Archives and Museum in Digital Age

จดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ในยุคดิจิทัล “เพื่อการรู้เท่าทันเทคโนโลยี และเลือกใช้ได้อย่างเหมาะสม” ราชบดินทร์ สุวรรณคัณฑิ สานักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติhttp://www.slideshare.net/rachabodin/

หัวข้อการบรรยาย• จดหมายเหตุ พิพิธภัณฑ์ และเทคโนโลยี• ตัวอย่างจดหมายเหตุดิจิทัล• ตัวอย่างพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล• กระบวนการที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนาคลังจดหมายเหตุดิจิทัล และ พิพิธภัณฑ์ดิจิทัล 2

จดหมายเหตุ • หน่วยงานจดหมายเหตุ (Archival Agency) หมายถึง หน่วยงาน ที่มีหน้าที่ในการรวบรวม จัดเก็บ สงวนรักษา และให้บริการเอกสาร จดหมายเหตุ • หอจดหมายเหตุ (Archival Repository) หมายถึง อาคารที่เก็บ รักษาเอกสารจดหมายเหตุ • เอกสารจดหมายเหตุ (Archives) 4ที่มา -หอจดหมายเหตุแห่งชาติ, กรมศิลปากร

เอกสารจดหมายเหตุ เอกสารจดหมายเหตุ หมายถึง ข้อมูลทุกรูปแบบที่หน่วยงานผลิตขึ้นใช้ ในการปฏิบัติงาน แต่สิ้นกระแสการปฏิบัติงานแล้ว และได้รับการ ประเมินว่ามีคุณค่าในฐานะเป็นข้อมูลชั้นต้นที่แสดงถึงการดาเนินงาน และพัฒนาการของหน่วยงานนั้นๆ ซึ่งมีความสาคัญต่อประวัติศาสตร์ ของประเทศ ทั้งนี้หมายรวมถึงเอกสารส่วนบุคคลที่รับมอบจากบุคคล สาคัญหรือทายาทด้วย 5ที่มา - คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑

ประเภทเอกสารจดหมายเหตุ 6ที่มา - คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑

“พิพิธภัณฑ์” คืออะไร? (1) พิพิธภัณฑ์ คือ หน่วยงานที่ไม่หวังผลกาไร เป็นสถาบันที่ถาวรในการรวบรวม สงวนรักษา ศึกษาวิจัย สื่อสาร และจัดแสดงนิทรรศการ ให้บริการแก่สังคมเพื่อ การพัฒนา โดยมีความมุ่งหมายเพื่อการค้นคว้า การศึกษา และความเพลิดเพลิน โดยแสดงหลักฐานต่างๆ ที่เกี่ยวกับมนุษย์และสภาพแวดล้อม สิ่งซึ่งสงวนรักษา และจัดแสดงนั้นไม่ใช่เป็นเพียงวัตถุ แต่ได้รวมถึงสิ่งที่มีชีวิตด้วยโดยรวมไปถึง สวนสัตว์ สวนพฤกษชาติ วนอุทยาน สถานที่สงวนสัตว์น้า และสถานที่อัน จัดเป็นเขตสงวนอื่นๆ รวมทั้งโบราณสถานและแหล่งอนุสรณ์สถาน ศูนย์ วิทยาศาสตร์ และท้องฟ้าจาลอง 7ที่มา - ICOM (International Council of Museums)

“พิพิธภัณฑ์” คืออะไร? (2) พิพิธภัณฑ์, พิพิธภัณฑสถาน [พิพิดทะพัน, พันทะสะถาน] น. สถานทีเก็บรวบรวมและแสดง สิ่งต่าง ๆ ที่มีความสาคัญด้านวัฒนธรรมหรือด้าน ่ วิทยาศาสตร์ โดยมีความมุ่งหมายเพื่อให้เป็นประโยชน์ต่อการศึกษา และก่อ ให้ เกิดความเพลิดเพลินใจ 8ที่มา - พจนานุกรมไทย ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒

ภารกิจของงานจดหมายเหตุและงานพิพิธภัณฑ์ งานหลังบ้าน งานหน้าบ้าน- จัดหา / รับมอบ - ให้บริการ- ประเมินคุณค่า - เผยแพร่- จัดหมวดหมู่ - จัดแสดง ให้ความรู้- อนุรักษ์- จัดเก็บ / จัดการ 9

พิพิธภัณฑ์ดิจิทัล และหอจดหมายเหตุดิจิทัลคือ การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลเพื่อการจัดเก็บ การจัดการ การจัดแสดงการเผยแพร่ หรือแลกเปลี่ยนข้อมูล องค์ความรู้ ทั้งองค์ความรู้ที่สามารถจับต้องได้ (Tangible) และองค์ความรู้ที่ไม่สามารถจับต้องได้ (Intangible) 10

เทคโนโลยีดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (1) องค์ความรู้ + เทคโนโลยี สารสนเทศ + เทคโนโลยี การสื่อสาร-Tangible- IntangibleONLINE Learning OFFLINE / ON-SITE Learning 11

เทคโนโลยีดิจิทัลที่เกี่ยวข้อง (2) 12

เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์ Digital Camera Computer Set Scanner. Digital Media Player 13

เทคโนโลยีอินเทอร์เน็ตและเครือข่ายสังคม• เครือข่ายอินเทอร์เน็ต เป็นเทคโนโลยีที่ทา ให้เกิดการเชื่อมโยงคอมพิวเตอร์ทั่วโลก• เครือข่ายสังคม (Social Network) ป็น เทคโนโลยีที่ทาให้เกิดการเชื่อมโยงคนที่อยู่ บนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเข้าด้วยกัน เช่น Hi5, Facebook, MySpace ฯลฯ 14

ข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล (1)• Digital Images - JPG• Digital Video – CD Video, DVD Video, Portable Video• Digital Sound / Digital Music - MP3, MP4• Digital Document - PDF, Word Document . 15

ข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล (2). 16

ทาไมต้องใช้เทคโนโลยี 17

โครงการความร่วมมือในการพัฒนาหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ ในรูปแบบดิจิทัลhttp://www.slideshare.net/rachabodin 19

พระพุทธทาสภิกขุ (พุทธทาส อินทปัญโญ)พุทธทาสภิกขุ หรือพระธรรมโกศาจารย์นามเดิม เงื่อม พานิช เกิดเมื่อวันอาทิตย์ที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ.๒๔๔๙ ณ บ้านกลาง ต.พุมเรียง อ.ไชยา จ.สุราษฎร์ธานีอุปสมบทเมื่อวันที่ ๒๙ กรกฎาคม พ.ศ.๒๔๖๗ สาเร็ จการศึกษาชัน น.ธ.เอก, ้ป.ธ.๓ 20ที่มา - http://www.dhammathai.org/sounds/buddhadasa.php

พระพุทธทาสภิกขุ (พุทธทาส อินทปัญโญ)ก่อตั้งสวนโมกขพลาราม ที่ อ.ไชยา เมื่อวันที่ ๑๒ พ.ค. ๒๔๗๕ และหันมาใช้นามปากกา "พุทธทาส" แทนนามเดิมนับแต่นั้นมา ท่านพุทธทาสภิกขุอุทิศตนเผยแผ่พระพุทธศาสนาจนกระทั่งถึงแก่มรภาพอย่างสงบ ณ สวนโมกขพลาราม เมื่อวันที่ ๘ ก.ค. ๒๕๓๖ 21 ที่มา - http://www.dhammathai.org/sounds/buddhadasa.php

พระพุทธทาสภิกขุ (พุทธทาส อินทปัญโญ) คาสอนอันโดดเด่นของท่านคือเรื่อง "การ ปล่อยวาง" ผลงานอันยิ่งใหญ่ของท่านคือ งานนิพนธ์ชุด "ธรรมโฆษณ์" และงาน นิพนธ์อีกไม่น้อยกว่า ๓๕๐ เล่ม ตลอดเวลาที่มีชีวิตอยู่ ท่านพุทธทาสภิกขุ ได้รับการสดุดีว่าเป็น มหาปราชญ์แห่ง พุทธธรรมทางบูรพาทิศ 22ที่มา - http://www.dhammathai.org/sounds/buddhadasa.php

โครงการพัฒนาหอจดหมายเหตุดิจิทัล มูลนิธิหอจดหมายเหตุ พุทธทาส อินทปัญโญ + ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์ และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ ระยะเวลาของโครงการ: 2551 – 2553 23

วัตถุประสงค์ของโครงการ• เพื่อดาเนินการสารวจ จัดหมวดหมู่ แปลงข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุ พุทธทาส อินทปัญโญ ให้อยู่ในรูปแบบข้อมูลดิจิทัล• เพื่อวิจัยและพัฒนาเทคโนโลยี ที่เกี่ยวข้องกับการแปลงข้อมูล และ เทคโนโลยีในการสร้างคลังเอกสารจดหมายเหตุดิจิทัล เพื่อการอนุรักษ์ จัดการ และเผยแพร่ข้อมูลประวัติ ผลงาน คาสอน หรือคติธรรมของ ท่านพุทธทาสไปสู่สาธารณะ โดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ 24

ผลงานต้นฉบับหนังสือ บันทึก เอกสารลายมือ 25

ผลงานต้นฉบับเอกสารจากพิมพ์ดีด 26

ผลงานต้นฉบับภาพจิตรกรรมฝาผนังในโรงมหรสพทางวิญญาณ 27

ผลงานต้นฉบับประติมากรรม 28

ผลงานต้นฉบับเทปเสียงและวิดีโอ 29

ปริมาณผลงานต้นฉบับของท่านพุทธทาส ภาพ เสียงและโสตทัศน์ ๔,๐๘๓ รายการ ๒๓๔ แผ่น (๕๑,๓๐๐ ชิ้น) ๑,๙๐๐ GBหนังสือ บันทึก ลายมือ ต้นฉบับ ๑๘,๕๖๕ รายการ วัสดุอื่นๆ (๕๗๕,๐๐๐ หน้า) หอจดหมายเหตุ พุทธทาส อินทปัญโญ 30

แนวทางในการดาเนินงาน ผลงานต้นฉบับ จัดทาทะเบียนควบคุม กรรมวิธีอนุรักษ์ต้นฉบับ ตามหลักจดหมายเหตุสากล การจัดเก็บต้นฉบับ การจัดเก็บในรูปแบบดิจตอล ิ การจัดเตรียมสถานที่เก็บที่ได้รับการควบคุม  การจัดทาสาเนาดิจิทัล, ฐานข้อมูลดิจิทัล และ อุณหภูมิและความชื้น จัดเตรียมอุปกรณ์เก็บสาเนาดิจิทัล และบุคลากรใน การจัดเก็บรักษาด้วยอุปกรณ์มาตรฐานที่ใช้ในการ การดูแลรักษาควบคุม จัดเก็บจดหมายเหตุโดยเฉพาะ  เก็บรายละเอียดข้อมูลตามมาตรฐานจดหมายเหตุ ISAD 31

รูปแบบการให้บริการ ผลงานต้นฉบับ ฐานข้อมูลดิจิทัล หอจดหมายเหตุ พุทธทาส อินทปัญโญ นิทรรศการ ผลงานการศึกษา ค้นคว้าและเผยแผ่ พุทธธรรม กิจกรรมในการปฏิบัติที่ท่านพุทธทาสทาไว้ ธรรมและเสวนา ระบบอินเทอร์เน็ต ฐานข้อมูลดิจิทัล หนังสือ บทความ สื่อสิ่งพิมพ์ต่างๆ (ภาษาไทย/ ต่างประเทศ) 32

กระบวนการในการจัดทาคลังเอกสารจดหมายเหตุดิจิทัล 2.0 1.0 วิเคราะห์ ออกแบบ หรือเลือก สารวจและจัดหมวดหมู่ มาตรฐานเมตะดาต้าที่เหมาะสม 3.0 แปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล ลงทะเบียนในแบบฟอร์มกระดาษ 4.0 5.0 เลือกหรือพัฒนาระบบลงทะเบียน ใช้งาน เผยแพร่ ให้บริการ และลงทะเบียนในระบบดิจิทัล 33

แผนการทางานของโครงการ 2008 2009 2010 แปลงข้อมูล สารวจและจัดหมวดหมู่ ลงทะเบียนข้อมูลในระบบ ให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัลวิเคราะห์ สารวจ เปรียบเทียบ เผยแพร่ข้อมูลผ่าน ลงทะเบียนข้อมูลในระบบ และออกแบบเมตะดาต้า อินเทอร์เน็ต ออกแบบ และพัฒนา พัฒนาระบบ พัฒนาศูนย์ให้บริการข้อมูลระบบคลังเอกสารจดหมายเหตุ “สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา” จดหมายเหตุ Preparation Archives Access Development 34

ความก้าวหน้าของโครงการ ณ วันสิ้นสุดโครงการ• การแปลงข้อมูลให้อยู่ในรูปแบบดิจิทัล – เอกสาร 80,000 หน้า – เสียง 20,000 ชั่วโมง• การพัฒนาเครื่องมือสาหรับการบริหารจัดการคลังข้อมูลจดหมายเหตุ – ได้พัฒนาระบบ Digital Archives Management Software 1.0• การเผยแพร่ข้อมูลเอกสารจดหมายเหตุ – ระบบ “สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา” – ระบบ “ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติ” 35

ผลผลิตของโครงการ (1) ข้อกาหนดคุณลักษณะของข้อมูลดิจิทัลในระบบ High Resolution Low ResolutionOriginal Type Digitization Method Format FormatHandwriting Scan by Flat-based .tif 300dpi .jpg 72 dpiDocuments Scanner (5MB / File) (<1MB / File) Recording to .wav .mp3 128 KbpsSound Computer (80MB / File) .flv Scan by Flat-basedPhoto (paper) .tif 300dpi .jpg 72 dpi Scanner Scan by FilmPhoto (Slide) .tif 600dpi .jpg 72 dpi Scanner 36

ผลผลิตของโครงการ (2) ระบบ Digital Archives Management Software version 1.0คุณสมบัติของระบบ• Web-based Application (Managing and Accessing using web browser)• Developed with Open-source Software• ISAD(G) Metadata Compliant - General International Standard Archival Description• Tool for Managing and Accessing Digital Archives 37

ISAD(G) Metadata (1)มาตรฐานคาอธิบายจดหมายเหตุระหว่างประเทศ หรือ ISAD (G)( General International Standard Archival Description)เป็นมาตรฐานที่พัฒนาขึ้นโดยคณะกรรมการพัฒนามาตรฐานคาอธิบายเอกสาร (The Ad Hoc Commission for theDevelopment of Description Standard) ของสภาการจดหมายเหตุระหว่างประเทศ (ICA) เพื่อจัดทาคาอธิบายเอกสารจดหมายเหตุ ประกาศใช้ครั้งแรกเมื่อ พ.ศ. 2539 และปรับปรุงใหม่เมื่อ พ.ศ. 2542 38

ISAD(G) Metadata (2)ISAD (G) เป็นมาตรฐานสาหรับการจัดทาคาอธิบายจดหมายเหตุหลายระดับ สามารถใช้ควบคู่กับคาอธิบายเอกสารเดิม ที่มีใช้อยู่แล้วในแต่ละประเทศได้ มีวัตถุประสงค์ในการจาแนก อธิบายลักษณะเนื้อหา บริบท และโครงสร้างต่างๆ ของเอกสาร 39

ISAD(G) Metadata (3)โครงสร้างข้อมูลของ ISAD (G) ประกอบด้วย 26 เขตข้อมูล โดยแบ่งออกเป็น 7 ส่วน ดังนี้• ส่วนที่ 1 คาอธิบายเกี่ยวกับเอกสาร (Identity statement area)• ส่วนที่ 2 คาอธิบายเกี่ยวกับบริบทของเอกสาร (Context Area)• ส่วนที่ 3 คาอธิบายเนื้อหาและโครงสร้างของเอกสาร (Content and Structure Area)• ส่วนที่ 4 คาอธิบายเกี่ยวกับเงื่อนไขการเข้าถึงและการใช้เอกสาร (Conditions of Access and Use Area)• ส่วนที่ 5 คาอธิบายเกี่ยวกับสิ่งที่เกี่ยวข้อง (Allied Materials Area)• ส่วนที่ 6 คาอธิบายเพิ่มเติมอื่น ๆ หรือส่วนหมายเหตุ (Notes Area)• ส่วนที่ 7 คาอธิบายเกี่ยวกับการควบคุมการทาคาอธิบายเอกสาร (Description Control Area) 40

ผลผลิตของโครงการ (2)Digital Archives Management Software version 1.0 Screenshot 41

ผลผลิตของโครงการ (3) สวนโมกข์ ๓๖๐ องศาคุณสมบัติของระบบ• Web-based Virtual Reality Application• Develop Panoramic VR using 2 Techniques – HDR Photography – Panorama Photography 42

ผลผลิตของโครงการ (3) สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา 43

ผลผลิตของโครงการ (3) สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา 44

ผลผลิตของโครงการ (4) ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติคุณสมบัติของระบบ• Web-based Photo Archives• Interaction using Curve Wall Interface• Develop using 2 Technologies – XML – Action Script 3 45

ผลผลิตของโครงการ (4)ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติ 46

ผลผลิตของโครงการ (4) ระเบียงภาพปริศนาธรรมสามมิติwatch image, read text and listen sound 47

งานในอนาคต• แปลงข้อมูลและลงทะเบียนข้อมูลเพิ่มเติม• พัฒนาคลังสื่อมัลติมีเดียที่รวบรวม เสียง วิดีโอ และภาพเคลื่อนไหว• ต่อยอดพัฒนาระบบให้บริการผ่านอุปกรณ์ชนิดอื่นๆ เช่น มือถือ แท็บเล็ต• พัฒนาศูนย์ให้บริการศึกษาวิจัยภายในหอจดหมายเหตุพุทธทาส อินทปัญโญ• พัฒนาระบบเข้าถึงข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น Natural User Interface 48

สรุปองค์ประกอบของการพัฒนาหอจดหมายเหตุดิจิทัล – เนื้อหา • Cataloging • Metadata Design and Knowledge Extraction – เทคโนโลยี • Information technology • Communication technology – บริการ • Online and Mobile Services • In house Services 49

เทคโนโลยีกับการอนุรักษ์และเผยแพร่จารึกวัดโพธิ์ 50

วัดโพธิ์วัดโพธิ์เป็นวัดโบราณตั้งแต่สมัยอยุธยา เดิมชื่อ“วัดโพธาราม” แต่คนทั่วไปนิยมเรียกสั้นๆ ว่า“วัดโพธิ์” เมื่อครั้งพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราชเสด็จขึ้นครองราชย์ ทรงโปรดฯ ให้ปฏิสังขรณ์วัดโพธาราม และสถาปนาขึ้นเป็นพระอารามหลวง พระราชทานนามใหม่ว่า“วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาวาส” ต่อมาภายหลังพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงเปลี่ยนสร้อยนามใหม่ว่า “วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม” 51

จารึกวัดโพธิ์พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวมีพระราชประสงค์จะให้วัดโพธิ์ เป็นแหล่งเรียนรู้ของมหาชน จึงโปรดเกล้าฯ ให้รวบรวมตาราวิชาการสาขาต่างๆ แล้วโปรดฯ ให้จารึกวิชาความรู้เหล่านั้นลงแผ่นศิลาประดับไว้ตามผนัง เสา คอสองและส่วนต่างๆ ของอาคารสิ่งก่อสร้างภายในบริเวณวัดมีรูปเขียนเป็นภาพจิตรกรรมฝาผนัง รวมทั้งรูปปั้นลอยตัวประกอบกับตาราที่จารึกไว้นั้นด้วย เพื่อให้ประชาชนสามารถเล่าเรียนได้จากจารึกเหล่านั้น 52

ความสาคัญของจารึกวัดโพธิ์จารึกวัดโพธิ์เป็นเอกสารโบราณที่แสดงให้เห็นถึงภูมิปัญญาของบรรพบุรุษไทย ที่มีคุณค่าต่อทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติ ใน พ.ศ. ๒๕๕๑ได้รับการขึ้นทะเบียนมรดกความทรงจาแห่งโลกของภูมิภาคเอเซียแปซิฟิก จากองค์การศึกษาวิทยาศาสตร์และวัฒนธรรมแห่งสหประชาชาติและได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกความทรงจาแห่งโลกเมื่อวันที่ ๒๗ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๕๔ 53

ปัญหาที่เกิดขึ้นกับการเข้าถึงองค์ความรู้ในจารึกวัดโพธิ์1. จารึกวัดโพธิ์ ทาจากหินอ่อนและหินปูนมีทั้งส่วนที่อยู่ในอาคาร และส่วนที่อยู่นอกอาคาร หรือบนเสาริมระเบียง ซึ่งจารึกที่อยู่ในบริเวณพื้นที่ที่ถูกแสงแดดและน้าฝนอย่างต่อเนื่อง จะมีการเสื่อมสภาพหรือลบเลือน2. มีข้อจากัดในการเข้าถึงองค์ความรู้ที่ถูกจารึกไว้ นั่นคือ ผู้ศึกษาจะต้องเดินทางไปศึกษาที่วัดโพธิ์ และองค์ความรู้หลายๆ ส่วนผู้เรียนจะต้องมีความรู้ความเชี่ยวชาญในภาษาโบราณ 54

แนวทางในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้นกับการเข้าถึงองค์ความรู้1. ดาเนินการอนุรักษ์ และป้องกันการเสื่อมสภาพของแผ่นจารึกต้นฉบับ2. นาเทคโนโลยีดิจิทัล มาใช้ในการแปลงรูปแบบข้อมูล เพื่อให้เกิดกระบวนการใน การอนุรักษ์ระยะยาว (Long Term Preservation) ซึ่งจะต้องเกี่ยวข้องกับ 3 กระบวนการหลัก คือ • กระบวนการในการแปลงรูปแบบข้อมูล • กระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูล • กระบวนการในการเผยแพร่ข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ 55

กระบวนการในการแปลงรูปแบบข้อมูลการแปลงรูปแบบข้อมูล หรือกระบวนการอนุรักษ์เอกสารโดยการแปลงรูปแบบข้อมูล (Preservation Reformatting) คือ การแปลงรูปแบบข้อมูล เป็นการถ่ายทอดเนื้อหาของเอกสารจากวัสดุดั้งเดิมไปบันทึกยังวัสดุรูปแบบใหม่เพื่อการอนุรักษ์เอกสารให้มีอายุยืนยาว คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑ 56

รูปแบบของการอนุรักษ์เอกสารโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลรูปแบบที่ 1 กระดาษ ฟิล์มรูปแบบที่ 2 กระดาษ ฟิล์ม สื่อดิจิทัล วัสดุอื่นๆ คู่มือการอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุ : การอนุรักษ์เอกสารจดหมายเหตุโดยการแปลงรูปแบบข้อมูลเข้าสู่ระบบดิจิตอล, กรมศิลปากร, ๒๕๕๑ 57

กระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูลกระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูล คือ การจัดทาระบบฐานข้อมูลหรือระบบคลังข้อมูลของจารึกวัดโพธิ์ โดยจะทาการบันทึกข้อมูลภาพนิ่งดิจิทัลของจารึกทุกแผ่น พร้อมกับข้อมูลคาอธิบายของจากรึกแต่ละแผ่น เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพ และความสะดวกต่อการบริหารจัดการ การสืบค้น และการเผยแพร่ข้อมูลจากรึกวัดโพธิ์ 58

ผังแสดงกระบวนการในการลงทะเบียนข้อมูล ถ่ายภาพจารึก ลงทะเบียนในแบบฟอร์มและลงทะเบียนชั้นต้น กระดาษ ลงทะเบียนใน ระบบคอมพิวเตอร์ บริหารจัดการ เผยแพร่ข้อมูล 59

ตัวอย่างแบบฟอร์มในการลงทะเบียนข้อมูลจารึกวัดโพธิ์ 60

กระบวนการในการเผยแพร่ข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่กระบวนการในการเผยแพร่ข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เป็นการใช้เทคโนโลยีสื่อสมัยใหม่ เช่น สื่อสามมิติและแอนิเมชั่น เว็บไซต์หรือเครือข่ายสังคม เช่น Facebook เป็นช่องทางในการเข้าถึงข้อมูลจารึกลงทะเบียนข้อมูลจารึกวัดโพธิ์ 61

กระบวนการในการเผยแพร่ข้อมูลโดยใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่ เว็บไซต์เครือข่ายสังคม ออนไลน์ แอนิเมชั่น Facebook ฤาษีดัดตน Twitter จารึกวัดโพธิ์ วัดโพธิ์ คลังข้อมูล เสมือนจริง จารึกวัดโพธิ์ 62

NATIONAL MUSEUM OF KOREA http://www.museum.go.kr

เทคโนโลยีดิจิทัลกับการชมพิพิธภัณฑ์ 83

ต ัวอย่างพิพธภ ัณฑ์ดจท ัล ิ ิ ิM.R. Kukrit Heritage Home Living Museum 84

Who is M.R. Kukrit?• Momrajawong (M.R.) Kukrit Pramoj (1911-1995) was a leading political and literary figure in Thailand.• He was the 13th Prime Minister of Thailand.• On 24 October 2009, UNESCO named M.R. Kukrit Pramoj as a World Historic Important Figure. 86

About M.R. Kukrit’s Heritage Home.The home that M.R. Kukrit built for himself in Bangkokhas been registered by the Department of Fine Arts asHome of an Important Person. 87

The Digital Preservation Project• The project was initiated by H.R.H Princess Maha Chakri Sirindhorn since 2007.• Collaboration project of NECTEC with Kukrit 80 Foundation and Mass Communication Organization of Thailand (MCOT).• Preservation of M.R. Kukrit’s Heritage Home and his lifestyle in digital form.• Implemented 5 technologies 88

Implemented TechnologiesM.R. Kukrit’s Heritage Home Object VRDigital Preservation Project Digital Video 3D Animation HDR Panoramic VR 89

Related Technology #1: Interactive Floor Plan 90

Related Technology #2: Digital Video 91

Related Technology #3: Object VR 92

Related Technology #4: 3D Animation 93

Related Technology #4: 3D Animation 94

Related Technology #5: HDR Panoramic VR 95

Related Technology #5: HDR Panoramic VR 96

การประยุกต์ใช้เทคโนโลยีในงานจดหมายเหตุและงานพิพิธภัณฑ์ งานหลังบ้าน งานหน้าบ้าน- แปลงรูปแบบข้อมูลให้อยู่ - จัดแสดง เผยแพร่ หรือ ในรูปแบบดิจิทัล ให้บริการ (Information (Digitization) Dissemination)- บริหารจัดการข้อมูล (Information Management) 98

แผนภาพแสดงกระบวนการในการประยุกต์ใช้เทคโนโลยี Information Dissemination Digitization Information Management Offline On-Site Online 99

เทคโนโลยีสาหรับการแปลงข้อมูล Digitization Technology 100

การแปลงข้อมูล (Digitization)Analog --------------------------------------> Digital scan digital photo shoot record digital video/audio 101

การแปลงข้อมูลกระดาษ 102

การแปลงข้อมูลวิดีโอ 103

การถ่ายภาพนิ่งรายละเอียดสูง + + 104

ภาพปกติ VS ภาพรายละเอียดสูงภาพปกติ ภาพรายละเอียดสูง 105

High Dynamic Range Panorama Normal Panorama HDR Panorama 107

High Dynamic Range Panoramic VR สวนโมกข์ ๓๖๐ องศา 108

การสร้างภาพสามมิติด้วยกล้องถ่ายภาพนิ่งดิจิทัล 109

การแปลงข้อมูลด้วยเครื่องสแกนภาพเลเซอร์สามมิติ 110

การแปลงข้อมูลด้วยเครื่องตรวจจับการเคลื่อนไหว Faridah Noor Mohd Noor, INDIAN TRADITIONAL DANCE: A VIRTUAL PROTOTYPE 111

เทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง (High Resolution Imaging) 112

เทคโนโลยีการถ่ายภาพความละเอียดสูง (High Resolution Imaging) จานวนภาพ : 343 ภาพ Focal length : 324 mm Speed : 1/80 Aperture : F22 ระยะเวลาถ่ายภาพ : 19 นาที 114

เทคโนโลยีสาหรับการบริหารจัดการข้อมูลInformation Management Technology 116

คาอธิบายข้อมูลคืออะไร?• คาอธิบายวัตถุ (Metadata) คือ สารสนเทศที่มีโครงสร้าง(Structured Information) สาหรับอธิบายรายละเอียดต่างๆ ของข้อมูลหลัก• เป็นเครื่องมือเพิ่มประสิทธิภาพในการเข้าถึงข้อมูล สืบค้นข้อมูลรวมทั้งเป็นเครื่องมือที่ใช้ในการบริหารจัดการข้อมูลในคลังข้อมูล 117

Metadata ทีตดมาก ับข้อมูลหล ัก ่ ิ 118

่ ู้ ้ ็Metadata ทีผใชเปนผูกาหนด ้ รหัสภาพ: 25500101153000 ื่ ั ชอภาพ: วัดชยวัฒนาราม สถานที: อยุธยา ่ เจ ้าของภาพ: ลัดดา สาระเดช ประเภท: Landscape Architecture วันทีถายภาพ: 10 มิ.ย. 2550 ่ ่ ั คาอธิบายภาพ: วัดชยวัฒนารามตังอยูบนริม ้ ่ ฝั่ งแม่น้ าฟากตะวันตกของเกาะเมือง พระ เจ ้าประสาททองทรงสร ้างขึน ในปี พ.ศ. ้ 2173 119

คุณสมบัติของ Metadata• ไม่ยึดติดกับชนิดของฮาร์ดแวร์ และซอฟต์แวร์• มีลักษณะโครงสร้างที่เป็นมาตรฐาน รองรับการใช้งานที่หลากหลายได้• ยืดหยุ่นต่อการเปลี่ยนแปลง 120

ตัวอย่างเมตะดาต้า 121

ตัวอย่างเมตะดาต้า 122

ตัวอย่างเมตะดาต้าData from Princess Maha Chakri Sirindhorn Anthropology Centre 123

แบบฟอร์มทะเบียนสาหรับการกรอกเมตะดาต้า 124

แบบฟอร์มทะเบียนสาหรับการกรอกเมตะดาต้า 125

ประโยชน์ของเมตะดาต้า1. เป็นกลไกสาคัญในการจัดเก็บข้อมูลพืนฐาน และข้อมูลที่อธิบายที่มาของข้อมูลหลัก ้ รวมถึงข้อมูลคาอธิบายเพิ่มเติมในประเด็นที่สนใจต่างๆ ข้อมูลเชิงลึก และข้อมูล แวดล้อม2. ช่วยให้สามารถบริหารจัดการข้อมูลจานวนมากได้อย่างทั่วถึง และมีประสิทธิภาพ3. ช่วยให้สามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกับคลังข้อมูลอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องและเผยแพร่ข้อมูลสู่ สาธารณะได้อย่างมีประสิทธิภาพ4. ช่วยสนับสนุนให้เกิดการสร้างระบบคลังข้อมูล เพื่อเป็นแหล่งเรียนรู้ของประเทศ หรือ เป็นแหล่งข้อมูลเพื่อการวางแผนและการตัดสินใจ 126

เทคโนโลยีสาหรับการเผยแพร่ข้อมูล Information Dissemination 127

รูปแบบของการเผยแพร่ข้อมูล Photo Gallerye-Card Service Video/Audio Archive คล ังข้อมูลดิจท ัล ิ e-Learning Digital Museum 128

ประโยชน์ของการใช้เทคโนโลยีในงานจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ ช่วยในการอนุรักษ์ข้อมูลสาคัญ โดยลดการใช้งานข้อมูลต้นฉบับที่ อ่อนไหวต่อการถูกทาลาย เสี่ยงต่อการเสียหาย หรือสูญหายจาก อนุรักษ์ การเข้าถึงได้โดยตรงจากผู้ใช้ ช่วยให้เจ้าของข้อมูล มีเครื่องมือช่วยในการบริหารจัดการข้อมูล จานวนมากอย่างเป็นระบบ ช่วยในการแลกเปลี่ยนหรือเผยแพร่ จัดการ ข้อมูลผ่านระบบคอมพิวเตอร์และเครือข่ายอินเทอร์เน็ต เป็นแหล่งเรียนรู้ด้วยตนเองตลอดชีวิต 7 วัน 24 ชั่วโมง สาหรับ ทุกคน โดยบรรจุองค์ความรู้ที่สาคัญทางประวัติศาสตร์ ศิลปะ เรียนรู้ วัฒนธรรม และภูมิปัญญาของบรรพบุรุษ 135

จดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ดจทลในอนาคตจะเป็นอย่างไร? ิิ ั เป็นสังคมของการแลกเปลี่ยน เชื่อมโยง และเรียนรู้ร่วมกัน ใช้สื่อที่ทันสมัยเป็นเครื่องมือหลัก ในการสื่อสารแลกเปลี่ยน เข้าถึงได้ง่ายในหลายรูปแบบ 136

เทคโนโลยีในอนาคตของจดหมายเหตุและพิพิธภัณฑ์ดิจิทัล- New Media- Virtual Reality and Human Computer Interaction- Internet-based Technology (Online Museum, Online Collection)- Collaboration and Sharing (Social Network, RSS, Podcast, Mobile) 137

ขอบคุณครับhttp://www.slideshare.net/rachabodin/

Archives and Museum in Digital Age

by Rachabodin Suwannakanthi on Apr 25, 2012

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Archives and Museum in Digital Age Presentation Transcript