٪تہب ٪ےس٪ونونین ٪اسملئ ٪دیپا ٪وہہ ٪ںیہ، ٪اِس ٪ےیل ٪رضوری ٪ےہ٪ہک٪‬‫بج٪الطؼ٪دی٪اج ےئ٪وت٪اُس٪ےک٪وتق٪اور٪اترخی٪وک٪اید٪راھک٪اج ےئ٪اور٪ہی٪یھب اید٪راھک٪اج ےئ٪ہک٪الطؼ٪ےک٪وتق٪وعرت٪‬ ‫یک٪احتل٪ایک٪یھت،٪دعت٪یک٪ادتبا٪سک٪وتق٪وہیئ ےہ، ہی٪بک٪کت٪ابىق٪رےہ٪یگ٪اور٪بک٪متخ٪وہ٪اج ےئ٪یگ۔‬‫٣۔٪دعت٪ےک٪وپرا٪وہےن٪کت٪وشرہ٪وک٪روجع٪اک٪قح٪ےہ۔٪وشرہ٪روجع٪ہن٪رکے٪وت٪دعت٪ےک٪وپرا٪وہ٪اجےن٪رپ٪‬‫ایمں٪قوبی٪اک٪رہتش٪متخ٪وہ٪اج ےئ٪اگ۔٪انچہچن٪ہی٪اخ ےمت٪وک٪چنہپ٪ریہ٪وہ٪وت٪وشرہ٪وک٪ہلصیف٪رک٪انیل٪اچےیہ٪ہک٪اُےس٪قوبی٪وک٪روانک٪‬‫ےہ٪ای٪رتصخ٪رکدانی ےہ۔٪دوونں٪یہ٪وصروتں٪ںیم ٪اہلل٪اک٪مکح ٪ےہ٪ہک٪اعمہلم٪رعموػ٪ےک٪اطم ق،٪ینعی٪ےلھب٪رطےقی٪‬ ‫ےس٪ایک٪اج ےئ۔٪اِس٪ابب٪ںیم٪وج٪دہاایت٪وخد٪رقآؿ٪ںیم٪دی٪یئگ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬‫اوًال٪،٪قوبی٪وک٪وکیئ٪امؽ٪،٪اجدئاد٪،٪زویرات٪اور٪وبلماست٪وریغہ،٪وخاہ٪ینتک٪یہ٪امتیل٪ےک٪وہں،٪ارگ٪ےفحت٪ےک٪وطر٪‬‫رپ٪دےی٪ےئگ٪ںیہ٪وت٪اُؿ٪اک٪واسپ٪انیل٪اجزئ٪ںیہن ےہ۔٪انؿ٪وہقفن٪اور٪رہم٪وت٪وعرت٪اک٪قح٪ےہ،٪اُؿ٪ےک٪واسپ٪ےنیل ای٪رکےن٪اک٪‬‫وساؽ٪یہ٪دیپا٪ںیہن٪وہات۔٪اِؿ ٪ےک٪العوہ٪وج٪زیچںی٪دی٪یئگ٪وہں،٪اُؿ٪ےک٪ابرے٪ںیم٪یھب٪رقآؿ٪اک٪مکح٪ےہ٪ہک٪وہ٪رہزگ٪‬ ‫واسپ٪ںیہن٪یل٪اج٪اںتکس٪۔٪‬ ‫اِس٪ےس٪دو٪وصرںیت٪،٪اہتبل٪ٰینثتسم٪ںیہ :‬‫اکی ہی ٪ہک ٪ایمں ٪قوبی ٪ںیم ٪دحودایہٰل ٪ےک ٪اطم ق ٪ابنہ ٪نکمم ٪ہن ٪رےہ، ٪اعمرشے ٪ےک ٪ارابب ٪لح ٪و ٪دقع ٪یھب‬‫یہی٪ سوسس٪رکںی،٪نکیل٪ایمں٪رصػ٪اِس٪ےیل٪الطؼ٪دےنی٪رپ٪آامدہ٪ہن٪وہ٪ہک٪ ُاس٪ےک٪دےی٪وہ ےئ٪اوماؽ٪یھب٪اسھت٪یہ٪‬‫اجںیئ٪ےگ٪وت٪قوبی ہی٪اوماؽ٪ای٪اِؿ٪اک٪ھچک٪ہصح٪واسپ٪رک٪ےک٪وشرہ٪ےس٪الطؼ٪آ ٪یتکس ےہ۔٪اِس٪رطح٪یک٪وصرت٪احؽ٪‬ ‫ارگ٪یھبک٪دیپا٪وہ٪اج ےئ٪وت٪وشرہ٪ےک٪ےیل٪اُےس٪انیل٪ونممع٪ںیہن ےہ۔‬‫دورسی ہی ٪ہک ٪قوبی ٪یلھک ٪وہیئ ٪دباکری ٪اک ٪اراکتب ٪رکے ٪۔ ٪اِس ٪ےس ٪ایمں ٪قوبی ٪ےک ٪رےتش ٪یک ٪اینبد ٪یہ ٪وچہکن٪‬ ‫دہنمؾ٪وہ٪اجیت ےہ،ذٰہلا٪وشرہ٪ےک٪ےیل٪اجزئ٪ےہ٪ہک٪اِس٪وصرت٪ںیم٪وہ٪اانپ٪دای٪وہا٪امؽ٪اُس٪ےس٪واسپ٪آ ٪یل۔٪‬ ‫٪‬
  • ‫‪92 | P a g e‬‬‫٪‬‫اثًاین، ٪وعرت ٪وک ٪اہھت ٪اگلےن ٪ای ٪اُس ٪اک ٪رہم ٪رقمر ٪رکےن ٪ےس ٪ےلہپ ٪الطؼ ٪دے ٪دی ٪اج ےئ ٪وت ٪رہم ٪ےک ٪اعمےلم ٪ںیم‬‫وشرہ٪رپ٪وکیئ٪ذہم٪داری٪ںیہن ےہ،٪نکیل٪رہم٪رقمر٪وہ٪اور٪اہھت٪اگلےن٪ےس٪ےلہپ٪الطؼ٪یک٪ونتب٪چنہپ٪اج ےئ٪وت٪رقمرہ٪رہم٪اک٪‬ ‫فصن٪ادا٪رکان٪وہ٪اگ،٪االّہی٪ہک٪وعرت٪اینپ٪رمیض٪ےس٪وپرا٪اوچڑ٪دے٪ای٪رمد٪وپرا٪ادا٪رک٪دی۔‬‫اثاثلً، ٪وعرت ٪وک ٪ھچک ٪اسامؿ ٪زدنیگ ٪دے ٪رک ٪رتصخ ٪ایک ٪اج ےئ ٪۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪اِےس ٪اہلل ٪ےس ٪ڈرےن ٪واولں ٪اور٪‬‫ااسحؿ ٪اک ٪روہی ٪اایتخر ٪رکےن٪واولں ٪رپ٪اکی ٪قح ٪رقار ٪دای ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪دقمار ٪وساسیٹئ ٪ےک ٪دوتسر٪اور ٪رمد ٪ےک ٪اعمیش٪‬‫احالت٪یک٪راعتی٪ےس٪نیعتم٪یک٪اج ےئ٪یگ۔٪الطؼ٪ارگ٪وعرت٪وک٪اہھت٪اگل ےئ٪ریغب ای٪رہم٪رقمر٪ےیک٪ریغب٪یھب٪دی٪یئگ٪ےہ٪وت٪‬ ‫اہلل٪اعتٰیل٪اک٪اراشد٪ےہ٪ہک٪ہی٪قح٪ادا٪وہان٪اچےیہ۔‬‫٤۔٪دعت٪ےک٪دوراؿ٪ںیم٪وشرہ٪روجع٪رک٪آ ٪وت٪وعرت٪دبوتسر٪ ُاس٪یک٪قوبی٪رےہ٪یگ۔٪الطؼ٪اور٪الطؼ٪ےک٪‬‫دعب٪روجع ٪اک ٪ہی ٪قح ٪رہ٪صخش ٪وک ٪اکی ٪رہتشب ٪اکنح٪ںیم ٪دو ٪رمہبت ٪احلص ٪ےہ۔ ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪ہی ٪قح ٪ابىق ٪ںیہن ٪راتہ۔٪انچہچن٪‬‫اکی٪رہتشب٪اکنح٪ںیم٪دورمہبت٪روجع٪ےک٪دعب٪رسیتی٪رمہبت٪رھپ دحلعیگ یک٪ونتب٪آیئگ٪اور٪وشرہ٪ےن٪الطؼ٪دے٪دی٪وت٪‬‫اِس٪ےک٪ےجیتن٪ںیم٪وعرت٪ہشیمہ٪ےک٪ےیل٪اُس٪ےس٪دجا٪وہ٪اج ےئ٪یگ،٪االّ٪ہی٪ہک٪اُس٪اک٪اکنح٪یسک٪دورسے٪صخش٪ےک٪اسھت٪‬ ‫وہ٪اور٪وہ٪یھب٪اُےس٪الطؼ٪دے٪دی۔‬‫٥۔٪وشرہ٪الطؼ٪دے٪ای ٪روجع٪رکی، ٪دوونں٪یہ ٪وصروتں٪ںیم ٪اُےس٪اچےیہ ٪ہک٪اےنپ٪اِس٪ےلصیف ٪رپ٪دو٪ہقث٪‬‫املسمونں٪وک٪وگاہ٪انب٪یل۔٪اِس٪ےس٪وصقمد٪ہی٪ےہ٪ہک٪رفنیقی٪ںیم٪ےس٪وکیئ٪دعب٪ںیم٪یسک٪ابت٪اک٪ااکنر٪ہن٪رکے٪اور٪ارگ٪وکیئ٪‬ ‫زناع٪دیپا٪وہ٪وت٪اُس٪اک٪ہلصیف٪آاسین٪ےک٪اسھت٪وہ٪اج ےئ۔‬‫٦۔ ٪الطؼ ٪یک ٪دعت ٪اعؾ ٪احالت ٪ںیم ٪نیت ٪ ضح ٪اور ٪لمح ٪یک ٪وصرت ٪ںیم ٪وعض ٪لمح ٪ےہ۔ ٪وعرت ٪ ضح ٪ےس٪‬‫امویس٪وہ٪یکچ٪وہ٪ای٪ ضح٪یک٪رم٪وک٪ےنچنہپ٪ےک٪ابووجد٪اُےس٪ ضح٪ہن٪آای٪وہ٪وت٪ہی٪دعت٪نیت٪یےنہم٪وہیگ۔٪وعرت٪ریغدموخہل٪وہ٪‬ ‫وت٪اُس٪ےک٪قلعتم٪وچہکن٪لمح٪اک٪وساؽ٪دیپا٪ںیہن٪وہ٪ات،٪اِس٪ےیل٪ ُاس٪یک٪وکیئ٪دعت٪یھب٪ںیہن ےہ۔‬ ‫زامہنب٪دعت٪ےک٪وج٪ااکحؾ٪رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہ ےئ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬‫اوًال، ٪دہاتی ٪یک ٪یئگ ٪ےہ ٪ہک ٪اِس ٪دوراؿ ٪ںیم ٪ہن ٪قوبی ٪وک ٪اانپ ٪رھگ٪اوچڑان ٪اچےیہ ٪او ٪رہن ٪وشرہ ٪وک ٪ہی ٪قح ٪ےہ ٪ہک ٪اُس٪‬ ‫>‬‫ےک ٪رھگ ٪ےس ٪اُےس ٪اکنؽ ٪دی۔ ٪اِس ٪رطح ٪ااھٹک ٪رےنہ ٪ےک ٪ےجیتن ٪ںیم ٪وتعق ٪ےہ ٪ہک ٪دولں ٪ںیم ٪دبتیلی ٪دیپا ٪وہ ٪اجیئ، ٪دوونں٪‬‫اےنپ٪روےی٪اک٪اجزئہ٪ںیل٪اور٪اُؿ٪اک٪اڑجات٪وہا٪رھگ٪اکی٪رمہبت٪رھپ٪آابد٪وہ٪اج ےئ۔٪اِس٪ےس٪ٰینثتسم٪رصػ٪ہی٪وصرت٪ےہ٪ہک٪‬
  • ‫‪93 | P a g e‬‬‫رمد ٪ےن ٪وعرت ٪وک ٪الطؼ ٪یہ ٪یسک ٪یلھک ٪دباکری ٪ےک ٪اراکتب ٪رپ ٪دی ٪وہ۔ ٪اِس ٪وصرت ٪ںیم، ٪اظرہ ٪ےہ ٪ہک ٪ہن ٪وشرہ ٪ےس ٪ہی٪‬‫اطمہبل٪رکان٪اجزئ٪ےہ٪ہک٪وہ٪ایسی٪وعرت٪وک٪رھگ٪ںیم٪رےنہ٪دی،٪اور٪ہن٪اِس٪ےس٪وہ٪افدئہ٪یہ٪احلص٪وہ٪اتکس٪ےہ٪سج٪ےک٪ےیل‬ ‫ہی٪دہاتی٪یک٪یئگ ےہ۔‬‫اثًاین، ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک ٪دعت ٪ےک ٪دوراؿ ٪ںیم ٪وہ ٪وعرت ٪وک ٪اینپ ٪تیثیح ٪ےک ٪اطم ق ٪رےنہ ٪یک ٪ہگج ٪اور ٪انؿ ٪و ٪ہقفن٪‬‫رفامہ٪رکے٪اگ٪اور٪اِس٪رعےص٪ںیم٪وکیئ ا٪ اسی٪رطہقی٪اایتخر٪ںیہن ٪رکے٪اگسج٪ےس٪اُس٪یک٪وخدداری٪رجموح٪وہ٪اور٪وہ٪‬ ‫دنچ٪یہ٪دونں٪ںیم٪رپاشیؿ٪وہ٪رک٪اُس٪اک٪رھگ٪اوچڑےن٪ےک٪ےیل٪وبجمر٪وہ٪اج ےئ۔‬‫اثاثلً، ٪زامہنب ٪دعت ٪ںیم ٪وعرت ٪اانپ ٪لمح ٪ہاپچےن ٪یک ٪وکشش ٪ںیہن ٪رکے ٪یگ۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪اہنتی ٪یتخس ٪ےک٪‬‫اسھت٪اِس٪یک٪اتدیک٪رفامیئ ےہ،٪اِس٪ےیل٪ہک٪دعت٪اک٪مکح٪دای٪یہ٪اِس٪ےیل٪ایگ٪ےہ٪ہک٪وعرت٪ےک٪احہلم٪وہےن٪ایہن٪وہےن٪اک٪‬ ‫ہلصیف٪وہ٪اج ےئ۔‬‫٧۔٪الطؼ٪ےک٪دعب٪یھب٪ارگ٪الطؼ٪دےنی٪واال٪وشرہ٪ہی٪اچاتہ٪ےہ٪ہک٪وعرت٪اُس٪ےک٪ےچب٪وک٪دودھ٪الپ ےئ٪وت٪اُےس٪‬‫دو ٪اسؽ ٪کت ٪ہی ٪ذہم ٪داری ٪وپری ٪رکین اچےیہ۔ ٪وعرت ٪اِس ٪ےک ٪ےیل ٪آامدہ ٪وہ ٪وت ٪رمد ٪اُےس ٪اِس ٪دختم ٪اک ٪اعموہض ٪ادا٪‬‫رکے٪اگ٪اور٪ہی٪اعموہض٪ابىمہ٪وشمرے٪ےس٪اور٪ےلھب٪رطےقی٪ےس٪ےط٪ایک٪اج ےئ٪اگ۔٪ےچب٪اک٪ابپ٪وافت٪اپ٪اکچ٪وہ٪وت٪ ٖہنعب‬‫یہی٪وپزنشی٪ذموکرہ٪ذہم٪دارویں٪اور٪وقحؼ٪ےک٪اعمےلم٪ںیم اُس٪ےک٪وارث٪یک٪وہیگ۔٪رفنیقی ہی٪دمت٪مک٪یھب٪رک٪ےتکس٪‬‫ںیہ ٪اور ٪ےچب ٪اک ٪ابپ ٪ای ٪اُس ٪ےک ٪ورہث ٪امں ٪یک ٪ہگج ٪یسک ٪اور ٪وعرت ٪ےس ٪دودھ ٪ولپاان ٪اچںیہ ٪وت ٪اِس ٪یک ٪یھب ٪ااجزت ٪ےہ،٪‬ ‫رشب ہکط٪اُس٪یک٪امں٪ےس٪دےنی٪دالےن٪یک٪وج٪رقارداد٪وہیئ ےہ،٪وہ٪وپری٪رک٪دی٪اج ےئ۔‬‫٨۔ ٪الطؼ ٪ےک ٪دعب ٪وعرت ٪ےک٪یسک ٪ےلصیف ٪ںیم ٪راکو ٪ےننب ٪اک ٪قح ٪ےلہپ ٪وشرہ ٪ےک ٪ےیل ٪ابىق ٪ںیہن ٪راتہ۔ ٪وہ ٪بج٪‬‫اچےہ٪اور٪اہجں٪اچےہ،٪اشدی٪رک٪یتکس ےہ۔٪اُس٪اک٪ہی٪ہلصیف٪ارگ٪دوتسر٪ےک٪اطم ق٪ےہ٪وت٪اِس٪رپ٪یسک٪ارتعاض٪یک٪اجنگشی٪‬ ‫ںیہن٪وہ٪یتکس۔‬‫قوبہ٪یک٪دعت٪اچر٪یےنہم٪دس٪دؿ٪ےہ۔٪اعؾ٪ہقلطم٪یک٪ةسن٪ےس٪ہی٪ااضہف٪اِس٪ےیل٪وہا٪ےہ٪ہک٪اُس٪وک٪وت٪اےسی٪رہط٪‬‫ںیم ٪الطؼ ٪دےنی ٪یک ٪دہاتی ٪یک ٪یئگ ٪ےہ ٪سج ٪ںیم ٪وشرہ ٪ےس ٪اُس ٪یک ٪المونت ٪ہن ٪وہیئ ٪وہ، ٪نکیل ٪قوبہ ٪ےک ٪ےیل ٪اِس ٪رطح ٪اک٪‬ ‫وکیئ٪اضہطب٪انبان٪وچہکن٪نکمم٪ںیہن ےہ،٪اِس٪ےیل٪اایط٪اک٪اقتاض٪یہیاھت٪ہک٪دؿ٪ڑباھ٪دےی٪اجیت۔‬ ‫٪‬
  • ‫‪94 | P a g e‬‬‫ہقلطم٪اور٪قوبہ٪ےک٪ےیل٪دعت٪اک٪مکح٪وچہکن٪اکی٪یہ٪دصقم٪ےس٪دای٪ایگ ےہ،٪ا٪ِس٪ےیل٪وج٪انثتسمت٪الطؼ٪ےک٪‬‫ےیل ٪ایبؿ ٪وہ ےئ ٪ںیہ، ٪وہ ٪قوبہ ٪یک ٪دعت ٪ںیم ٪یھب ٪اِیس ٪رطح ٪وحلمظ ٪وہں ٪یگ۔ ٪انچہچن ٪قوبہ ٪ریغدموخہل ٪ےک ٪ےیل ٪وکیئ ٪دعت٪‬ ‫ںیہن٪وہ٪یگ٪اور٪احہلم٪یک٪دعت٪وعض٪لمح٪ےک٪دعب٪متخ٪وہ٪اج ےئ٪یگ۔‬‫دعت ٪زگرےن ٪ےک ٪دعب ٪وعرت ٪آزاد ٪ےہ ٪اور ٪اےنپ ٪اعمےلم ٪ںیم ٪وج ٪دقؾ ٪انمبس ٪یھجمس، ٪ااھٹ ٪یتکس ےہ۔٪‬‫اعمرشے ٪ےک ٪دوتسر ٪یک ٪اپدنبی، ٪اہتبل ٪اُےس ٪رکین اچےیہ، ینعی ٪وکیئ ا٪ اسی ٪اکؾ ٪ںیہن ٪رکان ٪اچےیہ ٪سج ٪ےس ٪قلعتم٪‬‫اخدناونں٪یک٪زعت،٪رہشت،٪واجتہ٪اور٪ایھچ٪رواایت٪وک٪اصقنؿ٪ےنچنہپ٪اک٪ادنہشی٪وہ۔٪ہی٪وحلمظ٪رےہ٪وت٪اُس٪رپ٪ای٪ ُاس٪ےک٪‬ ‫اوایل٪رپ٪وکیئ٪ازلاؾ٪اعدئ٪ںیہن٪وہات۔‬‫ارگ٪وکیئ٪صخش٪قوبہ٪ےس٪اکنح٪رکان٪اچاتہ٪وہ٪وت٪دعت٪ےک٪دوراؿ٪ںیم٪وہ٪ہی٪وت٪رک٪اتکس٪ےہ٪ہک٪اےنپ٪دؽ٪ںیم٪اِس٪اک٪‬‫ارادہ٪رک٪آ ٪ای٪ااشرے٪انکےی٪ںیم٪وکیئ٪ابت٪ہنم٪ےس٪اکنؽ٪دی،٪نکیل٪اُس٪ےک٪ےیل٪رہزگ٪اجزئ٪ںیہن٪ےہ٪ہک٪اکی٪مغ٪زدہ٪‬ ‫اخدناؿ٪ےک٪ذجابت٪اک٪احلظ٪ےیکریغب٪وعرت٪وک٪اکنح٪اک٪اغیپؾ٪ےجیھب ای٪وکیئ٪ہہفخ٪دہعوامیپؿ٪رکی۔‬ ‫٪‬‫وشرہوں٪ےک٪ےیل ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪اینپ ٪قوباٶں ٪ےک٪ےیل ا٪ کی ٪اسؽ ٪ےک ٪انؿ ٪و ٪ہقفن ٪اور ٪اےنپ ٪رھگوں٪‬‫میںسکوؤتن٪یک٪وتیص٪رک٪اجںیئ٪،٪االّ٪ہی٪ہک٪وہ٪وخد٪اینپ٪رمیض٪ےس٪وشرہ٪اک٪رھگ٪اوچڑ٪دںی ای٪اِس٪ونتیع٪اک٪وکیئ٪دورسا٪دقؾ٪‬ ‫ااھٹںیل۔٪‬ ‫ک ‬
  • ‫‪95 | P a g e‬‬ ‫مردک وک زنک اک اخجالط‬‫اکنح ٪ےک ٪ادارے ٪یک ٪افحتظ ٪اور ٪ابىمہ ٪اقلعتت ٪ںیم ٪دولں ٪یک ٪اپزیکیگ ٪ونمئ ٪رےنھک ٪ےک ٪ےیل ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن٪‬ ‫االتخط٪رمدوزؿ٪ےک٪آداب٪رقمر٪رفام ےئ٪ںیہ۔‬ ‫ہی٪آداب٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬‫١۔٪اکی٪دورسے٪ےک٪رھگوں٪ںیم٪اجےن٪یک٪رضورت٪شیپ٪آ٪اج ےئ٪وت٪ےب٪دڑھک٪اور٪ےب٪وپےھچ٪ادنر٪دالخ٪‬‫وہان ٪اجزئ ٪ںیہن ٪ےہ ٪۔ ٪اِس ٪رطح ٪ےک ٪وموعقں ٪رپ ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک ٪آدیم ٪ےلہپ ٪رھگ ٪واولں ٪وک ٪اانپ ٪اعترػ ٪رکایئ، ٪سج ٪اک٪‬‫اشیسیہ٪او٪رذہمب٪رطہقی ہی٪ےہ٪ہک٪دروازے٪رپ٪ڑھکے٪وہ٪رک٪السؾ٪ایک٪اج ےئ۔٪اِس٪ےس٪رھگ٪واآ ٪ولعمؾ٪رک٪ںیل٪ےگ٪‬‫ہک ٪آےن ٪واال ٪وکؿ ٪ےہ، ٪ایک ٪اچاتہ ٪ےہ ٪اور ٪اُس ٪اک ٪رھگ ٪ںیم ٪دالخ ٪وہان ٪انمبس ٪ےہ ٪ای ٪ںیہن۔ ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪ارگ ٪وہ ٪السؾ ٪اک٪‬‫وجاب٪دںی٪اور٪ااجزت٪ےلم٪وت٪رھگ٪ںیم٪دالخ٪وہ،٪ااجزت٪دےنی٪ےک٪ےیل٪رھگ٪ںیم٪وکیئ٪وموجد٪ہن٪وہ٪ای٪وموجد٪وہ٪اور٪ ُاس٪‬ ‫یک٪رطػ٪ےس٪ہہک٪دای٪اج ےئ٪ہک٪اِس٪وتق٪انلم٪نکمم٪ںیہن٪ےہ٪وت٪دؽ٪ںیم٪وکیئ٪یگنت٪ سوسس٪ےیک٪ریغب٪واسپ٪الچ٪اج ےئ٪۔٪‬‫اِس ٪ےس ٪رطب ٪و ٪قلعت ٪ےک ٪ولوگں ٪وک ٪اہسرے ٪ےس ٪رحموؾ ٪رکان ٪ای ٪اُؿ ٪یک ٪وسلش٪آزادویں ٪رپ ٪اپدنبی ٪اگلان ٪وصقمد٪‬‫ںیہن ےہ،٪اِس٪ےیل٪ولگ٪وخد٪وہں٪ای٪ ُاؿ٪ےک٪وبجمرو٪ذعمور٪ازعہ٪و٪اةحب٪وج٪اُیھن٪ےک٪رھگوں٪رپ٪زگارہ٪رکہ ٪ںیہ،٪اُؿ٪‬‫ےک٪ےیل٪وکیئ٪رحج٪ںیہن٪ےہ٪ہک٪وہ٪اکی٪دورسے٪ےک٪رھگوں٪ںیم٪آںیئ٪اجںیئ،٪ ںلم٪وںلج٪اور٪رمدو٪وعرت٪اگل٪اگل٪‬‫ای ٪احےھ ٪اھٹب ٪رک ٪اھکںیئ ٪ہںئپ، ٪ہن ٪ ُاؿ ٪ےک ٪اےنپ ٪رھگوں ٪ںیم ٪وکیئ ٪رحج ٪ےہ، ٪ہن ٪ابپ ٪دادا ٪ےک ٪رھگوں ٪ںیم، ٪ہن ٪امؤں ٪ےک٪‬‫رھگوں٪ںیم،٪ہن٪اھبویئں٪اور٪ونہبں٪ےک٪رھگوں٪ںیم،٪ہن٪اچچؤں،٪وھپووھپں،٪اموموں٪اور٪اخالؤں٪ےک٪رھگوں٪ںیم،٪ہن٪زری‬‫وتتیل٪ارفاد٪ےک٪رھگوں٪ںیم٪اور٪ہن٪دووتسں٪ےک٪رھگوں٪ںیم۔٪اینت٪ابت،٪اہتبل٪رضوری٪ےہ٪ہک٪رھگوں٪ںیم٪دالخ٪وہں٪‬ ‫وت٪اےنپ٪ولوگں٪وک٪السؾ٪رکںی۔‬‫٢۔٪اُؿ٪ںوہگں٪ےک٪ےیل ہی٪اپدنبی٪رضوری٪ںیہن٪ےہ٪اہجں٪ولوگں٪ےک٪قوبی٪ےچب٪ہن٪رےتہ٪وہں۔٪ینعی٪وہلٹ،٪‬‫رسایئ، ٪امہمؿ ٪اخین، ٪داک ںی، ٪دافرت، ٪رمداہن ٪تسشن ٪اگںیہ ٪وریغہ۔اِیس ٪رطح ٪رھگوں ٪ںیم ٪آدمورتف ٪رےنھک ٪واآ ٪‬‫اخدومں٪اور٪انابغل٪ںوچں٪ےک٪ےیل٪یھب٪رہ٪ومعق٪رپ٪ااجزت٪انیل٪رضوری٪ںیہن ےہ۔٪اُؿ٪ےک٪ےیل یہی٪اکیف٪ےہ٪ہک٪وہ٪نیت٪‬‫اوونت ٪ںیم ٪ااجزت ٪آ ٪رک ٪دالخ ٪وہں: امنز ٪رجف ٪ےس ٪ےلہپ ٪ہکبج ٪ولگ ٪ایھب ٪رتسبوں ٪ںیم ٪وہہ ٪ںیہ؛ ٪رہظ ٪ےک ٪وتق٪‬
  • ‫‪96 | P a g e‬‬‫بج٪وہ٪رولقہل٪ےک٪ےیل٪ڑپکے٪ااتر٪رک٪رھک٪دےتی٪ںیہ٪اور٪اشع٪ےک٪دعب٪بج٪وہ٪وسےن٪ےک٪ےیل٪رتسبوں٪ںیم٪ےلچ٪اجہ ٪‬ ‫ت‬ ‫ںیہ۔ ٪اِؿ ٪ےک ٪وسا ٪دورسے ٪اوونت ٪ںیم ٪انابغل ٪ےچب ٪اور ٪رھگ ٪ےک ٪دخاؾ ٪وعروتں ٪اور ٪رمدوں ٪ےک ٪اپس، ٪اُؿ ٪ےک ٪ خلیے ٪یک‬ ‫٪‬‫ںوہگں ٪ںیم ٪اور ٪اُؿ ٪ےک ٪رمکوں ٪ںیم ٪ااجزت ٪ےیل ٪ریغب ٪آ ٪ےتکس ٪ںیہ۔ ٪انابغل ٪ںوچں ٪ےک ٪ل، ٪اہتبل ٪ابغل ٪وہ ٪اجےن ٪ےک ٪دعب ٪ہی٪‬‫رتصخ٪ابىق٪ہن٪رےہ٪یگ۔٪ولبغ ٪یک٪رم٪وک٪چنہپ٪اجےن٪ےک٪دعب ٪اُؿ ٪ےک٪ےیل٪یھب٪رضوری٪وہ٪اگ٪ہک ٪اعؾ٪ونونؿ٪ےک٪اطم ق٪‬ ‫ااجزت٪آ ٪رک٪رھگوں٪ںیم٪دالخ٪وہں۔‬‫٣۔٪اِؿ٪اقمامت٪رپ٪ارگ٪وعرںیتوموجد٪وہں٪وت٪اہلل٪اک٪مکح٪ےہ٪ہک٪رمد٪یھب٪اینپ٪رظنںی٪اچب٪رک٪رںیھک٪اور٪وعرںیت٪‬ ‫٪‬‫یھب۔٪اگنوہں٪ںیم٪ایح٪وہ٪اور٪رمدو٪وعرت٪اکی٪دورسے٪ےک٪نسح٪و٪امجؽ٪ےس٪آ ںیھک٪نکیس،٪طخ٪و٪اخؽ٪اک٪اجزئہ٪ےنیل٪‬‫اور ٪اکی ٪دورسے ٪وک ٪وھگرےن ٪ےس ٪رپںزہ ٪رکںی ٪وت ٪اِس ٪مکح ٪اک ٪اشنم ٪انیقی ٪وپرا ٪وہ ٪اجات ٪ےہ، ٪اِس ٪ےیل ٪ہک ٪اِس ٪ےس ٪وصقمد ٪ہن٪‬‫دانھکی ای٪رہوتق٪۔ےچن٪یہ٪دےتھکی٪رانہ٪ںیہن ےہ،٪ہکلب٪اگنہ٪رھب٪رک٪ہن٪دانھکی٪اور٪اگنوہں٪وک٪دےنھکی٪ےک٪ےیل٪ابلکل٪آزاد٪ہن٪اوچڑ٪‬ ‫دانی ےہ۔‬‫٤۔ ٪اِس ٪رطح ٪ےک ٪وموعقں ٪رپ٪رشؾ ٪اگوہں ٪یک ٪افحتظ ٪یک ٪اج ےئ۔ ٪اِس ٪ےس ٪رماد ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪ہن٪اُؿ ٪ےک ٪ادنر٪‬‫دورسوں ٪ےک ٪ےیل ٪وکیئ ٪ہالمؿ٪وہ ٪اور ٪ہن ٪وہ ٪ ُاؿ ٪ےک ٪اسےنم ٪وھکیل٪اجںیئ،٪ہکلب ٪وعرںیت ٪اور ٪رمد٪اکی ٪ہگج ٪وموجد ٪وہںیو٪ؤ‬‫ہاپچےن٪یک٪ںوہگں٪وک٪اور٪یھب٪زایدہ٪اامتہؾ٪ےک٪اسھت٪ہاپچ٪رک٪راھک٪اج ےئ۔٪اِس٪ںیم،٪اظرہ٪ےہ٪ہک٪ڑبا٪دلخ٪اِس٪زیچ٪وک٪ےہ٪‬‫ہک ٪ابلس ٪ابرقہنی ٪وہ۔ ٪وعرںیت ٪اور ٪رمد، ٪دوونں ٪ااسی ٪ابلس ٪نںنہپ ٪وج ٪زتنی ٪ےک ٪اسھت ٪یفنص ٪اضاا ٪وک ٪یھب ٪وپری ٪رطح٪‬ ‫ہاپچےن ٪واال ٪وہ۔ ٪رھپ ٪المونت ٪ےک ٪ومعق ٪رپ ٪اِس ٪ابت ٪اک ٪ایخؽ ٪راھک ٪اج ےئ ٪ہک ٪اےنھٹ ٪ےنھٹب ٪میںکوؤیئ ٪صخش ٪ربہنہ ٪ہن ٪وہےن٪‬ ‫اپ ےئ۔‬‫٥۔٪وعروتں٪ےک٪ےیل٪ابوصخلص٪رضوری٪ےہ٪ہک٪وہ٪زبی٪و٪زتنی٪یک٪وکیئ٪زیچ٪اےنپ٪رحمؾ٪ازعہ٪اور٪جنقلعتم٪ےک٪‬‫وسا٪یسک٪صخش٪ےک٪اسےنم٪اظرہ٪ہن٪وہےن٪دںی۔٪اِس٪ےس٪زةیشی٪یک٪وہ٪زیچںی،٪اہتبل٪ٰینثتسم٪ںیہ ٪وج٪اعدًات٪یلھک٪وہیت٪ںیہ۔٪‬‫ینعی٪اہھت٪اپؤں٪اور٪رہچے٪اک٪انبؤ٪اھگنسر٪اور٪زویرات٪وریغہ۔٪اِؿ٪اضاا٪ےک٪وسا٪ابىق٪رہ٪ہگج٪یک٪زةیشی٪وعروتں٪وکہاپچ٪رک٪‬‫رینھک اچےیہ، اہیں٪کت٪ہک٪رمدوں٪یک٪وموجدیگ٪ںیم٪اےنپ٪اپؤں٪زنیم٪رپ٪امر٪رک٪ےنلچ٪ےس٪یھب٪رپںزہ٪رکان٪اچےیہ٪اتہک٪‬ ‫اُؿ٪یک٪یپھچ٪وہیئ٪زتنی٪اظرہ٪ہن٪وہ٪اج ےئ۔‬
  • ‫‪97 | P a g e‬‬‫٦۔ ٪وعرت ٪اکچہنس ٪یھب ٪وچہکن ٪یفنص ٪اضاا ٪ںیم ٪ےس ٪ےہ، ٪رھپ ٪ےلگ ٪ںیم ٪زویرات ٪یھب ٪وہہ ٪ںیہ، ٪اِس ٪ےیل ٪اِس٪‬‫رطح ٪ےک ٪وموعقں ٪رپ ٪اِےس ٪دوےٹپ ٪ےس ٪ڈاھپن ٪انیلاچےیہ۔ ٪چہنس ٪اور ٪رگةیؿ ٪ڈاھپن ٪رک ٪رےنھک ٪اک ٪ہی ٪مکح٪اُؿ ٪ڑبی٪‬‫وبڑےوھں٪ےک٪ےیل٪ںیہن٪ےہ٪وج٪اب٪اکنح٪یک٪ادیم٪ںیہن٪ریتھک٪ںیہ،٪رشب ہکط٪وہ٪زتنی٪یک٪امنشی٪رکےن٪وایل٪ہن٪وہں۔٪‬‫اتمہ٪دنسپدیہ٪ابت٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪یھب یہی٪ےہ٪ہک٪اایط٪رکںی٪اور٪رمدوں٪یک٪وموجدیگ٪ںیم٪دواٹپ٪ہن٪ااترںی۔٪ہی٪اُؿ٪ےک٪‬ ‫ےیل٪رتہب٪ےہ۔‬ ‫وادلیو‬‫اکنح ٪ےس ٪وج ٪رےتش ٪دیپا ٪وہہ ٪ںیہ، ٪اُؿ ٪ںیم ٪امہ ٪رتنی ٪رہتش ٪وادلنی ٪اک ٪ےہ۔ ٪اِؿ ٪ےک ٪اسھت ٪نسح ٪ولسک ٪یک٪‬ ‫میلعت٪امتؾ٪ااہلیم٪احصفئ٪ںیم٪دی٪یئگ ےہ۔٪اِس٪ےک٪وج٪دحود٪رقآؿ٪ےن٪نیعتم٪رفام ےئ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬‫١ ۔ ٪اےنپ ٪رپورداگر ٪ےک ٪دعب ٪ااسنؿ ٪وک ٪بس ٪ےس ٪ڑبھ ٪رک ٪اےنپ ٪امں ٪ابپ ٪اک ٪رکش ٪زگار ٪وہان ٪اچےیہ۔ ٪ہی ٪رکش ٪ضحم٪‬‫زابؿ٪ےس٪ادا٪ںیہن٪وہات،٪اِس٪اک٪الزیم٪اقتاض٪ےہ٪ہک٪آدیم٪اُؿ٪ےک٪اسھت٪ااہتنیئ٪ارتحاؾ٪ےس٪شیپ٪آیئ،٪اُؿ٪ےک٪الخػ٪دؽ٪‬‫ںیم٪وکیئ٪ےب٪زاری٪ہن٪دیپا٪وہےن٪دی،٪اُؿ٪ےک٪اسےنم٪وسء٪ادب٪اک٪وکیئ٪ہملک٪زابؿ٪ےس٪ہن٪اکنیل،٪ہکلب٪رنیم،٪تبحم،٪رشاتف٪‬‫اور ٪اعسدت ٪دنمی ٪اک ٪اولسب ٪اایتخر ٪رکی۔ ٪اُؿ ٪یک ٪ابت ٪امےن٪اور ٪ڑباھےپ ٪یک ٪انوتاوینں ٪ںیم ٪اُؿ ٪یک ٪دؽ ٪داری ٪اور ٪ یلس٪‬ ‫رکات٪رےہ٪۔٪‬‫٢۔٪وادلنی ٪یک ٪اِس ٪تیثیح ٪ےک ٪ابووجد ٪ہی ٪قح ٪اُؿ ٪وک ٪احلص ٪ںیہن ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪یسک ٪وک ٪ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪اک ٪رشکی ٪انبےن٪‬‫ےک٪ےیل٪اوالد٪رپ٪دابٶ٪ڈاںیل۔٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪اوالد٪وک٪اُؿ٪یک٪ااطتع٪ےس٪اصػ٪ااکنر٪رک٪دانی٪اچےیہ٪اور٪ریپوی٪رہ٪احؽ٪‬‫ںیم٪اُیھن٪ولوگں٪ےک٪رطےقی٪یک٪رکین٪اچےیہ٪وج٪دخا٪یک٪رطػ٪وتمہج٪ںیہ۔٪دخا٪ےس٪ارحناػ٪یک٪دوعت٪وادل٪نی٪یھب٪دںی٪‬‫وت ٪وبقؽ ٪ںیہن ٪یک ٪اج ٪یتکس۔اہلل ٪اعتٰیل ٪ےک ٪دورسے ٪ااکحؾ ٪و ٪دہاایت ٪یھب ٪اِیس ٪ےک ٪تحت ٪ےھجمس ٪اجںیئ ٪ےگ ٪اور ٪وادلنی ٪ےک٪‬ ‫ےنہک٪ےس٪اُؿ٪یک٪الخػ٪ورزی٪یھب٪یسک٪ےک٪ےیل٪اجزئ٪ہن٪وہ٪یگ۔٪‬‫٣۔ ٪رشک ٪ےسیج ٪انگہ ٪رپ ٪ارصار ٪ےک ٪ابووجد ٪داین ٪ےک ٪اعمالمت ٪ںیم ٪وادلنی ٪ےک ٪اسھت ٪نسح ٪ولسک ٪اک ٪روہی٪‬‫دوتسر٪ےک٪اطم ق٪اِیس٪رطح٪ونمئ٪رانہ٪اچےیہ۔٪اُؿ٪یک٪رضورایت٪یتح٪ادقملور٪وپری٪رکےن٪یک٪وکشش٪یک٪اج ےئ٪اور٪اُؿ٪‬
  • ‫‪98 | P a g e‬‬‫ےک ٪ےیل ٪دہاتی ٪یک ٪داع ٪یھب ٪ربارباجری ٪رےہ ٪۔ ٪دنی ٪و ٪رشتعی ٪اک ٪اعمہلم ٪اگل ٪ےہ، ٪رگم ٪اِس ٪رطح ٪یک ٪زیچوں ٪ںیم ٪اوالد٪‬ ‫ےس٪رہزگ٪وکیئ٪وکاتیہ٪ںیہن٪وہین٪اچےیہ٪۔٪‬ ‫ٰ‬ ‫یج مک ‬ ‫ہ‬‫ےچب ٪ابپ ٪ےس٪رحموؾ ٪وہ ٪اجییںیوؤ٪ ُاؿ ٪ےک ٪اعمالمت ٪ےس٪قلعتم٪دنچ ٪نیعتم ٪دہاایت ٪رقآؿ ٪ںیم٪دی ٪یئگ ٪ںیہ۔٪‬ ‫اِؿ٪اک٪الخہص٪درج٪ذلی ےہ:‬‫١۔٪اومیں٪ےک٪رسرپتس٪اُؿ٪اک٪امؽ٪اُؿ٪ےک٪وحاآ ٪رکںی،٪اُےس٪وخد٪مضہ٪رکےن٪یک٪وکشش٪ہن٪رکںی۔٪ملظ٪و٪‬‫انااصنیف٪ےس٪میتی٪اک٪امؽ٪ڑہپ٪رکان٪وگای٪اےنپ٪ٹیپ٪ںیم٪آگ٪رھبان ٪ےہ۔٪ذٰہلا٪وکیئ٪صخش٪ہن٪اانپ٪ربا٪امؽ٪اُؿ٪ےک٪اےھچ٪امؽ٪‬‫ےس ٪دبےنل ٪یک ٪وکشش ٪رکے ٪اور ٪ہن ٪ااظتنیم ٪وہستل ٪یک ٪امنشی ٪رکےک ٪اُس ٪وک ٪اےنپ ٪امؽ ٪ےک ٪اسھت ٪الم ٪رک ٪اھکےن ٪ےک٪‬‫وماعق٪دیپا٪رکی۔٪اِس٪رطح٪اک٪االتخط٪ارگ٪یسک٪وتق٪ایک٪اج ےئ٪وت٪ہی٪وخردربد٪ےک٪ےیل٪ںیہن،٪ہکلب٪ ُاؿ٪یک٪وبہبد٪اور٪اُؿ٪ےک٪‬ ‫اعمالمت٪یک٪االصح٪ےک٪ےیل٪وہان٪اچےیہ٪۔٪‬‫٢۔اومیں٪ےک٪امؽ٪یک٪افحتظ٪اور٪اُؿ٪ےک٪وقحؼ٪یک٪دہگناتش٪اکی٪ڑبی٪ذہم٪داری ےہ۔٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪‬‫اہنت٪اِس٪ذہم٪داری٪ےس٪دہعہ٪ربآ٪وہان٪لکشم٪وہ٪اور٪وہ٪ہی٪ےتھجمس٪وہں٪ہک٪میتی٪یک٪امں٪وک٪اُس٪ںیم٪اشلم٪رک٪ےک٪وہ٪اےنپ٪ےیل٪‬‫٪‬‫وہستل ٪دیپا ٪رک ٪ےتکس٪ںیہ ٪وت ٪اُںیھن ٪اچےیہ ٪ہک ٪اُؿ ٪یک ٪امٶں٪ںیم ٪ےس ٪وج ٪اُؿ ٪ےک ٪ےیل ٪اجزئ ٪وہں، ٪اُؿ ٪ںیم ٪ےس ٪دو ٪دو، ٪نیت‬‫نیت،٪اچر٪اچر٪ےک٪اسھت٪اکنح٪رک٪ںیل۔٪نکیل ہی٪ااجزت٪رصػ٪اُس٪وصرت٪ںیم ےہ،٪بج٪قوبویں٪ےک٪درایمؿ٪دعؽ٪‬‫ونمئ٪رانھک٪نکمم٪وہ۔٪ارگ٪ہی٪ادنہشی٪وہ٪ہک٪وہ٪اِس٪ںیم٪اکایمب٪ہن٪وہ٪ںیکس٪ےگ٪وت٪رھپ٪اومیں٪یک٪وبہبد٪ےسیج٪کین٪دصقم٪ےک٪‬‫ےیل٪یھبا٪ کی٪ےس٪زایدہ٪اکنح٪ہن٪رکںی۔٪ااصنػ٪رپ٪ونمئ٪رےنہ٪ےک٪ےیل یہی٪رطہقی٪زایدہ٪حیحص ےہ۔٪اِس٪ےک٪اسھت٪ہی٪‬‫یھب٪رضوری٪ےہ٪ہک٪اِؿ٪وعروتں٪اک٪رہم٪اُیس٪رطےقی٪ےس٪دای٪اج ےئ٪سج٪رطح٪اعؾ٪وعروتں٪وک٪دای٪اجات٪ےہ۔ ہی٪ذعر٪ںیہن٪‬‫دیپا٪رکان٪اچےیہ٪ہک٪اکنح٪وچہکن٪اُیھن٪یک٪اوالد٪یک٪تحلصم٪ےس٪ایک٪ایگ ےہ،٪اِس٪ےیل٪اب٪وکیئ٪ذہم٪داری٪ابىق٪ںیہن٪رےہ۔٪‬‫اہں،٪ارگ٪اینپ٪وخیش٪ےس٪وہ٪رہم٪اک٪وکیئ٪ہصح٪اعمػ٪رک٪دںی ای٪وکیئ٪اور٪راعتی٪رکںی٪وت٪اِس٪ںیم٪رحج٪ںیہن ےہ۔٪ولگ٪‬ ‫ارگ٪اچںیہ٪وت٪اُس٪ےس٪افدئہ٪ااھٹ٪ےتکس٪ںیہ٪۔٪‬
  • ‫‪99 | P a g e‬‬‫٣۔٪اومیں٪اک٪امؽ٪اُؿ٪ےک٪وحاآ ٪رک٪دےنی٪یک٪وج٪دہاتی٪یک٪یئگ ےہ،٪اُس٪رپ٪لمع٪اُیس٪وتق٪ایک٪اجیئ،٪بج٪وہ٪‬ ‫,‬‫اانپ٪امؽ٪اھبنسؽ٪ےنیل٪یک٪رم٪وک٪چنہپ٪اجںیئ۔٪اِس٪ےس٪ےلہپ٪رضوری٪ےہ٪ہک٪ہی٪رسرپوتسں٪یک٪افحتظ٪اور٪ارگاین٪ںیم٪رےہ٪‬‫اور٪وہ٪اومیں٪وک٪اجےتچن٪رںیہ٪ہک٪ ُاؿ٪ےک٪ادنر٪اعمالمت٪یک٪وسھج٪وبھج٪اور٪اینپ٪ذہم٪دارویں٪وک٪ااھٹےن٪یک٪الصتیح٪دیپا٪وہ٪‬‫ریہ ٪ےہ ٪ای ٪ںیہن۔ ٪اِس ٪دوراؿ ٪ںیم ٪اُؿ ٪یک ٪رضورایت، ٪اہتبل ٪رفایخ ٪ےک ٪اسھت ٪وپری ٪یک ٪اجںیئ۔ ٪اِس ٪ادنےشی ٪ےس ٪ہک ٪وہ٪‬‫ڑبے٪وہ٪اجںیئ٪یگ،٪اُؿ٪اک٪امؽ٪دلجی٪دلجی٪اڑاےن٪یک٪وکشش٪ہن٪یک٪اج ےئ٪او٪ر٪ابت٪کتچ٪ںیم٪ ُاؿ٪یک٪دؽ٪داری٪اک٪ایخؽ٪‬ ‫راھک٪اج ےئ٪۔٪‬‫٤۔رسرپتس٪ارگ٪ینغتسم٪وہ٪وت٪اینپ٪اِس٪دختم٪ےک٪وعض٪ ُاےس٪ھچک٪انیل٪ںیہن اچےیہ،٪نکیل٪رغبی٪وہ٪وت٪میتی٪‬ ‫ےک٪امؽ٪ےس٪اانپ٪قح٪دختم٪دوتسر٪ےک٪اطم ق٪آ ٪اتکس٪ےہ۔‬‫٥۔٪امؽ٪وحاآ ٪ایک٪اج ےئ٪وت٪اُس٪رپ٪ھچک٪ہقث٪اور٪ربتعم٪ولوگں٪وک٪وگاہ٪انب٪انیل٪اچےیہ٪اتہک٪یسک٪وسء٪نظ٪اور٪االتخػ٪‬‫و ٪زناع ٪اک ٪اامتحؽ ٪ابىق ٪ہن ٪رےہ۔ ٪رھپ ٪اید ٪رانھک ٪اچےیہ ٪ہک ٪اکی ٪دؿ ٪یہی ٪اسحب ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪وک ٪یھب ٪دانی ٪ےہ ٪اور ٪وہ ٪لعمس ٪و ٪میلع‬ ‫ےہ،٪اُس٪ےس٪وکیئ٪زیچ٪ہاپچیئ٪ںیہن٪اج٪یتکس۔٪‬‫٦۔٪رمےن٪واآ ٪ےک٪رتےک٪ںیم٪واروثں٪ےک٪ےصح٪ارگہچ٪نیعتم٪ںیہ،٪نکیل٪ہمسقت٪وراتث٪ےک٪ومعق٪رپ٪رقیبی٪‬‫ازعہ٪اور٪اتییمٰ٪و٪اسمنیک٪آ٪اجںیئ٪وت٪اِس٪ےس٪عطق٪رظن٪ہک٪ونونین٪احلظ٪ےس٪اُؿ٪اک٪وکیئ٪قح٪اتنب٪ےہ٪ای٪ںیہن٪،٪اُںیھن٪ھچک٪دے٪‬‫دال٪رک٪اور٪ایھچ٪ابت٪ہہک٪رک٪رتصخ٪رکان٪اچےیہ۔٪اِس٪رطح٪ےک٪وموعقں٪رپ٪ہی٪ابت٪رہ٪صخش٪وک٪اید٪رینھک٪اچےیہ٪ہک٪اُس٪‬‫ےک٪ےچب٪یھب میتی٪وہ٪ےتکس٪ںیہ٪اور٪وہ٪یھب٪اِیس٪رطح٪اُںیھن٪دورسوں٪یک٪اگنہ٪اافتلت٪اک٪اتحمج٪اوچڑ٪رک٪داین٪ےس٪رتصخ٪وہ٪‬ ‫اتکس٪ےہ٪۔٪‬
  • ‫‪100 | P a g e‬‬ ‫5‬ ‫ك ىونک چی چت‬‫ااسنؿ٪وک٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪سج٪رطفت٪رپ٪دیپا٪ایک٪ےہ٪،اُس٪اک٪اکی٪الزیم٪ہجیتن ہی٪یھب٪ےہ٪ہک٪وہ٪دمتؿ٪وک٪اچاتہ٪ےہ٪اور٪رھپ٪اِس٪‬‫دمتؿ٪وک٪اےنپ٪ارادہ٪و٪اایتخر٪ےک٪وسء٪اامعتسؽ٪ےس٪اچبےن٪ےک٪ےیل٪دلج٪ای٪دبری٪اےنپ٪ادنر٪اکی٪مظن٪اامتجىع٪دیپا٪رکےن٪رپ٪وبجمر٪‬‫وہ ٪اجات ٪ےہ۔ ٪ااسنین٪اترخی٪ںیم ٪ایستس ٪و ٪وکحتم، ٪ااسنؿ٪یک ٪اِس ٪وخاشہ ٪اور ٪اِس ٪وبجمری٪یہ ٪ےک ٪ نط ٪ےس ٪دیپا ٪وہیئ٪ےہ٪‬‫اور٪ااسنؿ٪بج٪کت٪ااسنؿ٪ےہ،٪وہ٪ارگ٪اچےہ٪یھب٪وت٪اِس٪ےس٪اجنت٪احلص٪رک٪ےنیل٪ںیم٪اکایمب٪ںیہن٪وہ٪اتکس٪،٪ذٰہلا٪لقع٪اک٪‬ ‫اقتاض٪یہی٪ےہ٪ہک٪اِس٪داین٪ںیم٪وکحتم٪ےک٪ریغب٪یسک٪اعمرشے٪اور٪دمتؿ٪اک٪وخاب٪دےنھکی٪ےک٪اجبے٪وہ٪اےنپ٪ےیلا٪ کی ا٪ اسی‬ ‫٪‬ ‫ہ‬‫اعمدہئ ٪رماین ٪ووجد ٪ںیم٪الےن ٪یک ٪وکشش ٪رکے ٪وج ٪مظن ٪اامتجىع ٪اک ٪زتہیک ٪رک ٪ےک ٪اُس ٪ےک ٪ےیل ا٪ کی٪اصحل ٪وکحتم ٪یک ٪اینبد٪‬ ‫رفامہ٪رک٪ےکس٪۔٪‬‫اِس ٪ںیم ٪ہبش ٪ںیہن ٪ہک ٪ااسنؿ ٪یک ٪رطفت ٪ےن ٪اُےس ٪ابومعلؾ ٪یہی ٪راہ ٪داھکیئ ٪اور ٪اِیس ٪راےتس ٪رپ ٪دجودہج ٪ےک ٪ےیل ٪آامدہ ٪ایک‬‫ےہ، ٪نکیل ٪اِس ٪ےک ٪وج ٪اتنجئ ٪اب ٪کت ٪ےلکن ٪ںیہ ٪اور ٪ںیھنج ٪رہ ٪صخش ٪مشچب ٪رس ٪اِس ٪اعمل ٪ںیم ٪دھکی ٪اتکس ٪ےہ ٪،اہنت ٪ویہ ٪اِس٪‬‫تقیقح ٪وک ٪ابلکل ٪آرخی ٪دح ٪کت ٪اثتب ٪رک ٪دےنی ٪ےک ٪ےیل ٪اکیف ٪ںیہ ٪ہک ٪زدنیگ ٪ےک ٪دورسے ٪اعمالمت ٪یک ٪رطح ٪لقع٪‬‫ااسنین ٪اِس ٪اعمےلم ٪ںیم ٪یھب ٪آامسین ٪دہاتی ٪ےک ٪ریغب ٪ضعب ٪اینبدی ٪ونتیع ٪ےک ٪ےلصیف ٪وپری ٪تیعطق ٪ےک ٪اسھت ٪ںیہن ٪رک٪‬ ‫یتکس۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اِیس٪انب٪رپ٪ایستس٪اک٪اکی٪ونونؿ٪املسمونں٪وک٪دای ےہ۔ ہی٪درج٪ذلی٪اپچن٪داعفت٪رپ٪ینبم ےہ:‬ ‫١‬‫اہلل٪و٪روسؽ٪ےن٪نج٪اعمالمت٪ںیم٪وکیئ٪مکح٪ہشیمہ٪ےک٪ےیل٪دے٪دایےہ،٪اُؿ٪ںیم٪املسمونں٪ےک٪اویل٪االرم٪وک،٪وخاہ٪وہ٪‬‫رایتس ٪ےک ٪رسرباہ ٪وہں ٪ای ٪اپر املؿ ٪ےک ٪اراکؿ، ٪اب ٪اینپ ٪رطػ ٪ےس ٪وکیئ ٪ہلصیف ٪رکےن ٪اک ٪قح ٪احلص ٪ںیہن ےہ۔٪‬‫انچہچن٪املسمؿ٪اینپ٪رایتس٪ںیم٪وکیئا٪ اسی٪ونونؿ٪ںیہن٪انبےتکس٪وج٪اہلل٪و٪روسؽ٪ےک٪ااکحؾ٪ےک٪الخػ٪وہ٪ای٪سج٪ںیم٪اُؿ٪یک٪‬‫دہاتی٪وک٪رظن٪ادناز٪رک٪دای٪ایگ٪وہ۔٪اِس٪ےک٪تحت،٪اہتبل٪وہ٪اپدنب٪ںیہ٪ہک٪اویل٪االرم٪یک٪رطػ٪ےس٪وج٪مکح٪یھب٪دای٪اجیئ،٪اُےس٪‬ ‫وپری٪وتہج٪ےس٪اںنس٪اور٪ام ںی۔‬
  • ‫‪101 | P a g e‬‬ ‫٢‬‫اِس ٪اوصؽ ٪یک ٪اینبد ٪رپ ٪وج ٪مظن ٪اامتجىع ٪ونمئ ٪وہاگ، ٪اُس ٪یک ٪الص ٪ذہم ٪داری ہی ٪ےہ ٪ہک ٪وقؾ ٪یک ٪اامحںتن ٪اتیلہ ٪یک ٪اینبد ٪رپ٪‬‫ولوگں٪ےک٪رپسد٪رکے٪اور٪دعؽ٪و٪ااصنػ٪وک٪زدنیگ٪ےک٪رہ٪ےبعش٪ںیم٪اور٪اُس٪یک٪آرخی٪وصرت٪ںیم٪ونمئ٪رک٪دےنی٪یک٪‬ ‫دجودہج٪رکات٪رےہ۔‬ ‫٣‬‫امنز٪ونمئ٪یک٪اجیئ،٪زٰوکۃ٪ادا٪یک٪اجیئ،٪الھبیئ٪یک٪نیقلت٪یک٪اج ےئ٪اور٪ربایئ٪ےس٪رواک٪اجیئ، ہی٪مظن٪اامتجىع٪ےک٪دینی٪رفاضئ٪‬ ‫ںیہ۔٪اِںیھن٪وپرا٪رکےن٪ےک٪ےیلوج٪دہاایت٪رقآؿ٪و٪تنس٪ںیم٪دی٪یئگ٪ںیہ،٪ ُاؿ٪یک٪رو٪یس:‬ ‫٪‬ ‫ا۔٪رایتس٪ےک٪املسمؿ٪رہشویں٪ےس٪اقتاض٪ایک٪اج ےئ٪اگ٪ہک٪اےنپ٪اامیؿ٪و٪االسؾ٪یک٪اہشدت٪ےک٪وطر٪رپ٪امنز٪ونمئ٪رکںی۔‬‫ب۔٪امنز٪ہعمج٪اک٪اطخب٪اور٪اُس٪یک٪اامتم٪رایتس٪ےک٪دصر٪اقمؾ٪یک٪رمزکی٪اجعم٪دجسم٪ںیم٪رسرباہ٪تکلمم،٪وصوبں٪‬ ‫ںیم٪وگررن٪اور٪فلتخم٪ااظتنیم٪و٪دحوتں٪ںیم٪اُؿ٪ےک٪امعؽ٪رکںی٪یگ۔‬‫ج۔٪رہ٪وہ٪املسمؿ٪سج٪رپ٪زٰوکۃ٪اعدئ٪وہیت٪وہ،٪اےنپ٪امؽ،٪ومایش٪اور٪دیپاوار٪ںیم٪رقمر٪ہ٪ہصح٪اےنپ٪رسام٪ ےئ٪ےس٪اگل٪رک٪‬‫ےک٪الزًام٪وکحتم٪ےک٪وحاآ ٪رک٪دے٪اگ٪اور٪وکحتم٪دورسے٪اصمرػ٪ےک٪اسھت٪اُس٪ےس٪اےنپ٪احتج٪دنم٪رہشویں٪‬ ‫یک٪رضورںیت،٪اُؿ٪یک٪رفاید٪ےس٪یلہپ،٪اُؿ٪ےک٪دروازے٪رپ٪چنہپ٪رک٪وپری٪رکےن٪یک٪وکشش٪رکے٪یگ٪۔٪‬ ‫ہ‬‫د۔الھبیئ٪یک٪نیقلت٪رکےن٪اور٪ربایئ٪ےس٪روےنک٪ےک٪ےیل٪رایتس٪یک٪رطػ٪ےس٪ھچک٪ولگ٪ابوندعہ٪رقمر٪ےیک٪اجییںگے٪وج٪‬ ‫اےنپ٪ےیل٪نیعتم٪رکدہ٪دحود٪ےک٪اطم ق٪اِس٪اکؾ٪وک٪ااجنؾ٪دےنیےک٪ےیل٪ہمہ٪وتق٪رسرگؾ٪لمع٪وہں٪یگ۔٪‬ ‫٪‬ ‫٤‬‫٪‬‫رایتس ٪ےک ٪املسمؿ ٪رہشی ٪ارگ ٪امنز ٪اک ٪اامتہؾ ٪رکںی ٪اور ٪زٰوکۃ ٪ادا ٪رکہ ٪رںیہ ٪وت ٪وہ ٪امتؾ ٪وقحؼ ٪اُںیھن ٪احلص ٪وہ ٪اجںیئ‬‫ےگ ٪وج ٪اکی ٪املسمؿ ٪یک ٪تیثیح ٪ےس ٪اُؿ ٪یک ٪رایتس ٪ںیم ٪اُںیھن ٪احلص ٪وہےن ٪اچہ۔ ٪وہ ٪آسپ ٪ںیم ٪اھبیئ ٪اھبیئ ٪وہں٪‬‫یگ،٪ونونین٪وقحؼ٪ےک٪احلظ٪ےس٪ربارب٪وہں٪یگ،٪دنی٪ےک٪ااجییب٪اقتوضں٪ںیم٪ےس٪امنز٪اور٪زٰوکۃ٪ےک٪وسا٪وکیئ٪زیچ٪ونونؿ٪یک٪‬‫اطتق٪ےس٪اُؿ٪رپ٪انذف٪ںیہن٪یک٪اج ےئ٪یگ٪اور٪ہن٪رایتس٪اُؿ٪یک٪اجؿ،٪امؽ،٪آربو٪اور٪لقع٪و٪راے٪ےک٪الخػ٪یسک٪ونتیع٪‬ ‫یک٪وکیئ٪دعتی٪رک٪ےکس٪یگ۔‬
  • ‫‪102 | P a g e‬‬ ‫٥‬‫رایتس ٪ےک٪ارما٪و ٪اکحؾ ٪اک ٪ااختنب٪اور ٪وکحتم٪و٪اامرت ٪اک ٪ااقعند ٪ولوگں ٪یک ٪راے٪اور ٪وشمرے ٪ےس ٪وہاگ٪اور ٪اامرت ٪اک٪‬‫بصنم٪اھبنسؽ٪ےنیل٪ےک٪دعب٪یھب٪وہ٪ہی٪اایتخر٪ںیہن٪رںیھک٪ےگ٪ہک٪اامتجىع٪اعمالمت٪ںیم٪املسمونں٪ےک٪اامجع٪ای٪ارثکتی٪‬ ‫یک٪راے٪وک٪رد٪رکدںی۔‬
  • ‫‪103 | P a g e‬‬ ‫6‬ ‫ك ىونک نعیشت‬‫زتہیکب تشیعم٪اک٪وج٪ونونؿ٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪آرخی٪ربمغیپ٪یک٪واستط٪ےس٪ااسنتین٪وک٪دای ےہ،٪اُس٪یک٪انب٪اِس٪اوصؽ٪رپ٪‬‫ونمئ٪ےہ٪ہک٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ہی٪داین٪آزامشی٪ےک٪ےیل٪انبیئ٪ےہ٪۔٪اِس٪وہج٪ےس٪اِس٪اک٪اظنؾ٪اُس٪ےن٪اِس٪رطح٪ونمئ٪ایک٪ےہ٪‬‫ہک٪اہیں٪بس٪ولگ٪اکی٪دورسے٪ےک٪اتحمج٪اور٪اتحمج٪اہیل٪یک٪تیثیح٪ےس٪دیپا٪وہ ےئ٪ںیہ٪۔٪اِس٪داین٪ںیم٪اٰیلع٪ےس٪اٰیلع‬‫٪‬‫ےہ ںصخش ٪یھب ٪اینپ ٪رضوروتں ٪ےک ٪ےیل ٪دورسوں ٪یک ٪رطػ ٪روجع ٪یک ٪اتحمج ٪ںیہ ٪اور ٪ادٰین ٪ےس ٪ادٰین ٪ااسنونں ٪یک ٪رطػ٪‬‫یھب٪اِؿ٪رضوروتں٪ےک٪ےیل٪روجع٪ایک٪اجات٪ےہ٪۔٪اہیں٪رہصخش٪اک٪اکی٪رکدار٪ےہ٪اور٪وکیئ٪یھب٪دورسوں٪ےس٪ےب٪اینز٪وہ٪‬‫رک٪زدنہ٪ںیہن٪رہ٪اتکس٪۔اعمل٪ےک٪رپورداگر٪ےن٪اہیں٪رہ٪صخش٪یک٪ذاہتن٪،الصتیح٪،ذوؼ٪و٪راحجؿ٪اور٪ذراعئ٪و٪واسلئ٪ںیم٪‬‫ڑبا ٪افتوت ٪راھک ٪ےہ ٪۔ ٪انچہچن ٪اِس ٪افتوت ٪ےک ٪ےجیتن ٪ںیم ٪وج ٪اعمرشہ ٪ووجد ٪ںیم ٪آات ٪ےہ ٪، ٪اُس ٪ںیم ٪ارگ ٪اکی ٪رطػ ٪وہ ٪اعمل٪‬‫اورمیکح ٪دیپا ٪وہہ ٪ںیہ ٪نج ٪یک داشن ٪ےس ٪داین ٪روىنش ٪احلص ٪رکیت ےہ؛ ٪وہ ٪فنصم ٪دیپا ٪وہہ ٪ںیہ ٪نج ٪اک ٪ملق ٪ظفل ٪و٪‬‫ینعم٪ےک٪روتشں٪وک٪ایحت٪ادبی٪اطع٪رکات٪ےہ٪؛وہ٪ققحم٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ٪نج٪ےک٪ونادر٪قیقحت٪رپ٪زامہن٪داد٪داتی٪ےہ٪؛وہ٪وڈلر٪‬‫دیپا٪وہہ ٪ںیہ٪نج٪یک٪دتریب٪و٪ایستس٪ےس٪ایحت٪اامتجىع٪ےک٪دقعے٪ےتلھک٪ںیہ؛٪وہ٪حلصم٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ٪نج٪یک٪یعس٪و٪‬‫دہج٪ےس٪ااسنتین٪وخد٪اانپ٪وعشر٪احلص٪رکیت٪ےہ٪اور٪وہ٪رمکحاؿ٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ٪نج٪اک٪زعؾ٪و٪االقتسؽ٪اترخی٪اک٪رخ٪دبؽ٪‬‫داتی٪ےہ٪وت٪دورسی٪رطػ٪وہ٪زمدور٪اور٪داقہؿ٪اور٪وہ٪اخدؾ٪اور٪یلق٪اور٪اخک٪روب٪یھب٪دیپا٪وہہ ٪ںیہ٪نج٪یک٪تنحم٪ےس٪‬‫ ںلک ٪زجعمے ٪داھکیت ،یٹم ٪وسان ٪ایتلگ، ٪وچےھل ٪ذلت ٪اکؾ ٪و ٪دنہ ٪اک ٪اسامؿ ٪دیپا ٪رکیت،رھگ ٪اچدنی ٪یک ٪رطح ٪ےتکمچ ٪،راےتس٪‬ ‫اپٶں٪ےنیل٪ےک٪ےیل٪ےب٪اتب٪رظن٪آیت،امعرںیت٪آامسؿ٪یک٪ربخ٪الیت٪اور٪الغےںتظ٪حبص٪دؾ٪اانپ٪رتسب٪طٹمس٪یتیل٪ںیہ۔‬‫اِس ٪رفؼ ٪رمابت ٪ےک ٪اسھت ٪داین٪وک ٪دیپا ٪رک٪ےک ٪اعمل ٪اک٪رپورداگر ٪ہی ٪دھکی ٪راہ ٪ےہ ٪ہک ٪ہی ٪اٰیلع ٪و٪ادٰین،ابىمہ ٪ارتحاؾ٪اور ٪ابمہ٪‬‫درگ ٪اعتوؿ ٪ےس ٪اصحل ٪اعمرشت ٪اور ٪اصحل ٪دمتؿ ٪ووجد ٪ںیم ٪الہ ٪ںیہ ای ا٪ کی ٪دورسے ٪ےک ٪الخػ ٪اینپ ٪رشاروتں٪اور٪‬‫امحوتقں ٪ےس ٪اِس ٪اعمل ٪وک ٪رسارس ٪اسفد ٪انب ٪دےنی ٪یک ٪یعس ٪ںیم ٪رصموػ ٪وہ ٪اجہ ٪ںیہ ٪، ٪اور ٪اِس ٪رطح ٪داین ٪ںیم ٪یھب ٪روسا٪‬ ‫وہہ ٪اور٪آرخت٪ںیم٪یھب٪اُس٪ےک٪ذعاب٪ےک٪قحتسم٪ریھٹہ ٪ںیہ٪۔‬
  • ‫‪104 | P a g e‬‬‫ااسنؿ٪یک یہی٪آزامشی٪ےہ٪سج٪ںیم٪وپرا٪ارتےن٪ےک٪ےیل٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪ربمغیپوں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اُس٪یک٪رامنہیئ٪‬ ‫رفامیئ٪اور٪اعمیش٪لمع٪ںیم٪اُس٪ےک٪زتہیک٪و٪ رہطت٪ےک٪ےیل٪اُےس٪اانپ٪اکی٪ونونؿ٪دای ےہ۔‬ ‫ہی٪ونونؿ٪درج٪ذلی ےہ:‬ ‫١۔‬‫٪املسمؿ ٪زٰوکۃ ٪ادا ٪رکدںی ٪وت ٪اُؿ ٪اک ٪وہ ٪امؽ ٪سج ٪ےک ٪وہ ٪اجزئ ٪رطوقیں ٪ےس ٪امکل ٪وہ ےئ ٪ںیہ، ٪اہلل ٪و ٪روسؽ ٪یک ٪رطػ ٪ےس٪‬‫رقمر ٪یسک ٪قح ٪ےک ٪ریغب ٪اُؿ ٪ےس ٪اانھچ ٪ںیہن ٪اج ٪اتکس، ٪اہیں ٪کت ٪ہک ٪اُؿ ٪یک ٪رایتس ٪اِس ٪زٰوکۃ ٪ےک ٪العوہ ٪اےنپ ٪املسمؿ٪‬ ‫رہشویں٪رپ٪اُؿ٪یک٪راض٪دنمی٪ےک٪ریغب٪یسک٪ونتیع٪اک٪وکیئ٪ہسکٹ٪یھب٪اعدئ٪ںیہن٪رک٪یتکس۔‬ ‫٢۔‬‫٪وہ٪امتؾ٪اوماؽ٪اور٪االمک٪وج٪یسک٪رفد٪یک٪کتکلم٪ںیہن٪ںیہ ای٪ںیہن٪وہ٪یتکس،٪اُںیھن٪رایتس٪یہ٪یک٪کتکلم٪ںیم٪رانہ٪اچےیہ٪‬‫اتہک٪وقؾ٪یک ہی٪دوتل٪دوتل٪دنموں٪یہ٪ںیم٪رگدش٪ہن٪رکے٪اور٪اِس٪اک٪افدئہ٪وہ٪ولگ٪یھب٪ااھٹںیئ٪وج٪اینپ٪رضوروتں٪‬‫ےک ٪ےیل ٪دورسوں ٪یک ٪دمدےک ٪اتحمج ٪ںیہ۔ ٪اِیس ٪رطح ٪مظن ٪اامتجىع ٪ےس ٪قلعتم ٪ضعب ٪دورسی ٪ذہم ٪دارایں ٪یھب ٪اِس ٪ےس٪‬ ‫وپری٪یک٪اجںیکس۔‬ ‫٣۔‬‫٪دورسوں ٪اک ٪امؽ ٪ابلط ٪رطوقیں ٪ےس ٪اھکان ٪ونممع ٪ےہ۔ ٪وسد ٪اور ٪وجا ٪اِس ٪ےلسلس ٪ےک ٪دبرتنی ٪رجامئ ٪ںیہ۔ ٪اِؿ ٪ےک ٪العوہ٪‬ ‫دورسے٪امتؾ٪اعمیش٪اعمالمت٪ےک٪وجاز٪اور٪دعؾ٪وجاز٪اک٪ہلصیف٪یھب٪اِیس٪اوصؽ٪یک٪روىنش٪ںیم٪رکان٪اچےیہ۔‬ ‫٤۔‬‫نیل٪دنی،٪رقض،٪وتیص٪اور٪اِس٪رطح٪ےک٪دورسے٪امیل٪اومر٪ںیم٪رحتریو٪اہشدت٪اک٪اامتہؾ٪رضوری ےہ۔٪‬ ‫اِس٪ےس٪ےب٪رپوایئ٪ضعب٪اوونت٪ڑبے٪االخىق٪اسفد٪اک٪ابثع٪نب٪اجیت ےہ۔‬ ‫اِس٪ےک٪ااکحؾ٪ہی٪ںیہ:‬ ‫رقض٪اک٪نیل٪دنیا٪ کی٪اخص٪دمت٪ےک٪ےیل٪وہ٪وت٪رضوری٪ےہ٪ہک٪ ُاس٪یک٪داتسوزی٪ھکل٪یل٪اج ےئ۔‬ ‫ہی٪داتسوزی٪دوونں٪اپرخوٹں٪یک٪وموجدیگ٪ںیم٪وکیئ٪ےنھکل٪واال٪ااصنػ٪ےک٪اسھت٪یھکل۔‬
  • ‫‪105 | P a g e‬‬‫داتسوزی٪وھکلاےن٪یک٪ذہم٪داری٪رقض٪ےنیل٪واآ ٪رپ٪وہیگ۔٪وہ٪داتسوزی٪ںیم٪ارتعاػ٪رکے٪اگ٪ہک٪ںیم٪الفں٪نب٪‬ ‫الفں٪اک٪اےنت٪اک٪رقض٪دار٪وہں۔‬‫ارگ ٪ہی ٪صخش ٪مک ٪لقع ٪وہ ٪ای ٪زفعض ٪وہ ٪ای ٪داتسوزی ٪وریغہ ٪ےنھکل ٪اھکلےن ٪یک ٪الصتیح ٪ہن ٪راتھک ٪وہ ٪وت ٪اُس ٪ےک ٪ویل ای٪‬ ‫و لک٪وک٪ئاچیئ٪اور٪ااصنػ٪ےک٪اسھت٪ہی٪داتسوزی٪اھکلین اچےیہ۔‬‫اِس٪رپ٪دو٪املسمؿ٪رمدوں٪یک٪وگایہ٪تبث٪یک٪اج ےئ٪وج٪لیم٪وجؽ٪اور٪قلعت٪ےک٪ولوگں٪ںیم٪ےس٪اور٪دنسپدیہ٪‬ ‫االخؼ٪و٪لمع٪یک،٪ہقث،٪ربتعم٪اور٪اامیؿ٪دار٪وہں۔‬‫ارگ٪ذموکرہ٪افصت٪ےک٪دو٪رمد٪ےرسم٪ہن٪وہں٪وت٪اکی٪رمد٪اور٪دووعروتں٪اک٪ااختنب٪ایک٪اج٪اتکس٪ےہ۔٪دو٪وعروتں٪یک٪‬‫رشط ٪اِس ٪ےیل ٪ےہ ٪ہک٪رھگ٪ںیم ٪رےنہ٪وایل ہی ٪یب ٪یب ٪ارگ ٪دعاتل ٪ےک ٪اموحؽ ٪ںیم ٪ربھگاٹہ ٪ںیم٪التبم ٪وہ ٪وت ٪وگایہ ٪وک ٪ااہبؾ٪و٪‬ ‫ارطضاب٪ےس٪اچبےن٪ےک٪ےیلا٪ کی٪دورسی٪یب٪یب٪اُس٪ےک٪ےیل٪اہسرا٪نب٪اج ےئ۔‬‫وج٪ولگ٪یسک٪داتسوزی٪ےک٪وگاوہں٪ںیم٪اشلم٪وہ٪ےکچ٪وہں،٪وگایہ٪ےک٪ومعق٪رپ٪اُںیھن٪وگایہ٪ےس٪رگزی٪ںیہن٪‬ ‫رکان٪اچےیہ۔‬‫دتس٪رگداں٪نیل٪دنی٪ےک٪ےیل٪رحتریو٪اتکتب٪یک٪اپدنبی٪ںیہن ےہ۔٪اہں،٪ارگ٪وکیئ٪اتیمہ٪رےنھک٪وایل٪رخدی٪و٪‬ ‫رفوتخ٪وہیئ٪ےہ٪وت٪اُس٪رپ٪وگاہ٪انب٪انیل٪اچےیہ٪اتہک٪وکیئ٪زناع٪دیپا٪وہ٪وت٪اُس٪اک٪ےہفصت٪وہ٪یکس۔‬‫زناع٪دیپا٪وہ٪اجےن٪یک٪وصرت٪ںیم٪اکبت٪ای٪وگاہ٪وک٪اصقنؿ٪اچنہپےن٪یک٪وکشش٪یسک٪رفقی٪ےک٪ےیل٪اجزئ٪ںیہن‬ ‫ےہ۔‬‫آدیم ٪رفس ٪ںیم ٪وہ ٪اور ٪وکیئ ٪ےنھکل ٪واال ٪ہن ٪ےلم ٪وت ٪رقض ٪اک ٪اعمہلم ٪رنہ ٪ہضبق ٪رکاےن ٪یک ٪وصرت ٪ںیم ٪یھب ٪وہاتکس٪‬‫ےہ۔ ٪رنہ ٪یک ٪ااجزت ٪اُیس ٪وتق ٪کت ٪ےہ، ٪بج ٪کت ٪رقض ٪دےنی ٪واآ ٪ےک ٪ےیل ٪اانیمطؿ ٪یک ٪وصرت ٪دیپا ٪ںیہن ٪وہ٪‬ ‫اجیت۔٪ہی٪وصرت٪دیپا٪وہ٪اج ےئ٪وت٪رقض٪رپ٪وگایہ٪رکا٪ےک٪رنہ٪ریھک٪وہیئ٪زیچ الزًام٪واسپ٪رک٪دینی اچےیہ۔‬‫یسک٪صخش٪یک٪ومت٪آاج ےئ٪اور٪اےنپ٪امؽ٪ےس٪قلعتم٪ ُاس٪وک٪وکیئ٪وتیص٪رکین٪وہ٪وت٪اےنپ٪املسمؿ٪اھبویئں٪ںیم٪‬ ‫ےس٪دو٪ہقث٪آدویمں٪وک٪اُےس٪یھب٪اینپ٪اِس٪وتیص٪رپ٪وگاہ٪انب٪انیل اچےیہ۔‬‫ومت٪اک٪ہی٪رمہلح٪ارگ٪یسک٪صخش٪وک٪رفس٪ںیم٪شیپ٪آ ےئ٪اور٪وگاہ٪انبےن٪ےک٪ےیل٪واہں٪دو٪املسمؿ٪ےرسم٪ہن٪وہں٪‬ ‫وت٪وبجمری٪یک٪احتل٪ںیم٪وہ٪دو٪ریغ٪وملسمں٪وک٪یھب٪وگاہ٪انب٪اتکس٪ےہ۔‬
  • ‫‪106 | P a g e‬‬‫املسمونں٪ںیم٪ےس٪نج٪دو٪آدویمں٪وک٪وگایہ٪ےک٪ےیل٪بختنم٪ایک٪اجیئ،٪ ُاؿ٪ےک٪ابرے٪ںیم٪ارگ٪ہی٪ادنہشی٪وہ٪ہک٪‬‫یسک٪صخش٪یک٪اجبن٪داری٪ںیم٪وہ٪اینپ٪وگایہ٪ںیم٪وکیئ٪ردودبؽ٪رک٪دںی٪ےگ٪وت٪اِس٪ےک٪دسابب٪یک٪رغض٪ےس٪ہی٪دتریب٪یک٪‬‫اج ٪یتکس ٪ےہ ٪ہک ٪یسک ٪امنز ٪ےک ٪دعب ٪اُںیھن ٪دجسم ٪ںیم ٪روک٪ایل ٪اج ےئ ٪اور ٪اُؿ ٪ےس ٪اہلل ٪ےک ٪انؾ ٪رپ ٪مسق ٪یل ٪اج ےئ ٪ہک ٪اےنپ ٪یسک٪‬‫دوینی ٪افدئے٪ےک ٪ےیل ای ٪یسک ٪یک ٪اجبن ٪داری ٪ںیم، ٪وخاہ ٪وہ ٪اُؿ ٪اک ٪وکیئ ٪رقیبی ٪زعزی ٪یہ ٪ویکں ٪ہن ٪وہ، ٪وہ ٪اینپ ٪وگایہ ٪ںیم٪‬ ‫وکیئ٪دبتیلی٪ہن٪رکںی٪ےگ٪اور٪ارگ٪رکںی٪ےگ٪وت٪انگہ٪اگر٪ریھٹںی٪یگ۔‬‫وگاوہں٪وک٪ولعمؾ٪وہان٪اچےیہ٪ہک٪ہی٪وگایہ٪دخا٪یک٪وگایہ ےہ،٪ذٰہلا٪اِس٪ںیم٪وکیئ٪ادٰین٪ایختن٪یھب٪ارگ٪اُؿ٪ےس٪‬ ‫اصدر٪وہیئ٪وت٪وہ٪ہن٪رصػ٪دنبوں٪یک،٪ہکلب٪دخا٪ےک٪یھب٪اخنئ٪رقار٪اپںیئ٪یگ۔‬‫اِس٪ےک٪ابووجد٪ارگ٪ہی٪ابت٪ملع٪ںیم٪آاج ےئ٪ہک٪وگاوہں٪ےن٪وتیص٪رکےن٪واآ ٪یک٪وتیص٪ےک٪الخػ٪یسک٪‬‫ےک٪اسھت٪اجبن٪داری٪ربیت٪ےہ٪ای٪یسک٪یک٪قح٪یفلت٪یک٪ےہ٪وت٪نج٪یک٪قح٪یفلت٪وہیئ ےہ،٪اُؿ٪ںیم٪ےس٪دو٪آدیم٪اھٹ٪رک٪مسق٪‬‫اھکںیئ٪ےگ٪ہک٪مہ٪اِؿ٪اوٰیل٪اباہشلدت٪وگاوہں٪ےس٪زایدہ٪ےچس٪ںیہ۔٪مہ٪ےن٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪قح٪ےس٪وکیئ٪اجتوز٪ںیہن٪ایک٪‬ ‫اور٪مہ٪وپری٪ذہم٪داری٪ےک٪اسھت٪ہی٪ےتہک٪ںیہ٪ہک٪ارگ٪مہ٪ےن٪ااسی٪ایک٪وہ٪وت٪دخا٪ےک٪وضحر٪ںیم٪اظمل٪رقار٪اپںیئ۔‬‫وگاوہں ٪رپ ٪اِس ٪زمدی ٪ااستحب ٪اک ٪افدئہ ٪ہی ٪ےہ ٪ہک ٪اِس ٪ےک ٪ایخؽ ٪یس، ٪وتعق ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪ کیٹ ٪ کیٹ ٪وگایہ٪‬‫دیںگی۔ ٪ورہن ٪اُںیھن ٪ڈر ٪وہ ٪اگ ٪ہک ٪اُوھنں ٪ےن ٪ارگ ٪یسک ٪دبونعاین ٪اک٪اراکتب ٪ایک ٪وت ٪اُؿ ٪یک ٪رںمسق ٪دورسوں ٪یک ٪ومسقں ٪ےس٪‬ ‫ابلط٪رقار٪اپںیئ٪یگ٪اور٪اوٰیل٪اباہشلدت٪وہےن٪ےک٪ابووجد٪اُؿ٪یک٪وگایہ٪رد٪وہ٪اج ےئ٪یگ۔‬ ‫٥۔‬‫رہ٪املسمؿ٪یک٪دوتل٪اُس٪ےک٪رمےن٪ےک٪دعبدرج٪ذلی٪رطےقی٪ےس٪اُس٪ےک٪واروثں٪ںیم٪الزًام٪ہمسقت٪رک٪دینی‬ ‫اچےیہ:‬‫رمےن٪واآ ٪ےک٪ذہم٪رقض٪وہوت٪بس٪ےس٪ےلہپ٪اُس٪ےک٪رتےک٪ںیم٪ےس٪وہ٪ادا٪ایک٪اج ےئ٪اگ۔٪رھپ٪وکیئ٪وتیص٪‬ ‫ارگ٪اُس٪ےن٪یک٪وہ٪وت٪وہ٪وپری٪یک٪اج ےئ٪یگ۔٪اِس٪ےک٪دعب٪وراتث٪ہمسقت٪وہ٪یگ۔‬‫وارث ٪ےک ٪قح ٪ںیم ٪وتیص ٪ںیہن ٪وہ ٪یتکس، ٪اال ٪ہی ٪ہک ٪اُس ٪ےک ٪احالت ٪ای ٪ ُاس ٪یک ٪وکیئ ٪دختم ٪ای ٪رضورت ٪یسک٪‬ ‫ّ‬ ‫اخص٪وصرت٪احؽ٪ںیم٪اِس٪اک٪اقتاض٪رکی۔‬
  • ‫‪107 | P a g e‬‬‫وادلنی ٪اور ٪قوبی ای ٪وشرہ ٪اک ٪ہصح ٪دےنی ٪ےک ٪دعب ٪رتےک ٪یک ٪وارث ٪نتم ٪یک ٪اوالد ٪ےہ۔ ٪رمےن ٪واآ ٪ےن ٪وکیئ٪‬‫ڑلاک٪ہن٪اوچڑا٪وہ٪اور٪اُس٪یک٪اوالدںیم٪دو٪ایدو٪ےس٪زادئ٪ڑلایکں٪یہ٪وہں٪وت٪اُںیھن٪ےچب٪وہ ےئ٪رتےک٪اک٪دو٪اہتیئ٪دای٪اج ےئ٪اگ۔٪‬‫٪‬‫اکی٪یہ٪ڑلیک٪وہ٪وت٪وہ٪ ُاس٪ےک٪فصن٪یک٪قح٪دار٪وہ٪یگ۔٪نتم٪یک٪اوالد٪ںیم٪رصػ٪ڑلےک٪یہ٪وہں٪وت٪ہی٪اسرا٪امؽ٪اُؿ٪ںیم‬‫ہمسقت٪رک٪دای٪اج ےئ٪اگ۔٪اوالدںیم ٪ڑلےک٪ڑلایکں،٪دوونں٪وہں٪وت ٪اکی٪ڑلےک٪اک٪ہصح٪دو٪ڑلویکں ٪ےک٪ربارب٪وہ٪اگ٪اور ٪اِس٪‬ ‫وصرت٪ںیم٪یھب٪اسرا٪امؽ٪اُیھن٪ںیم٪ہمسقت٪ایک٪اج ےئ٪اگ۔‬‫اوالد ٪یک ٪ریغ ٪وموجدیگ ٪ںیم ٪نتم ٪ےک ٪اھبیئ ٪نہب ٪اوالد ٪ےک ٪ونمئ ٪اقمؾ ٪ںیہ۔ ٪وادلنی ٪اور ٪قوبی ای ٪وشرہ ٪وموجد٪‬‫وہں٪وت٪اُؿ٪اک٪ہصح٪دےنی٪ےک٪دعب٪نتم٪ےک٪وارث٪یہی٪وہں٪یگ۔٪ذوکرواانث٪ےک٪ےیل٪اُؿ٪ےک٪ےصح٪اور٪اُؿ٪ںیم٪ہمسقت٪‬ ‫وراتث٪اک٪رطہقی٪ویہ٪ےہ٪وج٪اوالد٪ےک٪ےیل٪اورپ٪ایبؿ٪وہا٪ےہ۔‬‫نتم٪ےک٪اوالد٪وہ٪ای٪اوالد٪ہن٪وہ٪اور٪اھبیئ٪نہب٪وہں٪وت٪وادلنی٪ںیم٪ےس٪رہ٪اکی٪وک٪رتےک٪اک٪اٹھچ٪ہصح٪دای٪اج ےئ٪‬‫اگ۔ ٪اھبیئ ٪نہب ٪یھب ٪ہن٪وہں٪اور ٪اہنت٪وادلنی ٪یہ ٪نتم ٪ےک٪وارث ٪وہں ٪وت ٪رتےک ٪اک٪اکی ٪اہتیئ ٪امں ٪اور ٪دو ٪اہتیئ ٪ابپ ٪اک٪قح٪‬ ‫ےہ۔‬‫رمےن٪واال٪رمد٪وہ٪اور٪اُس٪یک٪اوالد٪وہ٪وت٪اُس٪یک٪قوبی٪وک٪رتےک٪اک٪آوھٹاں٪ہصح٪ےلم٪اگ۔٪ ُاس٪ےک٪اوالد٪ہن٪وہ٪وت٪وہ٪‬‫اکی٪وچاھتیئ٪رتےک٪یک٪قح٪دار٪وہ٪یگ۔٪نتم٪وعرت٪وہ٪اور٪اُس٪یک٪اوالد٪ہن٪وہ٪وت٪فصن٪رتہک٪اُس٪ےک٪وشرہ٪اک٪ےہ،٪اور٪ارگ٪‬ ‫اُس٪ےک٪اوالد٪وہ٪وت٪وشرہ٪وکوچاھتیئ٪رتہک٪ےلم٪اگ۔‬‫اِؿ ٪واروثں ٪یک ٪دعؾ ٪وموجدیگ ٪ںیم ٪رمےن٪واال٪ارگ ٪اچےہ ٪وت ٪یسک ٪وک ٪رتےک ٪اک ٪وارث ٪انب ٪اتکس ٪ےہ۔ ٪سج ٪صخش ٪وک٪‬‫وارث ٪انبای ٪ایگ ٪وہ، ٪وہ ٪ارگ ٪رہتش ٪دار ٪وہ ٪اور ٪اُس ٪اک ٪اکی ٪اھبیئ ای ٪نہب ٪وہ ٪وت٪اٹھچ ٪ہصح٪اور ٪اکی ٪ےس ٪زایدہ ٪اھبیئ ٪نہب ٪وہں ٪وت٪‬ ‫اکی٪اہتیئ٪اُںیھن٪دےنی٪ےکدعب٪ابىق ٥/٦ای٪دو٪اہتیئ٪اُےس٪ےلم٪اگ۔‬ ‫٪‬‫ہی٪ہمسقت٪سج٪اینبد٪رپ٪ونمئ٪ےہ،٪وہ٪رقاتب٪انہعف٪ےہ٪اور٪وصحں ٪ںیم٪رفؼ٪یک٪وہج٪یھب ٪اُؿ٪ےک٪اپےن٪واولں٪یک٪‬‫رطػ ٪ےس ٪رمےن ٪واآ ٪ےک ٪ےیل ٪اُؿ ٪یک ٪تعفنم ٪اک ٪مک ٪ای ٪زایدہ ٪وہان ٪یہ ےہ۔ ٪ڑلویکں ٪یک ٪تعفنم ٪وچہکن ٪اشدی ٪ےک ٪دعب٪‬‫اُؿ ٪ےک ٪وشرہ ٪یک ٪رطػ ٪لقتنم ٪وہ ٪اجیت ےہ۔ ٪اِیس ٪رطح ٪قوبی ٪وشرہ ٪وک ٪رافتق ٪ایہم ٪رکیت ےہ، ٪نکیل ٪وشرہ ٪رافتق ٪ےک٪‬‫اسھت٪اُس٪ےک٪انؿ٪و٪ہقفن٪یک٪ذہم٪داری٪یھب٪ااھٹات٪ےہ۔٪اِس٪ےیل٪ڑلوکں٪اک٪ہصح٪ڑلویکں٪ےس٪اور٪وشرہ٪اک٪ہصح٪قوبی٪ےس٪‬ ‫دوانگ٪راھک٪ایگ ےہ۔‬
  • ‫‪108 | P a g e‬‬ ‫7‬ ‫ك ىونک دعوت‬‫دنی٪اک٪اکی٪امہ٪اطمہبل٪ہی٪ےہ٪ہک٪وج٪ولگ٪اِس٪داین٪ںیم٪قح٪وک٪اایتخر٪رکںی،٪وہ٪اُےس٪اایتخر٪رک٪ےنیل٪ےک٪دعب٪دورسوں٪وک٪‬‫یھب٪ربارب٪اُس٪یک٪نیقلت٪و٪تحیصن٪رکہ ٪رںیہ۔٪دنی٪اک٪یہی٪اطمہبل٪ےہ٪سج٪ےک٪ےیل٪ابومعلؾ٪دوعت٪و٪غیلبت٪یک٪احالطح٪‬‫اامعتسؽ ٪یک ٪اجیت ےہ۔ ٪اِس ٪اک ٪وج ٪ونونؿ ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ایبؿ ٪وہا ٪ےہ، ٪اُس ٪ںیم ٪دوعت ٪یک ٪ذہم ٪داری ٪الہ ٪اامیؿ ٪یک ٪فلتخم٪‬‫عوتحں ٪ےک ٪احلظ ٪ےس ٪ابلکل ٪اگل ٪اگل ٪وصروتں ٪ںیم ٪اُؿ ٪رپ ٪اعدئ ٪یک ٪یئگ ےہ۔ ٪اِےس ٪مہ ٪درج ٪ذلی ٪ونعاانت ٪ےک ٪تحت٪‬ ‫ایبؿ٪رک٪ےتکس٪ںیہ:‬‫اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪وج٪ربمغیپ٪یھب٪داین٪ںیم٪آ ےئ٪ںیہ،٪دوعت٪ایل٪اہلل٪اور٪اورار٪و٪اشبرت٪ےک٪ےیل٪آ ےئ٪ںیہ۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪ویبنں٪‬‫اک٪اورار٪و٪اشبرت٪وت٪یسک٪واضتح٪اک٪اقتاض٪ںیہن٪رکات،٪نکیل٪ویبنں٪ںیم٪ےس٪اہلل٪اعتٰیل٪ںیھنج٪راستل٪ےک٪بصنم٪رپ٪افزئ٪‬‫رکات ٪ےہ، ٪اُؿ ٪ےک ٪ابرے ٪ںیم ٪اہتبل،٪رقآؿ ٪ےن ٪اتبای ٪ےہ ٪ہک ٪وہ ٪اِس ٪اورار ٪وک ٪اینپ ٪وقومں ٪رپ ٪اہشدت ٪ےک ٪اقمؾ ٪کت ٪اچنہپ٪‬‫دےنی٪ےک٪ےیل٪امومر٪یھت۔٪رقآؿ٪یک٪احالطح٪ںیم٪اِس٪ےک٪ینعم ہی٪ںیہ٪ہک٪قح٪ولوگں٪رپ٪اِس٪رطح٪واحض٪رک٪دای٪اج ےئ٪‬‫ہک ٪اِس ٪ےک ٪دعب ٪یسک ٪صخش ٪ےک ٪ےیل ٪اُس ٪ےس ٪ارحناػ ٪یک ٪اجنگشی ٪ہن ٪وہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وصرت ٪ہی ٪وہیت ٪ےہ ٪ہک ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪اِؿ٪‬‫روسولں٪وک٪اینپ٪دونیتن٪ےک٪وہظر٪ےک٪ےیل٪بختنم٪رفامہ ٪اور٪رھپ٪ایقتم٪ےس٪ےلہپ٪اکی٪ایقتم٪رغصی٪اُؿ٪ےک٪ذرےعی٪‬ ‫ٰ‬‫ےس٪اِیس٪داین٪ںیم٪رباپ٪رک٪دےتی٪ںیہ۔٪اُںیھن٪اتب٪دای٪اجات٪ےہ٪ہک٪وہ٪دخا٪ےک٪اسھت٪اےنپ٪اثیمؼ٪رپ٪ونمئ٪رںیہ٪ےگ٪وت٪اِس٪یک٪زجا٪‬‫اور ٪اِس ٪ےس ٪ارحناػ ٪رکںی ٪ےگ ٪وت ٪اِس ٪یک ٪زسا ٪اُںیھن ٪داین ٪یہ ٪ںیم ٪لم ٪اج ےئ ٪یگ۔ ٪اِس ٪اک ٪ہجیتن ہی ٪اتلکن ٪ےہ ٪ہک ٪اُؿ ٪اک ٪ووجد٪‬‫ولوگں ٪ےک ٪ےیل ا٪ کی ٪آتی ٪ایہٰل ٪نب ٪اجات ٪ےہ٪اور٪وہ٪دخا ٪وک ٪وگای ٪ ُاؿ ٪ےک ٪اسھت ٪زنیم ٪رپ ٪ےتلچ ٪رھپہ ٪اور ٪دعاتل ٪رکہ ٪‬‫وہ ےئ٪دےتھکی٪ںیہ۔٪اِس٪ےک٪اسھت٪اُںیھن٪مکح٪دای٪اجات٪ےہ٪ہک٪سج٪قح٪وک٪وہ٪مشچب٪رس٪دھکی٪ےکچ٪ںیہ،٪اُس٪یک٪غیلبت٪رکںی٪اور٪‬‫اہلل٪اعتٰیل٪یک٪دہاتی٪ےب٪مک٪و٪اکتس٪اور٪وپری٪تیعطق٪ےک٪اسھت٪ولوگں٪کت٪اچنہپ٪دںی۔٪یہی٪اہشدت٪ےہ۔٪روسولں٪یک٪‬‫دوعت٪ںیم ٪اورار، ٪اورار٪اعؾ،٪اامتؾ ٪تجح٪اور٪رجہت٪و ٪رباء ٪ت ٪ےک ٪رمالح ٪ےس ٪زگر ٪رک ٪ہی ٪اہشدت ٪بج ٪ونمئ ٪وہ ٪اجیت٪‬
  • ‫‪109 | P a g e‬‬‫ےہ٪وت٪داین٪اور٪آرخت،٪دوونں٪ںیم٪ہلصیفب٪ایہٰل٪یک٪اینبد٪نب٪اجیت ےہ۔٪انچہچن٪اہلل٪اعتٰیل٪اِؿ٪روسولں٪وک٪ہبلغ٪اطع٪رفامہ ٪اور٪‬ ‫اِؿ٪یک٪دوعت٪ےک٪رکنمنی٪رپ٪اِیس٪داین٪ںیم٪اانپ٪ذعاب٪انزؽ٪رک٪دےتی٪ںیہ۔‬‫ہی ٪دوعت ٪ویہ ٪اہشدت ٪ےہ ٪سج ٪اک ٪ذرک ٪اورپ ٪وہا ٪ےہ۔ ٪رقآؿ ٪ےن ٪اتبای ٪ےہ ٪ہک ٪ذرتی ٪اربامیہ ٪وک ٪یھب ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪اِس٪‬‫اہشدت٪ےک٪ےیل٪اُیس٪رطح٪بختنم٪ایکاور٪اِس٪ےک٪اقتوضں٪وک٪وپرا٪رکےن٪ےک٪ےیل٪دجودہج٪اک٪مکح٪دای ےہ،٪سج٪رطح٪وہ٪‬ ‫ینب٪آدؾ٪ںیم٪ےس٪ضعب٪حللج٪ادقلر٪ویتسہں٪وک٪وبنت٪و٪راستل٪ےک٪ےیل٪بختنم٪رکات٪ےہ۔‬‫ذرتی ٪اربامیہ ٪اک ٪یہی ٪بصنم ٪ےہ ٪سج ٪ےک ٪تحت ٪ہی ٪ارگ ٪قح ٪رپ ٪ونمئ ٪وہ ٪اور ٪اُےس ٪ےب ٪مک ٪و ٪اکتس ٪اوروپری ٪تیعطق ٪ےک٪‬‫اسھت ٪داین ٪یک ٪بس ٪وقومں ٪کت ٪اچنہپیت ٪رےہ ٪وت ٪اُؿ ٪ےک ٪ہن ٪امےنن ٪یک ٪وصرت ٪ںیم ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪اِؿ ٪وقومں ٪رپ ٪اِےس ٪ہبلغ ٪اطع٪‬ ‫رفامہ ٪اور٪اِس٪ےس٪ارحناػ٪رکے٪وت٪اِیھن٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪ذتل٪اور٪وکحمیم٪ےک٪ذعاب٪ںیم٪التبم٪رک٪دےتی٪ںیہ۔‬‫یبن ٪یلص ٪اہلل ٪ہیلع ٪وملس ٪ےک ٪دعب ٪اورار ٪یک ٪ذہم ٪داری ٪اِس ٪اتم ٪ےک ٪املع ٪وک ٪لقتنم ٪وہیئ ےہ۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک٪‬‫املسمونں ٪یک ٪رہ ٪امجتع ٪ںیم ٪ےس ٪ھچک ٪ولگ ٪لکن ٪رک ٪آںیئ، ٪دنی ٪اک ٪ملع ٪احلص ٪رکںی ٪اور ٪اینپ ٪وقؾ ٪ےک ٪ےیل ٪ورری ٪نب ٪رک٪‬ ‫ُاےس٪آرخت٪ےک٪ذعاب٪ےس٪اچبےن٪یک٪وکشش٪رکںی۔‬ ‫رقآؿ٪ےس٪ولعمؾ٪وہات٪ےہ٪ہک٪دوعت٪یک٪اِس٪وصرت٪ںیم ہی٪دنچ٪ابںیت٪الزًام٪وحلمظ٪رینہ اچہ:‬‫اوؽ ٪ہی ٪ہک ٪اِس ٪ےک ٪ےیل ا٪ ےنھٹ ٪واآ ٪سج ٪قح ٪وک ٪آ ٪رک ٪اںیھٹ، ٪اُس ٪رپ ٪اُؿ ٪اک ٪اانپ ٪اامیؿ ٪ابلکل ٪راخس ٪وہان ٪اچےیہ۔وہ ٪وج٪‬‫ابت ٪یھب ٪ولوگں ٪ےک ٪اسےنم ٪شیپ ٪رکںی، ٪اُس ٪رپ ٪ ُاؿ ٪ےک ٪دؽ ٪و ٪دامغ ٪وک ٪اِس ٪رطح ٪نئمطم ٪وہان ٪اچےیہ ٪ہک ٪وہ ٪وخد ٪یھب‬‫٪‬‫ سوسس ٪رکںی ٪ہک ٪ہی ٪اُؿ ٪ےک ٪دؽ ٪یک ٪آواز ٪اور ٪روح ٪یک ٪دصا ٪ےہ ٪وج ٪اُؿ ٪یک ٪زابؿ ٪رپ ٪آیئ ےہ۔ ٪وہ ٪اینپ ٪اسری ٪تیصخش ٪وک٪‬‫اےنپ٪رب٪ےک٪وحاآ ٪رکےک٪اِس٪دیماؿ٪ںیم٪ارتںی٪اور٪سج٪زیچ٪یک٪رطػ٪ولوگں٪وک٪البںیئ،٪اُس٪ےک٪ابرے٪ںیم٪بس٪‬ ‫ےس٪ےلہپ٪وخد٪ہی٪االعؿ٪رکںی٪ہک٪وہ٪وپرے٪دؽ٪اور٪وپری٪اجؿ٪ےس٪ ُاس٪رپ٪اامیؿ٪ال ےئ٪ںیہ۔‬‫دوؾ٪ہی٪ہک٪اُؿ٪ےک٪وقؽ٪و٪لمع٪ںیم٪یسک٪ولہپ٪ےس٪وکیئ٪اضتد٪ہن٪وہ۔٪وہ٪سج٪زیچ٪ےک٪ملع٪ربدار٪نب٪رک٪اںیھٹ٪،٪بس٪ےس٪ےلہپ٪‬ ‫وخد٪اُےس٪اانپںیئ٪اور٪سج٪قح٪یک٪ولوگں٪وک٪دوعت٪دںی،٪اُؿ٪اک٪لمع٪یھب٪اُیس٪یک٪اہشدت٪دی۔‬
  • ‫‪110 | P a g e‬‬‫وسؾ٪ہی٪ہک٪وہ٪قح٪ےک٪اعمےلم٪ںیم٪یسک٪دماتنہ٪ےس٪اکؾ٪ہن٪ںیل٪۔٪دنی٪یک٪اوچىٹ٪یس٪اوچىٹ٪تقیقح٪یھب٪وج٪ ُاؿ٪رپ٪واحض٪وہ٪‬‫٪‬‫اج ےئ ٪، ٪اُےس ٪دؽ ٪ےس ٪وبقؽ ٪رکںی ٪، ٪زابؿ ٪ےس ٪اُس ٪یک ٪وگایہ ٪دںی ٪اور ٪المتم ٪رکےن ٪واولں ٪یک٪المتم ٪یک ٪رپوا ٪ےیک ٪ریغب‬ ‫اُےس٪ےب٪مک٪و٪اکتس٪داین٪ےک٪اسےنم٪شیپ٪رکدںی٪۔‬‫اہچرؾ٪ہی٪ہک٪اےنپ٪اورار٪اک٪ذرہعی٪وہ٪رقآؿ٪دیجم٪وک٪انبںیئ۔٪روسؽ٪اہلل٪یلص٪اہلل٪ہیلع٪وملس٪وک٪رقآؿ٪ےن٪اِیس٪اک٪مکح٪دای٪ےہ٪‬ ‫اور٪آپ٪اِیس٪انب٪رپ٪وپری٪داین٪ےک٪ےیل٪ورریںیہ۔٪املع٪درتقیقح٪آپ٪یہ٪ےک٪اِس٪اورار٪وک٪ولوگں٪کت٪اچنہپہ ٪ںیہ۔‬‫املسمونں ٪وک ٪ارگ ٪یسک ٪ہطخب ٪ارض ٪ںیم ٪ایسیس ٪وخداتخمری ٪احلص ٪وہ ٪اج ےئ ٪وت ٪اُؿ ٪یک ٪ذہم ٪داری ٪ےہ ٪ہک ٪اےنپ ٪ادنر ٪ےس ٪ھچک٪‬‫ولوگں ٪وک ٪اِس ٪اکؾ ٪رپ ٪رقمر ٪رک ٪ںی ٪ہک٪وہ ٪ولوگں ٪وک ٪ریخ ٪یک ٪رطػ ٪البںیئ، ٪ربایئ ٪ےس ٪رو ںک ٪اور ٪الھبیئ ٪یک ٪نیقلت ٪رکںی۔٪‬‫ایقؾ٪وکحتم٪ےک٪دعب٪ہی٪رفض٪املسمونں٪ےک٪ارابب٪لح٪و٪دقع٪رپ٪اعدئ٪وہات٪ےہ۔٪اُؿ٪رپ٪الزؾ٪ےہ٪ہک٪مظن٪رایتس٪ےس٪‬ ‫قلعتم٪دورسی٪امتؾ٪رطفی٪ذہم٪دارویں٪وک٪ادا٪رکےن٪ےک٪اسھت٪وہ٪اینپ ہی٪ذہم٪داری٪یھب٪الزًام٪وپری٪رکںی۔‬‫رفد ٪یک ٪دوعت ٪اےنپ ٪اموحؽ ٪اور ٪اےنپ ٪دارئہ ٪لمع ٪ںیم ا٪ کی ٪دورسے ٪وک ٪الھبیئ ٪یک ٪تحیصن ٪رکاناور ٪ربایئ ٪ےس ٪روانک ٪ےہ۔٪‬ ‫ب‬‫دوعت٪یک٪اِس٪وصرت٪ںیم٪داىع٪اور٪دموع٪اگل٪اگل٪ںیہن٪ںیہ،٪ہکلب٪رہ٪صخش٪سج٪رطح٪رہ٪وتق٪داىع ےہ،٪اِیس٪رطح٪‬‫دموع٪یھب ےہ۔ ہی٪رفض٪ابپ٪وک٪ےٹیب٪ےک٪ےیل٪اور٪ےٹیب٪وک٪ابپ٪ےک٪ل،٪قوبی٪وک٪وشرہ٪ےک٪ےیل٪اور٪وشرہ٪وک٪قوبی٪ےک٪ل،٪‬‫اھبیئ٪وک٪نہب٪ےک٪ےیل٪اور٪نہب٪وک٪اھبیئ٪ےک٪ل،٪دوتس٪وک٪دوتس٪ےک٪ےیل٪اور٪زپویس٪وک٪زپویس٪ےک٪ل،٪رغض٪ہی٪ہک٪رہ٪‬‫صخش٪وک٪اےنپ٪اسھت٪قلعتم٪رہ ٪صخش٪ےک٪ےیل٪ادا٪رکان٪اچےیہ۔٪وہ٪اہجں٪ہی٪دےھکی٪ہک٪ ُاس٪ےک ٪جنقلعتم٪ںیم٪ےس٪یسک٪ےن٪‬‫وکیئ٪الخػ٪قح٪رطہقی٪اایتخر٪ایک ےہ،٪اُےس٪اچےیہ٪ہک٪اےنپ٪ملع٪اور٪اینپ٪ادعتساد٪و٪الصتیح٪ےک٪اطم ق٪اُےس٪رایتس٪یک٪‬‫روش ٪اانپےن ٪یک ٪تحیصن ٪رکی۔ ٪ہی ٪وہ ٪اتکس ٪ےہ ٪ہک ٪حبص ٪مہ ٪یسک ٪صخش ٪وک ٪الھبیئ ٪یک ٪رتبیغ ٪دںی ٪اور ٪اشؾ ٪ےک ٪وتق ٪وہ٪‬‫امہرے٪ےیل ہی٪دختم٪ااجنؾ٪دی۔٪آج٪مہ٪یسک٪وک٪وکیئ٪قح٪اچنہپںیئ٪اور٪لک٪وہ٪ںیمہ٪اِس٪یک٪نیقلت٪رکی۔٪رغض٪ہی٪ہک٪‬ ‫بج٪ومعق٪ےرسم٪آیئ،٪رہ٪املسمؿ٪وک٪اےنپ٪دارئہ٪لمع٪ںیم ہی٪اکؾ٪الزًام٪ااجنؾ٪دےتی٪رانہ٪اچےیہ۔‬ ‫ب‬
  • ‫‪111 | P a g e‬‬‫دوعت٪یک ہی٪تمکح٪یلمع٪اِس٪یک٪رہ٪وصرت٪ےس٪قلعتم٪ےہ٪۔٪رقآؿ٪ےن٪اِےس٪اکی٪الص٪اوصؽ٪یک٪تیثیح٪ےس٪ایبؿ٪‬ ‫ایک٪ےہ٪اور٪ہی٪درج٪ذلی٪نیت٪اکنت٪رپ٪ینبم ےہ:‬‫اوؽ ٪ہی ٪ہک ٪دوعت ٪ہشیمہ ٪تمکح ٪و ٪ومتظع ٪اور ٪اجمدہل ٪انسح ٪ےک ٪اولسب ٪ںیم ٪شیپ ٪رکین اچےیہ۔ ٪تمکح ٪ےس ٪رماد٪‬ ‫ب‬‫داللئ٪و٪رباانہ٪ںیہ٪اور٪ومتظع٪ہنسح٪ےس٪درددنماہن٪ذتیرک٪و٪تحیصن۔٪دماع٪ہی٪ےہ٪ہک٪داىع٪وج٪ابت٪یھب٪ےہک،٪وہ٪دلیل٪‬‫و ٪رباہؿ٪اور ٪ملع٪و ٪لقع ٪یک ٪روىنش ٪ںیم ٪ےہک ٪اور ٪اُس ٪اک ٪ادناز ٪ڑچھ ٪دوڑےن٪اور ٪دوھسن ٪امجےن٪اک ٪ںیہن، ٪ہکلب ٪ریخوخایہ ٪اور٪‬‫تقفش٪و٪تبحم٪ےک٪اسھت٪وتہج٪دالےن٪اک٪وہان٪اچےیہ۔٪اہیں٪کت٪ہک٪ثحب٪و٪ابمہثح٪یک ٪ونتب٪یھب٪ارگ٪آاج ےئ٪وت ٪اُس٪ےک٪‬‫ےیل ٪دنسپدیہ ٪رطےقی ٪اایتخر ٪ےیک ٪اجںیئ ٪اور ٪اِس ٪ےک ٪وجاب ٪ںیم ٪رحفی ٪ااعتشؽ ٪ازیگنی ٪رپ ٪ارت ٪آ ےئ ٪وت ٪اُس ٪یک ا٪ ٹنی ٪اک٪‬ ‫وجاب٪رھتپ٪ےس٪دےنی٪ےک٪اجبے٪داىع٪قح٪ہشیمہ٪ذہمب٪اور٪اشیسیہ٪یہ٪رےہ۔‬‫دوؾ ٪ہی ٪ہک ٪داىع ٪یک ٪ذہم ٪داری ٪رصػ ٪دوعت ٪کت ٪دحمود ٪ےہ، ینعی ٪ابت ٪اچنہپ ٪دی ٪اجیئ، ٪قح ٪وک ٪رہ ٪ولہپ ٪ےس ٪واحض ٪رک ٪دای٪‬‫اج ےئ٪اور٪رتبیغ٪و٪نیقلت٪ںیم٪اینپ٪رطػ٪ےس٪وکیئ٪رسک٪ہن٪ااھٹ٪ریھک٪اج ےئ۔٪ ُاس٪ےن٪ارگ٪اانپ٪ہی٪رفض٪حیحص٪رطےقی٪ےس٪‬‫ادا٪رک٪دای٪وت٪وہ٪اینپ ٪ذہم٪داری ٪ےس٪کبس٪دوش٪وہا۔٪ولوگں ٪یک ٪دہاتی٪اور ٪رمگایہ٪اک٪اعمہلم ٪اہلل ٪اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪اہھت٪ںیم٪‬‫آ ٪راھک٪ےہ۔٪وہ٪اُؿ٪وک٪یھب٪اجاتن٪ےہ٪وج٪اُس٪یک٪راہ٪ےس٪ےکٹھب٪وہ ےئ٪ںیہ٪اور٪اُؿ٪وک٪یھب٪وج٪دہاتی٪اپےن٪واآ ٪ںیہ۔٪ذٰہلا٪‬‫٪‬‫رہ٪اکی٪ےک٪اسھت٪ویہ٪اعمہلم٪رکے٪اگ٪سج٪اک٪وہ٪قحتسم٪وہ٪اگ۔٪داىع٪وک٪ہن٪داروہغ٪اننب٪اچےیہ،٪ہن٪اےنپ٪اخمنیبط٪ےک٪ےیل‬‫تنج ٪اور ٪منہج ٪ےک ٪ےلصیف ٪اصدر ٪رکےن ٪اچہ۔ ٪ہی ٪بس ٪اعمالمت ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےس ٪قلعتم ٪ںیہ۔داىع ٪قح ٪یک ٪ذہم ٪داری٪‬ ‫رصػ٪االبغ٪ےہ۔٪اُےس٪اچےیہ٪ہک٪اینپ٪اِس٪ذہم٪داری٪ےس٪رہزگ٪وکیئ٪اجتوز٪ہن٪رکی۔‬‫وسؾ٪ہی٪ہک٪دوعت٪ےک٪اخمنیبط٪ارگ٪ملظ٪و٪زایدیت٪اور٪اذیا٪راسین٪رپ٪ارت٪آںیئ٪وت٪داىع٪وک٪االخىق٪دحود٪ےک٪ادنر٪رےتہ٪وہ ےئ٪‬‫اانت٪دبہل٪ےنیل٪اک٪قح٪ےہ٪ینتج٪فیلکت٪اُےس٪اچنہپیئ٪یئگ ےہ،٪نکیل٪اہلل٪اعتٰیل٪وک٪دنسپ٪یہی٪ےہ٪ہک٪ربص٪ےس٪اکؾ٪ایل٪اج ےئ۔٪اِس٪‬‫ربص٪ےک ٪ینعم ہی ٪ںیہ ٪ہک ٪قح ٪ےک ٪داىع ٪رہ ٪اذتی ٪ربداتش ٪رک ٪ںیل، ٪نکیل ٪ہن ٪ااقتنؾ ٪ےک ٪ےیل ٪وکیئ ٪ادقاؾ ٪رکںی، ٪ہن٪‬‫ےوتبصمں ٪اور ٪اوفلکتں ٪ےس ٪ربھگا ٪رک ٪اےنپ ٪ومفق ٪ںیم ٪وکیئ ٪رتمیم ٪و ٪ریغت ٪رکےن ٪ےک ٪ےیل ٪ایتر ٪وہں۔ ٪اِس ٪ومعق ٪رپ ٪ربص٪‬‫رکےن٪واولں٪ےک٪ےیل٪ڑبی٪تمعن٪اک٪ودعہ٪ےہ۔٪اِس٪اک٪ہجیتن٪داین٪ںیم٪یھب٪اُؿ٪ےک٪ےیل٪رتہبنی٪وصرت٪ںیم٪اظرہ٪وہ٪اگ٪اور٪‬ ‫ایقتم٪ںیم٪یھب٪دخا٪ےن٪اچاہ٪وت٪وہ٪اِس٪ےک٪رتہبنی٪اتنجئ٪دمھںی٪یگ۔٪‬
  • ‫‪112 | P a g e‬‬ ‫8‬ ‫403‬ ‫ك ىونک جہ د‬‫٪‬‫انم٪اور٪آزادی٪ااسنین٪دمتؿ٪یک٪انزگری٪رضورت٪ےہ۔٪رفد٪یک٪رسیشک٪ےس٪اُس٪یک٪افحتظ٪ےک٪ےیل٪اتدبی٪اور٪زساںیئ‬‫٪‬‫ںیہ،نکیل٪ارگ٪وقںیم٪وشردیہ٪رس٪وہ٪اجںیئ٪وت٪رہ٪صخش٪اجاتن٪ےہ٪ہک٪اُؿ٪ےک٪الخػ٪ولتار٪ااھٹےن٪ےک٪وسا٪وکیئ٪اچرہ٪ںیہن‬‫وہات۔٪تحیصن٪اور٪نیقلت٪بج٪کت٪اکررگ٪وہ،٪ولتار٪ااھٹےن٪وک٪وکیئ٪صخش٪یھب٪اجزئ٪رقار٪ہن٪دے٪اگ،٪رگم٪بج٪یسک٪وقؾ٪یک٪‬‫رسیشک٪اور٪وشردیہ٪رسی٪اِس٪دح٪وک٪چنہپ٪اج ےئ٪ہک٪اُےس٪تحیصن٪اور٪نیقلت٪ےس٪حیحص٪راےتس٪رپ٪الان٪نکمم٪ہن٪رےہ٪وت٪ااسنؿ٪اک٪‬‫قح ٪ےہ ٪ہک ٪ ُاس ٪ےک ٪الخػ ٪ولتار ٪ااھٹ ےئ ٪اور ٪اُس ٪وتق ٪کت ٪ااھٹ ےئ ٪ریھک، ٪بج ٪کت ٪انم٪اور ٪آزادی ٪یک ٪اضف ٪داین ٪ںیم٪‬‫احبؽ٪ہن٪وہ٪اج ےئ۔٪رقآؿ٪اک٪اراشد٪ےہ٪ہک٪ولتار٪ااھٹےن٪یک ہی ٪ااجزت٪ارگ٪ہن٪دی٪اجیت٪وت٪وقومں٪یک٪رسیشک٪اِس٪ااہتن٪وک٪‬‫چنہپ٪اجیت٪ہک٪دمتؿ٪یک٪ربابدی٪اک٪وت٪ایک٪ذرک،٪دبعم٪کت٪وریاؿ٪رک٪دےی٪اجہ ٪اور٪اُؿ٪ںوہگں٪رپ٪اخک٪اڑیت،٪اہجں٪اب٪بش٪‬ ‫و٪روز٪اہلل٪رپورداگر٪اعمل٪اک٪انؾ٪ایل٪اجات٪اور٪ ُاس٪یک٪ابعدت٪یک٪اجیت ےہ۔‬‫االسیم٪رشتعی٪ںیم٪اہجد٪اِیس٪تحلصم٪ےس٪ایک٪اجات٪ےہ۔ ہی٪ہن٪وخاشہ٪سفن٪ےک٪ےیل ےہ،٪ہن٪امؽ٪و٪دوتل٪ےک٪ل،٪ہن٪‬‫کلم٪یک٪عرخست٪اور٪زنیم٪یک٪وکحتم٪ےک٪ل،٪ہن٪رہشت٪و٪انومری٪ےک٪ےیل٪اور٪ہن٪ تمح٪و٪امحتی٪اور٪یتبصع ای٪دعاوت٪‬‫ےک ٪یسک ٪ذجےب ٪یک ٪گنکست ٪ےک ٪ل۔ ٪ااسنؿ ٪یک ٪وخد ٪رغیض ٪اور ٪اسفنتین ٪اک ٪اِس ٪اہجد ٪و ٪اتقؽ ٪ےک ٪اسھت ٪وکیئ ٪قلعت ٪ںیہن‬ ‫ےہ۔ ہی٪اہلل٪یک٪گنج٪ےہ٪وج٪اُس٪ےک٪دنبی،٪اُس٪ےک٪مکح٪رپ٪اور٪ ُاس٪یک٪دہاتی٪ےک٪اطم ق٪اُس٪یک٪راہ٪ںیم٪ڑلہ ٪ںیہ۔٪‬ ‫ت‬‫اُؿ٪یک٪تیثیح٪اِس٪گنج٪ںیم٪ضحم٪آالت٪و٪وجارح٪یک ےہ۔٪اِس٪ںیم٪اُ ھیںاانپ٪وکیئ٪دصقم٪ںیہن،٪ہکلب٪دخا٪ےک٪اقمدص٪‬ ‫وپرے٪رکان٪وہہ ٪ںیہ۔٪ذٰہلا٪وہ٪اینپ٪اِس٪تیثیح٪ےس٪رسوم٪وکیئ٪ارحناػ٪ںیہن٪رک٪یتکس۔‬ ‫اِس٪اک٪ونونؿ٪ہی٪ےہ:‬‫403 ٪اہجد ٪ےک ٪ینعم ٪یسک ٪دجودہج ٪ںیم ٪وپری ٪وقت ٪رصػ ٪رک ٪دےنی ٪ےک ٪ںیہ۔ ٪رقآؿ ٪ںیم ہی ٪ریبعت ٪سج ٪رطح ٪اہلل ٪یک ٪راہ ٪ںیم ٪اعؾ ٪دجودہج ٪ےک ٪ےیل ٪اامعتسؽ٪‬ ‫وہیئ٪یہ،٪اِیس٪رطح٪اتقؽ٪یف٪ لبس٪اہلل٪ےک٪ےیل٪یھب٪آیئ٪یہ۔٪اہیں٪اِس٪اک٪یہی٪دورسا٪وہفمؾ٪شیپ٪رظن٪ےہ‬
  • ‫‪113 | P a g e‬‬ ‫١‬‫اہجد ٪و ٪اتقؽ ٪اک ٪مکح ٪املسمونں ٪وک ٪تیثیحب ٪امجتع ٪دای ٪ایگ ےہ۔ ٪اِس ٪یک ٪وج ٪آق ںی ٪یھب ٪رقآؿ ٪ںیم ٪آیئ ٪ںیہ ٪، ٪املسمؿ ٪اینپ٪‬‫ارفنادی ٪تیثیح ٪ںیم ٪اُؿ ٪ےک ٪اخمبط ٪یہ ٪ںیہن ٪ںیہ۔ ٪دحودوزعتریات ٪یک ٪رطح ٪اِؿ ٪آایت ٪ےک ٪اخمبط ٪وہ ٪تیثیحب٪‬‫امجتع٪ںیہ۔٪ذٰہلا٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪یسک٪ادقاؾ٪اک٪قح٪یھب٪اُؿ٪ےک٪مظن٪اامتجىع٪وک٪احلص٪ےہ۔٪اُؿ٪ےک٪ادنر٪اک٪وکیئ٪رفد٪ای‬‫٪‬ ‫رگوہ٪رہزگ٪ہی٪قح٪ںیہن٪راتھک٪ہک٪ ُاؿ٪یک٪رطػ٪ےس٪اِس٪رطح٪ےک٪یسک٪ادقاؾ٪اک٪ہلصیف٪رکی۔‬ ‫٢‬‫رقآؿ٪ںیم٪اِس٪اک٪مکح٪اًالص٪ہنتف٪ےک٪اکاصتسؽ٪ےک٪ےیل٪آای ےہ۔٪اِس٪ےک٪ینعم٪یسک٪صخش٪وک٪ملظ٪و٪ربج٪ےک٪اسھت٪اُس٪ےک٪‬‫ذمبہ٪ےس٪ربہتشگ٪رکےن٪یک٪وکشش٪ےک٪ںیہ۔٪یہی٪زیچ٪ےہ٪ےسج٪اارگزیی٪زابؿ٪ںیم ’‪‘persecution‬ےک٪ظفل٪ےس٪‬‫ریبعت٪ایک٪اجات٪ےہ۔٪اجؿ٪و٪امؽ٪اور٪لقع٪و٪راے٪ےک٪الخػ٪زایدیت٪یک٪دورسی٪امتؾ٪وصرںیت٪اِیس٪ےک٪تحت٪ںیہ۔٪انچہچن٪‬ ‫ملظ٪و٪دعواؿ٪سج٪وصرت٪ںیم٪یھب٪وہ،٪ہی٪اُس٪ےک٪الخػ٪ایک٪اج٪اتکس٪ےہ۔‬ ‫٣‬‫اہجد٪املسمونں٪رپ ٪اُس ٪وتق٪کت ٪رفض٪ںیہن٪وہات،٪بج٪کت٪دنمش٪ےک٪اقمےلب٪ںیم٪اُؿ٪یک٪رحیب٪وقت٪اکی٪اخص٪دح٪‬‫کت ٪ہن ٪چنہپ ٪اجیئ، ٪ذٰہلا ٪رضوری ٪ےہ ٪ہک ٪اہجد ٪و ٪اتقؽ ٪یک ٪اِس ٪ذہم ٪داری ٪وک ٪وپرا ٪رکےن ٪ےک ٪ےیل ٪وہ ٪ہن ٪رصػ ٪ہی ٪ہک ٪اےنپ٪‬‫االخىق٪ووجد٪وک٪مکحم٪رےنھک٪یک٪وکشش٪رکںی،٪ہکلب٪اینپ٪رحیب٪وقت٪یھب٪اُس٪درےج٪کت٪الزًام٪ڑباھںیئ٪سج٪اک٪مکح٪رقآؿ٪‬‫ےن٪زامہنب٪راستل٪ےک٪املسمونں٪وک٪اُس٪وتق٪یک٪وصرت٪احؽ٪ےک٪احلظ٪ےس٪دای٪اھت٪اور٪اُؿ٪ےک٪اور٪ ُاؿ٪ےک٪دونمشں٪ےک٪‬ ‫درایمؿ٪اِس٪ےک٪ےیلا٪ کی٪اور٪دو٪یک٪ةسن٪ونمئ٪رک٪دی٪یھت۔‬ ‫٤‬‫اہجد٪ںیم٪ًالمع٪ہصح٪ہن٪انیل٪رصػ٪اُس٪وصرت٪ںیم٪رجؾ٪ےہ،٪بج٪وکیئ٪املسمؿ٪ارفن٪اعؾ٪ےک٪ابووجد٪رھگ٪ںیم٪اھٹیب٪رےہ۔٪‬‫اُس٪وتق٪ہی٪ےب٪کش،٪افنؼ٪ااسج٪ڑبا٪رجؾ٪نب٪اجات٪ےہ۔ ہی٪وصرت٪ہن٪وہ٪وت٪اہجد٪اکی ٪تلیضف٪ےہ٪سج٪ےک٪وصحؽ٪اک٪‬‫ذجہب٪رہ٪صخش٪ںیم٪وہان٪اچےیہ۔٪نکیل٪اِس٪یک٪تیثیحا٪ کی٪درہجب٪تلیضف٪یہ٪یک ےہ، ہی٪اُؿ٪رفاضئ٪ںیم٪ےس٪ںیہن٪ےہ٪‬ ‫ںیھنج٪وپرا٪ہن٪ایک٪اج ےئ٪وت٪آدیم٪رجمؾ٪رقار٪اپ ےئ۔‬
  • ‫‪114 | P a g e‬‬ ‫٥‬‫اہجد٪و٪اتقؽ٪ےک٪ےیل٪دیماؿ٪ںیم٪ارتےن٪ےک٪دعب٪زبدیل٪اور٪رفار٪یک٪ونتیع٪اک٪ھٹیپ٪داھکان٪رحاؾ٪ےہ۔٪یسک٪اصبح٪اامیؿ٪وک٪‬‫رہزگ٪اِس٪اک٪اراکتب٪ںیہن٪رکان٪اچےیہ۔٪ہی٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪رصنت٪رپ٪ےب٪اامتعدی،٪داین٪یک٪آرخت٪رپ٪رتیحج٪اور٪ومت٪و٪ایحت٪‬ ‫وک٪اینپ٪دتریب٪رپ٪رصحنم٪رقار٪دےنی٪اک٪رجؾ٪ےہ٪سج٪یکا٪ امیؿ٪ےک٪اسھت٪وکیئ٪اجنگشی٪ںیہن٪امین٪اج٪یتکس۔‬ ‫٦‬‫اہجد٪االخىق٪دحود٪ےس٪ےب٪رپوا٪وہ٪رک٪ںیہن٪ایک٪اج٪اتکس۔٪االخایقت٪رہ٪احؽ٪ںیم٪اور٪رہ٪زیچ٪رپ٪دقمؾ٪ںیہ٪اور٪گنج٪و٪دجاؽ٪‬‫ےک٪ومعق٪رپ٪یھب٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اِؿ٪ےس٪ارحناػ٪یک٪ااجزت٪یسک٪صخش٪وک٪ںیہن٪دی۔٪اِس٪مکح٪ےک٪ذلی٪ںیم٪وج٪بس٪ےس٪‬‫امہ ٪دہاتی ٪رقآؿ ٪ںیم ٪ایبؿ ٪وہیئ ےہ، ٪وہ ٪دہع ٪یک اپدنبی ٪یک ےہ۔ ٪دغر ٪اور ٪ضقن ٪دہع ٪وک ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪دب ٪رتنی ٪انگہ٪‬‫رقار٪دای ےہ۔٪انچہچن٪وکیئ٪اعمدہ٪وقؾ٪ارگ٪املسمونں٪رپ٪ملظ٪یھب٪رک٪ریہ٪وہ٪وت٪اعمدہے٪یک٪الخػ٪ورزی٪رکےک٪اُؿ٪یک٪دمد٪‬‫ںیہن ٪یک ٪اج ٪یتکس۔ ٪اِیس ٪رطح ٪وج٪ولگ ٪گنج ٪ےک ٪ومعق ٪رپ ٪یسک ٪وہج ٪ےس ٪ریغ ٪اجبن ٪دار ٪رانہ ٪اچےتہ ٪وہں، ٪اُؿ ٪ےک ٪الخػ٪‬ ‫یھب٪یسک٪ادقاؾ٪یک٪ااجزت٪ںیہن ےہ۔‬ ‫ہ‬‫اہجد٪ےک٪ےیل٪یکلیے٪وتق٪ةکت٪اور٪امنشی٪اک٪روہی٪یھب٪اایتخر٪ںیہن٪رکان٪اچےیہ۔٪ہنطنط٪اور٪رطمطاؼ٪یسک٪دنبئ٪ومنم٪ےک٪‬‫اشایؿ ٪اشؿ ٪ںیہن ےہ۔ ٪رزؾ ٪وہ ٪ای ٪زبؾ، ٪دخا ٪ےک ٪دنبوں ٪رپ ٪دبعتی ٪یک ٪وتاعض ٪اور ٪رفوینت ٪رہ ٪احؽ ٪ںیم ٪امنایں ٪رینہ‬ ‫اچےیہ۔‬ ‫٧‬‫املسمؿ٪ہی٪گنج٪اہلل٪ےک٪رھبوےس٪رپ٪ڑلہ ٪ںیہ،٪نکیل٪رقآؿ٪ےن٪واحض٪رک٪دای٪ےہ٪ہک٪اِس٪ںیم٪اہلل٪یک٪دمد٪احلص٪رکےن٪‬‫ےک ٪ےیل ٪بس ٪ےس ٪اینبدی ٪زیچ ٪ربص ٪و٪ابثت ٪ےہ۔ ٪املسمونں ٪یک ٪یسک ٪امجتع ٪ےک ٪ےیل ٪رصنت ٪ایہٰل ٪اک ٪ااقحتسؼ ٪اُس ٪وتق٪‬ ‫کت٪دیپا٪ںیہن٪وہات،٪بج٪کت٪وہ٪ہی٪تفص٪اےنپ٪ادنر٪دیپا٪ہن٪رک٪یل۔‬ ‫٨‬‫٪‬‫گنج ٪ےک ٪دیقویں ٪وک ٪املسمؿ ٪اوچڑ ٪یھب ٪ےتکس ٪ںیہ ٪اور ٪اُؿ ٪ےس ٪دفہی ٪یھب ٪آ ٪ےتکس ٪ںیہ، ٪رگم ٪اُںیھن ٪لتق ٪رکےن ٪ای ٪ولڈنی‬ ‫الغؾ٪انب٪رک٪رھک٪ےنیل٪یک٪اجنگشی٪رقآؿ٪دیجم٪ےن٪ہشیمہ٪ےک٪ےیل٪متخ٪رک٪دی ےہ۔‬
  • ‫‪115 | P a g e‬‬ ‫٩‬‫اوماؽ٪لتمنغ٪اًالص٪اامتجىع٪اقمدص٪ےک٪ےیل٪اخص٪ںیہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪رطػ٪ےس٪اجمدہنی٪اک٪وکیئ٪ادبی٪قح٪اُؿ٪ںیم٪ونمئ٪‬‫ںیہن٪ایک٪ایگ٪ہک٪املسمونں٪یک٪وکحتم٪اُےس٪رہ٪احؽ٪ںیم٪ادا٪رکےن٪یک٪اپدنب٪وہ۔٪وہ٪اےنپ٪احالت٪اور٪اینپ٪دمتین٪رضوروتں٪‬ ‫ےک٪احلظ٪ےس٪وج٪رطہقی٪اچےہ،اِس٪اعمےلم٪ںیم٪اایتخر٪رک٪یتکس ےہ۔‬
  • ‫‪116 | P a g e‬‬ ‫9‬ ‫حدودک وک ثعزیرات‬‫ارادہ٪و٪اایتخر٪یک٪تمعن٪اہجں٪اِس٪داین٪ںیم٪ااسنؿ٪ےک٪ےیل٪بس٪ےس٪ڑبا٪رشػ٪ےہ،٪واہں٪اِس٪اک٪اکی٪الزیم٪ہجیتن٪ہی٪یھب٪‬‫ےہ٪ہک٪اِس٪ےک٪وسء٪اامعتسؽ٪ےس٪ابراہ٪زنیم٪رپ٪اسفد٪دیپا٪وہ٪اجات٪ےہ۔٪ااسنین٪اترخی٪ںیم٪اِس٪اسفد٪اک٪بس٪ےس٪الہپ٪وہظر٪‬‫اوبارشبل٪آدؾ٪ےک٪ےٹیب٪ونیلب٪ےک٪اہھت٪ےس٪وہا،٪ذٰہلا٪ہی٪رضورت٪اِس٪ےک٪اسھت٪یہ٪اسےنم٪آیئگ٪ہک٪ااسنؿ٪وک٪وخد٪ااسنؿ٪‬‫ےک٪ا ِس٪رش٪و٪اسفد٪ےس٪اچبےن٪ےک٪ےیل٪وکیئ٪دتریب٪وہین٪اچےیہ۔٪اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪ااسنؿ٪یک٪رطفت٪ںیم٪وج٪اقحقئ٪ااہلؾ٪ےیک٪‬‫ںیہ، ٪اُؿ ٪یک ٪روىنش ٪ںیم ٪ہی ٪ابت ٪وت ٪ابلکل ٪واحض ٪یھت ٪ہک ٪اِس ٪اک ٪وادح ٪راہتس ٪رجؾ ٪ےس ٪ےلہپ ٪اموحؽ ٪یک ٪دریتس، ٪میلعت ٪و ٪رتتیب،٪‬‫غیلبت٪و٪نیقلت٪اور٪رجؾ٪ےک٪دعب٪رقار٪وایعق٪اتدبی٪و٪یہبنت٪ےہ،٪نکیل٪ہی٪اتدبی٪و٪یہبنت٪سک٪رجؾ٪ںیم٪ینتک٪اور٪سک٪رطےقی٪‬‫ےس ٪وہین ٪اچےیہ؟ ٪اِس ٪یک ٪نییعت ٪ےک ٪ےیل ٪وکیئ ٪اینبد ٪وچہکن ٪لقع ٪ااسنین ٪وک ٪ےرسم ٪ںیہن ٪ےہ، ٪اِس ٪وہج ٪ےس ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن٪‬‫اےنپ ٪ویبنں ٪یک ٪واستط ٪ےس ٪ااسنؿ ٪وک ٪وج ٪رشتعی ٪دی ٪، ٪اُس ٪ںیم ٪زدنیگ ٪ےک ٪دورسے ٪اعمالمت ٪ےک ٪اسھت ٪اجؿ، ٪امؽ،٪‬ ‫آربو٪اور٪مظن٪اامتجىع٪ےس٪قلعتم٪امتؾ٪ڑبے٪رجامئ٪یک٪زساںیئ٪وخد٪رقمر٪رک٪دی٪ںیہ۔٪ہی٪رجامئ٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬ ‫١۔٪احمرہب٪اور٪اسفد٪یف٪االرض‬ ‫٢٪۔لتق٪و٪رجاتح٪‬ ‫٣٪۔زان٪‬ ‫٤٪۔٪ذقػ‬ ‫٥٪۔٪وچری‬‫رشتعی٪ںیم٪نج٪رجامئ٪یک٪زساںیئ٪رقمر٪یک٪یئگ٪ںیہ،٪وہ٪یہی٪ںیہ٪۔اِؿ٪یک٪ادٰین٪وصروتں٪اور٪اِؿ٪ےک٪العوہ٪ابىق٪بس٪رجامئ٪‬‫اک ٪اعمہلم ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪املسمونں ٪ےک ٪ارابب ٪لح ٪و ٪دقع ٪رپ ٪اوچڑ ٪دای ٪ےہ ٪۔ ٪ابىمہ ٪وشمرے ٪ےس ٪وہ ٪اِس ٪اعمےلم ٪ںیم ٪وج٪‬‫ونونؿ ٪اچںیہ، ٪انب ٪ےتکس ٪ںیہ ٪۔اتمہ ٪اینت ٪ابت ٪اُس ٪ںیم ٪یھب ٪ےط ٪ےہ ٪ہک ٪ومت ٪یک ٪زسا ٪رقآؿ ٪یک ٪رو ٪ےس ٪لتق ٪اور ٪اسفد ٪یف٪‬‫االرض٪ےک٪وسا٪یسک٪رجؾ٪ںیم٪ںیہن٪دی٪اج٪یتکس٪۔٪اِیس٪رطح٪ہی٪ابت٪یھب٪ےط٪ےہ٪ہک٪اِؿ٪رجامئ٪یک٪زسا٪اک٪مکح٪املسمونں٪وک٪‬
  • ‫‪117 | P a g e‬‬‫اُؿ ٪یک ٪ارفنادی ٪تیثیح ٪ںیم ٪ںیہن، ٪ہکلب ٪وپرے ٪املسمؿ ٪اعمرشے ٪وک ٪دای ٪ایگ ٪ےہ ٪اور ٪اِس ٪احلظ ٪ےس ٪اُؿ ٪ےک ٪مظن ٪اامتجىع٪‬ ‫ےس٪قلعتم٪ےہ۔‬ ‫مہ٪اہیں٪اِؿ٪زساؤں٪یک٪واضتح٪رکںی٪یگ:‬‫اہلل٪اک٪روسؽ٪داین٪ںیم٪وموجد٪وہ٪اور٪ولگ٪اُس٪یک٪وکحتم٪ںیم٪ ُاس٪ےک٪یسک٪مکح٪ای٪ےلصیف٪ےک٪الخػ٪رسیشک٪اایتخر٪رکںیل٪وت٪‬‫ہی٪اہلل٪و٪روسؽ٪ےس٪احمرہب٪ےہ۔٪اِیس٪رطح٪اسفد٪یف٪االرض٪یک٪ریبعت٪ےہ۔٪ہی٪اُس٪وصرت٪احؽ٪ےک٪ےیل٪آیت٪ےہ،٪بج٪‬‫وکیئ ٪صخش ٪ای ٪رگوہ ٪ونونؿ ٪ےس ٪اغبوت ٪رکےک ٪ولوگں ٪یک ٪اجؿ ٪و ٪امؽ ٪، ٪آربو ٪اور ٪لقع ٪و ٪راے ٪ےک ٪الخػ ٪ربرس ٪گنج ٪وہ٪‬‫اج ےئ۔٪انچہچن٪لتق٪دتشہ٪رگدی،٪زان٪زان٪ابربج٪اور٪وچری٪ڈااک٪نب٪اج ےئ٪ای٪ولگ٪دباکری٪وک٪ہشیپ٪انب٪ںیل٪ای٪ملھک٪الھک٪اوابیش٪‬‫رپ٪ارت٪آںیئ٪ای٪اینپ٪آوارہ٪یشنم،٪دباعمیش٪اور٪ىسنج٪ےب٪راہ٪روی٪یک٪انب٪رپ٪رشیؤں٪یک٪زعت٪و٪آربو٪ےک٪ےیل٪رطخہ٪نب٪اجںیئ٪‬‫ای ٪مظن ٪رایتس ٪ےک ٪الخػ ٪اغبوت ٪ےک ٪ےیل ٪اھٹ ٪ڑھکے ٪وہں ٪ای ٪اوغا، ٪رختبی، ٪رتبیہ ٪اور ٪اِس ٪رطح ٪ےک ٪دورسے٪‬‫نیگنس ٪رجامئ ٪ےس ٪وکحتم ٪ےک ٪ےیل ٪انم ٪و ٪اامؿ ٪اک ٪ہلئسم ٪دیپا ٪رک ٪دںی ٪وت ٪وہ ٪اسفد ٪یف ٪االرض ٪ےک ٪رجمؾ ٪وہں ٪یگ۔ ٪اُؿ ٪یک٪‬ ‫رسوکیب٪ےک٪ےیل٪ہی٪اچر٪زساںیئ٪رقمر٪یک٪یئگ٪ںیہ:‬ ‫١۔٪ربعت٪انک٪رطےقی٪ےس٪لتق٪رک٪دای٪اج ےئ۔‬ ‫٢۔٪ربعت٪انک٪رطےقی٪ےس٪وسیل٪دی٪اج ےئ۔‬ ‫٣۔٪اہھت٪اپؤں٪ےب٪رتبیت٪اک ٪دےی٪اجںیئ۔‬ ‫٤۔٪العہق٪دبر٪رک٪دای٪اج ےئ۔‬ ‫اِؿ٪زساؤں٪ےس٪قلعتم٪دنچ٪ابںیت٪دحودورشاطئ٪ےک٪وطر٪رپ٪ایبؿ٪وہیئ٪ںیہ:‬‫اکی٪ہی٪ہک٪رقآؿ٪ےن٪وکحتم٪وک٪اایتخر٪دای٪ےہ٪ہک٪وہ٪رجؾ٪یک٪ونتیع،٪رجمؾ٪ےک٪احالت٪اور٪رجؾ٪ےک٪وموجد٪اور٪وتمعق٪‬‫ارثات ٪ےک ٪احلظ ٪ےس ٪اِؿ ٪ںیم ٪ےس ٪وج ٪زسا ٪انمبس ٪یھجمس، ٪اِس ٪رطح ٪ےک ٪رجمومں ٪وک ٪دے ٪یتکس ٪ےہ۔ ٪ربعت ٪انک٪‬‫رطےقی٪ےس٪لتق٪رکےن٪اور٪وسیل٪دےنی٪یسیج٪زساؤں٪ےک٪اسھت٪اِس٪ںیم٪العہق٪دبری٪یک٪زسا٪اِس٪ےیل٪ریھک٪یئگ٪ےہ٪ہک٪‬ ‫زسا٪ںیم٪ااہتنیئ٪یتخس٪ےک٪اسھت٪احالت٪اک٪اقتاض٪وہ٪وت٪رجمؾ٪ےک٪اسھت٪رنیم٪ےک٪ےیل٪یھب٪اجنگشی٪ابىق٪ریھک٪اج ےئ۔‬
  • ‫‪118 | P a g e‬‬‫دورسے ٪ہی ٪ہک ٪رجؾ ٪ارگ ٪اھتج ٪انب ٪رک ٪وہا ٪ےہ ٪وت ٪اُس ٪یک ٪زسا ٪یھب ٪ارفنادی ٪تیثیح ٪ےس ٪ںیہن، ٪ہکلب ٪اُس ٪ےھتج ٪وک ٪ےھتج ٪یہ ٪یک٪‬‫تیثیح ٪ےس ٪دی ٪اج ےئ ٪یگ۔ ٪انچہچن ٪رجمومں ٪اک ٪وکیئ ٪رگوہ ٪ارگ ٪اسفد ٪یف ٪االرض ٪ےک ٪رطےقی ٪رپ ٪لتق ٪، ٪اوغا، ٪زان، ٪رختبی،٪‬‫رتبیہ٪اور٪اِس٪رطح٪ےک٪دورسے٪رجامئ٪اک٪رمبکت٪وہا٪ےہ٪وت٪اِس٪یک٪قیقحت٪یک٪رضورت٪ںیہن٪ےہ٪ہک٪نیعتم٪وطر٪رپ٪‬‫رجؾ٪اک٪اراکتب٪نک٪اہوھتں٪ےس٪وہا٪اور٪نک٪ےس٪ںیہن٪وہا٪ےہ،٪ہکلب٪ےھتج٪اک٪رہ٪رفد٪اِس٪ذہم٪داری٪ںیم٪رشکی٪اھجمس٪اج ےئ٪‬ ‫اگ٪اور٪اُس٪ےک٪اسھت٪اعمہلم٪یھب٪الزًام٪اِیس٪تیثیح٪ےس٪وہ٪اگ۔‬‫رسیتے٪ہی٪ہک٪اِس٪رطح٪ےک٪رجمومں٪وک٪زسا٪دےتی٪وتق٪یسک٪صخش٪ےک٪دؽ٪ںیم٪مہ٪دردی٪ےک٪وکیئ٪ذجابت٪دیپا٪ںیہن٪‬‫وہےن ٪اچہ۔ ٪وہ ٪رپورداگر ٪وج ٪ ُاؿ ٪اک ٪اخقل ٪ےہ، ٪اِؿ ٪رجامئ ٪ےک ٪دعب ٪اُس ٪اک ٪ہلصیف ٪یہی ٪ےہ ٪ہک ٪ ُاںیھن ٪اِس ٪داین ٪ںیم ٪ابلکل٪‬ ‫روسا٪رک٪دای٪اج ےئ۔٪اِؿ٪زساؤں٪اک٪دصقم٪یہی٪ےہ٪اور٪اِےس٪رہ٪احؽ٪ںیم٪شیپ٪رظن٪رانہ٪اچےیہ۔‬‫وچےھت ٪ہی ٪ہک ٪اِس ٪رطح ٪ےک ٪رجمؾ ٪ارگ ٪وکحتم ٪ےک ٪یسک ٪ادقاؾ ٪ےس ٪ےلہپ ٪وخد ٪آےگ ٪ڑبھ ٪رک ٪اےنپ ٪آپ ٪وک ٪ونونؿ ٪ےک٪‬‫وحاآ ٪رک٪دںی٪وت٪اُؿ٪ےس٪رھپ٪اعؾ٪رجمومں٪یہ٪اک٪اعمہلم٪ایک٪اج ےئ٪اگ۔٪اِس٪وصرت٪ںیم٪اُںیھن٪احمرہب٪ای٪اسفد٪یف٪االرض٪اک٪‬ ‫رجمؾ٪رقار٪ںیہن٪دای٪اج ےئ٪اگ۔‬‫اِس٪اک٪اصقص٪اکی٪رفض٪ےہ٪وج٪املسمونں٪ےک٪مظن٪اامتجىع٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪رطػ٪ےس٪اعدئ٪ایک٪ایگ٪ےہ۔٪اعمرشے٪ےک٪‬‫ےیل٪اِیس٪ںیم٪زدنیگ٪ےہ٪اور٪املسمونں٪ےک٪ےیل٪ہی٪اہلل٪اعتٰیل٪اک٪انزؽ٪رکدہ٪ونونؿ٪ےہ٪سج٪ےس٪ارحناػ٪رصػ٪اظمل٪یہ٪‬‫رکہ ٪ںیہ،٪ذٰہلا٪وکحتم٪یک٪ذہم٪داری٪ےہ٪ہک٪اُس٪ےک٪العےق٪ںیم٪ارگ٪وکیئ٪صخش٪لتق٪رک٪دای٪اج ےئ٪وت٪اُس٪ےک٪ونولتں٪‬ ‫اک٪رساغ٪اگلیئ،٪اُںیھن٪رگاتفر٪رکے٪اور٪ونونؿ٪ےک٪اطم ق٪اُؿ٪ےس٪اصقص٪یل۔‬‫اصقص٪ےک٪اعمےلم٪ںیم٪وپری٪اسموات٪وحلمظ٪رینہ٪اچےیہ،٪ذٰہلا٪ارگ٪وکیئ٪الغؾ٪ونلت٪ےہ٪وت٪اُس٪ےک٪دبآ ٪ںیم٪ویہ٪الغؾ٪‬‫اور٪آزاد٪ونلت٪ےہ٪وت٪اُس٪ےک٪دبآ ٪ںیم٪ویہ٪آزاد٪لتق٪ایک٪اج ےئ۔٪یسک٪صخش٪اک٪اعمرشیت٪اور٪امسیج٪رمہبت٪اِس٪اعمےلم٪‬ ‫ںیم٪رہزگ٪یسک٪رتیحج٪اک٪ابثع٪ںیہن٪اننب٪اچےیہ۔‬‫وخد ٪رجموح٪ای ٪وتقمؽ ٪ےک٪اوایل٪ارگ٪اجؿ ٪ےک٪دبآ ٪ںیم ٪اجؿ، ٪وضع٪ےک٪دبآ ٪ںیم٪وضع٪اور ٪زمخ ٪ےک ٪دبآ ٪ںیم ٪زمخ ٪اک٪‬‫اطمہبل٪ہن٪رکںی٪اور٪رجمؾ٪ےک٪اسھت٪رنیم٪ربےنت٪ےک٪ےیل٪ایتر٪وہ ٪اجںیئ٪وت٪دعاتل٪رجؾ٪یک٪ونتیع٪اور٪رجمؾ٪ےک٪احالت٪‬‫ےک٪شیپ٪رظن٪اُےس٪وکیئ٪مک٪رت٪زسا٪یھب٪دے٪یتکس٪ےہ۔٪ہی٪دخا٪یک٪رطػ٪ےس٪ولوگں٪ےک٪ےیل٪اکی٪راعتی٪اور٪اُؿ٪رپ٪ ُاس٪‬
  • ‫‪119 | P a g e‬‬‫یک٪انعتی٪ےہ۔٪انچہچن٪اِس٪رجؾ٪ےک٪اتمرثنی٪ارگ٪اِےس٪اایتخر٪رکںی٪ےگ٪وت٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪وضحر٪ںیم٪اُؿ٪یک٪ہی٪اعمیف٪اُؿ٪‬ ‫ےک٪انگوہں٪اک٪افکرہ٪نب٪اج ےئ٪یگ۔‬‫رجموح ٪ای ٪وتقمؽ ٪ےک ٪اوایل ٪وک ٪اِس ٪وصرت ٪ںیم ٪رجمؾ ٪یک ٪رطػ ٪ےس ٪دتی ٪دی ٪اج ےئ ٪یگ۔ ٪اہلل ٪اعتٰیل ٪ےن ٪رفامای ٪ےہ ٪ہک ٪ہی٪‬ ‫اعمرشے٪ےک٪دوتسر٪ےک٪اطم ق٪اوراہنتی٪نسح٪و٪وخیب٪ےس٪ادا٪یک٪اج ےئ۔‬‫٪‬‫لتق٪ارگ٪یطلغ٪ےس٪وہا٪ےہ٪اور٪وتقمؽ٪االسیم٪رایتس٪اک٪وکیئ٪املسمؿ٪رہشی٪ےہ٪ای٪االسیم٪رایتس٪اک٪رہشی٪وت٪ںیہن٪ےہ،‬‫رگم٪یسک٪اعمدہ٪وقؾ٪ےس٪قلعت٪راتھک٪ےہ٪وت٪ونلت٪رپ٪الزؾ٪ےہ٪ہک٪ ُاےس٪ارگ٪اعمػ٪ںیہن٪رک٪دای٪ایگ٪وت٪اعمرشے٪ےک٪دوتسر٪‬‫ےک ٪اطم ق ٪دتی ٪ادا ٪رکے ٪اور ٪اِس ٪رجؾ ٪ےک ٪افکرے ٪ںیم ٪اور ٪اےنپ ٪رپورداگر ٪ےک ٪وضحرںیم ٪وتہب ٪ےک ٪ل، ٪اُس ٪ےک٪‬‫اسھت٪اکی٪املسمؿ٪الغؾ٪یھب٪آزاد٪رکی۔٪نکیل٪وتقمؽ٪ارگ٪دنمش٪وقؾ٪اک٪وکیئ٪املسمؿ٪ےہ٪وت٪ونلت٪رپ٪دتی٪یک٪وکیئ٪ذہم٪‬‫داری٪ںیہن٪ےہ۔٪اِس٪وصرت٪ںیم٪یہی٪اکیف٪ےہ٪ہک٪اےنپ٪اِس٪انگہ٪وک٪دوھےن٪ےک٪ےیل٪وہ٪اکی٪املسمؿ٪الغؾ٪آزاد٪رکی۔٪‬ ‫اِؿ٪دوونں٪وصروتں٪ںیم٪ارگ٪الغؾ٪ےرسم٪ہن٪وہ٪وت٪ ُاس٪ےک٪دبآ ٪ںیم٪اُےس٪لسلسم٪دو٪یےنہم٪ےک٪روزے٪رانھک٪وہں٪یگ۔‬ ‫زاین٪رمد٪وہ٪ای٪وعرت،٪اُس٪اک٪رجؾ٪ارگ٪اثتب٪وہ٪اج ےئ٪وت٪اِس٪یک٪اپداش٪ںیم٪اُےس٪وس٪وکڑے٪امرے٪اجںیئ٪یگ۔‬‫رجمؾ ٪وک ٪ہی ٪زسا ٪املسمونں ٪یک ٪اکی ٪امجتع ٪یک ٪وموجدیگ ٪ںیم ٪دی ٪اج ےئ ٪یگ ٪اتہک ٪ ُاس ٪ےک ٪ےیل ٪ہی ٪تحیضف ٪اور ٪دورسوں٪‬‫ےک٪ےیل٪ابثع٪تحیصن٪وہ۔٪رقآؿ٪اک٪اراشد٪ےہ٪ہک٪الہ٪اامیؿ٪یک٪یسک٪وکحتم٪ای٪دعاتل٪وک٪اِس٪اعمےلم٪ںیم٪رہزگ٪وکیئ٪‬ ‫رنیم٪روا٪ںیہن٪رینھک٪اچےیہ۔‬‫اِس٪زسا٪ےک٪دعب٪یسک٪اپک٪دانم٪رمد٪ای٪وعرت٪وک٪اِس٪زاین٪ای٪زاہین٪ےک٪اسھت٪اکنح٪ںیہن٪رکان٪اچےیہ۔اہلل٪اعتٰیل٪ےن٪اِےس٪‬ ‫رحاؾ٪ریھٹاای٪ےہ۔‬‫ہی٪اِس٪رجؾ٪یک٪ااہتنیئ٪زسا٪ےہ٪اور٪رصػ٪اُیھن٪رجمومں٪وک٪دی٪اج ےئ٪یگ٪نج٪ےس٪رجؾ٪ابلکل٪آرخی٪وصرت٪ںیم٪رسزد٪‬‫وہ٪اج ےئ٪اور٪اےنپ٪احالت٪ےک٪احلظ٪ےس٪وہ٪یسک٪راعتی٪ےک٪قحتسم٪ہن٪وہں۔انچہچن٪زسا٪ےک٪لمحت٪ےس٪ذعمور،٪وبجمر٪اور٪‬ ‫رجؾ٪ےس٪ےنچب٪ےک٪ےیل٪رضوری٪اموحؽ،٪احالت٪اور٪افحتظ٪ےس٪رحموؾ٪بس٪ولگ٪اِس٪ےس٪انیقی٪ٰینثتسم٪ںیہ۔‬ ‫اِس٪یک٪دو٪وصرںیت٪ںیہ:‬
  • ‫‪120 | P a g e‬‬ ‫اکی٪ہی٪ہک٪وکیئ٪صخش٪یسک٪رشفی٪اور٪اپک٪دانم٪وعرت٪ای٪رمد٪رپ٪زان٪یک٪تمہت٪اگل ےئ۔‬ ‫دورسی٪ہی٪ہک٪اِس٪رطح٪اک٪اعمہلم٪یسک٪ایمں٪اور٪قوبی٪ےک٪درایمؿ٪شیپ٪آاج ےئ۔‬‫یلہپ٪وصرت٪ںیم٪اُس٪صخش٪وک٪رہ٪احؽ٪ںیم٪اچر٪ینیع٪وگاہ٪شیپ٪رکان٪وہں٪یگ۔٪وہ٪اِس٪ےس٪ونرص٪رےہ٪وت٪اُےس٪ذقػ٪اک٪رجمؾ٪‬‫رقار٪دای٪اج ےئ٪اگ٪سج٪یک٪زسا٪ہی٪ےہ٪ہک٪اُےس٪ایس٪وکڑے٪امرے٪اجںیئ٪ےگ٪اور٪اُس٪یک٪وگایہ٪رھپ٪یسک٪اعمےلم٪ںیم٪یھب٪‬‫وبقؽ٪ںیہن٪یک٪اج ےئ٪یگ۔٪رقآؿ٪اک٪اراشد٪ےہ٪ہک٪اِس٪رجؾ٪ےک٪رمنیبکت٪اہلل٪اعتٰیل٪ےک٪وضحر٪ںیم٪افقس٪رقار٪اپںیئ٪یگ،٪‬ ‫االّ٪ہی٪ہک٪اےنپ٪رجؾ٪ےس٪وتہب٪رکںی٪اور٪آدنیہ٪ےک٪ےیل٪اینپ٪االصح٪رک٪ںیل۔‬‫دورسی٪وصرت٪ںیم٪اہشدت٪ہن٪وہ٪وت٪اعمےلم٪اک٪ہلصیف٪مسق٪ےس٪وہ٪اگ۔٪اِس٪یک٪وصرت٪ہی٪وہ٪یگ٪ہک٪ایمں٪اچر٪رمہبت٪اہلل٪یک٪‬‫مسق٪اھک٪رک٪ہی٪ےہک٪اگ٪ہک٪وہ٪وج٪ازلاؾ٪اگل٪راہ٪ےہ،٪اُس٪ںیم٪ئاچ٪ےہ٪اور٪اپوچنںی٪رمہبت٪ہی٪ےہک٪اگ٪ہک٪وہ٪ارگ٪اِس٪ازلاؾ٪ںیم٪وھجاٹ٪‬‫ےہ٪وت٪ ُاس٪رپ٪دخا٪یک٪تنعل٪وہ۔٪اِس٪ےک٪وجاب٪ںیم٪وعرت٪ارگ٪اِس٪مسق٪یک٪وکیئ٪دماتعف٪ہن٪رکے٪وت٪ ُاس٪رپ٪زان٪یک٪ویہ٪‬‫زسا٪اجری٪وہ٪اج ےئ٪یگ٪وج٪رشتعی٪ںیم٪اُس٪ےک٪ےیل٪رقمر٪ےہ۔٪نکیل٪وہ٪ارگ٪اِس٪ازلاؾ٪وک٪میلست٪ںیہن٪رکیت٪وت٪رصػ٪اُس٪‬‫وصرت ٪ںیم ٪زسا ٪ےس ٪ربی ٪رقار ٪اپ ےئ ٪یگ ٪بج ٪اچر ٪رمہبت ٪اہلل ٪یک ٪مسق ٪اھک ٪رک ٪ہی ٪ےہک ٪ہک ٪ہی ٪صخش ٪وھجاٹ ٪ےہ ٪اور ٪اپوچنںی٪‬ ‫رمہبت٪ہی٪ےہک٪ہک٪ھجم٪رپ٪دخا٪اک٪بضغ٪وہ،٪ارگ٪ہی٪صخش٪چس٪ہہک٪راہ٪ےہ۔‬ ‫یہی٪اعمہلم٪اُس٪وتق٪وہ٪اگ٪بج٪قوبی٪ےن٪ایمں٪رپ٪ازلاؾ٪اگلای٪وہ۔‬‫اِس٪یک٪زسااہھت٪اکانٹ٪ےہ۔٪وچر٪رمد٪وہ٪ای٪وعرت،٪اُس٪اک٪رجؾ٪ارگ٪اثتب٪وہ٪اج ےئ٪وت٪اِس٪یک٪اپداش٪ںیم٪اُس٪اک٪داایں٪اہھت٪‬‫وپےچن٪ےس٪اک ٪دای٪اج ےئ٪اگ۔٪زان٪یک٪رطح٪ہی٪یھب٪اِس٪رجؾ٪یک٪ااہتنیئ٪زسا٪ےہ٪اور٪رصػ٪اُیس٪وصرت٪ںیم٪دی٪اج ےئ٪یگ٪‬ ‫بج٪رجمؾ٪اےنپ٪رجؾ٪یک٪ونتیع٪اور٪اےنپ٪احالت٪ےک٪احلظ٪ےس٪یسک٪راعتی٪اک٪قحتسم٪ہن٪راہ٪وہ۔‬
  • ‫‪121 | P a g e‬‬ ‫11‬ ‫503‬ ‫خورک وک ىوش‬‫دنی ٪رہ ٪ولہپ ٪ےس ٪سفن ٪ااسنین ٪اک ٪زتہیک ٪اچاتہ ٪ےہ، ٪اِس ٪ےیل ٪اُےس ٪اِس ٪ابت ٪رپ ٪ہشیمہ ٪ارصار ٪راہ ٪ےہ ٪ہک ٪ابنط ٪یک ٪ رہطت ٪ےک٪‬‫اسھت ٪اھکےن ٪اور ٪رےنپ ٪یک ٪زیچوں ٪ںیم ٪یھب ٪جثبخ ٪و ٪ بط ٪اک ٪رفؼ ٪رہ ٪احؽ ٪ںیم ٪وحلمظ ٪رانہ ٪اچےیہ۔ ٪ااسنؿ ٪یک ٪رطفت ٪اِس٪‬‫اعمےلم٪ںیم٪ابومعلؾ٪اُس٪یک٪حیحص٪رامنہیئ٪رکیت ےہ٪اور٪وہ٪ریغب٪یسک٪رتدد٪ےک٪ہلصیف٪رک٪اتیل٪ےہ٪ہک٪ایک٪زیچ٪ بط٪اور٪ایک٪جثبخ‬‫ےہ۔ ٪وہ ٪ہشیمہ ٪ےس ٪اجاتن٪ےہ ٪ہک٪کرش، ٪تییچ، ٪اہیھت، ٪رلچ، ٪وکی،٪دگ، ٪اقعب، ٪اسپن، ٪وھچب٪اور ٪وخد ٪ااسنؿ ٪وکیئ ٪اھکےن ٪یک٪‬‫زیچ٪ںیہن٪ںیہ۔٪اُےس٪ولعمؾ٪ےہ٪ہک٪وھگڑے٪اور٪دگےھ٪درتس٪وخاؿ٪یک٪ذلت٪ےک٪ےیل٪ںیہن٪،٪وساری٪ےک٪ےیل٪دیپا٪ےیک٪‬‫ےئگ٪ںیہ۔اِؿ٪اجونروں٪ےک٪وبؽ٪و٪رباز٪یک٪اجنتس٪ےس٪یھب٪وہ٪وپری٪رطح٪وافق٪ےہ۔٪ہشن٪آور٪زیچوں٪یک٪الغتظ٪وک٪‬‫ےنھجمس ٪ںیم ٪یھب ٪اُس ٪یک ٪لقع ٪اعؾ ٪وطر ٪رپ ٪حیحص ٪ےجیتن ٪رپ ٪یتچنہپ ےہ۔٪انچہچن ٪دخا ٪یک ٪رشتعی ٪ےن ٪اِس ٪اعمےلم ٪ںیم ٪ااسنؿ ٪وک٪‬ ‫اًالص٪اُس٪یک٪رطفت٪یہ٪یک٪رامنہیئ٪رپ٪اوچڑ٪دای ےہ۔‬‫٪‬‫ااسنؿ٪یک ہی٪رطفت٪یھبک٪یھبک٪خسم٪وہ٪اجیت٪ےہ٪،٪نکیل٪داین٪ںیم٪ااسنونں٪یک٪اعدات٪اک٪اطمہعل٪اتبات٪ےہ٪ہک٪اُؿ٪یکا٪ کی٪ڑبی‬‫دعتاد ٪اِس ٪اعمےلم ٪ںیم ٪ابومعلؾ ٪یطلغ ٪ںیہن ٪رکیت۔٪انچہچن ٪رشتعی ٪ےن ٪اِس ٪رطح ٪یک ٪یسک ٪زیچ ٪وک ٪اانپ ٪وموضع٪ںیہن ٪انبای۔٪‬‫اِس ٪ابب ٪ںیم ٪رشتعی ٪اک ٪وموضع ٪رصػ٪وہ ٪اجونر ٪اور ٪اُؿ ٪ےک ٪اقلعتمت ٪ںیہ ٪نج ٪یک ٪تلح ٪و ٪رحتم ٪اک ٪ہلصیف ٪اہنت ٪لقع ٪و٪‬‫رطفت٪یک٪رامنہیئ٪ںیم٪رک٪انیل٪ااسنونں٪ےک٪ےیل٪نکمم٪ہن٪اھت۔٪ؤسر٪ااعنؾ٪یک٪مسق٪ےک٪اہبمئ٪ںیم٪ےس٪ےہ،٪نکیل٪وہ٪دردنوں٪‬‫یک٪رطح٪وگتش٪یھب٪اھکات٪ےہ،٪رھپ٪اُےس٪ایک٪اھکےن٪اک٪اجونر٪اھجمس٪اج ےئ٪اگ٪ای٪ہن٪اھکےن٪اک؟٪وہ٪اجونر٪ںیھنج٪مہ٪ذحب٪رکےک٪‬‫اھکہ ٪ںیہ،٪ارگ٪ذتےیک٪ےک٪ریغب ٪رم٪اجںیئ٪وت ٪اُؿ٪اک٪مکح٪ایک٪وہان٪اچےیہ؟٪اِیھن٪اجونروں٪اک٪وخؿ٪ایک٪اِؿ٪ےک٪وبؽ٪و٪رباز٪یک٪‬‫رطح٪سجن٪ےہ٪ای٪اُےس٪الحؽ٪و٪ بط٪رقار٪دای٪اج ےئ٪اگ؟٪ہی٪ارگ٪اہلل٪ےک٪وسا٪یسک٪اور٪ےک٪انؾ٪رپ٪ذحب٪رک٪دےی٪اجںیئ٪وت٪ایک٪رھپ٪‬‫یھب ٪الحؽ ٪یہ ٪رںیہ ٪یگ؟ ٪اِؿ ٪وساولں ٪اک ٪وکیئ ٪واحض ٪اور ٪یعطق ٪وجاب ٪وچہکن ٪ااسنؿ ٪ےک ٪ےیل ٪دانی ٪لکشم ٪اھت، ٪اِس ٪ےیل ٪اہلل٪‬ ‫503 اھکےن٪اور٪رےنپ٪یک٪زیچوں٪ںیم٪الحؽ٪و٪رحاؾ‬
  • ‫‪122 | P a g e‬‬‫اعتٰیل٪ےن٪اےنپ٪ویبنں٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪اُےس٪اتبای٪ہک٪ؤسر،٪وخؿ،٪رمدار٪اور٪دخا٪ےک٪وسا٪یسک٪اور٪ےک٪انؾ٪رپ٪ذحب٪ےیک٪ےئگ٪‬ ‫اجونر٪یھب٪اھکےن٪ےک٪ےیل٪اپک٪ںیہن٪ںیہ٪اور٪ااسنؿ٪وک٪اُؿ٪ےس٪رپںزہ٪رکان٪اچےیہ۔٪‬ ‫اِس٪مکح٪یک٪وج٪وت احضت٪رقآؿ٪ںیم٪ایبؿ٪وہیئ٪ںیہ،٪وہ٪ہی٪ںیہ:‬‫١۔ ٪یعبط ٪ومت ٪ےس ٪رمے ٪وہ ےئ ٪اور ٪اناہگین ٪وحادث ٪ےس ٪رمے ٪وہ ےئ ٪اجونر ٪ںیم ٪وکیئ ٪رفؼ ٪ںیہن ٪ایک ٪اج ےئ ٪اگ، ٪ہی٪‬ ‫دوونں٪اسکیں٪رمدار٪وہں٪یگ۔٪یسک٪دردنے٪اک٪اھپڑاوہا٪اجونر٪یھب٪رمدار٪ےہ،٪االّ٪ہی٪ہک٪اُےس٪زدنہ٪اپ٪رک٪ذحب٪رک٪ایل٪ایگ٪وہ۔‬‫٢۔٪دساھای٪وہا٪اجونر٪ارگ٪اکشر٪وک٪اھپڑ٪دے٪اور٪اکشر٪ذحب٪یک٪ونتب٪آےن٪ےس٪ےلہپ٪یہ٪دؾ٪وتڑ٪دے٪وت٪اِس٪رطح٪ےک٪اجونر٪‬‫اک٪اُےس٪اھپڑان٪یہ٪اُس٪اک٪ذتہیک ےہ،٪ذٰہلا٪اُےس٪ذحب٪ےیک٪ریغب٪اھکای٪اج٪اتکس٪ےہ۔٪اتمہ٪اِس٪ےک٪ےیل٪رضوری٪ےہ٪ہک٪وہ٪اُےس٪‬ ‫اےنپ٪امکل٪ےک٪ےیل٪روک٪ریھک۔٪اُس٪ںیم٪ےس٪اجونر٪ےن٪ارگ٪ھچک٪اھک٪ایل٪ےہ٪وت٪ ُاس٪اک٪اکشر٪اجزئ٪ہن٪رےہ٪اگ۔‬‫٣۔٪وہ٪اجونر٪یھب٪رحاؾ٪ےہ٪وج٪یسک٪آاتسےن٪رپ٪ذحب٪ایک٪ایگ٪وہ۔٪سج٪ذزہحب٪رپ٪ریغ٪اہلل٪اک٪انؾ٪وت٪ںیہن٪ایل٪ایگ٪،٪نکیل٪اہلل٪اک٪انؾ٪یھب٪‬‫ںیہن٪ایل٪ایگ،٪وہ٪یھب٪اِیس٪ےک٪تحت٪ےہ۔ یہی٪اعمہلم٪اُس٪ذزہحب٪اورںدصاک٪ےہ٪سج٪رپ٪اہلل٪اک٪انؾ٪ایل٪ایگ،٪رگم٪انؾ٪ےنیل٪واال٪اہلل٪‬‫اعتٰیل٪وک٪ںیہن٪اماتن٪ای٪اماتن٪وت٪ےہ٪،٪نکیل٪دخاؤں٪یک٪انمجن٪ںیما٪ کی٪رب٪االرابب٪یک٪تیثیح٪ےس٪اماتن٪ےہ٪اور٪رشک٪یہ٪وک٪‬ ‫اًالص٪اانپ٪دنی٪رقار٪داتی ےہ۔‬‫٤۔ ٪اِؿ ٪رحمامت ٪ےس ٪اانثتس ٪رصػ ٪احتل ٪ارطضار ٪اک ٪ےہ ٪اور ٪وہ ٪یھب ٪اِس ٪رطح ٪ہک ٪آدیم ٪ہن ٪وخاشہ ٪دنم ٪وہ، ٪ہن ٪رضورت٪‬ ‫یک٪دح٪ےس٪آےگ٪ڑبےنھ٪واال٪وہ۔‬
  • ‫‪123 | P a g e‬‬ ‫11‬ ‫رچومک وک آداب‬‫ااسنؿ ٪یک ٪ذہبی ٪سفن ٪رنہ ٪نہس ٪ےک ٪نج ٪رطوقیں ٪اور ٪دمتؿ ٪ےک ٪نج ٪اظمرہ ٪ےس ٪امنایں ٪وہیت ےہ، ٪اُںیھن ٪مہ٪‬‫احالطح٪ںیم٪روسؾ٪و٪آداب٪ےتہک٪ںیہ۔٪ااسنین٪اعمرشت٪اک٪وکیئ٪دور٪اِؿ٪روسؾ٪و٪آداب٪ےس٪اخیل٪ںیہن٪راہ۔٪اِںیھن٪مہ٪رہ٪‬ ‫قن‬‫یلی،٪رہ٪وقؾ٪اور٪رہ٪ذہبی٪ںیم اسکیں٪راجئ٪اور٪اکی٪ومعیم٪دوتسر٪یک٪تیثیح٪ےس٪اسکیں٪اجری٪دےتھکی٪ںیہ۔٪اوقاؾ٪و٪‬‫للم٪یک٪اچہپؿ٪اکی٪دورسے٪ےک٪اقمےلب٪ںیم٪زایدہ٪رت٪اِیھن٪ےس٪ونمئ٪وہیت ےہ۔٪اع ای٪ا مہی٪االسلؾ٪وج٪دنی٪آ ٪رک٪آ ےئ٪‬‫ںیہ،٪وہ٪یھب٪اےنپ٪امےنن٪واولں٪وک٪ضعب٪روسؾ٪و٪آداب٪اک٪اپدنب٪رکات٪ےہ۔٪دنی٪اک٪دصقم٪زتہیک٪سفن٪ےہ،٪ذٰہلا٪دنی٪ےک٪ہی٪‬ ‫ب‬ ‫روسؾ٪و٪آداب٪یھب٪اِیس٪دصقم٪وک٪اسےنم٪رھک٪رک٪رقمر٪ےیک٪ےئگ٪ںیہ۔٪ہی٪روسؾ٪و٪آداب٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬ ‫١۔٪اہلل٪اک٪انؾ٪آ ٪رک٪اور٪داںیئ٪اہھت٪ےس٪اھکان٪انیپ۔‬‫اِؿ٪ںیم٪ےس٪یلہپ٪زیچ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک٪وتمعنں٪ےک٪ارتعاػ٪و٪ارقار٪اور٪ ُاؿ٪ںیم٪ربتک٪یک٪داع٪ےک٪ےیل٪ےہ٪اور٪دورسی٪اِس٪‬‫تقیقح٪یک٪ہمہ٪وتق٪اید٪داہین٪ےک٪ےیل٪ہک٪تنج٪یک٪ںیتمعن٪ایقتم٪ےک٪دؿ٪نج٪ولوگں٪وک٪ ںلم٪یگ،٪اُؿ٪اک٪انہمب٪اامعؽ٪اُؿ٪‬ ‫ےک٪داںیئ٪اہھت٪ںیم٪ڑکپاای٪اج ےئ٪اگ۔‬ ‫٢۔٪المونت٪ےک٪ومعق٪رپ٪’االسلؾ٪ مکلع‘٪اور٪اُس٪اک٪وجاب۔‬ ‫٣۔٪اکنھچ٪آےن٪رپ٪’ادمحلہلل‘ او٪ر٪اُس٪ےک٪وجاب٪ںیم ’ریجم ٪اہلل‘۔‬ ‫٤۔ومںیھچن٪تسپ٪رانھک۔‬ ‫٥۔٪زری٪انػ٪ےک٪ابؽ٪ومڈنان۔‬ ‫٦۔٪لغب٪ےک٪ابؽ٪اصػ٪رکان۔‬ ‫٧۔ڑبےھ٪وہ ےئ٪اننخ٪اکانٹ۔‬ ‫٨۔٪ڑلوکں٪اک٪ہنتخ٪رکان۔‬ ‫٩۔٪انک،٪ہنم٪اور٪داوتنں٪یک٪افصیئ۔‬ ‫١١۔٪ااجنتس۔‬
  • ‫‪124 | P a g e‬‬ ‫١١۔٪ ضح٪و٪افنس٪ےک٪دعب٪لسغ۔‬ ‫٢١۔٪لسغ٪انجتب۔‬ ‫٣١۔٪نتم٪اک٪لسغ،٪نزہجت٪و٪بنفکت٪اور٪دتنیف۔‬ ‫ض‬ ‫٤١۔دیعاش تر٪اور٪دیع٪اال حی٪ےک٪وہتار۔‬
  • ‫‪125 | P a g e‬‬ ‫21‬ ‫كسمک اورک کف رہک ک كسم‬‫دنی٪ںیم٪مسق٪یک٪اتیمہ٪ریغ٪ومعمیل ےہ۔٪دہع٪وپرا٪رکان٪االسؾ٪ےک٪اینبدی٪االخایقت٪ںیم٪ےس٪ےہ۔٪مسق٪اِس٪دہع٪وک٪ابلکل٪‬‫٪‬‫آرخی ٪درےج ٪ںیم ٪مکحم ٪رک ٪دیتی ےہ۔ ٪املسمؿ ٪بج ٪اےنپ ٪یسک ٪زعؾ، ٪ارادے ٪ای ٪دہع ٪رپ ٪اہلل ٪یک ٪مسق ٪اھکات ٪ےہ ٪وت ٪وہ ٪وگای‬‫اےنپ ٪رپورداگر ٪اور ٪اعمل ٪ےک ٪اپداشہ ٪وک ٪اینپ ٪ابت ٪رپ ٪وگاہ ٪ریھٹاات ےہ۔ ٪مسق ٪یک ٪اِس ٪اتیمہ ٪ےک ٪ابووجد ٪ابراہ ٪ایسی ٪وصرت٪‬‫دیپا٪وہ٪اجیت٪ےہ٪ہک٪آدیم٪ےک٪ےیل٪اینپ٪مسق٪وپری٪رکان٪نکمم٪ںیہن٪راتہ٪ای٪وہ٪ سوسس٪رکات٪ےہ٪ہک٪اُس٪ےس٪اہلل٪اک٪ای٪اُس٪ےک٪‬‫سفن٪اک٪ای٪دورسوں٪اک٪وکیئ٪قح٪فلت٪وہ٪اج ےئ٪اگ۔٪اِس٪وصرت٪ںیم٪مسق٪وتڑی٪اج٪یتکس ےہ،٪ہکلب٪ضعب٪وصروتں٪ںیم٪مسق٪‬‫وتڑ٪دانی٪دنی٪و٪االخؼ٪یک٪رو٪ےس٪رضوری٪وہ٪اجات٪ےہ۔٪رشتعی٪ںیم٪اِس٪ےک٪ےیل٪افکرے٪اک٪رطہقی٪رقمر٪ایک٪ایگ٪ےہ۔٪اِس٪‬ ‫اک٪مکح٪درج٪ذلی٪ںیہ:‬ ‫ہ‬‫١۔٪مسق٪ضعب٪اوونت٪ابلکل٪وغل،٪ےب٪افدئہ٪اور٪لمہم٪وہیت ےہ۔٪اِس٪ںیم٪ہبش٪ںیہن٪ہک٪دنبئ٪ومنم٪وک٪اِس٪ےس٪یھب٪‬‫اانتجب٪رکان٪اچےیہ،٪نکیل٪اےنپ٪دنبوں٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪یک ہی٪ےب٪اپایں٪تمعن٪ےہ٪ہک٪وہ٪اِس٪رطح٪یک٪ومسقں٪رپ٪داین٪اور٪‬ ‫آرخت٪ںیم٪وکیئ٪وماذخہ٪ہن٪رکے٪اگ۔‬‫٢۔٪اِس٪ےک٪ربسکع٪ارگ٪مسق٪ہتخپ٪زعؾ٪ےک٪اسھت٪اور٪دؽ٪ےک٪ارادے٪ےس٪اھکیئ٪یئگ٪ےہ٪،٪اُس٪ےک٪ذرےعی٪ےس٪وکیئ٪‬‫٪‬‫دہع ٪و ٪امیپؿ ٪ابدناھ ٪ایگ ےہ، ٪اُس ٪ےس ٪وقحؼ ٪و ٪رفاضئ ٪رپ ٪وکیئ ٪ارث ٪رتمبت ٪وہات ٪ےہ ٪ای ٪وہ ٪دخا ٪یک ٪یسک ٪ للحت ٪و ٪رحتمی‬‫رپارث٪ادناز٪وہ٪یتکس٪ےہ٪وت٪اُس٪رپ٪اہلل٪اعتٰیل٪الزًام٪وماذخہ٪رفام ےئ٪اگ۔٪ذٰہلا٪مسق٪ےک٪اعمےلم٪ںیم٪آدیم٪وک٪رہزگ٪ےب٪رپوا٪‬ ‫اور٪لہس٪ااگنر٪ںیہن٪وہان٪اچےیہ،٪ہکلب٪وپری٪ذہم٪داری٪ےک٪اسھت٪ ُاس٪یک٪افحتظ٪رکین اچےیہ۔‬‫٣۔٪اِس٪رطح٪یک٪مسق٪ارگ٪یسک٪وہج٪ےس٪وتڑین٪زپے٪وت٪رضوری٪ےہ٪ہک٪اُس٪اک٪افکرہ٪ادا٪ایک٪اج ےئ۔٪اِس٪اک٪رطہقی ہی٪‬‫ےہ ٪ہک ٪مسق ٪اھکےن٪واال ٪دس ٪مونکسمں ٪وک ٪اُس ٪ایعمراک ٪اھکان ٪الھک ےئ٪وج٪وہ ٪اعؾ ٪وطر ٪رپ ٪اےنپ ٪الہ ٪و ٪ایعؽ ٪وک ٪الھکات ٪ےہ ٪ای٪‬‫اُںیھن٪ےننہپ٪ےک٪ڑپکے٪دے٪ایا٪ کی٪الغؾ٪آزاد٪رکی۔٪اِؿ٪ںیم٪ےس٪ھچک٪یھب٪ےرسم٪ہن٪وہ٪وت٪اُےس٪نیت٪دؿ٪ےک٪روزے٪‬ ‫رانھک٪وہں٪یگ۔‬ ‫_________________‬