Diller ve DisiplinlerArasında Performans Sanatının Geleceği    Dr. Özgür Uçkan
Hüseyin Katırcıoğluʼnun anısına...                                     Dr. Özgür Uçkan
diller arasında                  Dr. Özgür Uçkan
sanat ve dilDil, bir nesnenin veya bir sürecin simgeler, işaretler ve seslerle, yani“kendisi olmayan bir şeyle” ifade edil...
sanat ve dilSanat ʻmedyumʼsuz yapamaz ve sanatın medyumla ilişkisi dil(ler)ile olan ilişkisine bağlıdır.Sanat, kendisi say...
sanat, dil, süreç ve      nesne Sanatsal dil yaratım sürecini bakışa açar. Nesne ise bu süreci örterek, gizleyerek ʻdeğerʼ...
sanat, dil, süreç ve      nesne Tüm 20. yüzyıl sanatı, sanatsal sürecin nesneden arınma öyküsüdür. Sanat, “nesne” değil “i...
sanat, dil, süreç ve      nesne“21. Yüzyılda sanatnesnesiz olacak. Nesneleraslında izleyici ilesanatçının niyetleriarasınd...
InterMediaFluxus - Dick Higgins - 1964 - “InterMedia” /MecralarArasıPerformans sanatının iletişim ortamı olan“medyum”ların...
Dick Higgins, “Intermedia Chart,” 1995. Postcard, 5 X 7
InterMediaKavram,farklı sanat dillerininarasında gidip gelen,onları süreklibirbirlerine bağlayarakya da aralarındakikarşıt...
InterMediaAma bunun da ötesinde,sanatın yüceltilmesi ve sonrasında giderek çoraklaşmasına uzanan,steril, kimi zaman da faş...
InterMedia“InterMedia”,bir sanat akımı, bir sanat yapma türü, bir sanatsal dildençok;hayat, dil, birey ve topluluk arasınd...
InterMediaSanatın çeşitli türleri arasında çok-boyutlu ilişkiler kurarak yenibir ifade tarzı, giderek farklı bir dil oluşt...
disiplinler arasında                  Dr. Özgür Uçkan
“sosyal plastik”Joseph Beuys, “sosyal plastik”teorisiyle kendi hayatını sanatnesnesi haline getirir.“İnsanların performans...
terapiBeuysʼun, yani, eylemleriyle ve seçtiği temelmalzemelerle, hayvanlar ve bitkilerle, kısacahayatla ilişki kurarak ken...
InterMedial     plastik gramerBeuysʼun birbirinden ayırdedilemeyecek sözü ve eylemininaçığa vurduğu dilsel imkanlar, perfo...
etik & kozmetik“Etiğin olmadığı bir sanat kozmetikten ibarettir”. (Marina Abromovic)Kozmetik sanat nesne yaratıyor, bedeni...
deneyim olarak     performansPerformansın göze aldığı deneyimin anlamı da, “sürekli yenidenfethedilmesi gereken bir içkinl...
InterMezzoMüzikten ödünç alınan “InterMezzo” kavramı, müziğinakışkanlığını sağlayan, ritimler arasında ara-ritim kıvraklığ...
Sylvano Bussoti
InterMezzoDaha doğrusu, hep aradan akan bir zihinsel akımlar deltası.Düşünceyi her yandan getirdiği zihinsel alüvyonla ver...
Rhizome / KökSap“Bir köksap ne başlar ne de biter. O hep ortadadır,şeylerin arasında, bir ara-varlık, InterMezzo. Ağaç soy...
Rhizome / KökSapKökü seyyare, herhangi bir noktası başka herhangi bir noktasıylabağlantılanabilecek, sapıyla uzayan, yayıl...
eylem-dil,  beden-medyumPerformans sanatı, eylemi bir dil ve bedeni bir medyumolarak “kullanırken”, nesneden kurtulup süre...
ara-dan geçmekBelki de “PerformansSanatı” teriminin “sanat”lailgili bölümü fazlasıylasınırlayıcı,hatta indirgeyici.Bugün p...
silinen sınırlar                   Dr. Özgür Uçkan
performans, beden,      eylem... Performans sanatı, asli bileşenleri olan, “dil olarak eylem” ve “medyum olarak beden” ile...
performans, beden,      eylem... Nesneyi tümüyle ortadan kaldırmaya yönelen ve bunu izleyiciye fiziksel ve zihinsel değişim...
artırılmış beden"Augmented Body and Virtual Body"was performed in, "Utopiales," a festivalin Nantes, France in November 9,...
beden deneyimiAntonin Artaudʼnun, soluk, çığlık, jest mimik gibibileşenlerle “vahşet duyumu”nu iletişime dönüştüren“beden ...
beden deneyimiKaos teorisinin veya “bulanık mantık”ın da, bugününperformans sanatındaki temel eğilimlerin oluşmasınakaynak...
beden deneyimiYoksa, elbette çok farklıalanlarda bir Norbert Viener, birJohn Cage ya da bir WilliamBurroughsʼun yaşadığıde...
eylem deneyimi“Vahşet Tiyatrosu”ndan Happeningʼlere, “Living Theatre”danFluxus ritüellerine, “eylem resmi”nden “artırılmış...
Dr. Özgür Uçkan
bir aykırı örnekSanatçı, yazar ve “deneyselcoğrafyacı" Trevor Paglen:Karanlık, varlığı asla itirafedilmeyen, haritalardaiş...
bir aykırı örnekPaglenʼin deneyselcoğrafyası bir yeraltıharitasını açığa vuruyor.Ona göre, ileri teknolojiyleartık gündeli...
bir aykırı örnekPaglen, “kurumların, devletin veulusal güvenliğn kurduğu, ifşaedilmemiş sınırlar, gölgedekalmış haydut yat...
bir aykırı örnekTrevor Paglenʼin “deneyselcoğrafya”sı ile güncel sanatarasındaki ilişki ise “mekanüretimi” kavramındadüğüm...
Trevor Paglen - Terminal Air: A project that explores complex interconnections between government agencies and private con...
dil, disiplin ve    ara-dan akmakPerformans sanatı dil içinde devinen bir eylem.En geniş anlamıyla dil içinde, insani dile...
performans          deneyimiİnsani etkileşim alanları sınırsız, heyecan verici ve busınırları zorlayan deneyim, performans...
ve bu coğrafyadan bir kaç isim...  Aydın Silier (iDans)  Yeşim Özsoy Gülan (Galata Perform)  Tuğçe Tuna (REM Dans)  Mihran...
teşekkürler
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Ozgur Uckan - Diller ve Disiplinler Arasinda Performans Sanatinin Gelecegi

1,289
-1

Published on

Presentation: Panel: ÇAĞDAŞ BİR DİSİPLİN OLARAK PERFORMANS SANATI - 19.02.2011 Cumartesi 14:30 - 16:30 - Goethe-Institut Ankara - Katılımcılar: Özgür Uçkan / Yeşim Özsoy Gülan - Yöneten: Ferhat Özgür http://www.goethe.de/ins/tr/ank/kue/tr7169776v.htm

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,289
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
27
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ozgur Uckan - Diller ve Disiplinler Arasinda Performans Sanatinin Gelecegi

  1. 1. Diller ve DisiplinlerArasında Performans Sanatının Geleceği Dr. Özgür Uçkan
  2. 2. Hüseyin Katırcıoğluʼnun anısına... Dr. Özgür Uçkan
  3. 3. diller arasında Dr. Özgür Uçkan
  4. 4. sanat ve dilDil, bir nesnenin veya bir sürecin simgeler, işaretler ve seslerle, yani“kendisi olmayan bir şeyle” ifade edilmesidir. (William S. Burroughs)Sanatın kullandığı ortam, ister tuval-yağlı boya, ister ses-hava, isterbeden-boşluk, isterse elektronik ortam-dijital enformasyon olsun farketmez. Çünkü tıpkı nesne gibi ortam da sanat eserini tanımlamaz.“Yoldur eser, bitmiş iş değil" (Paul Klee). Varılacak yer, gidilecek yönündeğil, yolda-olma-halinin kendisinin belirlediği bir süreç; deneyim,eylem, hayat, hakikat, durum, duruş gibi nosyonlarla kurulan ve bizzatsanat eseri olan bir yol…Yol, deneyimdir. Sanat hakikati deneyimler.“Deneysel sözcüğü, başarı ya da başarısızlık terimleriyle yargılanmayayazgılı bir edim değil, yalnızca sonucu bilinmeyen bir edim olarakanlaşıldığında anlamını bulur.” (John Cage) Dr. Özgür Uçkan
  5. 5. sanat ve dilSanat ʻmedyumʼsuz yapamaz ve sanatın medyumla ilişkisi dil(ler)ile olan ilişkisine bağlıdır.Sanat, kendisi sayesinde vücut bulduğu, içine nüfuz ettiği veyasızdığı ya da yaratılmasına katıldığı medyumla ilişkisini diliçinde kurar.Bu dil(ler) semantik, plastik, görsel, işitsel, eylemsel (kinetik) veyateknolojik olabilir ya da tümü/ bir kısmı etkileşim içindebulunabilir…Sanatın yaptığı da genellikle budur: dilleri etkileşim içine sokmakve yüzleştiği kaosu anlamaya / anlamlandırmaya uğraşırken yenidiller kurmak, yeni düzenlemeler (agencement) türetmek, yenikaçış çizgileri bularak bu düzenlemelerden özgürleşmek… Dr. Özgür Uçkan
  6. 6. sanat, dil, süreç ve nesne Sanatsal dil yaratım sürecini bakışa açar. Nesne ise bu süreci örterek, gizleyerek ʻdeğerʼ kazanır. Sanatın nesne üretirken bile nesneden özgürleşmesinin arkasında yine bu dil bağı bulunur. Sanat üretilen ʻişʼte konuştuğu dili görünür kılarak süreci dışa vurur ve işin nesneye dönüşmesine engel olur. Performans sanatı, eylemi bir dil ve bedeni bir medyum olarak ʻkullanırkenʼ nesneden kurtulup süreci plastikleştirmeyi hedefler. Dr. Özgür Uçkan
  7. 7. sanat, dil, süreç ve nesne Tüm 20. yüzyıl sanatı, sanatsal sürecin nesneden arınma öyküsüdür. Sanat, “nesne” değil “iş”tir. Süreçtir ve ürettiği nesnede de sürecini anlatır. Bizi çarpan üretim sürecini görünür kılmasıdır. Sanatın yüceleştirilmesi onu nesneye indirger ve yaftalar. Onu dondurur. Etkisiz kılar. Dr. Özgür Uçkan
  8. 8. sanat, dil, süreç ve nesne“21. Yüzyılda sanatnesnesiz olacak. Nesneleraslında izleyici ilesanatçının niyetleriarasında birer engel.İzleyici ve sanatçıarasındaki dolaysız enerjialışverişi için nesneleraradan çekilmek zorunda.”“Marina Abromovic inConversation”, New Moment,special issue “La Biennale diVenecia”, N: 7, Spring 1997 Dr. Özgür Uçkan
  9. 9. InterMediaFluxus - Dick Higgins - 1964 - “InterMedia” /MecralarArasıPerformans sanatının iletişim ortamı olan“medyum”ların kesişme ve etkileşimiyle yeniişlevler kazanmasını temsil eden bir kavramolarak, her türlü sanatsal ifadenin vücut bulabileceği“plastik” bir “gramer”e referansta bulunur.Bu kavram “ara-da olma”yı, “ara-varlık”ıanlamlandıracak ve ifade edecek göçebe dili,üslubu, tarzı konumlar. Dr. Özgür Uçkan
  10. 10. Dick Higgins, “Intermedia Chart,” 1995. Postcard, 5 X 7
  11. 11. InterMediaKavram,farklı sanat dillerininarasında gidip gelen,onları süreklibirbirlerine bağlayarakya da aralarındakikarşıtlıklardanyararlanarak yeni dilegetirme yollarıkeşfedenbir “ara-dil”i belirtir. Robert Watts, F/H Trace, 1979. Performed at the Kitchen, New York Dr. Özgür Uçkan
  12. 12. InterMediaAma bunun da ötesinde,sanatın yüceltilmesi ve sonrasında giderek çoraklaşmasına uzanan,steril, kimi zaman da faşizan yolu tersine yürüyerek,ara patikalara girmeyi, tekerlek izlerinden sapmayı göze alarak,sanatsal eylemler ve gündelik hayat pratikleri,sanatsal dil ve sosyal süreç,sanat ve politika arasında,kısaca sanat ve hayat arasındagöçebe, akışkan bir akımlar ağının tecrübe edilmesine referanstabulunur. Dr. Özgür Uçkan
  13. 13. InterMedia“InterMedia”,bir sanat akımı, bir sanat yapma türü, bir sanatsal dildençok;hayat, dil, birey ve topluluk arasındaki ilişkilerihakikatle aynı özden ilmeklerle,diller ve medyalar arasında kodlanmamış, dolayısıyla dadeşifre edilme gereği duyulmayacak bağıntıları kullanarakdokuyanbir “ağ bilgisi”dir Dr. Özgür Uçkan
  14. 14. InterMediaSanatın çeşitli türleri arasında çok-boyutlu ilişkiler kurarak yenibir ifade tarzı, giderek farklı bir dil oluşturmaya yönelen,daha doğrusu bu dilin akışkan imkanlarını sürekli bir deneyiminkonusu haline getirenperformans sanatı,InterMedial (DillerArası) karakteriyle,aralarında gidip gelerek ince bir ağla birbirine bağladığı, video vefotoğrafı da kapsayan plastik sanatların, müziğin, dansın, tiyatronunkendilerine özgü dillerine de dönüştürücü etkilerde bulunmayısürdürüyor. Dr. Özgür Uçkan
  15. 15. disiplinler arasında Dr. Özgür Uçkan
  16. 16. “sosyal plastik”Joseph Beuys, “sosyal plastik”teorisiyle kendi hayatını sanatnesnesi haline getirir.“İnsanların performansayüzeysel katılımı yetersizdir,böylece etkinlik içerikten yoksunhale gelir. İnsanları hareketegeçirmek için çok daha güçlü birenerji gerekir; bütün yaratımsürecinin etkin hale getirilmesizorunludur.” (Beuys)Beuysun sorunu gerçek biriletişimdir ve bunun bir tinselamaçlılık halinde gövdedengeçerek gerçekleşebileceğinisavunur. Joseph Beuys, How to Explain Pictures to a Dead Hare, Dresden, 1965 Dr. Özgür Uçkan
  17. 17. terapiBeuysʼun, yani, eylemleriyle ve seçtiği temelmalzemelerle, hayvanlar ve bitkilerle, kısacahayatla ilişki kurarak kendini yapan bir “sosyalheykel”den yayılan iletişim ve terapi imkanı…Bozucu etkilerini her yerde gördüğü derin bir yarayasosyal plastiğiyle şamanist bir tedavi uygulamak:“Entellektüele, insan olarak, uç bir konumdabulunduğunu ve yer yer hasta olduğunu göstermekgerek. Bu bakış açısından eylemin gerçekten tedaviedici bir karakteri var.” (Beuys) Dr. Özgür Uçkan
  18. 18. InterMedial plastik gramerBeuysʼun birbirinden ayırdedilemeyecek sözü ve eylemininaçığa vurduğu dilsel imkanlar, performans sanatı için halakeşfedilmeyi bekleyen inter-medial bir plastik gramerinvarlığını sezdirir.“Burada geleneksel eser kavramı ortadan kalkar, çünküBeuysʼtan sonra, yaratıcı süreç sosyal pratikle zorunlu bir bağkurar, terimin genişletilmiş anlamında her türlü sanatsaletkinliğin enerji üreten bir süreci gerektirmesi gibi. Bu yüzden,o, hayatın bütün alanlarına yaygınlaştırılmasını zorunlu kılanbir dil etkinliği olarak düşünülebilir. Tıpkı, Beuys için dilalanının genişlemesi demek olan desen gibi, her türlü yaratıcıetkinlik, sosyal olan ile dünyayı kavuşturacak etkinlikten,bıraktığı dilsel izden ayırdedilemez.” (René Block) Dr. Özgür Uçkan
  19. 19. etik & kozmetik“Etiğin olmadığı bir sanat kozmetikten ibarettir”. (Marina Abromovic)Kozmetik sanat nesne yaratıyor, bedeni bile nesneleştiriyor, enazından metaforik olarak ya da onu bir metafora indirgeyerek.Bedene nüfuz etmek, fiziksel ya da sanal olarak bedeni uzatmak,yoğunlaştırmak, onunla kurulan anlık ilişkiyi öngörülemezyolculuklara dönüştürmek, performans sanatçısı için neredeysezorunlu bir yaşantı.Performansın hakikati kozmetik cilayı kazımak zorunda.Kozmetik ise bedenin kaosuna dayanamıyor.“Etik ve estetik değerler, zorunluluklar ve aşkın kodlar üzerineoturamaz; sürekli yeniden fethedilmesi gereken bir içkinliktenhareketle varoluşsal bir katılımı gerektirirler.” (F. Guattari) Dr. Özgür Uçkan
  20. 20. deneyim olarak performansPerformansın göze aldığı deneyimin anlamı da, “sürekli yenidenfethedilmesi gereken bir içkinlik”ten hareket eden “varoluşsal birkatılım”ı gerektirmesi değil mi?Yalnızca “gösteri”den ibaret “kozmetik performans”la, enerjialışverişine imkan tanıyan katılım üzerinde kurulmuş bir süreklideneyim olarak performans arasındaki fark da bu içkinlikte yatıyor.“iç ve dış gerçekliğin kesiştiği bir nokta”da… (Burroughs)Performans, daha başlangıçtan itibaren, temel medyumu olaraknöral ağlara benzeyen bir şebekeyi öngörüyordu. Burroughsʼun“kaos örgüsü” adını verdiği , Cageʼin rastlantısallığın hakikatiniaradığı bir şebekeyi. Eylemle varolunan, aktıkça vücuda gelinen, kodkırıcı bir iradenin oyun alanı… Dr. Özgür Uçkan
  21. 21. InterMezzoMüzikten ödünç alınan “InterMezzo” kavramı, müziğinakışkanlığını sağlayan, ritimler arasında ara-ritim kıvraklığındagöçebe bağlar dokuyan bir düzene referansta bulunur.“InterMezzo” kavramının müzikal bağlamı genişletilir vedisiplinler arası bir etkileşime sokulursa, serbest vezindekurulmuş, hiyerarşik olmayan bir “katmanlar" çoğulluğunareferansta bulunur.“Bölüm”lerden değil, birbirlerinden bağımsız, aynı göçebebakışın mekanları olabilecek, “başı ve sonu olmayan, ama heparada olan” “yoğun süreklilik bölgeleri”nden, “geçici otonombölge”lerden (Temporary Autonomous Zone) oluşan bir“InterZone”, “Ara-Bölge”… Dr. Özgür Uçkan
  22. 22. Sylvano Bussoti
  23. 23. InterMezzoDaha doğrusu, hep aradan akan bir zihinsel akımlar deltası.Düşünceyi her yandan getirdiği zihinsel alüvyonla verimli halegetiren bir delta sistemi…“InterMezzo” kavramı ile, "dır" fiili yerine "ve" bağlacıyla iş gören,imleyenin egemenliği yerine bildirimin özgürlüğünün geçtiği birakımlar şebekesi olarak düşünebiliriz dili (Hjelmslev); bu dil,hareketli, otonom zihinsel bölgeler arasında şebekeler kuranbir “ağ mantığı” (logique du reseau); göçebe bir düşünce, birtür “göçebebilim”in (nomadologie) dilidir.Performans sanatı, ritimleri birbirine bağlayan ara-ritimin müziğikurması gibi, disiplinleri, dilleri ve medyumları etkileşimesokan bir tür “göçebe sanat”tır... Dr. Özgür Uçkan
  24. 24. Rhizome / KökSap“Bir köksap ne başlar ne de biter. O hep ortadadır,şeylerin arasında, bir ara-varlık, InterMezzo. Ağaç soyzinciridir, ama köksap birleşmedir, yalnızca birleşme.”“Orta-yer, artık ortalama anlamına gelmez. Tersinenesnelerin hız kazandığı bir alan olup çıkar. Şeylerarasında, bir yerden bir başkasına giden, yerisaptanabilir bir ilişki türü değildir. Bir sarkaç salınımıdır,bir o yana bir bu yana süregelen bir hareket. Başı sonuolmayan, kıyılarından taşan ve ortasında her zamandaha hızlı coşan bir akarsu.” (G. Deleuze & F. Guattari, Mille Plateaux) Dr. Özgür Uçkan
  25. 25. Rhizome / KökSapKökü seyyare, herhangi bir noktası başka herhangi bir noktasıylabağlantılanabilecek, sapıyla uzayan, yayılırken kök söktüren, yörüngekaçkını “yersizyurdsuzlaştırma vektörleri” üzerinde kayan ayrıkotu;heterojen bir “ara-varlık”, ama ille de “bitki” değil: birbiri üzerinde kayarak ilerleyen farelerin oluşturduğu sürü; çete bağıyla hareket eden kurt sürüsü; akıncı sızma hareketi; bugünün bilgi ve iletişim teknolojilerinin organik-olmayan (karbonik) bir hayat bulduğu “silisyum-düzenlemeleri”ni kat eden bildirim sürülerinin hareketi; gerilla hareketleri...Hep kaçış çizgileri üzerinde hareket eden ayrıkotu, kökünün kölesiolmadan tüm haritada yaşayabilir. Dr. Özgür Uçkan
  26. 26. eylem-dil, beden-medyumPerformans sanatı, eylemi bir dil ve bedeni bir medyumolarak “kullanırken”, nesneden kurtulup süreciplastikleştirir.Yani, Beuysʼun deyimiyle sürekli devinim içinde olan bir“sosyal plastik”tir bu. “Ara-da olma”yı, “ara-varlık”ı anlamlandıracak ve ifade edecekgöçebe dil, üslup, tarz...Performans karşı çıktığı medya tarafından satın alınmaklasuçlanır sık sık. Ama satın alınan ya da “çalınan”, onun anlıkkarakteri, plastikleştirdiği fikir, deneyimlediği hayati hakikatduyumu değil, ardında bıraktığı potansiyel türevleri, salgıları,tortularıdır. Dr. Özgür Uçkan
  27. 27. ara-dan geçmekBelki de “PerformansSanatı” teriminin “sanat”lailgili bölümü fazlasıylasınırlayıcı,hatta indirgeyici.Bugün performans,antropolojiden genetikbilimine, jeolojidenbilgisayar mühendisliğineçok farklı disiplinlerin“arasından geçebiliyor”.Kullandığı “medyum” ise,sokaktan salona,internetten kaya çöllerine,hemen her “yer” olabiliyor... Marie Sester, “ACCESS ” project, http://www.accessproject.net/ Dr. Özgür Uçkan
  28. 28. silinen sınırlar Dr. Özgür Uçkan
  29. 29. performans, beden, eylem... Performans sanatı, asli bileşenleri olan, “dil olarak eylem” ve “medyum olarak beden” ile bağlarını koparmıyor. Ama, eylem ve beden ile olan ilişkilerimiz değişiyor. Bedenin anlık eylemi, “uzatılabilir”, değiştirilebilir, “artırılabilir”... “Prosthesis”, yani protez, bedenin eylemini uzatmak anlamına geliyor. Stelarc, Anatomical Exoskeleton, London, 2003 Dr. Özgür Uçkan
  30. 30. performans, beden, eylem... Nesneyi tümüyle ortadan kaldırmaya yönelen ve bunu izleyiciye fiziksel ve zihinsel değişimi deneyimleme imkanı vermek için yapan performans sanatı, bugün ilk bakışta paradoksal gibi görünse de, yoğun olarak “sanal gerçeklik” ya da “siber mekan” dediğimiz, ama “ağ mekanı” demenin daha doğru olacağı ele avuca gelmez ortama doğru ilerliyor. Bedenden uzaklaşıyor mu? Hayır, nesneden kopuyor, ağa bağlanıyor. Bedeni uzatıyor. Bedenle girişilen her hakiki deneyim, zaten bedenin verili “doğa”sını reddetmek, onunla yetinmemek anlamına gelmiyor mu? Dr. Özgür Uçkan
  31. 31. artırılmış beden"Augmented Body and Virtual Body"was performed in, "Utopiales," a festivalin Nantes, France in November 9, 2005.Suguru Goto: Concept and CompositionYann Bertrand: 3D ImageIppei Hosaka: BodySuit PerformanceFrançois Leonarte: Stage DirectionMichèle Trotta: CoordinatorFrançois Leonarte and Antonin Artaud:VoiceTexts: "A Thousand Plateaus" by GillesDeleuze & Felix Guattari, and "To HaveDone With The Judgment Of God" byAntonin Artaud Dr. Özgür Uçkan
  32. 32. beden deneyimiAntonin Artaudʼnun, soluk, çığlık, jest mimik gibibileşenlerle “vahşet duyumu”nu iletişime dönüştüren“beden dili”nin fizik grameri ya da Joseph Beuysʼun, gerçek iletişimin ancak sanatla“tedavi edilmiş” bir gövde kullanılarakgerçekleştrilebileceğini savunan “sosyal plastik”iveya “insan-sonrası” (posthuman) bedenle hesaplaşmadeneyimleri... bu kavramsal ifadenin duraklarıydı.Bu ifade, Nietzscheʼden Deleuzeʼe, Descartesʼdan vonNeumannʼa uzanan felsefi serüvenin bir parçası olarak dadüşünülebilir. Dr. Özgür Uçkan
  33. 33. beden deneyimiKaos teorisinin veya “bulanık mantık”ın da, bugününperformans sanatındaki temel eğilimlerin oluşmasınakaynaklık eden deneyimlerin de 70′li yıllarda ortaya çıkmasıbir rastlantı değil.Günümüzün bilgi-iletişim teknolojisindeki gelişmeylesonuçlanan patlama da o tarihlerde yaşandı.Bilme biçimleri, teknoloji ve sanat arasında daha sıkıbağların kurulması da aynı döneme rastlıyor.Burada söz konusu edilen “başlangıç”ların, kuşkusuz sonderece önemli olan bir takım bireysel deneyimler değil, geneleğilimlerin ortaya çıkması olduğunu özellikle belirtmek gerek. Dr. Özgür Uçkan
  34. 34. beden deneyimiYoksa, elbette çok farklıalanlarda bir Norbert Viener, birJohn Cage ya da bir WilliamBurroughsʼun yaşadığıdeneyimler, son derece önemlideğişimlere yol açtı.Ama önce marjinal görünen butür değişimlerin eğilimleredönüşmesi 70′li yıllarla başladı.1968 kuşağının yaşadığı zihinseldönüşümün gerçek etkileri ancakbugün biraz olsun anlaşılabiliyor.Gerçeklik algısının, dolayısıylada insan deneyimlerininsınırlarının “aşıldığı” birdönemdi bu. Dr. Özgür Uçkan
  35. 35. eylem deneyimi“Vahşet Tiyatrosu”ndan Happeningʼlere, “Living Theatre”danFluxus ritüellerine, “eylem resmi”nden “artırılmışgerçeklik” (augmented reality) ve “Flash Mob”lara,performans, her zaman bir eylem deneyimi oldu.Eylemi medyum kılmak, zaman ve mekandan bağımsızolarak “heryer”de olmak demek: yersizyurtsuzlaştırmaeylemi...Performans, ister sokağa çıksın ister sahneye, ister iletişimağlarına sızsın ister kanlı canlı organizmalara, bir “katılımsanatı” olmak zorunda.Bir deneyim sanatı, göçebe bir sanat, oyuncul bir sanat... Dr. Özgür Uçkan
  36. 36. Dr. Özgür Uçkan
  37. 37. bir aykırı örnekSanatçı, yazar ve “deneyselcoğrafyacı" Trevor Paglen:Karanlık, varlığı asla itirafedilmeyen, haritalardaişaretlenmeyen, derin ve gizlibir dünyanın “deneyselcoğrafyası” ile uğraşıyor.Alışıldık, sıradan dünyamızıparalel bir evren gibi kuşatan,varlığı hakkında ancak zamanzaman belli belirsiz işaretleraldığımız, yerlilerinin “karadünya” adını taktığı birmekanın izlerini sürüyor,topografyasını görselleştiriyor. Dr. Özgür Uçkan
  38. 38. bir aykırı örnekPaglenʼin deneyselcoğrafyası bir yeraltıharitasını açığa vuruyor.Ona göre, ileri teknolojiyleartık gündelik dünyamızdanimetlerinden sıkçayararlandığımız haritacılıkyeterli değil. Haritalar “körnokta”larla dolu.Enformasyon haritalarımızda öyle. Ya da “sahtenokta”larla…Dezenformasyonnoktalarıyla dolu, biziiçinde kaybeden haritalar... Dr. Özgür Uçkan
  39. 39. bir aykırı örnekPaglen, “kurumların, devletin veulusal güvenliğn kurduğu, ifşaedilmemiş sınırlar, gölgedekalmış haydut yatakları veyeraltı finans peyzajlarındanoluşan devasa ağın izinisürmek için kullandığı birʻdeneysel coğrafyaʼ inşa ediyor.Kimi zaman dikenli telleretakılsa da, genellikle taktiklerionu, kamunun normal gündelikalanı dışında kalan askeri-endüstriyel kompleksi yöneteniktidar ekolojisinin haritasınıçıkarmaya yeterinceyaklaştırıyor.” (Bryan Finoki, “HitchingStealth with Trevor Paglen”, Archinect.com) Dr. Özgür Uçkan
  40. 40. bir aykırı örnekTrevor Paglenʼin “deneyselcoğrafya”sı ile güncel sanatarasındaki ilişki ise “mekanüretimi” kavramındadüğümleniyor. Coğrafyacı-filozof Henri Lefebvreʼin bukavramı, “mekanın yalnızcaiçinde yer alan insanetkinliğinin kabı olmayıp,aynı zamanda bu etkinliktarafından akif bir biçimdeüretildiği” düşüncesiniiçeriyor. Üretilen bu yenimekan da insan etkinliğiniderin bir şekildedönüştürüyor. Dr. Özgür Uçkan
  41. 41. Trevor Paglen - Terminal Air: A project that explores complex interconnections between government agencies and private contractors involved with the United States Central Intelligence Agencys extraordinary rendition program
  42. 42. dil, disiplin ve ara-dan akmakPerformans sanatı dil içinde devinen bir eylem.En geniş anlamıyla dil içinde, insani dile-getirmeler içinde birdeneyim.Edebiyat, bildiri gibi eklemlenmiş sözün yanısıra, gövde dilinden müziğe,resim, desen, fotoğraf, heykel, yazı, düzenlenmiş mekan gibi plastikmediumlardan bilimsel dillere, en minimal ifadelerden görsel-işitselteknolojilerin ağırlık kazandığı karmaşık iletişim sistemlerine, aklagelebilecek her türlü dil içinde, onların arasından akarak sınırlarınıgenişleten bir deneyim.Ama düşünsel, kavramsal bir deneyim aynı zamanda.Düşünceyi kodlanmış dile getirme kalıplarının dışında canlandıran,yani düşünce ve dile-getirme süreçlerini birbirleri içinde eriterek,füzyona uğratarak düşünceyi harekete geçiren bir deneyim.... Dr. Özgür Uçkan
  43. 43. performans deneyimiİnsani etkileşim alanları sınırsız, heyecan verici ve busınırları zorlayan deneyim, performansın ta kendisi.“Oyun” her zaman sanatın devr-i daim motorlarındanbiri olmuştur. Performans da bir “oyun”dur.İnsanlar oynamaya, “bağlanmaya” ve şebekededağılmaya devam ediyorlar. Kaos teorisinin temelhipotezinin canlı kanıtları olmak istercesine...Dünya, düzen ve kaos, yaşam-öncesi ve tam biryıkım arasındaki gergin hatta ilerleyen, birbirleriylesürekli etkileşim halinde bir dizi dinamik sistemdir… Dr. Özgür Uçkan
  44. 44. ve bu coğrafyadan bir kaç isim... Aydın Silier (iDans) Yeşim Özsoy Gülan (Galata Perform) Tuğçe Tuna (REM Dans) Mihran Tomasyan (çıplak ayaklar) Zeynep Günsür (Hareket Atölyesi) Çağdaş Gösteri Sanatları Girişimi (ÇGSG) .... ve elbette... Hüseyin Katırcıoğlu (Assos Gösteri Sanatları Festivali) Dr. Özgür Uçkan
  45. 45. teşekkürler
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×