• Like
Bor
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
Uploaded on

 

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,492
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
22
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Bor’un TarihçesiBor un en çok kullanılan türü olan boraksbinlerce yıldan beri bilinmektedir. Mısırlılar veMezopotamya uygarlıklarının, bazı hastalıklarıntedavisi ve ölülerin mumyalanmasında, M.Ö.800 yıllarında Çinlilerin porselenlerinincilalanmasında, Babillerin kıymetli metallerinineritilmesinde boraks kullandıkları bilinmektedir.2000 yıllık Arapça ve Farsça yazıtlarda isebugünkü tinkale es anlamda “tincale”kelimesinin kullanıldığı görülmektedir.
  • 2. Eski Yunanlılar ve Romalılar boratları temizlikmaddesi olarak kullanmıştır. İlaç olarak ilk kezArap doktorlar tarafından M.S. 875 yılındakullanılmıştır. Borik Asit 1700lü yıllarınbasında borakstan yapılmış, 1800lü yıllarınbasında ise elemental bor elde edilmiştir(DPT, 2001). Elemental bor 1808 yılındaFransız Kimyacı Gay-Lussac ile Baron LouisThenard vebağımsız olarak İngiliz kimyacı Sir HumpryDavy tarafından bulunmuştur.
  • 3. Tarihte BorTürkiye’de bilinen ilk borat yatakları BatıAnadolu’da bulunmuştur. 13. ve 14. yüzyıllardaBalıkesir-Susurluk-Sultançayırı Pandermityataklarının Romalılar tarafından isletildiğibilinmektedir. Bu bölgenin Osmanlıimparatorluğu sınırları içerisine girmesindendolayı uzun müddet bu yataklaradokunulmamıştır.
  • 4. Bor ElementiBor, yeryüzünde toprak, kayalar ve suda yaygın olarakbulunan bir elementtir. Genelde, toprakta ortalama10-20 ppm*, deniz suyunda 0,5-9,6 ppm, tatlı sulardaise 0,01–1,5 ppm arasında bor bulunur. Yüksekkonsantrasyonda ve ekonomik boyutlardaki boryatakları borun oksijen ile bağlanmış bileşikleri olarakdaha çok Türkiye ve ABD’nin kurak, volkanik vehidrotermal aktivitesinin yüksek olduğu bölgelerdebulunmaktadır.* Ppm, (İng.: Parts per million) milyonda bir birimeverilen isimdir.
  • 5. Eskişehir’de bulunan Bor yatağı
  • 6. Kimyasal ÖzellikleriBor, periyodik tabloda B simgesiylegösterilen, atom numarası 5, atom kütlesi 10,8g,yoğunluğu 2,84 g/cm3, erime noktası 2200°Cve kaynama noktası 3660°C olan, metalleametal arası yarı iletken özelliklere sahip birelementtir. Kütle numaraları 10 ve 11 olan ikikararlı izotoptan olusur.
  • 7. Fiziksel ÖzellikleriBor kristal iken siyah renkli, sert ve katıhaldedir. Amorf durumda ise toz haldeve siyah renklidir. Bor tabiatta serbest olarakbulunmaz. Bor elementi, doğada 150’den fazlamineralin yapısı içinde yer almasınarağmen, ekonomik anlamda bor minerallerikalsiyum,sodyum, magnezyum elementleri ile hidratbileşikleri halinde teşekkül etmiş olarakbulunur.
  • 8. Bor’un kristal yapısı
  • 9. Ticari öneme sahip bor bileşikleri
  • 10. 1 2 34 1) Hidroborasit 6 2) Üleksit 3) Boraks (Tinkal)5 4) Probertit 7 5) Pandermit (Priseit) 6) Kernit (Razorit) 7) Kolemanit
  • 11. Kullanım AlanlarıRoket yakıtından, diş macununa kadar her alanda kullanılanbor, sanayinin tuzu olarak adlandırılabilir. 450den fazlaüründe "olmazsa olmaz" denilen borun hayatımızdakiyerine kısaca bakacak olursak bitiremeyiz o yüzden başlıcakullanım alanlarını saymakla yetinelim:• Cam sanayi• Seramik sanayi• Temizleme ve beyazlatma sanayi• Yanmayı önleyici maddeler• Tarım• Metalürji• Nükleer uygulamalar• Yakıt• Diğer kullanım alanları
  • 12. En yaygın olarak kullanıldığı cam sanayindecamın ısıyla genleşmesini önemli ölçüdeindirgemekte; titreşim, yüksek ısı ve ısı şokunakarşı dayanıklılık sağlamakta ve böylece camıngenel olarak dayanıklılığını arttırmaktadır. Butip uygulamalara örnek olarak evlerdekullanılmakta olan borcamlar verilebilir.
  • 13. Nötron emme gücünün fazla olması onu tekkılan bir özelliğidir. Nükleersantrallerde, radyoaktif maddeninbölünmesi ısının açığa çıkmasına, alfa vebeta parçacıkları, gama ışınları venötronların oluşmasına yol açar. Nötronlarakarşı kalkan görevi görecek malzemelerarasında en etkili olanlarıbor, hidrojen, lityum, polietilen ve sudur.Ancak bunların çoğu ikincil gama ışınlarınınoluşmasına neden olurken nötronları emmeözelliğiyle bor, çok hafif bir gama ışını vekolay emilebilen bir alfa ışını üretir.
  • 14. Türkiye için Bor’un ÖnemiTürkiye, dünyada Bor rezervlerinin %65′inesahip bulunurken, dünya üretiminin %32’sinigerçekleştiriyor. Türkiye dışındaki ülkelerdeBor rezervlerinin ömrü son 50 yıllık ikenülkemiz tüm dünyanın 450 -500 yıllık ihtiyacınıkarşılayabilecek Bor rezervlerine sahipkonumdadır.
  • 15. Türkiye’de devlete ait olan Eti holding A.Ş.aracılığı ile Bor madenleri, Burhaniye’denSavaştepe’ye, Susurluk’tanDursunbey’e, Bigadiç’ten Sultançay’ına, BursaKestelek’ten Sındırga’ya, Kütahya Emet’denEskişehir Kırka’ya kadar 1 milyon 700 binhektarlık bir Bor maden rezervleri alanıkamulaştırılmış durumdadır. Bu alanlardakirezervleri yaklaşık 2.5 milyar tonlukkapasiteyle dünyanın en zengin ülkesiTürkiye’dir.
  • 16. Bor ürünlerine ait teknolojiler genellikleteknolojiyi üreten ülkelerce gizlenmekte, bukonudaki bilgilere kolaylıkla ulaşılamamaktadır.Bu sebeple diğer ülkelerden önemli teknolojitransferleri yapılamamıştır.Ham madene sahip olan ülkelerden ziyade, bumadenle ilgili teknolojiye sahip olan gelişmişülkelerin piyasaları kontrol ettiğinigöstermektedir. Türkiye de, 1978 yılında yapılandevletleştirmeden sonra bu konuda önemli yolkatetmiş olsa da, kalkınmakta olan ülkestatüsünün getirdiği sorunlar ve teknolojikeksiklikleri sebebiyle Bor dünya piyasasındarezervleri ile orantılı bir hakimiyete sahipolamamaktadır.
  • 17. Dünya piyasası yıllık 80-90 milyar dolar civarında olanBor uç ürünlerinde Türkiye’nin pazar payı %1′i bilebulamamaktadır.Türkiye Bor madenini tam rafine işlenmiş olarak değil,ham veya yarı rafine halde satmasından dolayı çokönemli döviz kazandırıcı fırsatları kaçırmaktadır.Örneğin, ortalama FOB Bandırma 200 dolar/ton dansattığımız %42 B2O3 tenörlü kolemanit cevherini(Türkiye bu cevherde dünyanın tek üreticisi veihracatçısı konumundadır) alan bir ihracatçı firma sözkonusu ürünü öğüttükten sonra 600-650$/ton fiyatlanihai kullanıcıya satmaktadır.
  • 18. Basında BorBilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat Ergün, TÜBİTAK veUlusal Bor Araştırma Enstitüsü bünyesinde yürütülen projekapsamında Sodyum Borhidrürlü Yakıt Pilli aracı test etti.Dünya bor rezervlerinin yüzde 70’inden fazlasına sahipolan Türkiye’de, bor üzerine tamamlanan ve devam edenprojelerin çıtası, borla çalışan otomobilin test edilmesiyleyükseldi. Toplam 334 proje başvurusu yapılan ve 101’itamamlanan borun kullanım çalışmalarında, Bilim, Sanayive Teknoloji Bakanı Nihat Ergün’ün borhidrür ileçalışan aracın test sürüşünügerçekleştirmesi, yerli otomobil üretiminin tartışıldığıbugünlerde heyecan yarattı.
  • 19. Toplam 334 proje başvurusu yapılan ve 101’itamamlanan borunkullanım çalışmalarında, Bilim, Sanayive Teknoloji Bakanı Nihat Ergün’ün borhidrür ileçalışan aracın test sürüşünügerçekleştirmesi, yerli otomobil üretiminintartışıldığı bugünlerde heyecan yarattı.Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı NihatErgün, Türkiye Bilimsel veTeknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) ve UlusalBor Araştırma Enstitüsü bünyesinde yürütülenproje kapsamında Sodyum Borhidrürlü Yakıt Pilliaracı test etti.
  • 20. Bir firma, gece hiçbir yansımaya gerek duymadangörülebilen trafik levhalarının üretimine başladı. Bormadeninin kullanıldığı levhalar gündüz topladıklarıenerjiyi kullanarak gece karanlığında rahatlıklagörülebiliyor.Başkent Ankara’da bir iş adamı, gecenin zifiri karanlığındagörülebilen trafik, sokak ve cadde levhalarının üretiminebaşladı.Herhangi bir enerji paneline ihtiyaç duymadan gün içindealdığı ışığı havanın kararmasıyla birlikte kullananlevhalar, gece karanlığında rahatlıkla görülebiliyor. Şugünlerde yalnızca Amerika’da kullanılan levhaların yakın birzaman diliminde Avrupa ülkelerinde de yaygınlaşmasıbekleniyor.
  • 21. Hazırlayan: Enver TÜREFakülte: Fen-EdebiyatBölüm: MatematikNumara: 08025100