Your SlideShare is downloading. ×
Le Marche: Pesaro, Urbino e Fabriano
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Saving this for later?

Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime - even offline.

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Le Marche: Pesaro, Urbino e Fabriano

1,155
views

Published on

Published in: Travel

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
1,155
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. De Marken de lappendeken van kleuren, smaken en geuren Le Marche is bij veel Nederlanders beter bekend als De Marken. Wie van beide niet weet, hoort de regio steevast omschreven worden als ‘het nieuwe Toscane’. Dat de sfeer in De Marken heel anders is en voorafgaande omschrijving de regio geen recht doet, ontdek je met onze prachtige reportages over Pesaro, Urbino en het papierstadje Fabriano. Geniet op de volgende pagina’s en laat je verleiden door de schoonheid van De Marken. De naam van de ‘buurregio’ moet nog één keer aan een gelijkenis worden onderworpen. Immers, waar Toscane het treft met grote publiekstrekkers als Pisa, Florence en Siena, moet De Marken het met minder beroemde steden doen. Maar wie Pesaro, Urbino of Fabriano bezoekt, ervaart meteen een groot voordeel: geen mas- satoerisme. Pesaro en Urbino liggen in het noordelijk deel van De Marken. De vele kunstwerken, beelden, historische pleinen en imposante gevels herinneren nog dagelijks aan de voorspoed, rijkdom en ontwikkeling die beide steden doormaakten in de renaissance. Pesaro geniet met haar ligging aan de Adriatische kust vele zonuren. De boulevard wordt hier gekleurd door statige villa’s is pasteltinten met sprookjesachtige torens en weelderig groene tuinen. Pesaro is de geboorteplaats van Gioacchino Antonio Rossini. Deze beroemde componist wordt jaarlijks geëerd met het Rossini Opera Festival. Het historisch centrum van Urbino wordt gedomineerd door het prachtige paleis dat hertog Federico da Montefeltro in 1444 liet bouwen. De muren van het palazzo tonen beeltenissen van Plato, Aristoteles, Dante, Petrarca, Sint Augustinus en Vittorino da Feltre. Papierstad Fabriano is een schoonheid op zich die je tijdens een bezoek aan De Marken niet mag overslaan. Het stadje ligt verscholen tussen de uitlopers van de Apennijnen en staat wereldwijd bekend om zijn papiertraditie. De Smaak bezocht deze drie steden in De Marken en laat je op de volgende pagina’s meegenieten van onze ontdekkingen in deze (nog) pure, authentieke Italiaanse regio.16 17
  • 2. Pesaro Urbino de marken Kleine mogendheden en grote kunstenaars Florence, Rome, Venetië en Napels. Een grand tour zoals de Engelsen die vroeger maakten, brengt je naar de mooiste steden. Maar ben niet te haastig! Juist de kleinere juweeltjes zullen je verrassen. Pesaro en Urbino in De Marken bijvoorbeeld. Deze twee plaatsen konden in de renaissance wedijveren met grootheden als Florence. Dat zie je tot op de dag van vandaag overal terug. Bovendien werd een aantal beroemde schilders en componisten in deze regio geboren. De Smaak sloeg grootheden over om u te kunnen vertellen over kleinere mogendheden.18 19
  • 3. Langs de boulevard van Pesaro staan pastelkleurige jugendstilvilla’s met sprookjesachtige torentjes en mediterrane tuinen van de zeegod Neptunus. In Palazzo Ducale zetelde tijdens de renaissance het adellijke geslacht Della Rovere. Deze familie verwierf een fortuin en ReistipTekst: Maurizia Ghisoni | Fotografie: Matteo Carassale | Vertaling: Maartje Elsevier Stokmans maakte Pesaro tot een aanzienlijk centrum van kunst en cultuur. Tegen- van smaakredacteur Maurizia Ghisoni: woordig biedt het gebouw onderdak aan de prefectuur. Wie de monu- Rossini-wandeling door Pesaro Pesaro en Urbino liggen in het noordelijk deel van De Marken. Urbino mentale panden van Pesaro even achter zich wil laten, kan een fietstocht Gioacchino Rossini is schrijver en componist van opera’s als de Il wordt omgeven door de heuvels van Montefeltro. Tijdens de renaissance maken vanaf het strand richting het zuiden. barbiere di Siviglia, Wilhelm Tell en La Gazza Ladra. Hij werd op 29 bloeiden hier de kunsten en de wetenschap. De universiteit uit 1506 en februari 1792 geboren in Pesaro. Hoewel hij heel Europa doorkruiste de schilderijen van Rafaël herinneren daar nog dagelijks aan. Pesaro ligt Kunstwerken van keramiek om zijn werken te laten horen, bleef hij een innige band houden met aan de Adriatische kust en ademt een gastvrije sfeer. Tijdens het jaarlijkse Tijdens de renaissance was het vervaardigen en bewerken van keramiek zijn geboortestad. Niet alleen het jaarlijkse Rossini Opera Festival Rossini Opera Festival in augustus klinken overal de opera’s van beroemde in Pesaro al een ware kunstvorm. In de Musei Civici zijn uiterst zeldzame getuigt daarvan. Ook kun je een Rossini-wandeling maken. Deze componisten. De naamgever van het festival, Gioacchino Antonio Rossini, stukken uit die tijd te bewonderen. Tegenover de trap die je naar de collec- wandeling begint bij zijn geboortehuis op nummer 34 aan Via Gio- is geboren in Pesaro en wordt hier nog altijd op handen gedragen. tie keramiek brengt, hangt een tondo met het hoofd van Medusa. Ze kijkt acchino Rossini. De begane grond is ingericht als museum. Bijzonder de bezoekers met een doordringende blik aan. In haar gezicht is de hand is hier zijn spinet uit 1809. Op deze voorloper van de piano heeft hij pesaro, een passeggiata van Ferruccio Mengaroni te herkennen. Volgens gids Roberta Magi werd geoefend toen hij nog aan het muzieklyceum van Bologna studeerde. Het historische centrum van Pesaro heeft zijn blik op zee gericht. De deze mythische tondo de kunstenaar uit Pesaro zelfs fataal: “Toen hij met Tijdens de wandeling passeer je het conservatorium in Palazzo inwoners flaneren over de boulevard en spreken met elkaar af bij de Sfera anderen dit monster van ruim een ton wilde verplaatsen, viel het bovenop Olivieri. Rossini gaf hier les en na zijn dood liet hij het een groot Grande, een opvallend hedendaags kunstwerk van Arnaldo Pomodoro. De hem. Hij was op slag dood. Het verhaal gaat dat Medusa op die manier legaat na. Eén van de mooiste zalen is het Auditorium Pedrotti. De grote bronzen bol schittert als tweede zon in het felle licht. Op zomer- wraak nam omdat hij haar ware gezicht had afgenomen.” wandeling eindigt bij het Teatro Rossini aan de zuidkant van Piazza avonden vormt de boulevard het decor voor talloze concerten en thea- www.museicivicipesaro.it del Popolo. Het theater, te herkennen aan zijn prachtige deur, stamt tervoorstellingen. Hier vind je ook de pastelkleurige jugendstilvilla’s met Tegenwoordig kun je in de werkplaatsen verspreid over de stad de kera- uit 1637. Na een reeks verbouwingen kreeg het in 1816 het typische sprookjesachtige torentjes en mediterrane tuinen. Via Gioacchino Rossini misten aan het werk zien. Bij Molaroni ziet het interieur er nog precies zo neoklassieke uiterlijk van een Italiaans theater: rijk versierd maar loopt vanaf de boulevard naar het centrum. Aan weerszijden zitten win- uit als aan het begin van de vorige eeuw. Het keramiek ligt uitgestald op niettemin elegant. Tijdens de inauguratie in 1818 werd hier een kels, barretjes, boekhandels en eeuwenoude palazzi. Eén daarvan is het prachtige jugendstilstellingen. Amforen, borden, soepterrines, vazen… grandioze interpretatie van La Gazza Ladra opgevoerd. Een zevenen- geboortehuis van de beroemde componist naar wie de straat vernoemd alles even sierlijk van vorm. Marcella Molaroni, de achterkleindochter van twintigjarige Rossini begeleidde de opera op de klavecimbel. Hij was is. De straat komt uit op Piazza del Popolo. In het midden staat een de oprichter, schildert met de hand de rozen van Pesaro op dienbladen en toen al wereldberoemd. www.provincia.pu.it zeventiende-eeuwse fontein, versierd met beelden van tritons, dienaren karaffen. Molaroni | Via Luca della Robbia 9 | Pesaro 20 21
  • 4. palazzo Ducale in UrbinoHertog Federico da Montefeltro liet in 1444 een prachtig paleis bouwendat nog altijd het langgerekte Piazza Rinascimento van Urbino domineert.Je wordt onmiddellijk getroffen door de gevel met zijn twee charmantetorentjes en ranke belijning. “Luciano Laurana, één van de architecten, Voor het ontbijt of een snelle lunch komen de inwoners van Pesaroontwierp deze torentjes om de machtige hoven uit Noord-Italië af te samen in Casetta Vaccaj. Deze imposante gelegenheid is gevestigd in eentroeven”, legt gids Claudia Taglianetti uit. vijftiende-eeuws palazzo met een interieur van robuuste balken, jugend-Wanneer je het gebouw ingaat, kom je uit op de binnenplaats die baadt stilmeubels en fluwelen bekleding. In de kelders hangen verfijnde worstenin een zee van licht. Op de begane grond tref je het Appartemento della als capocolli, lonzini en golette te drogen. De muren van het pand zijnIole aan. De wanden zijn versierd met fresco’s van Hercules en Iole. In het versierd met moderne kunst.trappenhuis zorgt de lichtinval voor een bijzonder ruimtelijk effect. Alles Casetta Vaccaj | Via Mazzolari 22 | T.: 0039.072169201lijkt daardoor nog groter en krijgt haast iets magisch. Precies tussen de In de pizzeria’s van Pesaro staat één pizza altijd op het menu: de pizzatwee torentjes van het Palazzo bevinden zich een immense feestzaal en de Rossini. De grote componist was namelijk ook een begenadigd kok en gafstudeerkamer van de hertog. Aan de muren hangen beeltenissen van zijn zijn naam aan een eenvoudige pizza met tomaat, mozzarella, hardgekooktgrote voorbeelden: Plato, Aristoteles, Dante, Petrarca, Sint Augustinus en ei en mayonaise.Vittorino da Feltre. In Palazzo Ducale is ook de Galleria Nazionale delleMarche ondergebracht, het meest vooraanstaande museum van de regio. De streekproducten van Urbino komen uit het heuvelige achterlandEr hangen meesterwerken van Piero della Francesca, Titiaan en Luca van Montefeltro. Ze zijn allemaal te koop op Mercatino delle Erbe e deiSignorelli... Een hoogtepunt is La Muta met het gezicht van een dame met Sapori. De kramen staan in de schaduw van de galerijen van Piazzetta Sanperfecte natuurlijke trekken. Hierdoor kreeg de nog jonge, maar al zeer Francesco. Bijna iedere dag staat hier ook de kraam van Maurizio Rupalikundige, Rafaël de bijnaam pennello divino (goddelijk penseel) opgespeld. di Urbania, die geurige paddenstoelen en zwarte zomertruffels verkoopt. Verderop staat de kraam van Pierluigi Nieddu, van het biologische boe-Smaken uit pesaro en Urbino renbedrijf Il Capriolo. Er ligt ricotta, caciottina en kleine kaasjes gemaaktOp verschillende locaties in Pesaro kun je kennismaken met de culinaire van verse melk.tradities van de stad. Zo wordt iedere ochtend in de kloostergang van San Aan één van de hoofdstraten van Urbino, Via Mazzini, bevindt zich nogDomenico de Mercatino delle Erbe gehouden. De kramen liggen vol fruit, een winkeltje vol lekkernijen: Tartufi-Antiche Bontà. Het wordt gerundgroenten, kruiden, brood, focaccia en piada sfogliata, het kleine neefje van door twee zussen, Monia en Michela Costantina. Ze verkopen heerlijkehet beroemde platte brood uit Romagna, piadina. In de kelders van het truffel uit de heuvels van Montefeltro en de befaamde ham prosciutto dieeuwenoude Palazzo Gradari bevindt zich Enoteca Comunale Rossini. Carpegna. Ook kun je er terecht voor bijzondere soorten worst, salamiHier zijn talloze wijnen uit de streek te proeven. Enoteca Comunale Rossini van gedroogde vijgen en een geurige drank op basis van olijfbladeren,| Via Gioacchino Rossini 24 Liquor d’Ulivi. www.tartufiantichebonta.it 22 23
  • 5. ANTE Darsena M A R E A D R I AT I CO DI LEV Nuova MOLO CANTIERE NAVALE STR N ADA Porto DUILIO 0 200 400 TR A m DE SMAAKGIDS VI Ristorante AL E I La Baita Capitaneria di Porto De beste tips voor hotels en restaurants in pesaro en Urbino CAIO DUE I A L ZI NAPO RI GO Foglia I RN Logeren aan de boulevard van pesaro E NE T AL VIAL TE RI PORTI VI CO PA AL ES VIALE E NF TE CALATA Cruiser Congress Hotel is, zoals de naam al doet vermoeden, eigenlijk Z IA VI AL M O RE TO RI E LE VE VIA bestemd voor grote groepen (zakelijke) gasten die in Pesaro zijn voor een GO V. RO LE Cruiser E LA IO Congress Hotel E VIA AL AR PO E AL VI UM LE Museo congres of beurs. Dat betekent niet alleen dat het hotel groot is en een VI M del Mare E TR V.L FI EN D E CE TO Ristorante AL VE VI PARCO E beetje onpersoonlijk maar ook dat het modern, comfortabel en ideaal A NE COMUNALE LLA A VI SA Il Commodoro VI AN NI ZI RE CO A TO I gelegen is. Dit hotel heeft vier sterren, ligt in het centrum en aan de boule- ER AR N E CANALE HI UM IO M IG Ò PIAZZALE BAD Palazzo AL V.L FI CE VIA vard. Bijkomend voordeel: het ontbijt is hier voortreffelijk. www.cruiser.it S. Maria dello Sport E DELLA RA Villino LIBERTÀ CC INI E E del Porto ROS DE AL ZA V.L HI MO I TE VI PA Ruggeri VIA N PIAZZA RT TR V.L Sfera DA TO DORIA V. L ARET Archivio IG E EN E V.L d. Pace LAZZ UC A D di Stato IA AL B NI VI TO E I tip van Smaakredacteur Maurizia Ghisoni: V.L AT LI LA VIA EL E I .R N CA VIA C O PIAZZALE VI TI ZI RT IA BB EL M BB TR MA ST OZ D. INNOCENTI T T BE V Molaroni PU D IA I IE VIA ASSI OR AI ST RE .LE Alexander Museum palace Hotel O VIA C V. CC ED IA AVOU M E V DO FFR PIAZZALE AR VA GO AR 1 MAGGIO SA LARGO G. Dit hotel is meer dan zomaar een hotel. Het is eerder een museum voor E Casetta LA ALDO MORO FID VIAL R E XI Vaccaj Alexander CORSO AL EL Museum VI ST I ORTI VI IN S. Agostino Palace Hotel moderne kunst met werken van meesters als Giò Pomodoro, Enzo Cucchi CA ZINI Musei AL SS VIA GIULI SE E V. Civici RO TT MAZ DO EM A Pal. D en Mimmo Paladino waar je toevallig ook kunt logeren. Het feest begint al VI ZA EL N BR Gradari MI VIA AZ Casa di Cattedrale LA SSI I NomeE RD VIA MA M Rossini MIN di Dio Palazzo VE op de gang: iedere deur is namelijk een ander kunstwerk. Daarachter staat Rocca G. VI GO O Pal. LE C Ducale Municipio NI Almerici Costanza TT Z ON VIA ME VER P.ZA DEL S. Maria OR VIA je bed in je eigen persoonlijke museumpje. Al elders een hotel geboekt? DO Conservatorio POPOLO S. d. Grazie IA PE I NAT IA A FR V DEL EP S. Giovanni V G. Rossini NC AN IA PIAZZALE I IN US A Mercato OL ORE Battista V Vraag dan aan de receptioniste of je toch even mag kijken. Met een beetje BR S. Domenico CE G. MATTEOTTI LA GI IA DOTTO SC NZ V. AQUE PA G. O V .LE VA E PIAZZALE SS geluk krijg je een leuke rondleiding. www.alexandermuseum.it AL CINELLI ER CI LE VI IA I A I AL SC S. Giuseppe V OT TI VI Teatro I DIN VALL AM PIAZZA LIBER Rossini LAZZARINI ON E CA I VIAL GR Ospedale VI A NZ Civico TO MA AZIO VIA EN E Italiaanse traditie en stijl A. AL IM V.LE XI FEBBRA VIA RG E GIU VI IO DE IAL IS O PIAZZA RA NE EL R V ST GG GA VIALE D Hotel San Domenico in Urbino is een hotel zoals vooral de wat oudere Stazione GARIBALDI PIAZZALE I CO I A C SPE F.S. PP FLA TI CARDUCCI A ON A ARC TE VIA IO GR Z RI M Italianen het graag hebben: stijlvol, chique en betrouwbaar. Het hotel is M VIA O O RA A GI L V. ON VIA NO A XXIV AG UCIA VI M L ondergebracht in een prachtig gerenoveerd klooster in het oude centrum M VIA RE Convento VIA I Madonna IO AURE BELL AF P. Cappuccini LIO IRA di Loreto van Urbino. De kamers aan de voorzijde kijken uit op Palazzo Ducale. IR M M VIA A VI De ruime kamers zijn ingericht met antiek meubilair. www.viphotels.it Slapen naast Rafaël De kamers? Sober maar comfortabel. De prijs? Heel Hollands. Pluspunt? De centrale ligging vlakbij het geboortehuis van de beroemde schilder Rafaël en het fenomenale uitzicht over de daken en de omringende heuvels. www.albergoraffaello.com Modern experiment bij Il CommodoroTip van smaakredacteur Maurizia Ghisoni Aan de boulevard van Pesaro ligt het restaurant van chef-kok GinoRaffaello Sanzio, beter bekend als de schilder Rafaël, is in 1483 Cenerelli. Hij heeft een grote passie voor vis en bereidt heerlijke, watgeboren in een groot huis in het centrum van Urbino. Vader Gio- experimentele gerechten als sashimi op z’n Italiaans en ravioli met vis.vanni was zelf ook schilder en Rafaël leerde van hem al heel vroeg Niet overslaan: de cantina van Il Commodoro. Fantastische flessen omde kneepjes van het vak. Het huis bezat een eigen atelier waar de zelf te houden of bij thuiskomst cadeau te doen. www.ilcommodoro.comkleine Rafaël naar hartenlust kon experimenteren. Tegenwoordigis het geboortehuis ingericht als museum. Het heeft karakteris- Aan tafel bij traditionele trattoria met prachtig uitzichttieke cassetteplafonds, een salon met open haard en een zeer goed trattoria La Baita is een echt familiebedrijf. Het interieur is eenvoudiguitgeruste keuken. In de kamer waar Rafaël hoogstwaarschijnlijk maar verzorgd en het uitzicht op de haven prachtig. De verse pasta wordtgeboren is, hangt het fresco Madonna col Bambino, één van zijn dagelijks met de hand gemaakt. De saus is meestal op basis van schaal-vroege werken. Op tekeningen is hij afgebeeld als een zeer gevoe- en schelpdieren. La Baita | Strada tra i due Porti 49 | Pesarolige, bijna vrouwelijke jongen. Zijn gezicht wordt omgeven dooreen grote bos krullen en zijn ogen staan dromerig. Verder is in het Sfeervol dineren in oude osteria onder de sterrenmuseum de vijzel te bewonderen waarin de pigmenten fijn werden osteria da la Stella is een sfeervol restaurantje in het oude centrumgemalen om verf te kunnen maken. Er zijn ook kopieën van Rafaëls van Urbino. De gerechten worden prachtig gepresenteerd en uitsluitend Voor meer informatie:belangrijkste werken, schilderijen van zijn vader Giovanni en zijn gemaakt van verse streekproducten. Op het menu staan crostini met Turismo Pesaro Urbino www.turismo.pesarourbino.it De dichtstbijzijndeleerling Giulio Romano te zien. www.urbinoculturaturismo.it zwarte zomertruffel en lamskotelet met sesam en gebakken artisjok. vliegvelden zijn die van Ancona Falconara (www.aeroportomarche.com) www.anticaosteriadalastella.com en van Rimini (www.riminiairport.com). 24 25
  • 6. HIStoRISCHE SCHooNHEID AAN DE ADRIAtISCHE KUSt HotEls In ItAlIE Op deze plek in De Smaak sluiten wij graag beide ogen om te genieten van de beste nachtrust en mooiste dagdromen op betoverende plekken. Voor de villa’s, palazzi, landgoederen, agriturismi, hotels en bed & break- fasts in deze rubriek gaan we telkens op zoek naar bijzondere locaties met een verhaal. In de loop der tijd hebben wij al veel prachtige verblijven la- ten zien. Soms, heel soms, word je verrast door een ongepolijste diamant met een bijzonder verhaal. Vlakbij Pesaro en Fano bijvoorbeeld ligt Relais Villa Giulia. Deze historische villa is niet alleen een mooi vakantieverblijf maar heeft een ook een rijke, bijzondere historie en ademt een sfeer die je maar zelden vindt. Villa Giulia is een zeldzaam De eerste eigenaar van Villa Giulia was niemand minder mooie historische villa met een dan Eugenio de Beauharnais, bijzonder verhaal stiefzoon van Napoleon en onderkoning van Italië. Graaf Carlo Ferri, gouverneur van Perugia, kocht het pand in 1850. In deze periode werd de villa uitgebreid door een van de belangrijkste architecten uit de regio, Giuseppe Ferroni van Senigallia. De villa dankt haar huidige naam aan barones Giulia de Rolland, vrouw van baron Giulio de Rolland. Zij kreeg de villa tussen 1890-1892 in haar bezit. Giulia’s nicht, markiezin Maria Pia Tacoli di San Possidonio, erfde de villa na haar overlijden maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werd deze bezet door de Duitsers. Na de oorlog kwam de villa weer in handen van Maria di San Possidonio. Zij liet ter gelegenheid van het huwelijk van haar dochter Laura met graaf Marco Celio Passi de kapel restaureren. Met dit huwelijk was de villa in bezit gekomen van de familie Passi. De kinderen van Laura en Marco Celio Passi dragen tot op de dag van van- daag zorg voor het beheer en onderhoud van de villa. Anna Passi vertelt: “Het is ondoenlijk ‘alleen maar’ in de villa te wonen. Dit historische pand vraagt zoveel onderhoud dat wij het een hotelbestemming hebben gege- ven. Op die manier generen wij de inkomsten om de villa te onderhou- den en zorgen zo dat Villa Giulia in de familie kan blijven. En om eerlijk te zijn: dat is hard werken. Maar telkens als ik door de villa loop, geniet ik. Dat maakt het alle moeite waard.” Villa Giulia laat zich het best omschrijven als een elegante napoleontische villa op een landgoed dat aan een kant uitkijkt op zee terwijl de andere zijde zicht biedt op Fano. De glooiende heuvels van De Marken vormen de weelderig groene achtergrond. De villa is in oorspronkelijke staatTekst: Eva Schaap | Fotografie: met dank aan Anna Passi teruggebracht zodat je op diverse plekken kunt genieten van plafond- schilderingen, antiek meubilair, historische boeken en oude gebruiks- voorwerpen. Uiteraard zijn de kamers comfortabel en van moderne gemakken voorzien. Maar laten we wel wezen; of je nu wel of geen wifi hebt, hier kom je niet om met een laptop of i-Pad op schoot je vakantie door te brengen. Je logeert in Villa Giulia om de authentieke sfeer en de geschiedenis op te snuiven of om te genieten van de wonderschone natuur. Eigenares Anna Passi helpt daar graag bij. Relais Villa Giulia Via di Villa Giulia, Località San Biagio 40 Fano, Pesaro | De Marken www.relaisvillagiulia.com 26 27
  • 7. Het Italië van... Makers en lezers van de Smaak van italië zijn het over één ding eens; de italiaanse smaak bevalt ons zeer goed. Maar dat italiaanse smaken ook kunnen verschillen, blijkt in het paspoort der zintuigen. in deze rubriek vertellen bekende nederlanders over hun italië. Muziek ‘Italië is heel trouw aan zijn sterren. Het zijn iconen en ze worden op handen gedragen, zoals Mina. Ik geloof dat ze al in de zeventig is en meer dan vijftig jaar heeft gezongen, ook met grote andere sterren. Maar ze heeft zich jaren geleden teruggetrokken uit de publiciteit. Het is een geweldige vrouw en ik heb meerdere albums van haar.’ Vakantie ‘Hoewel ik van oorsprong dol was op Ibiza – gewel- dige plek om uit te gaan – heeft Italië me veroverd. Ik denk dat ik bijna alle regio’s inmiddels heb gezien en ik werd iedere keer weer verrast. Apulië bijvoorbeeld is erg mooi. Ik was vorig jaar op Sicilië om een prijs in PASSAPoRto ontvangst te nemen en ik zag het eiland van een kant Volledige naam: Gerecht die ik nog niet kende.” Adrianus van den Krommenacker ‘Ik ben, eerlijk gezegd, een moeilijke eter maar als ik in Geboortedatum/-plaats: Italië ben, heb ik nooit problemen. Dat is de eenvoud Wijn 8 april 1950, Uden van de gerechten waarschijnlijk. Simpele, maar goede Barolo. Een beetje afgezaagd misschien maar een Privé: pasta’s en heerlijke salades. Ik ben dol op Bresaola en Barolo smaakt altijd en overal. Misschien ken je dat Samenwonend in Den Bosch en Milaan Italiaanse kazen. Of een semifreddo al caffè, mmm.” van vakanties: dat je een lekkere wijn koopt, die Beroep: vervolgens thuis ineens niet meer zo lekker smaakt. Modeontwerper Merk Met een Barolo is het altijd goed; een mooie droge, op dit moment actief met: ‘Dolce & Gabbana, zonder twijfel. Het stel is al een rode wijn uit Piëmonte. Ook weer zo’n prachtige 200% paar jaar uit elkaar, maar ze werken nog steeds heel regio.’ Hoe vaak in Italië geweest?: goed samen. Ongelooflijk dat ze me met iedere col- Niet te tellen lectie weer weten te verrassen. Zo constant aan de top, echt een wereldmerk.’ Addy van den krommenacker, Made in Italy Mode zit hem in het bloed. Wan- neer de ontwerper nog verkoper is in Den Bosch, zo’n dertig jaar geleden, ontdekt hij haute cou- ture. Gucci, Versace en Dolce & Gabbana gaan over de toonbank maar het allerliefst zou hij zelf een label plakken. De droom wordt werkelijkheid in 2003 als hij Stad zijn eerste collectie presenteert. Inmiddels sieren echte ‘Addy’s’ ‘Milaan, al kom ik ook heel graag in Rome. Milaan is beroemde lijven en ook buiten een modestad bij uitstek en daarom heb ik er ook een de landsgrenzen wordt Van den appartement en ateliers. Erg inspirerend, maar ook een Krommenacker met hoofdletters stad waarin je binnen een paar minuten van de drukteTekst: Marco Bosmans geschreven, Italië voorop. Zijn naar de rust kunt. Wij kennen inmiddels onze plekjes collecties leverden hem meerdere prijzen op tijdens de jaarlijkse die veel toeristen niet kennen. Heerlijk. De Sneijder- Premio Posidone D’argento. tjes? Nee, ik ben ze op straat nog niet tegengekomen, www.addyvandenkrommenacker.nl maar Yolanthe draagt af en toe wel een jurk van mij. Prachtige vrouw.’ 29
  • 8. De Marken Fabriano Stad van papier ‘Kunstenaars als Leonardo Da Vinci, Michelangelo Verstopt tussen de uitlopers van de Apennijnen en de sprookjesachtige natuur van dit deel van en Picasso gebruikten enkel papier uit Fabriano’ De Marken ligt het stadje Fabriano. Je moet goed Papiermaker Giorgio Pellegrini opletten want voor je het weet, ben je voorbijge- reden. De Smaak van Italië trapte echter tijdig op de rem om de juiste afslag te nemen en verrast te papiermuseum worden door een stad van papier. In het voormalige klooster van San Domenico, aan de rand van het historische centrum, is een middeleeuwse papiermakerij nagebouwd in oorspronkelijke stijl. Dit papiermuseum, Museo della Carta e della Filigrana, is uniek in de wereld. De medewerkers laten zien hoe vroeger papier gemaakt werd. In de Middeleeuwen werd papier gemaakt van katoen, linnen en hennep. Tegenwoordig selecteren de papiermakers vanTekst: Maurizia Ghisoni | Fotografie: Matteo Carassale | Vertaling: Maartje Elsevier Stokmans Over de toppen van de Apennijnen waait een koele wind. Het natuurgroen het museum de lappen stof met de grootste nauwkeurigheid. Na selectie is hier fris en het licht zachtgeel. Fabriano maakt nog net deel uit van de worden de lappen in repen gescheurd en met kalk gesteriliseerd. Daarna provincie Ancona in De Marken. Om een idee te geven: met de auto ben je worden de repen in bakken water gelegd en tot pulp geslagen. Papier- sneller in Assisi of Gubbio dan in de stad Ancona. Fabriano staat wereld- maker Roberto Rapanotti schept met een zeefraam met metalen figuren wijd bekend om zijn hoogwaardige papierindustrie en al tijdens de Mid- (het watermerk) wat van de pulp op. Met vakkundige bewegingen deleeuwen was het een levendig en werklustig stadje. Uit die periode en de spreidt hij het uit tot er een glad geheel is ontstaan. Hij keert het raam renaissance zijn veel architectonische wonderen bewaard gebleven. Zo wordt om en legt het vel tussen twee dunne lappen vilt. Als hij op deze manier het veertiende-eeuwse Palazzo del Podestà gezien als een van de oudste een grote stapel gemaakt heeft, gaan de vellen onder een pers die het voorbeelden van de gotische stijl in De Marken. Op het plein voor het overtollige water uit het papier drukt. Daarna worden de papiervellen te Palazzo klatert de Fontana Sturinalto. Deze middeleeuwse fontein vormt het drogen gehangen. Tenslotte moet het papier watervast gemaakt worden. embleem van de stad. In de Pinacoteca Civica hangen werken van Gentile Het watervaste papier is in Fabriano uitgevonden. Hiervoor worden de da Fabriano, de beroemdste schilder uit het stadje. Nog meer waardevolle vellen papier in een bad met gelatine gedoopt. Als ze eenmaal droog kunstschatten vind je in de imponerende kathedraal van San Venanzio. zijn, slaat de cialandratore er met een houten hamertje op (de cialandro) totdat het oppervlak weer glad is. Papiermaker Giorgio Pellegrini vindt het nog steeds een fascinerend proces. “Papier verving het perkament. Perkament was erg duur en niet voor iedereen beschikbaar. Papier was een stuk goedkoper en maakte lezen en schrijven mogelijk voor veel meer mensen. Leuk om te weten is dat kunstenaars als Leonardo Da Vinci, Michelangelo en Picasso enkel papier uit Fabriano gebruikten.” In het museum is papier te bewonderen van koningen, prinsen en regeringsleiders. De watermerken zijn soms ware meesterwerken. Ze zijn zeer complex en getuigen van groot vakmanschap. www.museodellacarta.com 30 31
  • 9. In het klooster van San Domenico zit een middeleeuwse papiermakerij. Dit papiermuseum, Museo della Carte e della Filigrana, is uniek in de wereldReistip van smaakredacteur Maurizia Ghisoni• In het centrum van Fabriano vind je veel bijzondere winkels. Aan Corso della Repubblica zit bijvoorbeeld Antica Cartoleria Libreria Lotti, opgericht in 1735. Liefhebbers van hoogwaardig brief- en tekenpapier en mooie kaarten en boekenleggers kunnen hier hun hart ophalen. Eigenaar Giovanni Sciamanna Lotti laat zijn prachtige papierwaren speciaal vervaardigen bij de beroemd- ste producent van de stad, Cartiere Miliani. Antica Cartoleria Libreria Lotti | Corso Della Repubblica 58• Koffie drink je tegenover Antica Cartoleria Libreria bij Caffè Storelli. Deze prachtige koffiebar is meer dan honderd jaar oud. Eigenaar Gastone maakt graag een praatje met zijn gasten terwijl hij bijna terloops koffie zet: “Als het koud is serveren we squaglio, onze specialiteit. Dat is een dikke, warme chocolademelk waar je helemaal van opknapt.” Caffè Storelli | Corso Della Repubblica 55• Aan Corso Della Repubblica 33 zit Farmacia Mazzolini-Giusep- pucci. De indrukwekkende gevel vertelt over de medische ge- schiedenis van de achttiende en de negentiende eeuw. De laatste twintig jaar is de apotheek grondig gerenoveerd en heeft het meer een museumfunctie gekregen; vandaar dat de naam veranderd is in Scienza e Natura. Eenmaal binnen doen de houten lambriseringen en de rijk gedecoreerde toonbank je versteld staan. De in het esdoorn- en ebbenhout uitgesneden figuren beelden talloze sleutelmomenten uit de medische geschiedenis uit. Op de planken staan antieke apothekerspotten met schitterende gouden cartouches. Corso Della Repubblica 33 | www.1896.it 32 33
  • 10. CotoLette ALLA GRIGLIA LAMSKOTELETJES OP DE GRILL De Marken staat bekend om het malse, mooie lamsvlees. Soms zijn de bereidingen gecompliceerd maar meestal zijn de recepten van een ontroerende eenvoud. Zo ook dit recept. voor 4 personen 8 lamskoteletjes | 3 eetlepels olijfolie | 1 takje verse oregano of ½ theelepel gedroogde oregano | ½ eetlepel fijngehakte bladpeterselie | ½ eetlepel citroensap | enkele middelgrote aardappeltjes | versgemalen zwarte peper | zout Doe het citroensap in een kom en los daarin het zout op. Meng vervolgens de olijfolie, de peper en de oregano er door. Laat de koteletjes afgedekt twee uur in dit meng- sel marineren. Verwarm een grill(pan). Dep de koteletjes droog en grill ze, op hoog vuur, redelijk snel aan beide kanten mooi bruin. Keer de koteletjes slechts 1 keer, dat geeft een mooier patroon op het vlees. Serveer met mid- delgrote, gekookte aardappelen en bestrooi die met een beetje fijngehakte bladpeterselie. Er zijn overigens koks in De Marken die nog een ½ theelepel honing aan de marinade toevoegen. Experimenteer en ontdek wat het best smaakt.Liefde voor het landFabriano ligt in een vruchtbaar landbouwgebied en brengt de mooistestreekproducten voort. In het centrum van de stad vind je die op demarkt onder de galerij van Piazza Garibaldi terug. Achter een opvallendgroene en geurige kraam staat Clelia Gianfelici, een bevlogen dame van72 jaar. Behalve verse groenten uit eigen tuin verkoopt ze tomaten-, sla-,aubergine-, selderij- en aardbeienplantjes. Vlakbij staat de kraam vanPiero Guidarelli van Azienda Biologica le Salse met kikkererwten, tarwe,honing, olijfolie en witte wijn. Guidarelli is niet alleen boer maar ookplastisch chirurg. Hij verdeelt zijn tijd tussen het werken op de veldenen de operatiekamer van het ziekenhuis in Fabriano. Daarnaast is hijbetrokken bij de organisatie van de markt. Enthousiast vertelt hij: “Weexperimenteren nu vijf jaar met deze formule waarin de producentdirect contact heeft met de consument en ik ben erg tevreden met hetresultaat. De klanten zijn zeer geïnteresseerd in onze producten, maarhebben ook veel belangstelling voor de wijze van verbouwen of manierwaarop de producten gemaakt worden.” Rino Perini heeft een kraammet vleeswaren en kaas. Befaamd is zijn Salame di Fabriano, de typischeworst uit de streek, herkenbaar aan de rozerode vetogen (lardelli).Deze worst is gemaakt van varkens die alleen biologisch voedsel te etenkrijgen. Andere vleeswaren in zijn goedgevulde kraam zijn de iets min-der vette soppressata, een rauwe ham die hij drie jaar laat rijpen en desmeerworst ciaiuscolo. Ook ligt er melone piccante, een worst metvenkelzaad, knoflook en peperoncino. Rino’s kazen zijn al even bijzon-der. Voor zijn pecorino en mozzarella maken de inwoners in deze regiograag een omweg. De mozzarella is afkomstig van de gerenommeerdekaasmakerij Trionfi-Honorati.www.mercatocoperto.eu | www.lesalse.com | www.caseificiopiandelmedico.it 34 35