• Like
اندیشه اسلامی
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

اندیشه اسلامی

  • 288 views
Uploaded on

 

More in: Spiritual
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
288
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
1
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Madsg.com ‫ایران‬ ‫دانش‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫دهکده‬ ‫یعنی‬ ‫مادسیج‬!!
  • 2. ‫یکم‬ ‫بخش‬:‫دین‬ ‫و‬ ‫پیامبری‬ ،‫وحی‬ 1-‫وحی‬ ‫و‬ ‫نبوت‬ 2-‫قرآن‬ 3-‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫رابطه‬ 4-‫خاتمیت‬ 5-‫دین‬ ‫قلمرو‬ 6-‫دیگر‬ ‫آسمانی‬ ‫ادیان‬ ‫و‬ ‫اسالم‬ ‫دوم‬ ‫بخش‬:‫مهدویت‬ ‫و‬ ‫امامت‬ 7-‫امامت‬ 8-‫مهدویت‬ ‫سوم‬ ‫بخش‬:‫غیبت‬ ‫عصر‬ ‫در‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫مرجعیت‬ 9-‫فقیه‬ ‫والیت‬
  • 3. 1-‫چیست؟‬ ‫خلقت‬ ‫از‬ ‫هدف‬ 2-‫ه‬ ‫به‬ ‫تواند‬ ‫می‬ ‫نبی‬ ‫به‬ ‫نیاز‬ ‫بدون‬ ‫بشر‬ ‫آیا‬‫دف‬ ‫یابد؟‬ ‫دست‬ ‫خلقت‬ 3-‫چیست؟‬ ‫وحی‬
  • 4. -‫بندگی‬:‫العالمین‬ ‫رب‬ ‫هلل‬ ‫مماتی‬ ‫و‬ ‫محیای‬ ‫و‬ ‫نسکی‬ ‫و‬ ‫صالتی‬ ‫ان‬ ‫قل‬(‫انعام‬/162) ‫لیعبدون‬ ‫اال‬ ‫االنس‬ ‫و‬ ‫الجن‬ ُ‫خلقت‬ ‫وما‬(‫ذاریات‬/56) ‫راجعون‬ ‫الیه‬ ‫انا‬ ‫و‬ ‫هلل‬ ‫انا‬(‫بقره‬/156) ‫فمالقیه‬ ‫کدحا‬ ‫ربک‬ ‫الی‬ ‫کادح‬ ‫انک‬ ‫االنسان‬ ‫ایها‬ ‫یا‬(‫انشقاق‬/6) -‫یقین‬:‫الیقین‬ ‫یاتیک‬ ‫حتی‬ ‫ربک‬ ‫واعبد‬(‫حجر‬/99) -‫آرامش‬:‫بلی‬ ‫قال‬ ‫تومن‬ ‫اولم‬ ‫قال‬ ‫الموتی‬ ‫تحی‬ ‫کیف‬ ‫ارنی‬ ‫رب‬ ‫ابراهیم‬ ‫قال‬ ‫واذ‬‫و‬ ‫قلبی‬ ‫لیطمئن‬ ‫لکن‬( ...‫بقره‬/160) -‫طیبه‬ ‫حیات‬(‫آخرت‬ ‫و‬ ‫دنیا‬ ‫سعادت‬:)‫مؤمن‬ ‫هو‬ ‫و‬ ‫انثی‬ ‫او‬ ‫ذکر‬ ‫من‬ ‫صالحا‬ ‫عمل‬ ‫من‬ ‫یعملون‬ ‫کانوا‬ ‫ما‬ ‫باحسن‬ ‫اجرهم‬ ‫لنجزینهم‬ ‫و‬ ‫طیبا‬ ‫حیاتا‬ ‫فلنحیینه‬(‫نحل‬/97)
  • 5. ‫الف‬)‫عقلی‬ ‫احکام‬ ‫بودن‬ ‫اجمالی‬ ‫و‬ ‫بودن‬ ‫کلی‬ ‫ب‬)‫انسان‬ ‫اعمال‬ ‫اخروی‬ ‫آثار‬ ‫شناخت‬ ‫در‬ ‫عقل‬ ‫ناتوانی‬ ‫ج‬)‫عمل‬ ‫و‬ ‫تشخیص‬ ‫مرحله‬ ‫در‬ ‫عقل‬ ‫پذیری‬ ‫آسیب‬ ‫های‬ ‫پیشینه‬ ، ‫شخصی‬ ‫های‬ ‫دلدادگی‬ ، ‫نفسانی‬ ‫هواهای‬ ، ‫عالیق‬ ‫و‬ ‫منافع‬ ‫اندیشــه‬ ‫در‬ ‫درونی‬ ‫های‬ ‫واکــنش‬ ‫و‬ ‫کنش‬ ‫و‬ ‫احساسـات‬ ،‫وعاطفی‬ ‫روحی‬ ‫گذارند‬ ‫اثر‬ ‫انسان‬
  • 6. ‫پیامبران‬ ‫ادعای‬ ‫صدق‬ ‫اثبات‬ ‫های‬ ‫راه‬ ‫بخش‬ ‫اطمینان‬ ‫قرائن‬ ‫مانند‬:‫زندگی‬ ‫سراسر‬ ‫در‬ ‫عدالت‬ ‫و‬ ‫حق‬ ‫مسیر‬ ‫از‬ ‫انحراف‬ ‫عدم‬(‫بع‬ ‫و‬ ‫قبل‬‫د‬ ‫نبوت‬ ‫ادعای‬ ‫از‬) ‫پیشین‬ ‫پیامبر‬ ‫معرفی‬ ‫معجزه‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫خاصه‬ ‫نبوت‬ ‫اثبات‬ ‫راه‬ ‫تنها‬ ‫معجزه‬
  • 7. ‫نبوت‬‫ت‬‫ر‬‫و‬‫ضر‬‫اثبات‬ ‫برهان‬(‫خلقت‬ ‫هدف‬ ‫بر‬ ‫تأکید‬ ‫با‬) ‫فرضها‬ ‫پیش‬: 1-‫این‬ ‫آفرینش‬ ‫که‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫اقتضا‬ ‫حکمت‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫حکیم‬ ‫خداوند‬ ‫باشد‬ ‫هدفمند‬ ‫جهان‬. 2-‫است‬ ‫کمال‬ ‫به‬ ‫رسیدن‬ ‫و‬ ‫ایصال‬ ‫جهان‬ ‫این‬ ‫آفرینش‬ ‫از‬ ‫هدف‬ 3-‫به‬ ‫تقرب‬ ‫و‬ ‫هللا‬ ‫لقاء‬ ‫اسالمی‬ ‫بینی‬ ‫جهان‬ ‫در‬ ‫کمال‬ ‫از‬ ‫منظور‬ ‫اوست‬(‫آخرت‬ ‫جهان‬ ‫در‬ ‫وخوشبختی‬ ‫ابدی‬ ‫سعادت‬ ‫یعنی‬.)
  • 8. ‫پیامبران‬ ‫بعثت‬ ‫منکران‬ ‫شبهات‬ ‫ا‬ ‫کرده‬ ‫عرضه‬ ‫بشر‬ ‫به‬ ‫پیامبران‬ ‫که‬ ‫را‬ ‫آنچه‬ ‫و‬ ‫وحیانی‬ ‫های‬ ‫اگرآموزه‬‫ند‬ ‫عق‬ ‫احکام‬ ‫و‬ ‫مدرکات‬ ‫موافق‬ ‫یا‬ ‫؛‬ ‫نیست‬ ‫خارج‬ ‫حال‬ ‫دو‬ ‫از‬ ‫کنیم‬ ‫مطالعه‬‫لی‬ ‫ص‬ ‫حکم‬ ‫آنها‬ ‫باره‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫درک‬ ‫را‬ ‫آنها‬ ‫تواند‬ ‫می‬ ‫تنهایی‬ ‫به‬ ‫عقل‬ ‫و‬ ‫است‬‫ادر‬ ‫بعثت‬ ‫اول‬ ‫درصورت‬ ‫که‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫عقل‬ ‫با‬ ‫ومتضاد‬ ‫مخالف‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫کند‬‫انبیا‬ ‫بود‬ ‫خواهد‬ ‫مردود‬ ‫و‬ ‫پذیرش‬ ‫قابل‬ ‫غیر‬ ‫دوم‬ ‫صورت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫لغو‬. ‫اند‬ ‫دسته‬ ‫سه‬ ‫وحیانی‬ ‫تعالیم‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫گزاره‬ ‫گفت‬ ‫باید‬ ‫پاسخ‬ ‫در‬: 1-‫بشری‬ ‫عقل‬ ‫موافق‬ ‫های‬ ‫گزاره‬2-‫عقل‬ ‫و‬ ‫عقل‬ ‫مخالف‬ ‫های‬ ‫گزاره‬ ‫ستیز‬3-‫عقلی‬ ‫فرا‬ ‫و‬ ‫حسی‬ ‫فرا‬ ‫های‬ ‫گزاره‬
  • 9. ‫القای‬ ‫و‬ ‫تفهیم‬ ‫و‬ ‫خفا‬ ‫در‬ ‫اعالم‬ ،‫اشاره‬ ‫معنای‬ ‫به‬ ، ‫لغت‬ ‫در‬ ‫وحی‬ ‫وحی‬ ‫اصطالح‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫معنا‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫پیام‬ ‫یک‬ ‫پنهانی‬ ‫و‬ ‫سریع‬ ‫از‬ ‫است‬ ‫عبارت‬: ‫به‬ ‫ابالغ‬ ‫جهت‬ ‫برگزیده‬ ‫انســـــان‬ ‫به‬ ‫خداوند‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫پیام‬ ‫القای‬ ‫سعادت‬ ‫سمت‬ ‫بـــــه‬ ‫هدایت‬ ‫راستای‬ ‫در‬ ‫انسانها‬ ‫انسان‬ ‫برخی‬ ‫و‬ ‫خداوند‬ ‫میان‬ ‫العاده‬ ‫خارق‬ ‫ای‬ ‫رابطه‬ ‫که‬ ‫پدیده‬ ‫این‬ ،‫حسی‬ ‫رابطه‬ ‫از‬ ‫غیر‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫ناشناخته‬ ‫کامال‬ ‫است‬ ‫برگزیده‬ ‫های‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫آن‬ ‫امثال‬ ‫و‬ ‫شهود‬ ‫و‬ ‫کشف‬ ، ‫تجربی‬ ، ‫عقلی‬.
  • 10. ‫کرد‬ ‫تقسیم‬ ‫نوع‬ ‫چهار‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫وحی‬ ‫توان‬ ‫می‬ ‫تقسیم‬ ‫یک‬ ‫در‬: 1-‫انبیاء‬ ‫بر‬ ‫خداوند‬ ‫وحی‬(‫تشریعی‬ ‫یا‬ ‫رسالی‬ ‫وحی‬) 2-‫نبی‬ ‫غیر‬ ‫انسان‬ ‫بر‬ ‫خداوند‬ ‫وحی‬(‫الهام‬) 3-‫جمادات‬ ‫و‬ ‫ازحیوانات‬ ‫اعم‬ ‫انسان‬ ‫غیر‬ ‫بر‬ ‫خداوند‬ ‫وحی‬(‫هدایت‬ ‫غریزی‬) 4-‫دیگران‬ ‫توسط‬ ‫سریع‬ ‫پیام‬ ‫القای‬(‫پنهانی‬ ‫اشاره‬) ،‫مستقیم‬ ‫وحی‬ ‫نوع‬ ‫سه‬ ‫به‬ ‫توان‬ ‫می‬ ‫را‬ ‫رسالی‬ ‫وحی‬ ‫دیگر‬ ‫تقسیم‬ ‫یک‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫تقسیم‬ ‫فرشته‬ ‫ی‬ ‫وسیله‬ ‫به‬ ‫وحی‬ ‫و‬ ‫حجاب‬ ‫ورای‬ ‫از‬ ‫وحی‬.
  • 11. 2-‫علم‬ ‫و‬ ‫دین‬ -‫ب‬ ‫را‬ ‫انسانها‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫نشده‬ ‫مبعوث‬ ‫خداوند‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫پیامبری‬ ‫هیچ‬‫ه‬ ‫کند‬ ‫دعوت‬ ‫نادانی‬ ‫و‬ ‫جهل‬. -‫دع‬ ‫اندیشه‬ ‫و‬ ‫فکر‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫انسانها‬ ‫قرآن‬ ‫خصوصا‬ ‫آسمانی‬ ‫کتب‬‫وت‬ ‫است‬ ‫نموده‬. -‫فرهنگ‬ ‫احیای‬ ‫در‬ ‫سعی‬ ‫حقایق‬ ‫اثبات‬ ‫جهت‬ ‫سؤال‬ ‫طرح‬ ‫با‬ ‫قرآن‬ ‫دارد‬ ‫تفکر‬. -‫د‬ ‫تفقه‬ ‫و‬ ‫،تفکر‬ ‫،تدبر‬ ‫علم‬ ‫مانند‬ ‫کلماتی‬ ‫زیاد‬ ‫بسیار‬ ‫وجود‬‫قرآن‬ ‫ر‬ ‫دارد‬ ‫موضوع‬ ‫این‬ ‫بر‬ ‫اسالم‬ ‫دین‬ ‫اهتمام‬ ‫از‬ ‫نشان‬. -‫اسالم‬ ‫پیامبر‬(‫ص‬)‫به‬ ‫رسیدن‬ ‫مسیر‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫دانایی‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫مرکب‬ ‫داند‬ ‫می‬ ‫عبادت‬ ‫از‬ ‫رهوارتر‬ ‫الهی‬ ‫قرب‬.
  • 12. ‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫نسبت‬‫و‬‫ابطه‬‫ر‬ ‫حا‬ ‫سه‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫معنا‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫دین‬ ‫با‬ ‫علم‬ ‫نسبت‬ ‫و‬ ‫رابطه‬‫لت‬ ‫نیست‬: 1-‫باشند‬ ‫می‬ ‫هم‬ ‫از‬ ‫متمایز‬ ‫نهاد‬ ‫دو‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ 2-‫باشند‬ ‫می‬ ‫هم‬ ‫با‬ ‫متعارض‬ ‫نهاد‬ ‫دو‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ 3-‫باشند‬ ‫می‬ ‫هم‬ ‫مکمل‬ ‫نهاد‬ ‫دو‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬
  • 13. 1-‫باشند‬‫می‬ ‫هم‬ ‫از‬ ‫متمایز‬ ‫نهاد‬ ‫دو‬‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫نهادع‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫روش‬ ‫و‬ ‫وغایت‬ ‫زبان‬ ،‫موضوع‬ ‫تفاوت‬ ‫به‬ ‫دیدگاه‬ ‫این‬ ‫در‬‫لم‬ ‫د‬ ‫این‬ ‫بین‬ ‫تعارضی‬ ‫هیچ‬ ‫معتقدند‬ ‫لذا‬ ‫و‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫استدالل‬ ‫ودین‬‫وجود‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫احکام‬ ‫در‬ ‫تفاوت‬ ‫و‬ ‫موضوع‬ ‫وحدت‬ ‫حاصل‬ ،‫تعارض‬ ، ‫ندارد‬. ‫عل‬ ‫مسائل‬ ‫به‬ ‫راجع‬ ‫معتبری‬ ‫مطلب‬ ‫هیچ‬ ‫مقدس‬ ‫متون‬ ‫اینها‬ ‫اعتقاد‬ ‫در‬‫می‬ ‫گویند‬ ‫نمی‬ ‫ما‬ ‫به‬. ‫معتقدند‬ ‫اگزیستانسیالیستها‬ ‫مثال‬ ‫برای‬‫موضوع‬‫م‬ ‫اشیای‬ ،‫علم‬‫نقش‬ ‫و‬ ‫ادی‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شخصی‬ ‫غیر‬ ‫آنها‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫معرفت‬ ‫و‬ ‫آنهاست‬ ‫کارکرد‬ ‫و‬‫لی‬ ‫ه‬ ‫دینی‬ ‫معرفت‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫اخالقی‬ ‫و‬ ‫شخصی‬ ‫واقعیتهای‬ ‫دین‬ ‫موضوع‬‫م‬ ‫است‬ ‫ذهنی‬ ‫و‬ ‫شخصی‬ ‫عمیقا‬.
  • 14. ‫معتقدند‬ ‫زبان‬ ‫تحلیل‬ ‫فیلسوفان‬:‫بی‬ ‫پیش‬ ً‫ا‬‫نوع‬ ‫علم‬ ‫غایت‬‫کنترل‬ ‫و‬ ‫نی‬ ‫ب‬ ‫آرامش‬ ‫کسب‬ ‫و‬ ‫نیایش‬ ‫نظیر‬ ‫مقاصدی‬ ‫برای‬ ‫دین‬ ‫زبان‬ ‫اما‬ ‫است‬‫کار‬ ‫رود‬ ‫می‬. ‫مسیحی‬ ‫متکلمان‬ ‫تأثیرگذارترین‬ ‫از‬ ‫یکی‬ ‫که‬ ‫بارت‬ ‫کارل‬‫است‬ ‫س‬ ‫متفاوتی‬ ‫بن‬ ‫از‬ ‫های‬ ‫موضوع‬ ‫با‬ ‫علم‬ ‫و‬ ‫الهیات‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫معتقد‬‫و‬ ‫ر‬ ‫دارند‬ ‫کار‬.‫موضو‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مسیح‬ ‫در‬ ‫خداوند‬ ‫تجلی‬ ‫الهیات‬ ‫موضوع‬‫ع‬ ‫طبیعت‬ ‫جهان‬ ‫علم‬.‫م‬ ‫بر‬ ‫اش‬ ‫تجلی‬ ‫طریق‬ ‫از‬ ‫فقط‬ ‫را‬ ‫متعال‬ ‫خدای‬‫ا‬ ‫است‬ ‫بشری‬ ‫عقل‬ ‫مدد‬ ‫به‬ ‫طبیعت‬ ‫شناخت‬ ‫اما‬ ‫شناخت‬ ‫توان‬ ‫می‬.
  • 15. ‫معر‬ ‫موضوع‬ ‫بین‬ ‫تفاوت‬ ‫از‬ ‫ناشی‬ ‫علم‬ ‫و‬ ‫الهیات‬ ‫روشهای‬ ‫بین‬ ‫فرق‬‫فت‬ ‫آنهاست‬.‫آن‬ ‫خداوند‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫کار‬ ‫و‬ ‫سر‬ ‫مرموز‬ ‫و‬ ‫متعال‬ ‫خداوند‬ ‫با‬ ‫الهیات‬ ‫رو‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫علم‬ ‫تحقیق‬ ‫ی‬ ‫عرصه‬ ‫یعنی‬ ‫جهان‬ ‫به‬ ‫شباهت‬ ‫بی‬ ‫چنان‬‫شهای‬ ‫برد‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫حوزه‬ ‫دو‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫توان‬ ‫نمی‬ ‫را‬ ‫یکسانی‬(.‫باریور‬ ‫ایان‬/‫علم‬‫و‬ ‫دین‬/‫ص‬199) ‫نکته‬: ‫آ‬ ‫اساسی‬ ‫اشکال‬ ، ‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫دیدگاه‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫مثبتی‬ ‫نکات‬ ‫رغم‬ ‫به‬، ‫ن‬ ‫طبیع‬ ‫حقایق‬ ‫بیان‬ ‫که‬ ، ‫است‬ ‫دین‬ ‫زبان‬ ‫از‬ ‫بخشی‬ ‫گرفتن‬ ‫نادیده‬‫است‬ ‫ی‬.
  • 16. 2-‫باشند‬ ‫می‬ ‫هم‬‫مکمل‬ ‫نهاد‬ ‫دو‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫واح‬ ‫موضوع‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫بین‬ ‫است‬ ‫ممکن‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫بر‬ ‫اعتقاد‬ ‫نگرش‬ ‫این‬ ‫در‬‫دی‬ ‫و‬ ‫بگویند‬ ‫سخن‬ ‫طبیعت‬ ‫مثل‬ ‫واحدی‬ ‫موضوع‬ ‫در‬ ‫هردو‬ ‫مثال‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫وجود‬‫لی‬ ‫طبیعت‬ ‫حوادث‬ ‫علل‬ ‫به‬ ‫علم‬ ‫،مثال‬ ‫کند‬ ‫فرق‬ ‫کدام‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫مباحث‬ ‫این‬ ‫طرح‬ ‫از‬ ‫هدف‬ ‫طبیعی‬ ‫حوادث‬ ‫معانی‬ ‫به‬ ‫دین‬ ‫و‬ ‫بپردازد‬. ‫نکته‬: ‫طبی‬ ‫حوادث‬ ‫از‬ ‫بسیاری‬ ‫نقل‬ ‫در‬ ‫دین‬ ‫واقعا‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫حقیقت‬ ‫از‬ ‫ای‬ ‫بهره‬ ‫مطلب‬ ‫این‬‫عی‬ ‫و‬ ‫آیات‬ ‫را‬ ‫طبیعی‬ ‫حوادث‬ ‫ی‬ ‫همه‬ ‫اکثرا‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫حوادث‬ ‫آن‬ ‫معانی‬ ‫طرح‬ ‫هدفش‬ ‫داند‬ ‫می‬ ‫الهی‬ ‫صفات‬ ‫از‬ ‫هایی‬ ‫نشانه‬. ‫علل‬ ‫از‬ ‫بعضا‬ ‫دین‬ ‫که‬ ‫این‬ ‫آن‬ ‫و‬ ‫کرد‬ ‫فراموش‬ ‫نباید‬ ‫را‬ ‫دیگری‬ ‫حقیقت‬ ‫ولی‬‫حوادث‬ ‫است‬ ‫آنها‬ ‫طبیعی‬ ‫علل‬ ‫و‬ ‫واقعیات‬ ‫دل‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫مفاهیمی‬ ‫و‬ ‫گوید‬ ‫می‬ ‫سخن‬ ‫طبیعی‬‫خراج‬ ‫پیدا‬ ‫تعارض‬ ‫علمی‬ ‫های‬ ‫یافته‬ ‫با‬ ‫دین‬ ‫در‬ ‫شده‬ ‫بیان‬ ‫وعلل‬ ‫واقعیات‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫می‬‫کنند‬ ‫می‬.
  • 17. 3-‫باشند‬ ‫می‬ ‫هم‬ ‫با‬ ‫ض‬‫ر‬‫متعا‬ ‫نهاد‬ ‫دو‬ ‫دین‬ ‫و‬‫علم‬ ‫ها‬ ‫داده‬ ‫با‬ ‫دین‬ ‫اساسی‬ ‫های‬ ‫آموزه‬ ‫از‬ ‫برخی‬ ‫بین‬ ‫اقل‬ ‫حد‬ ‫نظر‬ ‫این‬ ‫طبق‬‫ی‬ ‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫تعارض‬ ‫تجربی‬ ‫علم‬.‫ا‬ ‫آن‬ ‫دیدگاه‬ ‫این‬ ‫اصلی‬ ‫فرض‬ ‫پیش‬‫ست‬ ‫مدع‬ ، ‫علم‬ ‫هم‬ ‫و‬ ‫اند‬ ‫گفته‬ ‫سخن‬ ‫طبیعت‬ ‫باره‬ ‫در‬ ‫وحیانی‬ ‫متون‬ ‫که،هم‬‫ی‬ ‫بر‬ ‫در‬ ‫دو‬ ‫آن‬ ‫های‬ ‫گفته‬ ‫لکن‬ ‫؛‬ ‫است‬ ‫عرصه‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫نمایی‬ ‫حقیقت‬‫خی‬ ‫است‬ ‫متعارض‬ ‫موارد‬. ‫با‬ ‫می‬ ‫عهدین‬ ‫خصوصا‬ ‫مقدس‬ ‫کتاب‬ ‫از‬ ‫مواردی‬ ‫تعارض‬ ‫اثبات‬ ‫دلیل‬‫شد‬ ‫زمین‬ ‫مثل‬ ‫است‬ ‫تعارض‬ ‫در‬ ‫روز‬ ‫باعلوم‬ ‫که‬-‫مرک‬ ‫خورشید‬ ‫و‬ ‫مرکزی‬‫زی‬ ‫انواع‬ ‫ثابت‬ ‫خلقت‬ ‫یا‬(fixism)‫انواع‬ ‫تحول‬ ‫و‬(transformism.)
  • 18. ‫دین‬‫و‬ ‫علم‬‫تعامل‬ ‫نظریه‬ ‫دین‬‫و‬‫علم‬ ‫بین‬ ‫ر‬‫متصو‬‫ض‬‫ر‬‫تعا‬‫از‬‫فت‬‫ر‬ ‫ن‬‫و‬‫بر‬‫های‬ ‫اه‬‫ر‬‫و‬ 1-‫دینی‬ ‫های‬ ‫آموزه‬ ‫تأویل‬ ‫و‬ ‫تفسیر‬ 2-‫ب‬ ‫نمی‬ ‫خارجی‬ ‫واقعیت‬ ‫انعکاس‬ ‫هیچگاه‬ ‫علم‬ ‫که‬ ‫واقعیت‬ ‫این‬ ‫فهم‬‫اشد‬ ‫پذ‬ ‫خطا‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫خارجی‬ ‫واقعیت‬ ‫خصوص‬ ‫در‬ ‫بشر‬ ‫دیدگاه‬ ‫علم‬ ‫بلکه‬‫یر‬. ‫یاف‬ ‫دارد‬ ‫نام‬ ‫علم‬ ‫انگاری‬ ‫ابزار‬ ‫که‬ ‫علم‬ ‫به‬ ‫نگرش‬ ‫نوع‬ ‫این‬ ‫طبق‬ ‫بر‬‫ته‬- ‫نظر‬ ‫اکتشاف‬ ‫نه‬ ‫است‬ ‫نظریه‬ ‫اختراع‬ ‫علمی‬ ‫های‬. 3-‫وجود‬ ‫تحریف‬ ‫دلیل‬ ‫به‬ ‫دینی‬ ‫کتب‬ ‫از‬ ‫بعضی‬ ‫در‬ ‫خطا‬ ‫احتمال‬‫دارد‬ ‫تورات‬ ‫و‬ ‫انجیل‬ ‫مثل‬.
  • 19. 3-‫تحریف‬ ‫از‬ ‫آن‬‫مصونیت‬‫و‬‫آن،اعجاز‬‫ر‬‫ق‬ ‫چیست؟‬ ‫معجزه‬ ‫شناخت‬ ِ‫ل‬‫معلو‬ ‫و‬ ‫علت‬ ‫نظامات‬ ‫از‬ ‫خارج‬ ‫و‬ ‫العاده‬ ‫خارق‬ ‫ای‬ ‫پدیده‬ ‫معجزه‬‫ه‬ ‫و‬ ‫تحدی‬ ‫با‬ ‫همراه‬ ، ‫نبوت‬ ‫دعوی‬ ‫اثبات‬ ‫منظور‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫مادی‬ ‫شده‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫صادر‬ ‫الهی‬ ‫خاص‬ ‫اذن‬ ‫با‬. ‫معجزه‬ ‫های‬ ‫ویژگی‬: -‫نیست‬ ‫تعلم‬ ‫و‬ ‫تعلیم‬ ‫قابل‬ -‫گیرد‬ ‫نمی‬ ‫قرار‬ ‫تر‬ ‫قوی‬ ‫نیروی‬ ‫تأثیر‬ ‫تحت‬ ‫و‬ ‫مغلوب‬ -‫است‬ ‫تحدی‬ ‫با‬ ‫همراه‬
  • 20. ‫قرآن‬‫شناخت‬ ‫های‬‫اه‬‫ر‬ -‫عقلی‬ ‫و‬ ‫علمی‬ ‫شده‬ ‫پذیرفته‬ ‫اصول‬ ‫پرتو‬ ‫در‬ ‫محتوایی‬ ‫مطالعه‬ -‫قرآن‬ ‫شناختی‬ ‫سند‬ ‫و‬ ‫تاریخی‬ ‫مطالعه‬ -‫بشر‬ ‫زندگی‬ ‫در‬ ‫قرآن‬ ‫علمی‬ ‫و‬ ‫اجتماعی‬ ،‫فردی‬ ‫آثار‬ ‫مطالعه‬ -‫ت‬ ،‫نگهداری‬ ،‫قرائت‬ ،‫حفظ‬ ‫برای‬ ‫گرفته‬ ‫انجام‬ ‫های‬ ‫فعالیت‬ ‫باره‬ ‫در‬ ‫مطالعه‬‫قدیس‬ ‫و‬...‫قرآن‬ -‫شناسان‬ ‫قرآن‬ ‫و‬ ‫نظران‬ ‫صاحب‬ ‫نگاه‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫مطالعه‬ -‫قرآن‬ ‫نگاه‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫مطالعه‬ -‫ادبی‬ ‫نکات‬ ‫رعایت‬ ‫نظر‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫مطالعه‬(‫بالغت‬ ‫و‬ ‫فصاحت‬) -‫یکدیگر‬ ‫با‬ ‫آیات‬ ‫ناسازگاری‬ ‫و‬ ‫سازگاری‬ ‫لحاظ‬ ‫به‬ ‫قرآن‬ ‫مطالعه‬ -‫دیگر‬ ‫مباحثی‬ ‫و‬
  • 21. ‫آن‬‫ر‬‫ق‬ ‫اعجاز‬ ‫دالیل‬ ‫الف‬)‫قرآن‬ ‫متن‬ ‫به‬ ‫تحدی‬(‫بالغت‬ ‫و‬ ‫فصاحت‬) ‫ب‬)‫پیامبر‬ ‫بودن‬ ‫امی‬ ‫به‬ ‫تحدی‬ ‫ج‬)‫آیات‬ ‫در‬ ‫اختالف‬ ‫عدم‬ ‫به‬ ‫تحدی‬: 1-‫انسان‬ ‫های‬ ‫ویژگی‬(‫تفاوت‬ ،‫خطاپذیری‬ ،‫تدریجی‬ ‫تکامل‬ ‫محدودیت‬ ‫و‬ ‫استعدادها‬) 2-‫قرآن‬ ‫های‬ ‫ویژگی‬(‫و‬ ‫اوضاع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫تدریجی‬ ‫جامعیت،نزول‬ ‫مختلف‬ ‫احوال‬)
  • 22. ‫قرآن‬ ‫بودن‬ ‫العاده‬ ‫ق‬‫خار‬ ‫دالیل‬ 1-‫طریقی‬ ‫اعجاز‬:‫است‬ ‫بوده‬ ‫امی‬ ‫اسالم‬ ‫پیامبر‬(‫اعراف‬/158) 2-‫لفظی‬ ‫اعجاز‬:‫خاص‬ ‫بیانی‬ ‫اسلوب‬ ، ‫بالغت‬ ، ‫فصاحت‬)‫از‬ ‫دوری‬ ‫نظی‬ ‫بی‬ ‫شکلی‬ ‫به‬ ‫کالمی‬ ‫های‬ ‫زیبایی‬ ‫و‬ ‫تشبیه‬ ‫از‬ ‫استفاده‬ ، ‫پردازی‬ ‫خیال‬‫ر‬)‫صوت‬ ‫انسان‬ ‫قدسی‬ ‫حس‬ ‫و‬ ‫معنوی‬ ‫احساس‬ ‫زیبــایی‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ ‫که‬ ‫آهنگی‬ ‫و‬‫را‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫بیدار‬. 3-‫معنایی‬ ‫اعجاز‬:‫دنی‬ ‫سعــادت‬ ‫به‬ ‫انسان‬ ‫رسیدن‬ ‫برای‬ ‫قرآن‬ ‫مفاهیم‬‫و‬ ‫ــا‬ ‫عــا‬ ‫های‬ ‫واقعیت‬ ‫است‬ ‫توانسته‬ ‫راستــا‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫کافی‬ ‫آخرت‬‫را‬ ‫لم‬ ‫بشناساند‬ ‫انسان‬ ‫برای‬ ‫جامع‬ ‫بطور‬( .‫چون‬ ‫مفاهیمی‬:‫فرش‬ ، ‫خداوند‬، ‫ته‬ ‫و‬ ‫طبیعت‬ ‫و‬ ‫آخرت‬ ‫جهان‬ ،‫انسان‬)...
  • 23. ‫تحریف‬ ‫از‬ ‫قرآن‬‫مصونیت‬ ‫م‬ ‫به‬ ‫لغت‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫چیزگرفته‬ ‫یک‬ ‫مرز‬ ‫و‬ ‫کناره‬ ،‫لبه‬ ‫معنای‬ ‫به‬ ‫حرف‬ ‫ریشه‬ ‫از‬ ‫تحریف‬‫عنای‬ ‫دگرگ‬ ‫ایجاد‬ ‫معنای‬ ‫به‬ ‫سخن‬ ‫تحریف‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫آمده‬ ‫نمودن‬ ‫دگرگون‬ ‫و‬ ‫ساختن‬ ‫منحرف‬ ،‫کردن‬ ‫مایل‬‫ونی‬ ‫است‬ ‫آن‬ ‫در‬.‫مص‬ ‫یعنی‬ ‫است؛‬ ‫لفظی‬ ‫تغییر‬ ‫از‬ ‫مصونیت‬ ‫تحریف‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫مصونیت‬ ‫از‬ ‫مقصود‬‫از‬ ‫ونیت‬ ‫که‬ ‫مجید‬ ‫قرآن‬ ‫حروف‬ ‫و‬ ‫کلمات‬ ‫آیات‬ ‫برخی‬ ‫در‬ ‫کاستی‬ ‫و‬ ‫افزایش‬ ‫و‬ ‫کلمات‬ ‫و‬ ‫اعراب‬ ‫در‬ ‫تغییر‬‫سبب‬ ‫گردد‬ ‫آیات‬ ‫مفهوم‬ ‫و‬ ‫معنا‬ ‫در‬ ‫دگرگونی‬. -‫تحریف‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫مصونیت‬ ‫تاریخی‬ ‫شواهد‬ -‫تحریف‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫مصونیت‬ ‫روایی‬ ‫دالیل‬ -‫تحریف‬ ‫عدم‬ ‫عقلی‬ ‫دالیل‬ ‫الف‬)‫تحدی‬ ‫آیات‬ ‫ب‬)‫قرآن‬ ‫اوصاف‬ -‫تحریف‬ ‫عدم‬ ‫قرآنی‬ ‫دالیل‬
  • 24. ‫قرآن‬ ‫ویژگیهای‬ 1-‫است‬ ‫خداوند‬ ‫سخن‬ ‫قرآن‬ ‫ی‬ ‫کلمه‬ ‫به‬ ‫کلمه‬. 2-‫است‬ ‫قرآن‬ ‫در‬ ‫اسالمی‬ ‫علوم‬ ‫تمام‬ ‫ی‬ ‫ریشه‬. 3-‫است‬ ‫نیافته‬ ‫راه‬ ‫قرآن‬ ‫در‬ ‫تحریف‬. 4-‫است‬ ‫جاوید‬ ‫ی‬ ‫معجزه‬ ‫قرآن‬.
  • 25. 4-‫اسالم‬ ‫جاودانگی‬(‫خاتمیت‬) ‫ل‬ ‫و‬ ‫رجالکم‬ ‫من‬ ٍ‫د‬‫اح‬ ‫ابا‬ ٌ‫د‬َّ‫م‬‫مح‬ ‫کان‬ ‫ما‬‫کن‬ ‫کان‬ ‫و‬ ‫ین‬ِ‫النبی‬ َ‫خاتم‬ ‫و‬ ‫هللا‬ ‫رسول‬‫بکل‬ ُ‫هللا‬ ‫ٍعلیما‬ ‫شیئ‬(‫احزاب‬/40)
  • 26. ‫ان‬‫ر‬‫پیامب‬ ‫انواع‬ ‫آغاز‬ ‫را‬ ‫زندگی‬ ‫زمین‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫نهاده‬ ‫وجود‬ ‫عرصه‬ ‫به‬ ‫پا‬ ‫که‬ ‫انسانی‬ ‫اولین‬ ‫است‬ ‫بوده‬ ‫خدا‬ ‫پیامبران‬ ‫از‬ ‫پیامبری‬ ‫نموده‬.‫ب‬ ‫دسته‬ ‫چند‬ ‫الهی‬ ‫انبیا‬‫اند‬ ‫وده‬: -‫شد‬ ‫می‬ ‫محدود‬ ‫خاصی‬ ‫زمان‬ ‫و‬ ‫مکان‬ ‫به‬ ‫آنها‬ ‫رسالت‬ ‫که‬ ‫پیامبرانی‬. -‫نو‬ ‫مانند‬ ‫بزرگی‬ ‫پیامبران‬ ‫شریعت‬ ‫استقرار‬ ‫و‬ ‫تبلیغ‬ ‫که‬ ‫پیامبرانی‬‫را‬ ‫موسی‬ ‫و‬ ‫ح‬ ‫داشتند‬ ‫عهده‬ ‫بر‬. -‫آوردن‬ ‫می‬ ‫را‬ ‫الهی‬ ‫پیام‬ ‫خاصی‬ ‫ملت‬ ‫یا‬ ‫قوم‬ ‫یک‬ ‫برای‬ ‫فقط‬ ‫که‬ ‫پیامبرانی‬‫د‬. -‫بو‬ ‫آنان‬ ‫الهی‬ ‫پیام‬ ‫مخاطب‬ ‫همگان‬ ‫و‬ ‫داشتند‬ ‫جهانی‬ ‫رسالتی‬ ‫که‬ ‫پیامبرانی‬‫دند‬. -‫داشت‬ ‫نیز‬ ‫جاودان‬ ‫رسالتی‬ ، ‫جهانی‬ ‫رسالت‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ ‫اسالم‬ ‫پیامبر‬.
  • 27. ‫خاتمیت‬‫اثبات‬ ‫دالیل‬ 1-‫خا‬ ‫ادعـای‬ ‫اسـالم‬ ‫پیـامبر‬ ‫از‬ ‫غیر‬ ‫پیامبری‬ ‫هیچ‬ ‫آسمانی‬ ‫پیامبران‬ ‫بین‬ ‫در‬‫تمـیـت‬ ‫است‬ ‫نکرده‬. 2-‫ی‬ ‫آیه‬158‫که‬ ‫دارد‬ ‫صراحت‬ ‫اعراف‬ ‫ی‬ ‫سوره‬:‫ازمـردان‬ ‫یک‬ ‫هیـچ‬ ‫پدر‬ ‫محمد‬ ‫چی‬ ‫هر‬ ‫بر‬ ‫همواره‬ ‫خدا‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫پیامبران‬ ‫خاتم‬ ‫و‬ ‫خدا‬ ‫ی‬ ‫فرستاده‬ ‫ولی‬ ‫نیست‬ ‫شما‬‫ـزی‬ ‫است‬ ‫دانا‬. 3-‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ‫احادیث‬(‫ص‬)‫حضــ‬ ‫آن‬ ‫حدیث‬ ‫جمله‬ ‫از‬ ‫خودش‬ ‫خاتمیت‬ ‫دراثبات‬‫رت‬ ‫تبوک‬ ‫ی‬ ‫غزوه‬ ‫ماجرای‬ ‫در‬:‫هستی‬ ‫موسی‬ ‫برای‬ ‫هارون‬ ‫مانند‬ ‫من‬ ‫برای‬ ‫تو‬ ‫علی‬ ‫ای‬ ‫آمد‬ ‫نخواهد‬ ‫دیگری‬ ‫پیامبر‬ ‫من‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫که‬ ‫تفاوت‬ ‫این‬ ‫با‬. 4-‫داند‬ ‫می‬ ‫خود‬ ‫اعصارمخاطب‬ ‫تمام‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫انسانها‬ ‫تمام‬ ‫که‬ ‫قرآن‬ ‫از‬ ‫آیاتی‬ 5-‫کنند‬ ‫می‬ ‫معرفی‬ ‫الهی‬ ‫دین‬ ‫تام‬ ‫و‬ ‫کامل‬ ‫شکل‬ ‫را‬ ‫اسالم‬ ‫دین‬ ‫که‬ ‫آیاتی‬.
  • 28. ‫نبوت‬ ‫ختم‬ ‫ی‬‫فلسفه‬ -‫قوان‬ ‫تطبیق‬ ‫و‬ ‫اجرا‬ ،‫حفظ‬ ‫در‬ ‫آن‬ ‫توانمندی‬ ‫و‬ ‫بشر‬ ‫بلوغ‬‫کلی‬ ‫ین‬ ‫الهی‬ -‫تحری‬ ‫از‬ ‫مصون‬ ‫و‬ ‫کافی‬ ،‫کامل‬ ،‫کلی‬ ‫الهی‬ ‫قوانین‬ ‫وجود‬‫ف‬ -‫زنده‬ ‫ولی‬ ‫وجود‬ ‫با‬ ‫انبیا‬ ‫بعثت‬ ‫ادامه‬ ‫برای‬ ‫وجوددلیل‬ ‫عدم‬‫در‬ ‫عصری‬ ‫هر‬
  • 29. ‫انبیا‬ ‫بعثت‬ ‫دالیل‬ 1-‫شد‬ ‫می‬ ‫ایجاد‬ ‫سابق‬ ‫شرایع‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫هایی‬ ‫تحریف‬ ‫بردن‬ ‫بین‬ ‫از‬. 2-‫جدید‬ ‫قوانین‬ ‫تشریع‬ 3-‫الهی‬ ‫شریعت‬ ‫تبیین‬ ‫و‬ ‫ترویج‬ 4-‫آنها‬ ‫جزئی‬ ‫مصادیق‬ ‫بر‬ ‫شریعت‬ ‫کلی‬ ‫اصول‬ ‫تطبیق‬
  • 30. ‫نبوت‬ ‫ختم‬‫حکمت‬ ‫الف‬)‫زمان‬ ‫مقتضیات‬ ‫و‬ ‫اسالم‬ -‫تجدد‬ ‫و‬ ‫سنت‬ -‫بشر‬ ‫نیازهای‬ ‫و‬ ‫دین‬ ‫ب‬)‫پویایی‬ ‫عناصر‬ ‫و‬ ‫اسالم‬ ‫در‬ ‫گذاری‬ ‫قانون‬ ‫سیستم‬ ‫های‬ ‫ویژگی‬‫آن‬ 1-‫گذاری‬ ‫قانون‬ ‫حریم‬ ‫در‬ ‫عقل‬ ‫ورود‬ 2-‫اسالم‬ ‫محرکه‬ ‫قوه‬ ،‫اجتهاد‬ 3-‫واقعی‬ ‫مفاسد‬ ‫و‬ ‫مصالح‬ ‫بر‬ ‫اسالمی‬ ‫احکام‬ ‫بودن‬ ‫مبتنی‬ 4-‫ثانوی‬ ‫و‬ ‫اولی‬ ‫احکام‬ ‫به‬ ‫توجه‬ 5-‫زندگی‬ ‫ظاهری‬ ‫صورت‬ ‫و‬ ‫شکل‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫عدم‬ 6-‫کننده‬ ‫کنترل‬ ‫قوانین‬ 7-‫اسالمی‬ ‫حکومت‬ ‫اختیارات‬
  • 31. 5-‫اسالم‬‫اه‬‫ر‬‫یگانگی‬ ‫م‬ ‫موضوع‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫مواجهیم‬ ‫ادیان‬ ‫تکثر‬ ‫نام‬ ‫به‬ ‫واقعیتی‬ ‫با‬ ‫اکنون‬ ‫ما‬‫ی‬ ‫سأله‬ ‫پرداخت‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫باید‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫مهمی‬.‫اد‬ ‫از‬ ‫یک‬ ‫هر‬ ‫که‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬‫یان‬ ‫خو‬ ‫رهگذر‬ ‫از‬ ‫فقط‬ ‫را‬ ‫سعادت‬ ‫به‬ ‫نیل‬ ‫و‬ ‫داند‬ ‫می‬ ‫حق‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫موجود‬‫د‬ ‫که‬ ‫انگیزد‬ ‫برمی‬ ‫پرسش‬ ‫این‬ ‫شمارد‬ ‫می‬ ‫ممکن‬:‫درمواج‬ ‫انسانها‬ ‫ما‬ ‫آیا‬‫هه‬ ‫ر‬ ‫آسمــانی‬ ‫دین‬ ‫هر‬ ‫دلخـواه‬ ‫به‬ ‫توانیــم‬ ‫می‬ ‫تکثــرادیان‬ ‫ی‬ ‫پدیده‬ ‫با‬‫کــه‬ ‫ا‬ ‫جوییم؟‬ ‫تقرب‬ ‫خداوند‬ ‫به‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫بپذیریم‬ ‫خواستیم‬
  • 32. ‫ادیان‬ ‫تکثر‬ ‫با‬ ‫مواجهه‬ ‫در‬ ‫انسانها‬ ‫پاسخ‬: 1-‫تکثرگرایی‬(pluralism:)‫به‬ ‫مختلف‬ ‫راههای‬ ‫وجود‬ ‫نشانگر‬ ‫ادیان‬ ‫تکثر‬ ‫د‬ ‫وجود‬ ‫مستقیم‬ ‫صراطهای‬ ‫مستقیم‬ ‫راه‬ ‫یک‬ ‫جای‬ ‫به‬ ‫واقع‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫خداوند‬ ‫سوی‬‫ارد‬ (‫آسما‬ ‫ادیان‬ ‫در‬ ‫محدود‬ ‫ها‬ ‫راه‬ ‫این‬ ‫تکثرگرایی‬ ‫به‬ ‫ازمعتقدین‬ ‫بعضی‬ ‫دردیدگاه‬‫نی‬ ‫نیست‬) 2-‫حصرگرایی‬exclusivism)):‫مستقیم‬ ‫راه‬ ‫یک‬ ‫فقط‬ ‫انسان‬ ‫هدایت‬ ‫برای‬ ‫است‬ ‫خارج‬ ‫استوا‬ ‫و‬ ‫اعتدال‬ ‫حالت‬ ‫از‬ ‫کم‬ ‫و‬ ‫بیش‬ ، ‫دیگری‬ ‫راه‬ ‫هر‬ ‫و‬ ‫دارد‬ ‫وجود‬. (‫است‬ ‫دینی‬ ‫هر‬ ‫پیروان‬ ‫میان‬ ‫در‬ ‫غالب‬ ‫نگرش‬ ‫حصرگرایی‬)
  • 33. ‫پا‬‫و‬‫ار‬ ‫در‬ ‫الیزم‬‫ر‬‫پلو‬ ‫پذیرش‬‫و‬ ‫پیدایش‬‫عوامل‬ ‫کویین‬ ‫فلیپ‬ ‫دیدگاه‬ ‫از‬ 1-‫تس‬ ‫و‬ ‫تساهل‬ ‫نوعی‬ ‫سمت‬ ‫به‬ ‫سوق‬ ‫و‬ ‫مذهبی‬ ‫جنگهای‬ ‫از‬ ‫خستگی‬‫امح‬ 2-‫بیستم‬ ‫قرن‬ ‫مسیحی‬ ‫ی‬ ‫جامعه‬ ‫در‬ ‫ادیان‬ ‫مطالعات‬ ‫گسترش‬ 3-‫ر‬ ‫بین‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫غربی‬ ‫کشورهای‬ ‫در‬ ‫مختلف‬ ‫ادیان‬ ‫پیروان‬ ‫همزیستی‬‫فتن‬ ‫ادیان‬ ‫بین‬ ‫ذهنی‬ ‫های‬ ‫فاصله‬
  • 34. ‫ایان‬‫ر‬‫گ‬‫کثرت‬ ‫مدعای‬: ‫رستگاری‬ ‫روح‬ ‫زیرا‬ ،‫اند‬ ‫رستگاری‬ ‫راه‬ ‫آسمانی‬ ‫ادیان‬ ‫ی‬ ‫همه‬‫انسان‬(‫دین‬ ‫گوهر‬) ‫مــداری‬ ‫واقعـیـت‬ ‫اســاس‬ ‫بر‬ ‫زندگـی‬ ‫به‬ ‫دادن‬ ‫سروسامان‬ ‫و‬ ‫محوری‬ ‫خود‬ ‫از‬ ‫رهایی‬ ‫دارد؛‬ ‫وجود‬ ‫اصیل‬ ‫ادیان‬ ‫تمام‬ ‫در‬ ‫این‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫خداوند‬ ‫محوریت‬ ‫همـــان‬ ‫کـه‬ ‫اسـت‬ ‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫آنها‬ ‫همه‬ ‫در‬ ‫دین‬ ‫گوهر‬ ‫چون‬ ‫ولی‬ ‫هست‬ ‫ادیان‬ ‫در‬ ‫هایی‬ ‫اختالف‬ ‫چه‬ ‫اگر‬ ‫ندارد‬ ‫ادیان‬ ‫آن‬ ‫پیروان‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫بشر‬ ‫سعادتمنــدی‬ ‫در‬ ‫تأثیری‬ ‫هیچ‬. ‫اشکال‬ ‫یا‬ ‫نقد‬: ‫دارند‬ ‫هم‬ ‫با‬ ‫اعتقادی‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫مناسکی‬ ‫فاحش‬ ‫های‬ ‫اختالف‬ ‫ادیان‬.‫ب‬ ‫را‬ ‫تجسد‬ ‫یکی‬‫ر‬ ‫دیگری‬ ‫و‬ ‫قبول‬ ‫را‬ ‫معاد‬ ‫یکی‬ ، ‫داند‬ ‫می‬ ‫منزه‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫دیگری‬ ‫و‬ ‫جایز‬ ‫خداوند‬ ‫ساحت‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫رد‬...‫پیرو‬ ‫یک‬ ‫حق‬ ،‫دین‬ ‫یک‬ ‫های‬ ‫آموزه‬ ‫و‬ ‫اعتفاد‬ ‫یک‬ ‫از‬ ‫روشن‬ ‫تصور‬ ‫آورد‬ ‫می‬ ‫در‬ ‫محوری‬ ‫خود‬ ‫از‬ ‫سر‬ ‫صورت‬ ‫این‬ ‫غیر‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬.
  • 35. ‫ایان‬‫ر‬‫گ‬ ‫کثرت‬ ‫پاسخ‬(‫هیک‬ ‫جان‬) ‫اخت‬ ‫شاهد‬ ‫گاه‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫یافته‬ ‫نما‬ ‫حقیقت‬ ‫ظاهری‬ ، ‫ادیان‬ ‫در‬ ‫اعتقاد‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫آنچه‬‫الف‬ ‫اینـ‬ ‫بلـکه‬ ، ‫نیستند‬ ‫واقعیت‬ ‫نمای‬ ‫تمام‬ ‫ی‬ ‫آیینه‬ ‫حقیقت‬ ‫در‬ ‫هستیم‬ ‫آنها‬ ‫در‬‫محصـــول‬ ‫ـها‬ ‫دارند‬ ‫واقعیت‬ ‫از‬ ‫حکایت‬ ‫ها‬ ‫بیان‬ ‫آن‬ ‫ایم‬ ‫کرده‬ ‫گمان‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ما‬ ‫های‬ ‫پنداشت‬. ‫است‬ ‫حقیقت‬ ‫توصیف‬ ‫در‬ ‫ما‬ ‫خیال‬ ‫و‬ ‫ذهن‬ ‫ی‬ ‫آفریده‬ ‫داریم‬ ‫اعتقاد‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫ما‬ ‫نچه‬ ‫آ‬‫البته‬ ‫نیست‬ ‫حقیقت‬ ‫تمام‬ ‫ولی‬ ‫دارد‬ ‫حقیقت‬ ‫از‬ ‫ای‬ ‫بهره‬.‫مولــ‬ ‫که‬ ‫مثـلی‬ ‫همــان‬ ‫مانند‬‫در‬ ‫وی‬ ‫ا‬ ‫کــدام‬ ‫وهر‬ ‫کنـنـد‬ ‫شنـاسـایی‬ ‫را‬ ‫فیـلی‬ ‫خواستنـد‬ ‫می‬ ‫که‬ ‫کـوری‬ ‫چند‬ ‫ی‬ ‫باره‬‫آنـهـــا‬ ‫ز‬ ‫م‬ ‫مطرح‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫قضاوتی‬ ‫و‬ ‫خورد‬ ‫می‬ ‫بر‬ ‫فیل‬ ‫اعضای‬ ‫از‬ ‫عضوی‬ ‫به‬ ‫دسـتـشـان‬‫ی‬ ‫کرد‬.‫زیرا‬ ‫نیست‬ ‫نگرانی‬ ‫جای‬ ‫هیچ‬ ‫البته‬‫ص‬ ‫در‬ ‫اعتقادی‬ ‫های‬ ‫آموزه‬ ‫این‬ ‫نقش‬‫یا‬ ‫دق‬ ‫گذارد‬ ‫می‬ ‫انسانها‬ ‫بر‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫تأثیری‬ ‫در‬ ‫بلکه‬ ‫نیست‬ ‫آنها‬ ‫کذب‬.
  • 36. ‫هیک‬ ‫جان‬ ‫پاسخ‬ ‫نقد‬(‫ایان‬‫ر‬‫گ‬ ‫کثرت‬) 1-‫اصیـ‬ ‫ادیان‬ ‫مؤمنان‬ ‫ی‬ ‫همه‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مؤمنان‬ ‫عرف‬ ‫فهم‬ ‫خالف‬ ‫بر‬ ‫ایشان‬ ‫ی‬ ‫گفته‬‫ـل‬ ‫است‬ ‫واقع‬ ‫با‬ ‫مطابق‬ ‫آنها‬ ‫اعتقادی‬ ‫های‬ ‫آموزه‬ ‫که‬ ‫هستند‬ ‫معتقد‬. 2-‫به‬ ‫خداوند‬ ‫چون‬ ‫حقیقتی‬ ‫شناخت‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫مؤمنان‬ ‫برای‬ ‫هیک‬ ‫جان‬ ‫تمثیل‬‫نابینایان‬ ‫تمثی‬ ، ‫سازد‬ ‫منعکس‬ ‫را‬ ‫واقعیت‬ ‫تواند‬ ‫نمی‬ ‫و‬ ‫نیست‬ ‫درستی‬ ‫تمثیل‬ ‫فیل‬ ‫و‬‫منــاســب‬ ‫ــل‬ ‫ر‬ ‫آنها‬ ‫تواند‬ ‫می‬ ‫وحی‬ ‫شمع‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫تاریکی‬ ‫در‬ ‫وفیل‬ ‫بینا‬ ‫های‬ ‫انسان‬ ‫ل‬َ‫ث‬َ‫م‬‫درشناخت‬ ‫ا‬ ‫دهد‬ ‫یاری‬ ‫خداوند‬. 3-‫داند‬ ‫می‬ ‫مسدود‬ ‫خداوند‬ ‫به‬ ‫رانسبت‬ ‫ها‬ ‫انسان‬ ‫معرفت‬ ‫راه‬ ‫هیک‬ ‫جان‬ ‫حقیقت‬ ‫در‬‫و‬ ‫یابد‬ ‫شناخت‬ ‫خداوند‬ ‫به‬ ‫توانست‬ ‫نخواهد‬ ‫هیچگاه‬ ‫بشر‬ ‫است‬ ‫معتقد‬. 4-‫در‬ ‫نقشی‬ ‫که‬ ‫نیست‬ ‫معنا‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫دارند‬ ‫مقدمی‬ ‫نقش‬ ‫اعتقادات‬ ‫که‬ ‫سخن‬ ‫این‬‫سعادت‬ ‫نیست‬ ‫فرقی‬ ‫هیچ‬ ‫مشرک‬ ‫و‬ ‫موحد‬ ‫انسان‬ ‫بین‬ ‫و‬ ‫ندارند‬ ‫انسان‬.‫ت‬ ‫نگرش‬ ‫بدون‬،‫وحیدی‬ ‫یافت‬ ‫نخواهد‬ ‫دست‬ ‫بخش‬ ‫سعادت‬ ‫تحول‬ ‫به‬ ‫گاه‬ ‫هیچ‬ ‫انسان‬
  • 37. ‫ایی‬‫ر‬‫حصرگ‬ ‫مدعا‬:‫انسانی‬ ‫هیچ‬ ‫است‬ ‫خداوند‬ ‫از‬ ‫پیروی‬ ‫همان‬ ‫ادیان‬ ‫ی‬ ‫همه‬ ‫روح‬ ‫اگر‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫آیینی‬ ‫در‬ ‫اینکه‬ ‫ی‬ ‫بهانه‬ ‫به‬ ‫ندارد‬ ‫حق‬(‫پی‬ ‫دین‬ ‫به‬ ‫معتقد‬‫ــامبـری‬ ‫است‬ ‫الهی‬)‫ج‬ ‫پیام‬ ‫تا‬ ‫فرستاده‬ ‫خداوند‬ ‫که‬ ‫جدیدی‬ ‫پیامبر‬ ‫به‬ ‫نسبت‬‫خود‬ ‫دید‬ ‫اعتنا‬ ‫بی‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫تفاوت‬ ‫بی‬ ‫نماید‬ ‫ابالغ‬ ‫مکان‬ ‫و‬ ‫زمان‬ ‫مناسب‬ ‫را‬. ‫رشد‬ ‫اقتضای‬ ‫به‬ ‫وخدا‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫تکاملی‬ ‫فرایند‬ ‫یک‬ ‫رسالت‬ ‫اصوال‬‫آگـاهی‬ ‫اختیـار‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مناسب‬ ‫هدایت‬ ‫آدمیان‬ ‫پذیری‬ ‫مسئولیت‬ ‫سطح‬ ‫وارتقای‬‫آنـان‬ ‫است‬ ‫داده‬ ‫می‬ ‫قرار‬.‫تسل‬ ‫و‬ ‫عبودیت‬ ‫با‬ ‫الهی‬ ‫جدید‬ ‫پیام‬ ‫قبول‬ ‫عدم‬ ‫آیا‬‫که‬ ‫یم‬ ‫دارد‬ ‫سازگاری‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫دین‬ ‫گوهر‬ ‫و‬ ‫رستگاری‬ ‫روح‬.
  • 38. ‫نقد‬: ‫ب‬ ‫می‬ ‫ادیان‬ ‫سایر‬ ‫با‬ ‫مدارا‬ ‫از‬ ‫کشیدن‬ ‫دست‬ ‫موجب‬ ‫دین‬ ‫در‬ ‫حصرگرایی‬ ‫پذیرش‬‫و‬ ‫اشد‬ ‫است‬ ‫اعتقادی‬ ‫چنین‬ ‫حاصل‬ ، ‫تعصب‬ ‫و‬ ‫طلبی‬ ‫انحصار‬. ‫پاسخ‬: ‫به‬ ‫دیگران‬ ‫کردن‬ ‫وادار‬ ‫معنای‬ ‫به‬ ، ‫سعادت‬ ‫راه‬ ‫تنها‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫دین‬ ‫یک‬ ‫پذیرش‬‫تسلیم‬ ‫ارم‬ ‫به‬ ‫سعادتی‬ ‫قهری‬ ‫شدن‬ ‫تسلیم‬ ‫زیرا‬ ‫نیست‬ ‫حقیقت‬ ‫این‬ ‫برابر‬ ‫در‬ ‫شدن‬‫نمی‬ ‫غان‬- ‫ن‬ ‫بین‬ ‫باید‬ ‫آسمانی‬ ‫دین‬ ‫آخرین‬ ‫های‬ ‫آموزه‬ ‫به‬ ‫بنا‬ ‫دیگر‬ ‫تعبیری‬ ‫به‬ ‫یا‬ ‫آورد‬‫یافتن‬ ‫جات‬ ‫شد‬ ‫قایل‬ ‫تفاوت‬ ‫بودن‬ ‫حق‬ ‫و‬.‫منصف‬ ‫رفتار‬ ‫و‬ ‫مدارا‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫مسلمانان‬ ‫اسالم‬ ‫دین‬‫با‬ ‫انه‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫دعوت‬ ‫همه‬. ‫نکته‬1: ‫آیات‬(‫شوری‬ ‫ی‬ ‫سوره‬/42‫توبه‬ ‫و‬/107‫نساء‬ ‫و‬/98)‫به‬ ‫نسبت‬ ‫را‬ ‫اسالم‬ ‫حکم‬ ‫انسان‬- ‫کند‬ ‫می‬ ‫بیان‬ ‫مختلف‬ ‫های‬ ‫دین‬ ‫به‬ ‫متدین‬ ‫های‬(.‫ت‬ ‫می‬ ‫بیشتر‬ ‫ی‬ ‫مطالعه‬ ‫برای‬‫به‬ ‫وانید‬ ‫ی‬ ‫آیه‬ ‫ذیل‬ ‫المیزان‬ ‫تفسیر‬40‫کنید‬ ‫مراجعه‬ ‫توبه‬ ‫ی‬ ‫سوره‬.
  • 39. ‫نکته‬2 ‫و‬ ‫حد‬ ‫دارای‬ ‫ولی‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫اسالم‬ ‫در‬ ‫اخالقی‬ ‫فضایل‬ ‫جزو‬ ‫مدارا‬ ‫اعتقاد‬ ‫شامل‬ ‫که‬ ‫شود‬ ‫گسترده‬ ‫حدی‬ ‫به‬ ‫نباید‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫مرزی‬‫ات‬ ‫بشود‬ ‫هم‬ ‫حقایق‬ ‫در‬ ‫تردید‬ ‫موجب‬ ‫شده‬. ‫مل‬ ‫تتبع‬ ‫حتی‬ ‫الالنصاری‬ ‫و‬ ُ‫د‬‫الیهو‬ ‫عنک‬ ‫ترضی‬ ‫لن‬ َ‫و‬‫إن‬ ‫قل‬ ‫تهم‬ ِ‫م‬ ‫جائک‬ ‫الذی‬ ‫بعد‬ ‫أهوائهم‬ َ‫عت‬َ‫ب‬‫ات‬ ‫إلن‬ ‫و‬ ‫الهدی‬ ‫هو‬ ‫هللا‬ ‫هدی‬‫ن‬ ‫نصیر‬ ‫ال‬ ‫و‬ ‫ولی‬ ‫ن‬ِ‫م‬ ‫هللا‬ ‫ن‬ِِِ‫م‬ ‫لک‬ ‫ما‬ ‫العلم‬(‫بقره‬/120)
  • 40. ‫سوم‬ ‫خبش‬ ‫امامت‬ ‫اول‬ ‫گفتار‬:‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ‫والیت‬(‫ص‬) ‫گفتاردوم‬:‫سنت‬ ‫اهل‬ ‫دیدگاه‬ ‫از‬ ‫خالفت‬ ‫و‬ ‫مرجعیت‬ ‫گفتارسوم‬:‫شیعه‬ ‫دیدگاه‬ ‫از‬ ‫امامان‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ ‫گفتارچهارم‬:‫امامان‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫رهبری‬ ‫گفتارپنجم‬:‫امامان‬ ‫معنوی‬ ‫والیت‬ ‫گفتارششم‬:‫شیعه‬ ‫امامت‬ ‫ی‬ ‫نظریه‬ ‫ی‬ ‫باره‬ ‫در‬ ‫نکاتی‬ ‫گفتارهفتم‬:‫غایب‬ ‫امام‬
  • 41. ‫مقدمه‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫چند‬ ‫نکاتی‬ ‫و‬ ‫والیت‬ 1-‫الف‬:‫هست‬ ‫تمام‬ ‫مالک‬ ‫خداوند‬ ‫که‬ ‫آنجایی‬ ‫از‬ ‫توحیدی‬ ‫بینی‬ ‫جهان‬ ‫مبنای‬ ‫بر‬‫است‬ ‫ی‬ ‫است‬ ‫او‬ ‫دست‬ ‫به‬ ‫نیز‬ ‫هستی‬ ‫اختیار‬ ‫و‬ ‫سررشته‬. ‫ب‬:‫داند‬ ‫می‬ ‫خود‬ ‫اختیاردار‬ ‫و‬ ‫ولی‬ ‫را‬ ‫خداوند‬ ‫همواره‬ ‫مؤمن‬ ‫شخص‬. ‫ج‬:‫نیاز‬ ‫بی‬ ‫دیگری‬ ‫موالی‬ ‫هر‬ ‫از‬ ‫و‬ ‫داند‬ ‫می‬ ‫موال‬ ‫بهترین‬ ‫را‬ ‫خداوند‬ ‫مؤمن‬ ‫شخص‬ ‫است‬(.‫ولیا‬ ‫باهلل‬ ‫کفی‬) ‫د‬:‫ماند‬ ‫خواهد‬ ‫پناه‬ ‫بی‬ ‫است‬ ‫نپذیرفته‬ ‫را‬ ‫خداوند‬ ‫والیت‬ ‫که‬ ‫کسی‬(.‫م‬ ‫والظالمون‬‫لهم‬ ‫ا‬ ‫نصیر‬ ‫ال‬ ‫و‬ ‫ولی‬ ‫من‬)‫پذیر‬ ‫خواهد‬ ‫را‬ ‫هاست‬ ‫والیت‬ ‫بدترین‬ ‫که‬ ‫شیطان‬ ‫والیت‬ ‫و‬‫فت‬. ‫یؤمنون‬ ‫ال‬ ‫للذین‬ ‫اولیاء‬ ‫الشیاطین‬ ‫جعلنا‬ ‫انا‬(‫اعراف‬/27) ‫ه‬:‫ا‬ ‫گردانده‬ ‫رو‬ ‫خدا‬ ‫به‬ ‫ایمان‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫را‬ ‫کفار‬ ‫والیت‬ ‫نباید‬ ‫ایمانی‬ ‫ی‬ ‫جامعه‬ ‫و‬ ‫مؤمن‬‫ند‬ ‫باشد‬ ‫پذیرا‬.‫ندارد‬ ‫سازگاری‬ ‫سر‬ ‫ایمان‬ ‫با‬ ، ‫طاغوت‬ ‫از‬ ‫اطاعت‬ ‫زیرا‬(.‫نساء‬/60)
  • 42. 2-‫الف‬:‫احکا‬ ‫به‬ ‫دادن‬ ‫تن‬ ‫فردی‬ ‫عمل‬ ‫ی‬ ‫عرصه‬ ‫در‬ ، ‫خدا‬ ‫والیت‬ ‫پذیرش‬ ‫ی‬ ‫نشانه‬‫م‬ ‫است‬ ‫الهی‬ ‫قانون‬ ‫غیر‬ ‫به‬ ‫نبستن‬ ‫،دل‬ ‫اجتماع‬ ‫ی‬ ‫عرصه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫اوست‬. ‫ب‬:‫تشریع‬ ‫ربوبیت‬ ‫به‬ ‫ورزیدن‬ ‫کفر‬ ‫خداوند‬ ‫قانون‬ ‫از‬ ‫غیر‬ ‫قانونی‬ ‫پذیرش‬‫اوست‬ ‫ی‬ ‫الکافرون‬ ‫هم‬ ‫فاولئک‬ ‫هللا‬ ‫انزل‬ ‫بما‬ ‫یحکم‬ ‫لم‬ ‫من‬ ‫و‬(‫مائده‬/44) ‫ج‬:‫شود‬ ‫می‬ ‫محسوب‬ ‫خداوند‬ ‫به‬ ‫ظلم‬ ‫الهی‬ ‫قانون‬ ‫از‬ ‫تبعیت‬ ‫عدم‬ ‫الظالمون‬ ‫هم‬ ‫فاولئک‬ ‫هللا‬ ‫انزل‬ ‫بما‬ ‫یحکم‬ ‫لم‬ ‫من‬ ‫و‬(‫مائده‬/45) ‫د‬:‫است‬ ‫خارج‬ ‫تقوی‬ ‫و‬ ‫عدالت‬ ‫از‬ ‫پروردگار‬ ‫حق‬ ‫در‬ ‫ظالم‬ ‫الفاسقون‬ ‫هم‬ ‫فاولئک‬ ‫هللا‬ ‫انزل‬ ‫بما‬ ‫یحکم‬ ‫لم‬ ‫من‬ ‫و‬(‫مائده‬/47) ‫ه‬:‫قانون‬ ‫غیر‬ ‫به‬ ‫داند‬ ‫می‬ ‫خدا‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫تنها‬ ‫را‬ ‫حاکمیت‬ ‫و‬ ‫والیت‬ ‫که‬ ‫ای‬ ‫جامعه‬ ‫و‬ ‫فرد‬ ‫دهد‬ ‫نمی‬ ‫تن‬ ‫خداوند‬ ‫حکم‬ ‫و‬.
  • 43. 3-‫الف‬:‫آنان‬ ‫اختیارات‬ ‫ی‬ ‫حیطه‬ ‫در‬ ‫دخالت‬ ‫نوعی‬ ، ‫دیگران‬ ‫مورد‬ ‫در‬ ‫قانون‬ ‫اجرای‬ ‫است‬.‫ک‬ ‫است‬ ‫دینی‬ ‫دستورات‬ ‫از‬ ‫گرفته‬ ‫بر‬ ‫قانون‬ ‫که‬ ‫این‬ ‫صرف‬ ‫به‬ ‫رو‬ ‫این‬ ‫از‬‫افی‬ ‫آورد‬ ‫در‬ ‫اجرا‬ ‫به‬ ‫دیگران‬ ‫مورد‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫بتواند‬ ‫کسی‬ ‫هر‬ ‫تا‬ ‫نیست‬. ‫ب‬:‫اجاز‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫زمین‬ ‫برروی‬ ‫خداوند‬ ‫قانون‬ ‫اجرای‬ ‫حق‬ ‫واجد‬ ‫دستگاهی‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫فرد‬‫ه‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫مشروعیت‬ ‫یا‬. ‫ج‬:‫شود‬ ‫نمی‬ ‫صادر‬ ‫خداوند‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫جز‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫تصرف‬ ‫مجوز‬. ‫د‬:‫وی‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫یاد‬ ‫داود‬ ‫حضرت‬ ‫برای‬ ‫حکومت‬ ‫جعل‬ ‫از‬ ‫قرآن‬ ‫در‬ ‫نمونه‬ ‫برای‬ ‫براند‬ ‫حکم‬ ‫مردم‬ ‫میان‬ ‫که‬ ‫یابد‬ ‫می‬ ‫اجازه‬ ‫خداوند‬ ‫سوی‬ ‫از‬. ‫بالحق‬ ‫الناس‬ ‫بین‬ ‫فاحکم‬ ‫االرض‬ ‫فی‬ ‫خلیفه‬ ‫جعلناک‬ ‫انا‬ ‫داود‬ ‫یا‬(‫ص‬/26) ‫حقی‬ ‫اگر‬ ‫و‬ ‫نیستند‬ ‫حکومت‬ ‫برای‬ ‫ذاتی‬ ‫حق‬ ‫دارای‬ ‫ها‬ ‫انسان‬ ‫توحیدی‬ ‫نگرش‬ ‫در‬ ‫است‬ ‫کرده‬ ‫عطا‬ ‫آنها‬ ‫به‬ ‫خداوند‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫حقی‬ ، ‫باشند‬ ‫داشته‬.
  • 44. 4-‫الف‬:‫خد‬ ‫حاکمیت‬ ‫حق‬ ‫و‬ ‫نیستند‬ ‫خداوند‬ ‫والیت‬ ‫پذیرش‬ ‫به‬ ‫مجبور‬ ‫ها‬ ‫انسان‬‫با‬ ‫اوند‬ ‫ندارد‬ ‫منافات‬ ‫انسان‬ ‫آزادی‬. ‫ب‬:‫دیگ‬ ‫برای‬ ‫را‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫حاکمیت‬ ‫این‬ ‫تواند‬ ‫می‬ ‫ولی‬ ‫است‬ ‫خداوند‬ ‫اصلی‬ ‫حاکم‬‫ری‬ ‫کند‬ ‫اعتبار‬.‫دیگران‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ذاتی‬ ‫و‬ ‫اصلی‬ ‫الهی‬ ‫والیت‬ ‫صورت‬ ‫این‬ ‫در‬‫تبعی‬. ‫سؤال‬: ‫را‬ ‫کســانی‬ ‫چه‬ ‫از‬ ‫اطـاعت‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫داده‬ ‫والیت‬ ‫کسـانی‬ ‫چـه‬ ‫بـه‬ ‫خـداونـد‬ ‫است؟‬ ‫کرده‬ ‫واجب‬
  • 45. ‫ل‬‫او‬ ‫گفتار‬:‫اکرم‬ ‫پیامبر‬‫والیت‬(‫ص‬) ‫الف‬-‫پیامبر‬‫مناصب‬(‫ص‬) 1-‫رسالت‬(‫وحی‬ ‫وابالغ‬ ‫تلقی‬) 2-‫دینی‬ ‫مرجعیت‬(‫د‬ ‫از‬ ‫فروعاتی‬ ‫ازوحی،بیان‬ ‫خطاناپذیر‬ ‫وتفسیر‬ ‫تبیین‬‫که‬ ‫ین‬ ‫بودن‬ ‫اسوه‬ ‫و‬ ‫کلیات‬ ‫با‬ ‫مصادیق‬ ‫،تطبیق‬ ‫است‬ ‫نیامده‬ ‫قرآن‬ ‫در‬) (‫نحل‬/44‫و‬64‫ومائده‬/19‫وحشر‬/7‫ونجم‬/3‫و‬4‫واحزاب‬/21) 3-‫والیت‬(‫مناطق‬ ‫حاکمان‬ ‫،نصب‬ ‫مردم‬ ‫بر‬ ‫عام‬ ‫،ریاست‬ ‫،قضاوت‬ ‫مردم‬ ‫رهبری‬ ‫قرارداد‬ ‫انعقاد‬ ، ‫حد‬ ‫،اجرای‬ ‫قضات‬ ‫،نصب‬ ‫اجرایی‬ ‫العمل‬ ‫دستور‬ ‫،صدور‬ ‫امر‬ ‫تحت‬ ‫و‬ ‫دفاع‬ ‫برای‬ ‫نظامی‬ ‫نیروی‬ ‫فرماندهی‬ ‫و‬ ‫،تشکیل‬ ‫مالیات‬ ‫دریافت‬ ‫عهدنامه‬ ‫و‬) ... (‫احزاب‬/6‫ومائده‬/55‫واحزاب‬/36‫ونساء‬65‫ومائده‬/55‫ونساء‬59‫وتغابن‬/12)
  • 46. ‫ب‬-‫پیامبر‬ ‫والیت‬ ‫بودن‬ ‫دینی‬(‫ص‬) ‫دینی؟‬ ‫ی‬‫امر‬‫یا‬ ‫بود‬ ‫اجتماعی‬‫ت‬‫ر‬‫و‬‫ضر‬‫یک‬ ‫اسالم‬‫پیامبر‬‫والیت‬‫آیا‬ ‫مشخص‬ ‫خداوند‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫وظیفه‬ ‫اکرم‬ ‫نبی‬ ‫برای‬ ‫که‬ ‫دستوراتی‬ ‫و‬ ‫قرآن‬ ‫آیات‬ ‫از‬‫می‬- ‫خواس‬ ‫می‬ ‫پیامبرش‬ ‫از‬ ‫خداوند‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫منصبی‬ ‫والیت‬ ‫که‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫فهمیده‬ ‫سازد‬‫ته‬ ‫است‬: -‫المنافقین‬ ‫و‬ ‫الکفار‬ ‫جاهد‬ ‫النبی‬ ‫ایها‬ ‫یا‬(‫توبه‬/73) -‫القتال‬ ‫علی‬ ‫المؤمنین‬ ‫حرض‬(‫انفال‬/65) -‫هللا‬ َ‫ک‬‫ا‬َ‫ار‬ ‫بما‬ ‫الناس‬ ‫بین‬ ‫لتحکم‬(‫نساء‬/105) -‫هللا‬ ‫انزل‬ ‫بما‬ ‫بینهم‬ ‫احکم‬ ‫ان‬ ‫و‬(‫مائده‬/49) -‫صدقه‬ ‫اموالهم‬ ‫من‬ ‫خذ‬(‫توبه‬/103)
  • 47. ‫ج‬-‫پیامبر‬ ‫جانشینی‬ ‫ی‬ ‫ه‬‫ر‬‫با‬‫ر‬‫د‬ ‫اصحاب‬ ‫دیدگاه‬(‫ص‬)‫آن‬ ‫حلت‬‫ر‬‫از‬ ‫پس‬ ‫حضرت‬ 1-‫اصحاب‬ ‫اکثریت‬ -‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫از‬ ‫وبعد‬ ‫است‬ ‫یافته‬ ‫خاتمه‬ ،‫نبوت‬(‫ص‬)‫ش‬ ‫نخواهد‬ ‫مبعوث‬ ‫پیامبری‬‫د‬. -‫اس‬ ‫خارج‬ ‫عادی‬ ‫های‬ ‫انسان‬ ‫ی‬ ‫وازعهده‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫خدا‬ ‫پیامبر‬ ‫وظیفه‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬‫ت‬. -‫دا‬ ‫جانشین‬ ‫خود‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫باید‬ ‫پیامبراکرم‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ای‬ ‫وظیفه‬ ‫تنها‬ ‫عامه‬ ‫ریاست‬‫باشد‬ ‫شته‬. 2-‫اصحاب‬ ‫اقلیت‬ -‫محمد‬ ‫حضرت‬ ‫از‬ ‫وبعد‬ ‫است‬ ‫یافته‬ ‫خاتمه‬ ،‫نبوت‬(‫ص‬)‫ش‬ ‫نخواهد‬ ‫مبعوث‬ ‫پیامبری‬‫د‬. -‫د‬ ‫بایدجانشین‬ ‫ازخود‬ ‫بعد‬ ‫پیامبراکرم‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ای‬ ‫وظیفه‬ ‫تنها‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬‫باشد‬ ‫اشته‬. -‫دارد‬ ‫را‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ ‫شایستگی‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫کسی‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫عامه‬ ‫ریاست‬ ‫و‬ ‫والیت‬.
  • 48. ‫دوم‬ ‫گفتار‬:‫خالفت‬ ‫و‬ ‫دینی‬‫مرجعیت‬(‫عامه‬ ‫یاست‬‫ر‬)‫دیدگاه‬ ‫از‬ ، ‫اصحاب‬ ‫اکثریت‬(‫سنت‬ ‫اهل‬) 1-‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ ‫از‬ ‫جانشینی‬(‫ص‬) ‫زیرا‬ ‫ندارد‬ ‫جانشین‬ ‫به‬ ‫نیازی‬ ‫خود‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ ‫در‬ ‫اکرم‬ ‫پیامبر‬: -‫درقرآن‬ ‫خداونـد‬ ‫کالم‬ ‫اال‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫آمده‬ ‫سنت‬ ‫و‬ ‫کتاب‬ ‫در‬ ‫است‬ ‫اسالم‬ ‫امت‬ ‫نیاز‬ ‫آنچه‬ ‫که‬ ‫بود‬ ‫نخواهد‬ ‫صادق‬:‫نعمتی‬ ‫علیکم‬ ‫اتممت‬ ‫و‬ ‫دینکم‬ ‫لکم‬ ‫اکملت‬ ‫الیوم‬ -‫ی‬ ‫همه‬ ‫را‬ ‫قرآن‬ ‫دستـورات‬ ‫با‬ ‫مصادیق‬ ‫تطبیق‬ ‫مانند‬ ‫دینی‬ ‫جزئی‬ ‫وظایف‬ ‫از‬ ‫بعضی‬ ‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ‫اصحاب‬(‫ص‬)‫اس‬ ‫شده‬ ‫یاد‬ ‫آنها‬ ‫از‬ ‫آسمان‬ ‫ستارگان‬ ‫به‬ ‫نبی‬ ‫لسان‬ ‫در‬ ‫که‬‫ت‬ ‫ندارد‬ ‫خاص‬ ‫جانشین‬ ‫لذا‬ ‫و‬ ‫دارند‬ ‫عهده‬ ‫به‬. ‫نکته‬: 1-‫باشد‬ ‫کرده‬ ‫درک‬ ‫را‬ ‫پیامبر‬ ‫زمان‬ ‫که‬ ‫شد‬ ‫می‬ ‫گفته‬ ‫کسی‬ ‫به‬ ‫صحابه‬.‫ص‬ ‫تعداد‬‫حابه‬ ‫تا‬ ‫را‬12000‫اند‬ ‫گفته‬ ‫نفر‬. 2-‫رسول‬ ‫سنت‬ ‫و‬ ‫حدیث‬ ‫سقم‬ ‫و‬ ‫صحت‬ ‫تشخیص‬ ‫اصحاب‬ ‫مهم‬ ‫وظایف‬ ‫از‬ ‫یکی‬ ‫ها‬ ‫بعد‬ ‫اکرم‬(‫ص‬)‫شد‬.
  • 49. 2-‫عامه‬ ‫ریاست‬(‫اجتماعی‬ ‫رهبری‬ ‫یا‬ ‫والیت‬) ‫اکرم‬ ‫رسول‬ ‫عامه‬ ‫ریاست‬(‫ص‬)‫داش‬ ‫جانشین‬ ‫آن‬ ‫برای‬ ‫باید‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ای‬ ‫وظیفه‬ ‫تنها‬‫ته‬ ‫ولی‬ ‫است‬ ‫الهی‬ ‫اذن‬ ‫بر‬ ‫مبتنی‬ ‫والیت‬ ‫ِعمال‬‫ا‬ ‫مشروعیت‬ ‫قطعا‬ ‫و‬ ‫باشد‬: 1-‫هللا‬ ‫رسول‬ ‫قال‬:‫دنیاکم‬ ‫بشؤون‬ ‫اعلم‬ ‫انتم‬ 2-‫به‬ ‫را‬ ‫آن‬ ‫بلکه‬ ‫نبوده‬ ‫اهمال‬ ‫روی‬ ‫از‬ ‫پیامبر‬ ‫خود‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫جانشین‬ ‫نصب‬ ‫عدم‬ ‫است‬ ‫نموده‬ ‫واگذار‬ ‫نظران‬ ‫صاحب‬(.‫،ج‬ ‫مقاصد‬ ‫شرح‬ ، ‫تفتازانی‬5‫ص‬ ،263) 3-‫مقت‬ ‫با‬ ‫متناسب‬ ‫حکومت‬ ‫شکل‬ ‫در‬ ‫تغییر‬ ‫لزوم‬ ‫و‬ ‫شرایط‬ ‫تغییر‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬‫ضیات‬ ‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ،‫زمان‬(‫ص‬)‫فرمود‬ ‫واگذار‬ ‫مردم‬ ‫خود‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫حکومت‬ ‫امر‬. ‫نکته‬: 1-‫پیامبر‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫زمان‬ ‫شرایط‬(‫ص‬)‫د‬ ‫تجربه‬ ‫عدم‬ ، ‫قومی‬ ‫اختالفات‬ ‫وجود‬ ‫دلیل‬ ‫به‬‫ر‬ ‫است‬ ‫بوده‬ ‫حساس‬ ، ‫نبوت‬ ‫دروغین‬ ‫مدعیان‬ ‫وجود‬ ‫و‬ ‫خارجی‬ ‫تهدیدات‬ ، ‫حکومت‬. 2-‫خلیفه‬ ‫چهار‬ ‫رسیدن‬ ‫حکومت‬ ‫به‬ ‫نوع‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫نبوده‬ ‫مرسوم‬ ‫روش‬ ‫انتخاب‬ ‫روش‬ ‫پیامبر‬ ‫از‬ ‫بعد‬(‫ص‬)‫کند‬ ‫می‬ ‫آشکار‬ ‫را‬ ‫سخن‬ ‫این‬ ‫نیزصحت‬
  • 50. ‫علی‬ ‫امام‬(‫ع‬)‫مثبت‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫خالفت‬ ‫از‬ ‫پیش‬ ‫سالهای‬ ‫تحوالت‬ ‫دوری‬ ‫را‬ ‫ها‬ ‫نابسامانی‬ ‫این‬ ‫ی‬ ‫همه‬ ‫منشأ‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫نمی‬ ‫ارزیابی‬ ‫پیامبر‬ ‫بیت‬ ‫اهل‬ ‫یعنی‬ ‫فضایل‬ ‫حقیقی‬ ‫مرکز‬ ‫از‬(‫ص‬)‫می‬‫بیند‬. ‫فرماید‬ ‫می‬ ‫و‬:‫شم‬ ‫فضیلت‬ ‫بودن‬ ‫صحابه‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫چگونه‬‫رده‬ ‫شم‬ ‫فضیلت‬ ‫است‬ ‫بیت‬ ‫اهل‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫ای‬ ‫صحابه‬ ‫ولی‬ ‫شود‬ ‫می‬‫رده‬ ‫شود‬ ‫نمی‬.
  • 51. ‫سوم‬‫گفتار‬: ‫اصحاب‬ ‫اقلیت‬‫دیدگاه‬ ‫از‬ ‫اجتماعی‬ ‫ی‬‫هبر‬‫ر‬ ‫و‬ ‫امامت‬‫و‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ (‫شیعه‬) 1-‫شیعه‬ ‫دیدگاه‬ ‫از‬ ‫امامان‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ ‫اکرم‬ ‫پیامبر‬(‫ص‬)‫زیرا‬ ‫کرد‬ ‫می‬ ‫تعیین‬ ‫جانشین‬ ‫باید‬ ‫دین‬ ‫امر‬ ‫در‬: ‫الف‬-‫پیامبـر‬ ‫نه‬ ‫و‬ ‫شده‬ ‫نازل‬ ‫ناقص‬ ‫قرآن‬ ‫نه‬(‫ص‬)‫د‬ ‫ناقص‬ ‫بیانی‬ ، ‫دین‬ ‫بیان‬ ‫در‬‫اشتــه‬ ‫ز‬ ‫در‬ ‫آور‬ ‫اطمینان‬ ‫شکلی‬ ‫به‬ ‫پیامبـر‬ ‫بیان‬ ‫ی‬ ‫معصومانه‬ ‫ابالغ‬ ‫امکان‬ ‫ولی‬ ‫؛‬ ‫است‬‫مان‬ ‫است‬ ‫نداشته‬ ‫وجود‬ ‫پیامبر‬ ‫خـود‬(.‫ص‬ ،‫رهبری‬ ‫و‬ ‫امامت‬ ،‫مطهری‬52) ‫ب‬-‫پ‬ ‫و‬ ‫نظارت‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫فردی‬ ‫نیازمند‬ ‫تبدیل‬ ‫و‬ ‫تغییر‬ ‫از‬ ‫دین‬ ‫صیانت‬ ‫و‬ ‫حفظ‬‫اسداری‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬ ‫عهده‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫شریعت‬ ‫از‬(.‫الشافی،ج‬ ،‫مرتضی‬ ‫سید‬1‫،ص‬276)
  • 52. ‫م‬‫ر‬‫چها‬‫گفتار‬: 2-‫اصحاب‬ ‫اقلیت‬‫دیدگاه‬ ‫از‬‫ی‬‫هبر‬‫ر‬ ‫و‬ ‫امامت‬(‫شیعه‬ ( ‫دریاف‬ ‫با‬ ‫آنان‬ ‫و‬ ‫اند‬ ‫دینی‬ ‫مرجعیت‬ ‫منصب‬ ‫دارای‬ ‫امامان‬ ‫تشیع‬ ‫دیدگاه‬ ‫از‬‫های‬ ‫ت‬ ‫ح‬ ‫صراط‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫مردم‬ ‫توانند‬ ‫می‬ ، ‫دین‬ ‫مضامین‬ ‫ی‬ ‫معصومانه‬ ‫و‬ ‫خطاناپذیر‬‫ـق‬ ‫باشند‬ ‫رهنمون‬(.‫دارد‬ ‫را‬ ‫امت‬ ‫امامت‬ ‫حق‬ ‫است‬ ‫دینی‬ ‫مرجع‬ ‫که‬ ‫کسی‬)‫زیرا‬: 1-‫است‬ ‫همه‬ ‫از‬ ‫افضل‬ ‫ایمان‬ ‫و‬ ‫علم‬ ‫جهت‬ ‫از‬.‫با‬ ‫افضل‬ ‫بودن‬ ‫با‬ ‫خداوند‬ ‫آیا‬‫آن‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫منصوب‬ ‫امامت‬ ‫به‬ ‫دارد‬ ‫که‬ ‫نواقصی‬ ‫تمام‬ ‫با‬ ‫را‬ ‫مفضول‬ ، ‫کماالت‬‫؟‬ 2-‫نبوده‬ ‫قرآن‬ ‫به‬ ‫تنها‬ ‫دین‬ ‫اکمال‬ ‫که‬ ‫دارد‬ ‫این‬ ‫بر‬ ‫داللت‬ ‫ثقلین‬ ‫حدیث‬‫ودرپرتو‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫عترت‬. 3-‫ه‬ ‫امربه‬ ‫صاحب‬ ‫ازپیامبر‬ ‫بعد‬ ‫که‬ ‫دارد‬ ‫براین‬ ‫داللت‬ ‫االمر‬ ‫اولی‬ ‫ی‬ ‫آیه‬‫مان‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫تبعیت‬ ‫پیامبرش‬ ‫و‬ ‫خدا‬ ‫که‬ ‫شد‬ ‫خواهد‬ ‫پیروی‬ ‫مالکی‬. 4-‫ف‬ ‫والیت‬ ‫بودن‬ ‫انتصابی‬ ‫غدیر‬ ‫حدیث‬ ‫چون‬ ‫احادیثی‬ ‫و‬ ‫والیت‬ ‫آیات‬ ‫از‬‫همیده‬ ‫شود‬ ‫می‬.
  • 53. ‫پنجم‬ ‫گفتار‬: ‫امامان‬ ‫ی‬‫معنو‬ ‫والیت‬ -‫است‬ ‫امامــت‬ ‫مفهوم‬ ‫اوج‬ ‫که‬ ‫دارد‬ ‫سومی‬ ‫ی‬ ‫مرتبه‬ ‫و‬ ‫درجه‬ ‫امامت‬ ،‫تشیع‬ ‫دیدگاه‬ ‫در‬ ‫ی‬ ‫معنـــوی‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫کامل‬ ‫انسان‬ ،‫کبــرا‬ ‫خالفت‬ ، ‫زمان‬ ‫حجت‬ ‫عنــوان‬ ‫به‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫که‬‫اد‬ ‫شود‬ ‫می‬.‫رود‬ ‫می‬ ‫کار‬ ‫به‬ ‫قطب‬ ‫تعبیر‬ ‫تعریف‬ ‫همین‬ ‫با‬ ‫نیز‬ ‫متصوفه‬ ‫بیان‬ ‫در‬. -‫تطب‬ ‫قابل‬ ‫شیــعی‬ ‫مفهــوم‬ ‫این‬ ‫با‬ ‫ایشــان‬ ‫امامت‬ ‫و‬ ‫ابراهیم‬ ‫حضرت‬ ‫مقام‬ ‫قرآن‬ ‫در‬‫یــق‬ ‫است‬. -‫ب‬ ‫ندارد‬ ‫خداوند‬ ‫ازسوی‬ ‫نصب‬ ‫به‬ ‫نیاز‬ ‫دینی‬ ‫ومرجعیت‬ ‫امامت‬ ‫خالف‬ ‫بر‬ ‫مقام‬ ‫این‬‫لکه‬ ‫شود‬ ‫برخوردارمی‬ ‫موقعیت‬ ‫ازاین‬ ‫شرایطی‬ ‫بودن‬ ‫دارا‬ ‫با‬ ‫شخص‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫منزلتی‬. ‫اول‬ ‫شرط‬:‫عبودیت‬ ‫بر‬ ‫استقامت‬ ‫و‬ ‫صبر‬ ‫دوم‬ ‫شرط‬:‫و‬ ‫ها‬ ‫آسمان‬ ‫برملکوت‬ ‫اشراف‬ ‫حاصل‬ ‫که‬ ‫باال‬ ‫بسیار‬ ‫معرفتی‬ ‫و‬ ‫یقین‬‫زمیــن‬ ‫است‬. ‫سوم‬ ‫شرط‬:‫انسانی‬ ‫فضایل‬ ‫و‬ ‫اخالقی‬ ‫بلند‬ ‫مقام‬ ‫از‬ ‫برخورداری‬
  • 54. ‫دارد‬ ‫وجود‬ ‫کبری‬ ‫خالفت‬ ‫برای‬ ‫که‬ ‫هایی‬ ‫ویژگی‬: 1-‫یابد‬ ‫نمی‬ ‫راه‬ ‫او‬ ‫وجودی‬ ‫ساحت‬ ‫به‬ ‫جهل‬. 2-‫گیرند‬ ‫می‬ ‫نشانه‬ ‫را‬ ‫او‬ ، ‫غیبی‬ ‫های‬ ‫الهام‬. 3-‫برخوردارند‬ ‫جسم‬ ‫و‬ ‫روح‬ ‫طهارت‬ ‫و‬ ‫عصمت‬ ‫از‬. 4-‫دارند‬ ‫را‬ ‫عالم‬ ‫بر‬ ‫تسلط‬ ‫و‬ ‫تصرف‬ ‫حق‬. 5-‫عا‬ ‫خارق‬ ‫افعال‬ ‫و‬ ‫کرامات‬ ‫توانند‬ ‫می‬ ‫باال‬ ‫معنوی‬ ‫و‬ ‫روحی‬ ‫قدرت‬ ‫ی‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬‫دت‬ ‫دهند‬ ‫انجام‬.‫مانند‬:‫شفای‬ ، ‫عصا‬ ‫آمدن‬ ‫در‬ ‫سخن‬ ‫به‬ ‫یا‬ ‫و‬ ‫شدن‬ ‫،اژدها‬ ‫درخت‬ ‫حرکت‬ ‫و‬ ‫دیگر‬ ‫ای‬ ‫ماده‬ ‫شدن‬ ‫تبدیل‬ ‫طال‬ ‫به‬ ، ‫بیمار‬... 6-‫های‬ ‫عقده‬ ،‫دارند‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫مؤمنان‬ ‫هدایت‬ ‫خاص‬ ‫بطور‬ ‫یعنی‬ ‫باطنی‬ ‫والیت‬ ‫آورند‬ ‫می‬ ‫بیرون‬ ‫تنگنا‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫آنها‬ ‫و‬ ‫گشایند‬ ‫می‬ ‫را‬ ‫آنان‬.
  • 55. ‫ششم‬ ‫گفتار‬: ‫شیعه‬‫امامت‬ ‫ی‬ ‫نظریه‬ ‫ی‬ ‫ه‬‫ر‬‫با‬ ‫در‬ ‫نکاتی‬ 1-‫پیامبر‬ ‫بیان‬ ‫با‬ ‫امامان‬ ‫تمامی‬(‫ص‬)‫شوند‬ ‫می‬ ‫شناسایی‬ ‫پیشین‬ ‫امام‬ ‫بیان‬ ‫یا‬ ‫و‬. 2-‫امامت‬ ‫مفهوم‬ ‫به‬ ‫توجه‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫باشد‬ ‫نمی‬ ‫آشکار‬ ‫ما‬ ‫بر‬ ‫امامان‬ ‫بودن‬ ‫عدد‬ ‫دوازده‬ ‫علت‬ ‫کاف‬ ‫تعدادی‬ ‫چنین‬ ‫دین‬ ‫حفظ‬ ‫برای‬ ‫خداوند‬ ‫نزد‬ ‫در‬ ‫گفت‬ ‫توان‬ ‫می‬ ‫فقط‬ ‫تشیع‬ ‫در‬‫بوده‬ ‫ی‬ ‫است‬. 3-‫الهی‬ ‫تربیت‬ ‫و‬ ‫الهام‬ ‫راه‬ ‫از‬ ‫بلکه‬ ‫اجتهاد‬ ‫و‬ ‫کسب‬ ‫راه‬ ‫از‬ ‫نه‬ ، ‫امامان‬ ‫که‬ ‫آنجا‬ ‫از‬ ‫ندارد‬ ‫امام‬ ‫تعیین‬ ‫در‬ ‫اثری‬ ‫سن‬ ، ‫میرسند‬ ‫امامت‬ ‫مقام‬ ‫به‬. 4-‫معصوم‬ ‫امامان‬ ‫والیت‬ ‫همگانی‬ ‫پذیرش‬ ‫عدم‬ ‫و‬ ‫اسالم‬ ‫تاریخ‬ ‫مسیر‬ ‫انحراف‬ ‫چند‬ ‫هر‬ ‫ی‬ ‫توسعه‬ ‫در‬ ‫امامان‬ ‫نقش‬ ‫ولی‬ ‫شد‬ ‫امامان‬ ‫برکت‬ ‫پر‬ ‫وجود‬ ‫تأثیر‬ ‫شدن‬ ‫کمرنگ‬ ‫باعث‬ ‫اخ‬ ‫فضایل‬ ‫و‬ ‫معنویت‬ ‫اعتالی‬ ‫و‬ ‫اسالمی‬ ‫شریعت‬ ‫تبیین‬ ‫و‬ ‫دینی‬ ‫معارف‬ ‫و‬ ‫اندیشه‬‫در‬ ‫القی‬ ‫است‬ ‫توجه‬ ‫قابل‬ ‫بسیار‬ ‫اسالمی‬ ‫ی‬ ‫جامعه‬.
  • 56. ‫جامعه‬ ‫در‬‫امامان‬ ‫ر‬‫حضو‬ ‫فواید‬ ‫از‬‫ای‬ ‫ه‬‫ر‬‫پا‬ 1-‫احادی‬ ‫ضمن‬ ‫در‬ ‫سنت‬ ‫و‬ ‫کتاب‬ ‫از‬ ‫معصومانه‬ ‫تفسیر‬ ‫و‬ ‫نبوی‬ ‫معارف‬ ‫انتقال‬‫و‬ ‫ث‬ ‫دارد‬ ‫قرار‬ ‫بزرگواران‬ ‫آن‬ ‫شیفتگان‬ ‫اختیار‬ ‫در‬ ‫امروز‬ ‫که‬ ‫زیادی‬ ‫روایات‬. 2-‫اســال‬ ‫وناب‬ ‫اصـلی‬ ‫سرچشمــه‬ ‫از‬ ‫همه‬ ‫که‬ ‫بسیاری‬ ‫دانشمندان‬ ‫و‬ ‫علما‬ ‫تربیت‬‫م‬ ‫بودند‬ ‫شده‬ ‫سیراب‬. 3-‫بیــا‬ ‫و‬ ‫اسـالمی‬ ‫ی‬ ‫جامعه‬ ‫برای‬ ‫معنویت‬ ‫و‬ ‫اخالق‬ ‫از‬ ‫نظیر‬ ‫بی‬ ‫الگویی‬ ‫ارائه‬‫ن‬ ‫اخالقی‬ ‫تربیت‬ ‫و‬ ‫مناجات‬ ‫و‬ ‫ادعیه‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫نامه‬ ‫و‬ ‫گفتارها‬ ‫قالب‬ ‫در‬ ‫ارزشمند‬ ‫مواعظ‬ ‫آنها‬ ‫معنوی‬ ‫اعتالی‬ ‫و‬ ‫مؤمنان‬. 4-‫تشیـــع‬ ‫بنام‬ ‫متــرقی‬ ‫بسیار‬ ‫سیاسی‬ ‫و‬ ‫فکری‬ ‫مکتب‬ ‫یک‬ ‫گیری‬ ‫شکل‬‫در‬ ‫گاه‬ ‫که‬ ‫سیــاسی‬ ‫بزرگ‬ ‫های‬ ‫حرکت‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫انقالب‬ ‫حاضرنیز‬ ‫عصر‬-‫به‬ ‫جهــان‬ ‫در‬ ‫فکری‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫داده‬ ‫نسبت‬ ‫اندیشه‬ ‫و‬ ‫مکتب‬ ‫این‬.
  • 57. ‫هفتم‬ ‫گفتار‬: ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫شود‬ ‫پرداخته‬ ‫آنها‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫رسد‬ ‫می‬ ‫نظر‬ ‫به‬ ‫ضروری‬ ‫مقال‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫آنچه‬ ‫از‬ ‫است‬ ‫عبارت‬: 1-‫؟‬ ‫کیست‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫از‬ ‫منظورشیعه‬ 2-‫یا‬ ‫شد‬ ‫مطرح‬ ‫دوازدهم‬ ‫امام‬ ‫غیبت‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫ی‬ ‫نظریه‬ ‫آیا‬ ‫باشد؟‬ ‫می‬ ‫این‬ ‫از‬ ‫بیش‬ ‫ای‬ ‫پیشینه‬ ‫دارای‬ 3-‫اعتق‬ ‫چنین‬ ‫آیا‬ ‫چیست‬ ‫شیعیان‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫پذیرش‬ ‫دالیل‬‫به‬ ‫ادی‬ ‫ندارد؟‬ ‫شباهت‬ ‫بیشتر‬ ‫وهم‬ 4-‫چیست؟‬ ‫انسان‬ ‫بر‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫یک‬ ‫والیت‬ ‫مفهوم‬
  • 58. 1-‫کیست؟‬ ‫غایب‬ ‫امام‬‫از‬‫شیعه‬ ‫ر‬‫منظو‬ -‫عسکری‬ ‫حسن‬ ‫امام‬ ‫حضرت‬ ‫شیعه‬ ‫یازدهم‬ ‫امام‬(‫ع‬)‫مهدی‬ ‫خود‬ ‫فرزند‬(‫عج‬)‫به‬ ‫را‬ ‫فرمـود‬ ‫اعالم‬ ‫و‬ ‫رساند‬ ‫خود‬ ‫خاص‬ ‫اصحاب‬ ‫رؤیت‬:‫بـود‬ ‫خواهد‬ ‫امام‬ ‫او‬ ‫من‬ ‫از‬ ‫بعد‬ ‫است‬ ‫غیبت‬ ‫در‬ ‫او‬ ‫امامت‬ ‫اما‬. -‫یازدهـم‬ ‫امام‬ ‫ی‬ ‫نماینده‬ ‫توسط‬ ‫ابتدا‬ ‫اصحاب‬ ‫برای‬ ‫امام‬ ‫پیام‬(‫ع‬)‫سع‬ ‫بن‬ ‫عثمان‬‫یــد‬ ‫ب‬ ‫علی‬ ‫و‬ ‫روح‬ ‫بن‬ ‫حسین‬ ، ‫سعید‬ ‫بن‬ ‫عثمان‬ ‫بن‬ ‫محمد‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫رسید‬ ‫می‬ ‫عمروی‬‫ن‬ ‫داشتند‬ ‫عهده‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫مسئولیت‬ ‫این‬ ‫ترتیب‬ ‫به‬ ‫سمری‬ ‫محمد‬. -‫از‬ ‫نایب‬ ‫آخرین‬‫خاص‬ ‫نواب‬‫دریافـت‬ ‫امام‬ ‫از‬ ‫ای‬ ‫نامـه‬ ، ‫خـود‬ ‫حیات‬ ‫انتهای‬ ‫در‬ ‫بود‬ ‫رفتــه‬ ‫سخن‬ ‫خاصه‬ ‫نیابت‬ ‫دوران‬ ‫اتمام‬ ‫از‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫که‬ ‫کند‬ ‫می‬.‫ترت‬ ‫این‬ ‫بـه‬‫یب‬ ‫صغرا‬ ‫غیبت‬‫دوران‬ ‫و‬ ‫گرفت‬ ‫پایان‬‫کبرا‬ ‫غیبت‬‫شود‬ ‫می‬ ‫آغاز‬.
  • 59. 2-‫پیشی‬ ‫ای‬‫ر‬‫دا‬‫یا‬ ‫شد‬‫مطرح‬‫دهم‬‫ز‬‫دوا‬ ‫امام‬‫غیبت‬‫از‬‫بعد‬‫غایب‬‫امام‬‫ی‬‫نظریه‬‫آیا‬‫نه‬ ‫باشد؟‬ ‫می‬‫این‬ ‫از‬‫بیش‬ ‫ای‬ -‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ‫زمان‬ ‫از‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫ی‬ ‫مسئله‬(‫ص‬)‫اس‬ ‫روایاتی‬ ‫آن‬ ‫منشأ‬ ‫و‬ ‫بوده‬ ‫مطرح‬‫ت‬ ‫ه‬ ‫دیـده‬ ‫از‬ ‫کـه‬ ‫بود‬ ‫داده‬ ‫خود‬ ‫ی‬ ‫ســالله‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫فرزندی‬ ‫تولد‬ ‫بشـارت‬ ، ‫حضـرت‬ ‫آن‬ ‫که‬‫ا‬ ‫شد‬ ‫خواهد‬ ‫پنهان‬. -‫اند‬ ‫کرده‬ ‫اشاره‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫وجود‬ ‫به‬ ‫جداگانه‬ ‫گفتارهای‬ ‫در‬ ‫نیز‬ ‫امامان‬ ‫از‬ ‫یک‬ ‫هر‬. -‫است‬ ‫روشنی‬ ‫اشارات‬ ، ‫غیبت‬ ‫وقوع‬ ‫به‬ ‫نیز‬ ‫شعرا‬ ‫از‬ ‫برخی‬ ‫شعر‬ ‫در‬. -‫خاص‬ ‫بطـور‬ ‫غیبت‬ ‫وقــوع‬ ‫از‬ ‫پیش‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫هایی‬ ‫کتاب‬ ‫نگارش‬ ‫تر‬ ‫جالب‬ ‫همه‬ ‫از‬‫به‬ ‫اند‬ ‫پرداخته‬ ‫امام‬ ‫غیبت‬ ‫ی‬ ‫مسأله‬. -‫ر‬ ‫دلیـــل‬ ‫به‬ ‫نبوده‬ ‫شیعیــان‬ ‫آثار‬ ‫به‬ ‫محدود‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫به‬ ‫مربوط‬ ‫آثار‬ ‫و‬ ‫ها‬ ‫کتاب‬‫وایات‬ ‫اکرم‬ ‫پیامبر‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫بسیاری‬(‫ص‬)‫توجــ‬ ‫کانون‬ ‫است‬ ‫شــده‬ ‫نقل‬ ‫خصوص‬ ‫این‬ ‫در‬‫تمــام‬ ‫ه‬ ‫است‬ ‫بوده‬ ‫مسلمانان‬.
  • 60. 3-‫وهم‬ ‫به‬‫اعتقادی‬ ‫چنین‬‫آیا‬ ‫چیست‬‫شیعیان‬‫بین‬ ‫در‬‫غایب‬‫امام‬‫پذیرش‬‫دالیل‬ ‫د؟‬‫ر‬‫ندا‬‫شباهت‬‫بیشتر‬ 1-‫پیامبراکرم‬ ‫از‬ ‫زیاد‬ ‫بسیار‬ ‫احادیث‬ ‫وجود‬(‫ص‬)‫اطهار‬ ‫ی‬ ‫ائمه‬ ‫و‬(‫ع‬)‫در‬ ‫خصوص‬ ‫حضرت‬ ‫آن‬ ‫مبارک‬ ‫وجود‬(‫عج‬)‫شد‬ ‫خواهد‬ ‫متولد‬ ‫امام‬ ‫کدام‬ ‫صلب‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫این‬ ‫و‬. 2-‫غایب‬ ‫امام‬ ‫به‬ ‫اعتقاد‬ ‫سازگاری‬(‫عج‬)‫شیعه‬ ‫اعتقادی‬ ‫مبانی‬ ‫با‬. 3-‫منـ‬ ‫و‬ ‫شـأن‬ ‫جاللـت‬ ‫که‬ ‫نایبانی‬ ‫طریـق‬ ‫از‬ ‫سـال‬ ‫شصت‬ ‫از‬ ‫دربیش‬ ‫غایب‬ ‫امام‬‫ـزلت‬ ‫دارد‬ ‫ارتباط‬ ‫مردم‬ ‫با‬ ، ‫نیست‬ ‫پوشیده‬ ‫عام‬ ‫و‬ ‫خاص‬ ‫بر‬ ‫آنان‬ ‫اجتماعی‬. 4-‫امام‬ ‫عـرض‬ ‫به‬ ‫کتبی‬ ‫بطـور‬ ‫نایبان‬ ‫توسط‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫مشکالت‬ ‫و‬ ‫مسائل‬ ‫مردم‬(‫عج‬) ‫کردند‬ ‫می‬ ‫دریافت‬ ‫نایبان‬ ‫همان‬ ‫توسط‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫پاسخ‬ ‫و‬ ‫رساندند‬ ‫می‬. 5-‫امام‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫هایی‬ ‫نامه‬ ‫گاه‬(‫عج‬)‫ب‬ ‫که‬ ‫گـرفت‬ ‫می‬ ‫قرار‬ ‫شیعیان‬ ‫اختیـار‬ ‫در‬‫این‬ ‫ه‬ ‫گفتند‬ ‫می‬ ‫امام‬ ‫توقیعات‬ ‫ها‬ ‫نامه‬.
  • 61. 4-‫چیست؟‬‫انسان‬ ‫بر‬‫غایب‬ ‫امام‬‫یک‬ ‫والیت‬ ‫مفهوم‬ ‫خالف‬ ‫شامل‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫ظاهری‬ ‫خالفت‬ ‫از‬ ‫فراتر‬ ‫منصبی‬ ‫امامت‬ ‫تشیع‬ ‫ی‬ ‫عقیده‬ ‫در‬‫ـت‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫نیز‬ ‫حقیقی‬ ‫امامت‬ ‫و‬.‫بیت‬ ‫اهل‬ ‫روایات‬ ‫در‬(‫ع‬)‫خورشیــد‬ ‫به‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫است‬ ‫شده‬ ‫تشبیه‬ ‫ابر‬ ‫پشت‬.‫خد‬ ‫ی‬ ‫خلیفه‬ ‫امامان‬ ‫سایـر‬ ‫همانند‬ ‫نیز‬ ‫غایب‬ ‫امام‬‫است‬ ‫ا‬ ‫سو‬ ‫یک‬ ‫از‬ ‫هستی‬ ‫جهان‬ ‫و‬ ‫خدا‬ ‫میان‬ ‫فیض‬ ‫ی‬ ‫واسطه‬ ‫عنوان‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫خود‬ ‫وظایف‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫ادا‬ ‫دیگر‬ ‫سوی‬ ‫از‬ ‫ها‬ ‫انسان‬ ‫و‬ ‫خدا‬ ‫و‬.‫ب‬ ‫اکثرا‬ ‫نیـز‬ ‫امامان‬ ‫سایر‬ ‫بین‬ ‫در‬‫ه‬ ‫بر‬ ‫دلیل‬ ‫واین‬ ‫کرد‬ ‫نمی‬ ‫پیدا‬ ‫تحقق‬ ‫امامت‬ ‫ابعاد‬ ‫از‬ ‫برخی‬ ،‫خارجی‬ ‫موانع‬ ‫دلیل‬‫نفی‬ ‫شد‬ ‫نمی‬ ‫امام‬ ‫منافع‬ ‫سایر‬.
  • 62. ‫هشتم‬ ‫گفتار‬: ‫مهدویت‬ -‫اع‬ ‫دارند‬ ‫نظر‬ ‫اتفاق‬ ‫آن‬ ‫بر‬ ‫ادیان‬ ‫ی‬ ‫همه‬ ‫آنچه‬ ‫ومعاد‬ ‫نبوت‬ ،‫خدا‬ ‫به‬ ‫ازاعتقاد‬ ‫بعد‬‫تقاد‬ ‫را‬ ‫خیروبرکت‬ ‫و‬ ‫جهانی‬ ‫صلح‬ ‫و‬ ‫عمومی‬ ‫سعادت‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫آسمانی‬ ‫مردی‬ ‫ظهور‬ ‫به‬ ‫آورد‬ ‫خواهد‬ ‫ارمغان‬ ‫به‬ ‫همگان‬ ‫برای‬. -‫دین‬ ‫حاکمیت‬ ‫و‬ ‫عدل‬ ‫فراگیری‬ ‫بشارت‬ ‫از‬ ‫پر‬ ‫اسالمی‬ ‫معتبر‬ ‫روایات‬ ‫و‬ ‫قرآن‬‫خاتم‬ ‫انبیا‬(‫ص‬)‫باشد‬ ‫می‬ ‫جهان‬ ‫بر‬. -‫مخت‬ ‫ق‬َ‫ر‬ِ‫ف‬ ‫میان‬ ‫تفاوتی‬ ‫آخرالزمان‬ ‫در‬ ‫مهدی‬ ‫ظهور‬ ‫به‬ ‫اعتقاد‬ ‫اصل‬ ‫در‬ ‫گرچه‬‫لف‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫این‬ ‫در‬ ‫سنت‬ ‫اهل‬ ‫با‬ ‫شیعیان‬ ‫ی‬ ‫عمده‬ ‫اختالف‬ ‫ولی‬ ‫ندارد‬ ‫وجود‬ ‫اسالمی‬ ‫والدت‬ ‫منتظر‬ ‫سنت‬ ‫اهل‬ ‫ولی‬ ‫دانند‬ ‫می‬ ‫غایب‬ ‫امام‬ ‫همان‬ ‫را‬ ‫موعود‬ ‫مصلح‬ ‫شیعیان‬ ‫پیامبر‬ ‫خاندان‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫موعود‬ ‫مهدی‬(‫ص‬)‫باشند‬ ‫می‬ ‫بود‬ ‫خواهد‬.
  • 63. ‫سوم‬ ‫فصل‬ ‫دین‬‫عاملان‬ ‫والیت‬ ‫و‬‫مرجعیت‬ ‫اول‬ ‫گفتار‬:‫غیبت‬ ‫درعصر‬ ‫دینی‬ ‫عالمان‬ ‫مرجعیت‬ ‫گفتاردوم‬:‫عالمان‬ ‫والیت‬ ‫به‬ ‫تاریخی‬ ‫نگاه‬ ‫سوم‬ ‫گفتار‬:‫شرع‬ ‫و‬ ‫عقل‬ ‫منظر‬ ‫از‬ ‫دینی‬ ‫عالمان‬ ‫والیت‬ ‫چهارم‬ ‫گفتار‬:‫فقیه‬ ‫والیت‬ ‫پنجم‬ ‫گفتار‬:‫جمهوریت‬ ‫و‬ ‫والیت‬
  • 64. ‫ل‬‫او‬ ‫گفتار‬: ‫غیبت‬‫عصر‬‫ر‬‫د‬‫دینی‬‫عاملان‬ ‫مرجعیت‬ -‫های‬ ‫گفته‬ ‫و‬ ‫یافته‬ ‫راه‬ ‫معصوم‬ ‫محضرامامان‬ ‫به‬ ‫بسیاری‬ ‫عالمان‬ ‫تاریخ‬ ‫استناد‬ ‫به‬‫آن‬ ‫قـدر‬ ‫و‬ ‫صالحیت‬ ، ‫احادیث‬ ‫آن‬ ‫نقل‬ ‫بر‬ ‫عالوه‬ ‫و‬ ‫کردند‬ ‫می‬ ‫ثبت‬ ‫و‬ ‫ضبط‬ ‫را‬ ‫بزرگان‬‫ت‬ ‫مع‬ ‫فراگیری‬ ‫امر‬ ‫در‬ ‫را‬ ‫مردم‬ ‫نیز‬ ‫امامان‬ ‫و‬ ‫داشتند‬ ‫نیز‬ ‫تحلیل‬ ‫و‬ ‫تجزیه‬ ‫و‬ ‫تفسیر‬‫ــارف‬ ‫دادند‬ ‫می‬ ‫حواله‬ ‫آنان‬ ‫به‬ ‫دینی‬. ‫بز‬ ‫این‬ ‫تالش‬ ‫اثر‬ ‫بر‬ ‫؛‬ ‫شد‬ ‫دنبـال‬ ‫علما‬ ‫توســط‬ ‫وظیفه‬ ‫همین‬ ‫نیز‬ ‫غیبت‬ ‫دوران‬ ‫در‬‫رگان‬ ‫فــروع‬ ‫و‬ ‫اصــول‬ ‫مثال‬ ‫گرفت‬ ‫شکل‬ ‫مختلف‬ ‫های‬ ‫موضـوع‬ ‫در‬ ‫روایی‬ ‫های‬ ‫مجموعه‬ ‫از‬ ‫بعـد‬ ‫ابتـدای‬ ‫های‬ ‫سال‬ ‫در‬ ‫استبصــار‬ ‫و‬ ‫تهذیب‬ ، ‫الفقیه‬ ‫یحضره‬ ‫ال‬ ‫من‬ ،‫کافی‬‫غیبت‬ ‫دو‬ ‫در‬ ‫وافی‬ ‫و‬ ‫بحاراالنوار‬ ، ‫الشیعه‬ ‫وسائل‬ ‫و‬-‫بـزرگ‬ ‫علمـای‬ ‫اخیـرتوسـط‬ ‫قرن‬ ‫سه‬‫ـی‬ ‫چون‬:‫کلینی‬ ‫یعقوب‬ ‫بن‬ ‫محمد‬(‫م‬329‫ق‬)‫صدوق‬ ‫،شیخ‬(‫م‬381‫ق‬)‫مفید‬ ‫،شیخ‬(‫م‬413‫ق‬) ‫مــرتضـی‬ ‫سیــد‬(‫م‬436‫ق‬)‫طــوســی‬ ‫شیـخ‬ ،(‫م‬460‫ق‬)‫حـلــی‬ ‫عـالمـه‬ ،(‫م‬726‫ق‬) ‫حرعاملی‬(‫م‬1104‫ق‬)‫مجلسی‬ ‫،عالمه‬(‫م‬1110‫ق‬)‫کاشانی‬ ‫فیض‬ ‫و‬(‫م‬1091‫ق‬)
  • 65. ‫غیبت‬ ‫عصر‬‫در‬ ‫دینی‬ ‫علمای‬ ‫مسئولیت‬ ‫و‬ ‫ایط‬‫ر‬‫ش‬ ‫تغییر‬ (‫ـاد‬‫ه‬‫اجت‬ ‫سنت‬) ‫گ‬ ‫آغاز‬ ‫مفیـــد‬ ‫شیـخ‬ ‫دوران‬ ‫از‬ ‫روایی‬ ‫منابع‬ ‫در‬ ‫تحلیل‬ ‫و‬ ‫تجزیه‬ ‫و‬ ‫تدبر‬ ‫و‬ ‫تأمل‬‫و‬ ‫ردید‬ ‫کرد‬ ‫پیدا‬ ‫مطلوبی‬ ‫بسیار‬ ‫موقعیت‬ ‫طوسی‬ ‫شیخ‬ ‫زمان‬ ‫در‬ ‫ها‬ ‫بعد‬.‫ا‬ ‫عمــل‬ ‫این‬ ‫به‬‫جتهــاد‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫گفته‬.‫آیات‬ ‫از‬ ‫را‬ ‫احکــام‬ ‫استنبــاط‬ ‫توانایی‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫کســی‬ ‫مجتهد‬‫و‬ ‫قــرآن‬ ‫دارد‬ ‫معصومین‬ ‫روایات‬ ‫و‬ ‫احادیث‬.‫دارد‬ ‫را‬ ‫زیر‬ ‫های‬ ‫ویژگی‬ ‫اجتهاد‬ ‫شیعه‬ ‫نظر‬ ‫از‬: 1-‫است‬ ‫انحصاری‬ ‫غیر‬‫شو‬ ‫مجتهد‬ ‫تواند‬ ‫می‬ ‫اجتماعی‬ ‫ی‬ ‫طبقه‬ ‫هر‬ ‫از‬ ‫کسی‬ ‫هر‬ ‫و‬‫د‬. 2-‫باشد‬ ‫می‬ ‫باز‬ ‫آن‬ ‫باب‬‫ر‬ ‫را‬ ‫براستنباط‬ ‫حاکم‬ ‫ضوابط‬ ‫که‬ ‫مادام‬ ‫شخصی‬ ‫هر‬ ‫و‬‫عایت‬ ‫کند‬ ‫اجتهاد‬ ‫دیگر‬ ‫عالمی‬ ‫شخص‬ ‫هر‬ ‫خالف‬ ‫بر‬ ‫و‬ ‫زمانی‬ ‫هر‬ ‫در‬ ‫تواند‬ ‫می‬ ‫کند‬. 3-‫است‬ ‫مند‬ ‫ضابطه‬‫خ‬ ‫بر‬ ‫که‬ ‫صورتی‬ ‫در‬ ‫تنها‬ ‫دین‬ ‫فهم‬ ‫به‬ ‫رسیدن‬ ‫فرایند‬ ‫و‬‫از‬ ‫استه‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫تلقی‬ ‫اجتهاد‬ ‫باشد‬ ‫خود‬ ‫خاص‬ ‫منطق‬.
  • 66. ‫دوم‬‫ر‬‫گفتا‬: ‫عاملان‬ ‫والیت‬ ‫به‬ ‫یخی‬‫ر‬‫تا‬ ‫نگاه‬ -‫پیامبر‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫خدا‬ ‫آن‬ ‫از‬ ‫حکومت‬ ، ‫شیعه‬ ‫سیاسی‬ ‫ی‬ ‫اندیشه‬ ‫در‬(‫ص‬)‫امامان‬ ‫و‬(‫ع‬) ‫هستند‬ ‫کسانی‬‫فرمان‬ ‫برمردم‬ ‫توانند‬ ‫ومی‬ ‫دارند‬ ‫عمومی‬ ‫ی‬ ‫حوزه‬ ‫در‬ ‫تصرف‬ ‫حق‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫ایشان‬ ‫نماینده‬ ‫ی‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫وظیفه‬ ‫این‬ ‫معصوم‬ ‫امام‬ ‫فقدان‬ ‫صورت‬ ‫ودر‬ ‫برانند‬. ‫اندیشه‬ ‫این‬(‫فقیه‬ ‫والیت‬)‫حضرت‬ ‫توسط‬ ‫صغرا‬ ‫غیبت‬ ‫دوران‬ ‫انتهای‬ ‫در‬ ‫ابتدائا‬‫مهدی‬ (‫عج‬)‫آ‬ ‫مختــلف‬ ‫زوایای‬ ‫و‬ ‫مطرح‬ ‫شیعی‬ ‫علمای‬ ‫تمام‬ ‫تقریبا‬ ‫آثار‬ ‫در‬ ‫سپس‬ ‫و‬ ‫اعــالم‬‫ن‬ ‫گردید‬ ‫تبیین‬. -‫اس‬ ‫بوده‬ ‫رایج‬ ‫نیز‬ ‫شیعی‬ ‫حاکمان‬ ‫حتی‬ ‫و‬ ‫شیعه‬ ‫عرف‬ ‫بین‬ ‫در‬ ‫حتی‬ ‫تفکر‬ ‫این‬‫ت‬. -‫امامان‬ ‫ی‬ ‫ناحیــه‬ ‫از‬ ‫که‬ ‫فــراوان‬ ‫تأکیـدات‬ ‫با‬ ‫و‬ ‫معصـوم‬ ‫امامت‬ ‫ی‬ ‫نظریه‬ ‫پذیرش‬ ‫با‬ ‫حاک‬ ‫نامشروع‬ ‫وسلطنت‬ ‫حکومت‬ ‫برای‬ ‫جایی‬ ‫شیعه‬ ‫درفرهنگ‬ ‫بود‬ ‫گرفته‬ ‫صورت‬‫مان‬ ‫نبـود‬ ‫وقت‬.‫حکـوم‬ ‫برانـدازی‬ ‫به‬ ‫نسبت‬ ‫حتـم‬ ‫به‬ ‫آنان‬ ‫که‬ ‫نیست‬ ‫معنا‬ ‫بدان‬ ‫این‬ ‫اما‬‫ها‬ ‫ت‬ ‫گیرند‬ ‫عهده‬ ‫بر‬ ‫را‬ ‫انقالب‬ ‫رهبری‬ ‫و‬ ‫نمایند‬ ‫اقدام‬.
  • 67. ‫سوم‬‫گفتار‬: ‫شرع‬ ‫و‬ ‫عقل‬ ‫منظر‬‫از‬ ‫دینی‬ ‫عاملان‬ ‫والیت‬ ‫الف‬–‫عقل‬ ‫نگاه‬ ‫از‬ ‫فقیه‬ ‫والیت‬: 1-‫است‬ ‫فطری‬ ‫نیاز‬ ‫یک‬ ‫والیت‬ ‫نهاد‬ ‫وجود‬.‫فاجر‬ ‫او‬ ‫بر‬ ‫امیر‬ ‫من‬ ‫للناس‬ ‫البد‬ 2-‫مشروعیت‬ ‫شخصی‬ ‫چه‬ ‫والیت‬ ‫دید‬ ‫باید‬ ‫است‬ ‫ضروری‬ ‫و‬ ‫فطری‬ ‫امری‬ ‫والیت‬ ‫اگر‬ ‫دارد‬.‫عقلی‬ ‫قانون‬ ‫از‬‫شاغل‬ ‫و‬ ‫شغل‬ ‫تناسب‬‫اختصاصی‬ ‫و‬ ‫عمومی‬ ‫شرط‬ ‫دو‬ ‫به‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫ثابت‬ ‫را‬ ‫شخص‬ ‫والیت‬ ‫مشروعیت‬ ‫که‬ ‫رسید‬.‫وت‬ ‫عقل‬ ‫مانند‬ ‫عمومی‬ ‫شرایط‬‫دبیر‬ ‫عدالت‬ ‫و‬ ‫فقاهت‬ ‫مانند‬ ‫اختصاصی‬ ‫شرایط‬ ‫و‬. 3-‫اجتمــاعی‬ ‫ضرورتی‬ ‫والیت‬ ‫حال‬ ‫درعین‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫برانسانها‬ ‫والیت‬ ‫عدم‬ ‫اولی‬ ‫اصل‬ ‫کنـد‬ ‫می‬ ‫حکـم‬ ‫آن‬ ‫به‬ ‫فطرت‬ ‫که‬ ‫است‬.‫وظیفـه‬ ‫شـرایطی‬ ‫چنیـن‬ ‫در‬‫متی‬ ‫قـدر‬ ‫به‬ ‫عمل‬‫قـن‬ ‫باشد‬ ‫می‬(.‫تصـرف‬ ‫حق‬ ‫و‬ ‫کند‬ ‫والیت‬ ‫اعمال‬ ‫خواهد‬ ‫می‬ ‫که‬ ‫فردی‬ ‫حکومت‬ ‫مشروعیت‬ ‫باشد‬ ‫بخش‬ ‫اطمینان‬ ‫باید‬ ‫باشد‬ ‫داشته‬).
  • 68. ‫ب‬–‫شرع‬ ‫نگاه‬ ‫از‬ ‫فقیه‬ ‫والیت‬ -‫هللا‬ ‫رسول‬ ‫قال‬(‫ص‬: )‫خلفایی‬ ‫ارحم‬ ‫اللهم‬.‫قال‬ ‫خلفاؤک؟‬ ‫من‬ ‫هللا‬ ‫رسول‬ ‫یا‬ ‫قیل‬‫الذین‬ ‫سنتی‬ ‫و‬ ‫حدیثی‬ ‫عنی‬ ‫یروون‬ ‫بعدی‬ ‫من‬ ‫یأتون‬(.‫ج‬ ‫الفقیه‬ ‫الیحضره‬ ‫من‬4‫،ص‬420) -‫الصادق‬ ‫قال‬(‫ع‬:)‫عرف‬ ‫و‬ ‫حرامنا‬ ‫و‬ ‫حاللنا‬ ‫فی‬ ‫نظر‬ ‫و‬ ‫حدیثنا‬ ‫روی‬ ‫قد‬ ‫منکم‬ ‫کان‬ ‫من‬ ‫احکامنا‬...‫حاکما‬ ‫جعلته‬ ‫قد‬ ‫فانی‬(.‫،ج‬ ‫الشیعه‬ ‫وسائل‬18‫،ص‬98) -‫الحسن‬ ‫بن‬ ‫حجه‬ ‫قال‬(‫عج‬:)‫ف‬ ‫احادیثنا‬ ‫رواه‬ ‫الی‬ ‫فیها‬ ‫فارجعوا‬ ‫الواقعه‬ ‫الحوادث‬ ‫اما‬‫انهم‬ ‫هللا‬ ‫حجه‬ ‫انا‬ ‫و‬ ‫علیکم‬ ‫حجتی‬(‫ج‬ ‫النعمه‬ ‫اتمام‬ ‫و‬ ‫الدین‬ ‫اکمال‬2‫،ص‬844) -‫پذی‬ ‫را‬ ‫خداوند‬ ‫والیت‬ ‫که‬ ‫است‬ ‫سازگار‬ ‫هایی‬ ‫انسان‬ ‫با‬ ‫نیز‬ ‫قرآن‬ ‫در‬ ‫والیت‬ ‫آیات‬‫رفته‬ ‫است‬ ‫متجلی‬ ‫آنها‬ ‫در‬ ‫والیت‬ ‫های‬ ‫نشانه‬ ‫و‬.
  • 69. ‫م‬‫ر‬‫چها‬‫گفتار‬: ‫فقیه‬‫مطلقۀ‬ ‫والیت‬ ‫مطلقه‬ ‫والیت‬ ‫معنای‬ ‫دارد‬ ‫زیادی‬ ‫بسیار‬ ‫مصادیق‬ ،‫والیت‬ ‫شد‬ ‫اشاره‬ ‫نیز‬ ‫قبال‬ ‫که‬ ‫همانطوری‬:‫رهبری‬‫مردم‬ ‫دستــو‬ ‫،صــدور‬ ‫امـر‬ ‫تحت‬ ‫مناطق‬ ‫حاکمان‬ ‫،نصب‬ ‫مردم‬ ‫بر‬ ‫عام‬ ‫،ریاست‬ ‫،قضاوت‬‫ر‬ ‫مالی‬ ‫دریافت‬ ‫عهدنامه‬ ‫و‬ ‫قرارداد‬ ‫انعقاد‬ ، ‫حد‬ ‫،اجرای‬ ‫قضات‬ ‫،نصب‬ ‫اجرایی‬ ‫العمل‬‫ات‬ ‫و‬ ‫دفاع‬ ‫برای‬ ‫نظامی‬ ‫نیروی‬ ‫فرماندهی‬ ‫و‬ ‫تشکیل‬...‫نی‬ ‫که‬ ‫باشیم‬ ‫معتقد‬ ‫اگر‬‫عالمان‬ ‫ابت‬ ‫است‬ ‫هایی‬ ‫درمحدوده‬ ‫ویا‬ ‫است‬ ‫آن‬ ‫امثال‬ ‫یا‬ ‫قضاوت‬ ‫مانند‬ ،‫خاصی‬ ‫های‬ ‫درحوزه‬ ‫دین‬ ‫به‬ ‫قائل‬ ‫صــورت‬ ‫آن‬ ‫در‬ ‫کند‬ ‫می‬ ‫اقتضا‬ ‫ضــرورت‬ ‫که‬‫محـدود‬ ‫نیابت‬‫یا‬‫م‬ ‫والیت‬‫قیـده‬ ‫امام‬ ‫اختیـارات‬ ‫اندازۀ‬ ‫به‬ ‫را‬ ‫فقیـه‬ ‫اختیار‬ ‫دایـرۀ‬ ‫اگر‬ ‫ولی‬ ‫ایم‬ ‫شـده‬(‫ع‬)‫دانستی‬‫آن‬ ‫در‬ ‫ــم‬ ‫به‬ ‫صورت‬‫عام‬ ‫نیابت‬‫یا‬‫مطلقه‬ ‫والیت‬‫ایم‬ ‫شده‬ ‫قائل‬.
  • 70. ‫فقیه‬‫مطلقۀ‬ ‫والیت‬ ‫معنای‬‫ۀ‬‫ر‬‫با‬ ‫در‬ ‫نکاتی‬ 1-‫قانون‬ ‫محدودۀ‬ ‫در‬ ‫والیت‬ ‫این‬ ‫لذا‬ ‫شریعت‬ ‫و‬ ‫فقه‬ ‫والیت‬ ‫یعنی‬ ‫فقیه‬ ‫والیت‬‫و‬ ‫اســالم‬ ‫آورد‬ ‫نخواهد‬ ‫در‬ ‫استبداد‬ ‫از‬ ‫سر‬ ‫هیچگاه‬ ‫نتیجه‬ ‫در‬ ‫و‬ ‫است‬ ‫دین‬ ‫اهداف‬. 2-‫معصومین‬ ‫والیت‬ ‫استمرار‬ ‫حقیقت‬ ‫در‬ ‫فقیه‬ ‫والیت‬(‫ع‬)‫اخت‬ ‫از‬ ‫آنچه‬ ‫و‬ ‫است‬‫یـارات‬ ‫باشیم‬ ‫می‬ ‫قائل‬ ‫نیز‬ ‫فقیه‬ ‫ولی‬ ‫برای‬ ‫قائلیم‬ ‫معصـومین‬ ‫برای‬.‫و‬ ‫در‬ ‫تفاوت‬‫بـه‬ ‫چـه‬ ،‫الیت‬ ‫نیس‬ ‫ممکن‬ ‫احکام‬ ‫حیطه‬ ‫در‬ ‫چه‬ ‫و‬ ‫شرعی‬ ‫حکم‬ ‫یک‬ ‫کیف‬ ‫و‬ ‫درکم‬ ‫تفاوت‬ ‫معنای‬‫ت‬. 3-‫معصومین‬(‫ع‬)‫جامعــه‬ ‫کل‬ ‫مصالح‬ ‫بدون‬ ‫و‬ ‫داشتند‬ ‫محدودیت‬ ‫والیت‬ ‫اعمال‬ ‫در‬ ‫در‬ ‫است‬ ‫چنین‬ ‫نیز‬ ‫فقیه‬ ‫نداشتند‬ ‫تصرف‬ ‫حق‬ ‫مردم‬ ‫مال‬ ‫و‬ ‫جان‬. 4-‫معصوم‬ ‫امام‬ ‫از‬ ‫فقیه‬ ‫نیابت‬(‫ع‬)‫وش‬ ‫دراوصاف‬ ‫فقیه‬ ‫که‬ ‫نیست‬ ‫آن‬ ‫معنای‬ ‫به‬‫خصیت‬ ‫باشـد‬ ‫می‬ ‫برخـوردار‬ ‫کماالت‬ ‫همـان‬ ‫از‬ ،‫اخالقی‬ ‫و‬ ‫عـلمی‬.‫و‬ ‫اعتبـاری‬ ‫امـری‬ ‫والیت‬ ‫اخالقی‬ ‫و‬ ‫علمی‬ ‫شخصیت‬ ‫خالف‬ ‫بر‬ ‫باشد‬ ‫می‬ ‫جعلی‬.
  • 71. ‫پنجم‬‫گفتار‬: ‫یت‬‫ر‬‫جمهو‬ ‫و‬ ‫والیت‬ -‫این‬ ، ‫دیگر‬ ‫وازسوی‬ ‫است‬ ‫خداوند‬ ‫ارادۀ‬ ‫و‬ ‫خواست‬ ‫طرف‬ ‫یک‬ ‫از‬ ‫اسالمی‬ ‫حکومت‬ ‫؛‬ ‫شوند‬ ‫می‬ ‫پذیرا‬ ‫را‬ ‫آن‬ ، ‫داده‬ ‫تن‬ ‫والیت‬ ‫و‬ ‫حاکمیت‬ ‫این‬ ‫به‬ ‫که‬ ‫هستند‬ ‫مردم‬ ‫خود‬‫کمــا‬ ‫ندهند‬ ‫رضایت‬ ‫خود‬ ‫بر‬ ‫حکومتی‬ ‫چنین‬ ‫به‬ ‫و‬ ‫کنند‬ ‫ابا‬ ‫توانند‬ ‫می‬ ‫اینکه‬. -‫دیکتات‬ ‫از‬ ‫وجلوگیری‬ ‫انسانها‬ ‫رأی‬ ‫به‬ ‫احترام‬ ،‫جمهوریت‬ ‫ومهم‬ ‫اصلی‬ ‫شاخصۀ‬‫وری‬ ‫در‬ ‫انجامد‬ ‫نمی‬ ‫دیکتاتوری‬ ‫عدم‬ ‫به‬ ‫دموکراسی‬ ‫و‬ ‫انتخابات‬ ‫وهمیشه‬ ‫ولزوما‬ ‫است‬‫حالی‬ ‫شود‬ ‫می‬ ‫ساقط‬ ‫والیت‬ ‫از‬ ‫مسلم‬ ‫گناه‬ ‫یک‬ ‫با‬ ‫فقیه‬ ‫ولی‬ ،‫اسالمی‬ ‫نظام‬ ‫در‬ ‫که‬. -‫ومجل‬ ‫گذاری‬ ‫قانون‬ ‫مجلس‬ ‫جمهور،نمایندگان‬ ‫رئیس‬ ‫درانتخاب‬ ‫مردم‬ ‫رأی‬ ‫دخالت‬‫س‬ ‫نشان‬ ‫اسالمی‬ ‫جمهوری‬ ‫درنظام‬ ‫دولت‬ ‫اعضای‬ ‫و‬ ‫ورهبری‬ ‫اساسی‬ ‫قانون‬ ‫خبرگان‬ ‫دارد‬ ‫بودن‬ ‫اسالمی‬ ‫کنار‬ ‫در‬ ‫نظام‬ ‫این‬ ‫بودن‬ ‫مردمی‬ ‫و‬ ‫ازجمهوریت‬.
  • 72. Title  Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Vivamus et magna. Fusce sed sem sed magna suscipit egestas.  Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit. Vivamus et magna. Fusce sed sem sed magna suscipit egestas.