28 / 53
การพัฒนาระบบความเปนจริงเสมือน (Virtual Reality)
ของบาน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ดวยเทคนิคการถายภาพพาโนรามารายละเอียดสูง
ระบบความเปนจริงเสมือน (Virtual Reality - VR) เปนคําที่ถูกกําหนดขึ้นในป ค.ศ. 1970 โดย ไมรอน ครูเกอร
(Myron Krueger) หมายถึง การใชคอมพิวเตอรกราฟกกับฮารดแวรพิเศษ ที่จะทําใหผูใชรูสึกเหมือนเขาไปอยูในสิ่งแวดลอม
สามมิติที่ถูกสรางดวยคอมพิวเตอรใหผูใชไดเห็นไดยิน หรือรูสึก ดังนั้น สิ่งที่ผูใชรับรูผานอุปกรณที่ปอนตอประสานสัมผัส (ที่มา
: สารานุกรมไทยสําหรับเยาวชนฯ เลม 25 แนวโนมของเทคโนโลยีสารสนเทศในตนคริสตศตวรรษที่ ๒๑) ซึ่งความเปนจริง
เสมือน จะเปนการจําลองแบบจากสภาพแวดลอมที่มีอยูจริง หรือการจําลองแบบจากสภาพแวดลอมในจินตนาการ ใหมีลักษณะ
เปนสามมิติ พรอมทั้งมีระบบการตอบสนองตอการควบคุมโดยผูใช
จากคุณสมบัติของเทคโนโลยีความเปนจริงเสมือนดังกลาวขางตน จึงไดมีการนําเทคโนโลยีนี้ ไปประยุกตใชในงาน
การอนุรักษ และการแสดงผลของขอมูลทางวัฒนธรรม โดยเฉพาะอยางยิ่ง การประยุกตใชเทคโนโลยีความเปนจริงเสมือนใน
งานพิพิธภัณฑ โดยใชในการจัดแสดงแบบออนไลน (Online Exhibition) ซึ่งสามารถใชงานไดโดยใชคอมพิวเตอรเชื่อมตอกับ
ระบบอินเทอรเน็ต และใชซอฟตแวรพิเศษในการแสดงผลแบบความเปนจริงเสมือน และใชในการจัดแสดงแบบเสมือนใน
พิพิธภัณฑ (In-Museum Exhibition) ที่ผูเขาชมสามารถโตตอบกับขอมูล หรือการจัดแสดงไดโดยตรง หรือผานอุปกรณพิเศษ
เชน หมวกและแวนตาสามมิติ หรือถุงมือสามมิติ
1. เทคโนโลยีที่เกี่ยวของกับการพัฒนาระบบความเปนจริงเสมือนของบาน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช
เทคนิคในการพัฒนาระบบความเปนจริงเสมือนของบาน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช นั้น ไดมีการประยุกตใชเทคนิคการ
ถายภาพพาโนรามารายละเอียดสูง (High Dynamic Range Panorama) เพื่อทําการถายภาพมุมตางๆ ทั่วบริเวณบาน ซึ่ง
เทคนิคการถายภาพแบบนี้ จะประกอบดวย 2 เทคนิคยอยคือ
1.1 เทคนิคการถายภาพแบบรายละเอียดสูง (High Dynamic Range Photography)
เทคนิคในการถายภาพหลายระดับความสวาง คือ ถายภาพแสงปกติ ถายภาพมืดกวาปกติ และถายภาพที่สวางกวา
ปกติ ที่มุมกลองเดียวกัน แลวจึงนําภาพทั้งหมดมารวมกัน เพื่อใหสามารถแสดงรายละเอียดที่แตกตางกันของแตละภาพออกมา
ในภาพเดียว แผนภาพเทคนิคการถายภาพแบบรายละเอียดสูง แสดงในรูปที่ 39
รูปที่ 39 แผนภาพแสดงเทคนิคการถายภาพแบบรายละเอียดสูง

29 / 53
1.2 เทคนิคการถายภาพพาโนรามา (Panorama Photography)
เทคนิคที่ใชในการถายภาพ เพื่อใหไดภาพที่มีความกวางมากกวาปกติ โดยการถายภาพหลายๆ รอบจุดหมุน แลวนํา
แตละภาพมาตอกันในคอมพิวเตอร แผนภาพเทคนิคการถายภาพพาโนรามา แสดงในรูปที่ 40
รูปที่ 40 แผนภาพแสดงเทคนิคการถายภาพพาโนรามา
2. อุปกรณและซอฟตแวรที่ใชในการพัฒนาระบบความเปนจริงเสมือน
การพัฒนาระบบความเปนจริงเสมือนโดยใชเทคนิคการถายภาพพาโนรามารายละเอียดสูงประกอบดวย 2 งานหลัก คือ
งานถายภาพพาโนรามา และงานประกอบภาพใหเปนระบบความเปนจริงเสมือนในคอมพิวเตอร ซึ่งงานทั้งสองสวนนี้ตองการ
อุปกรณหรือซอฟตแวร ดังตอไปนี้
2.1 อุปกรณสําหรับงานถายภาพพาโนรามา
รูปที่ 41 อุปกรณสําหรับงานถายภาพพาโนรามา

30 / 53
• ขาตั้งกลองยี่หอ Manfrotto รุน 755B

• หัวสําหรับการถายภาพพาโนรามายี่หอ Manfrotto รุน 303SPH
• สายลั่นชัตเตอร
• กลองถายภาพดิจิทัลระบบ SLR ยี่หอ CANON รุน EOS 5D และเลนส CANON 15 มิลลิเมตร Fish-eye
2.2 ซอฟตแวรสําหรับงานประกอบภาพใหเปนระบบความเปนจริงเสมือนในคอมพิวเตอร
• ซอฟตแวร Photomatix Pro สําหรับการรวมภาพใหเปนภาพรายละเอียดสูง
• ซอฟตแวร PTGUI Pro สําหรับการตอภาพใหเปนภาพพาโนรามา
• ซอฟตแวร Adobe Photoshop สําหรับการตกแตงหรือแกไขภาพ
• ซอฟตแวร Pano2QTVR สําหรับการแปลงภาพพาโนรามาใหเปนระบบความเปนจริงเสมือน
3. ขั้นตอนในการพัฒนาระบบความเปนจริงเสมือนดวยเทคนิคการถายภาพพาโนรามา
การพั ฒ นาระบบความเปน จริ ง เสมื อ นด วยเทคนิ ค การถ า ยภาพพาโนรามารายละเอี ย ดสู ง ประกอบด ว ยขั้ นตอนรวม
ทั้งสิ้น 5 ขั้นตอน ดังนี้
3.1 การถายภาพพาโนรามารายละเอียดสูง
เปนขั้นตอนในการถายภาพรายละเอียดสูง รอบจุดหมุนคงที่ โดยแตละภาพจะตองมีพื้นที่ซ้ํากันอยางนอย ¼ สวนของ
ภาพ ดั ง นั้ น จํ า นวนครั้ ง ของการหมุ น กล อ ง หรื อ มุ ม ของการหมุ น ภาพ จะแตกต า งกั น ไปตามขนาดความกว า งของเลนส
ตัวอยางเชน ในการถายภาพพาโนรามาของบาน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ นี้ ใชเลนส 15 มิลลิเมตร Fish-eye ประกอบกับกลอง CANON
EOS 5D ซึ่งทําใหมีมุมรับภาพกวาง สามารถหมุนไดครั้งละ 60 องศา นั่นคือ ใชการหมุนเพียง 6 ครั้ง ก็สามารถถายภาพได
โดยรอบจุ ด หมุ น แต ถา ใช เ ลนส ที่มี มุมรั บ ภาพแคบ เช น เลนส ขนาด 35 มิ ล ลิเ มตร จะต องหมุ นกล องมากกว า 6 ครั้ง จึ งจะ
สามารถถายภาพไดโดยรอบ เปนตน ซึ่งลําดับขั้นตอนในการถายภาพพาโนรามารายละเอียดสูงมีดังตอไปนี้
3.1.1 เลือกจุดหมุนที่เหมาะสม ตั้งกลองเพื่อถายภาพในแนวตั้ง และปรับระดับกลองใหไดระดับ ตอสายลั่น
ชัตเตอรเขากับตัวกลอง ถาไมมีใหใชโหมดการถายภาพแบบหนวงเวลาอัตโนมัติ เพื่อหลีกเลี่ยงการสันไหว
่
ของกลอง ในระหวางการถายภาพ
3.1.2 กําหนดคาความไวแสง (ISO) ใหอยูที่ระดับ 200 หรือถาอยูในที่มืด ไมเกิน 400 เนื่องจากถาคา ISO สูง
เกินไป ภาพจะเกิดสิ่งรบกวน (noise)
3.1.3 ตั้งโหมดของการถายภาพเปนแบบ Manual เพื่อปรับตั้งคารูรับแสงเอง โดยตั้งคารูรับแสงที่ F9 แลวปรับ
คาความเร็วชัตเตอรจนกระทั่งไดระดับแสงพอดี
3.1.4 ถ า ยภาพสามระดั บ ความสว า ง คื อ ภาพที่ ระดั บ ความสว า งปกติ หรื อที่ ร ะดั บ การวั ด แสงพอดี (0 EV)
ถายภาพที่ระดับแสงมืดกวาปกติ (-2 EV) และถายภาพที่ระดับแสงสวางกวาปกติ (2 EV) ถากลองมี
คุณสมบัติในการถายภาพครอม (Auto Exposure Blacket - AEB) จะสามารถกําหนดใหกลองทําการ
ถ า ยภาพ 3 ระดั บ ความสว า งได โดยอั ตโนมั ติ แต ถ า กล องถ า ยภาพไม มี คุ ณสมบั ติ ดั ง กล าวนี้ ให ปรั บค า
ความเร็ ว ชั ต เตอร จ นกว า จะได ร ะดั บ แสงต่ํ า กวา ระดั บปกติ หรื อ สู ง กว า ระดั บ ปกติ โดยห า มมี ก ารปรั บ ค า
รูรับแสง
3.1.5 เมื่อถายภาพสามระดับความสวางไดแลว ทําการหมุนกลองตามเข็มนาฬิกา ไปที่มุม 60 องศาถัดไป แลว
จึ ง ย อ นกลั บ ไปทํ า ตามลํ า ดั บ ขั้ น ตอนที่ 3.1.4 และ 3.1.5 ใหม ทํ า ซ้ํ า เช น นี้ จ นครบรอบ และกลั บ มาที่
จุดเริ่มตนอีกครั้ง
3.1.6 ที่ จุ ด เริ่ ม ต น ทํ า การหงายกล อ งขึ้ น เพื่ อ ถ า ยภาพเหนื อ จุ ด หมุ น โดยไม เ คลื่ อ นย า ยจุ ด หมุ น และทํ า การ

31 / 53
ถายภาพสามระดับความสวาง ดังอธิบายในขอ 3.1.4
3.1.7 เคลื่ อ นขาตั้ ง กล อ งออกจากจุ ด หมุ น และกดกล อ งลงเพื่ อ ถ า ยภาพพื้ น บริ เ วณใต จุ ด หมุ น และทํ า การ
ถายภาพสามระดับความสวาง ดังอธิบายในขอ 3.1.4
หลังจากเสร็จกระบวนการตางๆ ดังกลาวมานี้แลว จะไดภาพถาย ดังในรูปที่ 42 แสดงการถายภาพพาโนรามาในมุม
ตางๆ รอบจุดหมุน
รูปที่ 42 แผนภาพแสดงการถายภาพพาโนรามาในมุมตางๆ รอบจุดหมุน

32 / 53
3.2 การรวมภาพใหเปนภาพรายละเอียดสูง
เป นขั้ นตอนในการรวมภาพหลายระดั บ ความสว า งของแต ล ะมุ ม ให เ ป น ภาพรายละเอี ย ดสู ง เพี ย งภาพเดี ย ว ซึ่ ง ใน
ขั้นตอนนี้ใชซอฟตแวรชื่อ Photomatix Pro ในการดําเนินการ โดยขั้นตอนการทํางานมีดังตอไปนี้
3.2.1 นําภาพที่ถายไดจากขั้นตอนการถายภาพทั้งหมดมารวมไวในโฟลเดอรเดียวกัน
3.2.2 เปดโปรแกรม Photomatix Pro และกําหนดการทํางานแบบกลุม (Batch Processing) เพื่อทําการแปลง
ภาพทั้ งหมดในโฟลเดอรให เปนภาพรายละเอี ยดสู ง ซึ่ งกระบวนการตางๆ นี้ ขั้นตอนการรวมภาพหลาย
ระดับความสวางใหเปนภาพรายละเอียดสูง แสดงในรูปที่ 43
รูปที่ 43 แผนภาพแสดงขั้นตอนการรวมภาพหลายระดับความสวางใหเปนภาพรายละเอียดสูง
3.3 การตอภาพรายละเอียดสูงใหเปนภาพพาโนรามา
เปนขั้นตอนในการนําภาพรายละเอียดสูงที่ไดจากขั้นตอนที่ผานมา เขาสูโปรแกรม PTGUI Pro เพื่อทําการตอภาพ
รายละเอียดสูงในมุมตางๆ ใหเปนภาพพาโนรามา โดยเทคนิคในการตอภาพนั้น เพื่อใหสามารถตอไดงาย จะทําการตอภาพใน
แนวระดับ และภาพเหนือจุดหมุนเทานั้น จะยังไมรวมภาพใตจุดหมุนเขาไป ซึ่งเทคนิคนี้จะทําใหการตอภาพนั้นสามารถทําได
อยางมีประสิทธิภาพ นั่นคือ ภาพทุกภาพที่ใสเขาไปในโปรแกรม สามารถตอกันไดโดยสมบูรณ จากนั้นจึงทําการบันทึกไฟลที่
ตอเขาดวยกันนี้เปนไฟลพาโนรามาที่เปนแผนภาพยาวเรียกวา Equirectangular ดังในแผนภาพแสดงขั้นตอนในการตอภาพ
รายละเอียดสูงใหเปนภาพพาโนรามา แสดงในรูปที่ 44

33 / 53
รูปที่ 44 แผนภาพแสดงขั้นตอนในการตอภาพรายละเอียดสูงใหเปนภาพพาโนรามา
3.4 การตกแตงหรือแกไขภาพพาโนรามา
เปนขั้นตอนในการแกไข หรือเพิ่มสวนพื้นใตจุดหมุนของภาพพาโนรามารายละเอียดสูงที่ไดจากขั้นตอนของการตอ
ภาพพาโนรามา ซึ่งในขั้นตอนนี้สามารถทําไดโดยใชโปรแกรม Pano2QTVR ในการเปลี่ยนมุมมองของภาพจากมุมมองแบบ
แผนยาว (Equirectangular) ใหเปนมุมมองแบบหกดาน (Cubic) เพื่อใหงายตอการตกแตงเพิ่มเติมภาพ จะเห็นวาภาพสวน
ของพื้นจะมีรูสีดํา ซึ่งก็คือสวนพื้นที่ขาดไป ดังในแผนภาพแสดงการเปลี่ยนมุมมองจาก Equirectangular เปน Cubic จากนั้น
จึงนําภาพที่เปนสวนของพื้นเขาสูโปรแกรมตกแตงแกไขภาพ เชน โปรแกรม Adobe Photoshop และนําภาพถายในมุมใตจุด
หมุน มาประกอบในการเติมภาพสวนของพื้นใหสมบูรณ การแกไขสวนพื้นของพาโนรามา แสดงในรูปที่ 46

34 / 53
รูปที่ 45 แผนภาพแสดงการเปลี่ยนมุมมองจาก Equirectangular เปน Cubic
รูปที่ 46 แผนภาพแสดงการแกไขสวนพื้นของพาโนรามา
3.5 การแปลงภาพพาโนรามาใหเปนระบบความจริงเสมือน
เปนขั้นตอนในการนําภาพพาโนรามาที่อยูในรูปแบบ Cubic โดยมีสวนของภาพพื้นที่ทําการตกแตงแกไขเรียบรอยแลว
เขาสูโปรแกรม Pano2QTVR เพื่อทําการแปลงขอมูลภาพพาโนรามาแบบ Cubic ใหเปนระบบความจริงเสมือน ดังในแผนภาพ
แสดงขั้นตอนในการแปลงภาพพาโนรามาใหเปนระบบความจริงเสมือน

35 / 53
รูปที่ 47 แผนภาพแสดงขั้นตอนในการแปลงภาพพาโนรามาใหเปนระบบความจริงเสมือน
4. ภาพพาโนรามาของบริเวณตางๆ ในบาน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช
รูปที่ 48 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงของบริเวณลานบนบาน
รูปที่ 49 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงภายในเรือนคุณยา

36 / 53
รูปที่ 50 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงของหองนอน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์
รูปที่ 51 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงภายในหองสมุด
รูปที่ 52 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงภายในศาลาโขน

37 / 53
รูปที่ 53 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงของบริเวณสวนเขมร
รูปที่ 54 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงภายในหองรับแขกใตถุนบาน
รูปที่ 55 ระบบแสดงผลแบบเสมือนจริงบริเวณสระน้ําหนาบาน
สื่อวีดิทัศนของบาน ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช
เปนการนําเสนอบริเวณบาน ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช ทุกจุดพรอมคําบรรยาย ที่ผูใชงานจะเพลิดเพลิน ไปกับการชม
บ า น และเกร็ ด ความรู ที่ นาสนใจในรู ปแบบของสื่ อวี ดิ โอ ดํ า เนิ นการถ า ยทํ า ตั ด ต อ จัด ทํ า คํ า บรรยาย และพากย เ สี ย ง โดย
คณะทํางานจากสถานีโทรทัศนโมเดิรนไนน อ.ส.ม.ท (MCOT) มีวีดิทัศนรวม 10 จุด มีวิธีการใชงานในระบบแสดงในรูปที่ 56