COMPILATION
OF ASSIGNMENTS IN
GRADE 7 TO GRADE 9
(General Subjects)
TABLE OF CONTENTS:
1. 2nd Lt. Onoda
2. Ang Kalupi - Maikling Kwento ng Makabanghay
3. Ang Kalupi
4. Ang Timog Asya
5. Ang ...
34. Filipino Epics
35. Fish (Final)
36. Force
37. Gene Mutation
38. Heograpiya
39. History of Early Filipino People
40. Ho...
69. Patry and Breads
70. Pest Control
71. Physiocrats
72. Picking a Medium of Instruction in Class
73. Planets
74. Primary...
2ND LT. HIROO ONODA
Lubang Island, Philippines
Surrendered - March 5, 1974
The most famous of all Holdouts, his story was ...
Onoda went to an agreed upon place and found a note that had been left by Suzuki. Suzuki had
brought along Onoda’s one-tim...
PHOTOS OF 2LT HIROO ONODA
Hiroo Onoda as a young officer in the
Japanese Army Onoda's father travels to Lubong with a Japa...
Hiroo Onoda photographed immediatly after
his surrender in 1974
Turing over his sword to Philippine President,
Ferdinan Ma...
Returning to the Phillipines: Hiroo Onoda, 74
In May 1996: leaves Narita airport near Tokyo
for his first trip to the Phil...
WHAT IS PNEUMONIA?
Pneumonia is a serious infection and/or inflammation of your lungs. The air sacs in
the lungs fill with...
The tissue of part of a lobe of the lung, an entire lobe, or even most of the lung's
five lobes becomes completely filled ...
MYCOPLASMA PNEUMONIA
Because of its somewhat different symptoms and physical signs, and because the
course of the illness ...
TREATING PNEUMONIA
If you develop pneumonia, your chances of a fast recovery are greatest under
certain conditions: if you...
PREVENTING PNEUMONIA IS POSSIBLE
Because pneumonia is a common complication of influenza (flu), getting a flu shot
every f...
ANG KALUPI
Ni Benjamin P. Pascual
(Maikling Kwentong Katutubong Kulay)
I. Pagkilala sa May-Akda
Si Benjamin Pascual ay ipi...
naming kathang isip lamang. Ang maikling kwento ay isang akdang pampanitikan na ang mga
pangyayari ay umiinog sa buhay na ...
VIII. Istilong Pagkakasulat ng Akda
Ang istilo ng pagkakasul at ng akda ay binase sa isang sitwasyon, pangyayari o karanas...
isang sasakyan na siya na mang dahilan ng pagkaaksidente ng bata. "Kahit nakapkapan niyo pa
ako. Wala kayongmakikita sa ak...
Ang Kalupi
ni Benjamin Pascula
(May mabigat na pagkakasala sa batas si Aling Marta dahil sa mali niyang paghatol sa katauh...
tuloy sa tindahan ng mga tuyong paninda at bumili ng mantika. Nang dumating siya sa gitnang
pasilyo at umakmang hahakbang ...
nakikiramay ang tonong nagtatanong ay nakapagpalaki ng kanyang loob upang sabihing, “E,
sandaan at sampung piso ho.”
Nanat...
“Bakit ho, saan ninyo ako dadalin?”
“Saan sa akala mo?” sabi ni Aling Marta at pinisil ang liig ng bata. “Ibibigay kita sa...
pamumupo. “Sinabi nang binangga akong sadya, at naramdaman ko ang kanyang kamay sa
aking bulsa. Ano pa?” Sa bata nakatingi...
oras pa ang kinakailangan niyang ipaghintay bago siya makauwi; dalawa, tatlo, o maaaring sa
hapon na. naalala niya ang kan...
katawan. Makailang sandali pa, pagdating ng pulis ay pamuling nagmulat ito ng paningin at ang
mga mata ay ipinako sa maput...
sarili. Kasi imbis, walang pinag-aralan, maruming palaboy ng kapalarang umaasa sa taba ng iba.
Mabuti nga sa kanya!
Kinaka...
Buod:
Mataas na ang araw nang lumabas si Aling Marta sa bakuran ng kanilang maliit na barung-
barong upang mamalengke. Nan...
"Andres Reyes po."
"Saan ka nakatira?" ang muling tanong ng pulis.
Sa bahay ng Tiyang Ines ko sa Blumentritt, kapatid ng n...
kumuha ako ng pambili ng Tabacco. Pero nakalimutan kong isauli. Saan ka kumuha ng ipangbili
mo nyan?"
Biglang-bigla anki'y...
Banaag at Sikat (buod ng nobela)
ni Lope K. Santos
Ang buod ng kasaysayan ng Banaag at Sikat ay lumiligid sa mga adhikain ...
halimbawa ng kabukulan ng sistema ng lipunan na pinangyayarihan ng mayayamang walang
kapararakan kung lumustay ng salapi s...
York. Nang idating sa daungan ang bangkay, sumalubong ang lahat ng manggagawa sa
pagawaan ng tabako sa atas ni Don Felimon...
Mabangis na Lungsod
Ni Efren R. Abueg
Sadyang may mga taong malupit at mapang-api. Kung sino pa ang mahina at aba, siya pa...
"Palimos na po, ale... hindi pa po ako nanananghali!"
Kung may pumapansin man sa panawagan ni Adong, ang nakikita niya ay ...
Ilang barya ang nalaglag sa kanyang palad, hindi inilagay kung inilaglag, sapagkat ang mga
palad na nagbibigay ay nandidir...
"Bitiwan mo ako! Bitiwan mo ako!" Naisigaw na lamang ni Adong.
Ngunit hindi na niya muling narinig ang basag na tinig. Nar...
TATA SELO
ni Rogelio R. Sikat
Maliit lamang sa simula ang kulumpon ng taong nasa bakuran ng munisipyo, ngunit nang
tumaas ...
asin ay may bahid ng natuyong putik. Nasa harap niya at kausap ang isang magbubukid, ang
kanyang kahangga, na isa sa nakal...
Dumukot ng sigarilyo ang binata. Nagsindi ito at pagkaraa’y tinalikuran si Tata Selo at
lumapit sa isang pulis.
“Pa’no po ...
“Sa bibig.” Ipinasok ng alkalde ang kanang palad sa bibig, hinugot iyon at mariing inihagod
hanggang sa kanang punong tain...
“Tinaga mo na n’on,” anang nakamatyag na hepe.
Tahimik sa tanggapan ng alkalde. Lahat ng tingin – may mga eskribiyente pan...
Itinayo ng hepe si Tata Selo. Kinadyot ng hepe si Tata Selo sa sikmura. Sa sahig, napaluhod
si Tata Selo, nakakapit sa umi...
Nalaman ng alkalde na dumating si Saling at ito’y ipinatawag sa kanyang tanggapan. Di
nagtagal at si Tata Selo naman ang i...
“Nando’n, amang, si Saling sa Presidente,” wika ni Tata Selo. “Yayain mo nang umuwi,
umuwi na kayo. Puntahan mo siya, aman...
Selo na lahat ay kinuha na sa kanila, wala nang natira sa kanila, bukod kasi na nasa bilanguan na
siya,nwalan pa sila ng i...
ANG TIMOG ASYA
Ang Timog Asya ay isang rehiyon na matagpuan sa katimugang bahagi ng Asya. Ang Timog Asya
ay may pitong ban...
BINUBUO ANG TIMOG ASYA NG MGA SUMUSUNOD NA BANSA
Banglades:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Banglades o Bangladesh (internasyunal...
Impormasyon Tunkol sa Banglades:
Pambansang awit: Amar Shonar Bangla("My Golden Bengal")
Kabisera Dhaka
(at Pinakamalaking...
Bhutan:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Kaharian ng Bhutan ay isang bansang walang pampang na nasa mga bundok ng Himalaya, sa
pag...
Impormasyon Tungkol sa Bhutan:
Pambansang awit: Druk tsendhen
Kabisera Thimphu
(at Pinakamalaking lungsod) 28°28′N 89°35′E...
Indiya:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Republika ng Indiya o Republika ng Indya (internasyonal: Republic of India) ay isang bans...
Impormasyon Tungkol sa Indiya:
Pambansang awit: Jana gana mana
Sanskrit: Ang pinuno ng mga pag-iisip ng mga tao)
Kabisera ...
Nepal:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Kaharian ng Nepal, na matatagpuan sa Kahimalayaan, ay nag-iisang kahariang Hindu sa
buong ...
Impormasyon Tungkol sa Nepal:
Pambansang awit: "Sayaun Thunga Phool Ka"
Kabisera Kathmandu
(at Pinakamalaking lungsod) 27°...
Pakistan:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Republikang Islamiko ng Pakistan o Pakistan ay isang bansa sa Timog Asya na sinasakop a...
Impormasyon Tungkol sa Pakistan:
Pambansang awit: "Qaumi Tarana"
Kabisera Islamabad
33°40′N 73°10′E / 33.667, 73.167
Pinak...
Sir Lanka:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Demokratikong Sosyalistang Republika ng Sri Lanka (internasyunal: Democratic Socialist...
Impormasyon Tungkol sa Sri Lanka:
Anthem: "Sri Lanka Matha"
Kabisera Sri Jayawardenapura-Kotte
6°54′N 79°54′E / 6.9°N 79.9...
Maldives:
Mapa
Watawat Sagisag
Ang Republika ng Maldives ay isang pulong bansa na binubuo ng pangkat ng mga atoll sa
Karag...
Impormasyon Tungkol sa Maldives:
Anthem: Qaumii salaam
Kabisera Malé
4°10′N 73°30′E / 4.167°N 73.5°E / 4.167; 73.5
Pinakam...
ANG TULA
Ang tula ay isang uri ng sining at panitikan ng pilipino na kilala sa malayang paggamit ng wika sa
ibat ibang any...
Ang tula ay pagpapahayag ng magagandang kaisipan at pananalita sa pamamagitan ng mga
taludtod. Ang kalipunan ng mga taludt...
Ito rin ay nagpapahayag at nagpapa-alala sa mga maliligayang karanasan noong sila'y bata pa.
Ang Bulong. Ang ating mga nin...
madali nilang nai-spread ang Kristianismo at ang kulturang espanyol. Ang mga dayuhan ay
nagpakitang tao sa pamamagitan kag...
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)

16,880

Published on

Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)

This is the full compilation of Assignments in from Grade 7 to Grade 9 (General Subjects) in Word Format.

Get this compilation for a minimal fee of Php 300.00 (Philippines) or $7 (US) for the effort and time spent researching and formatting these assignments. Payment is thru Paypal or Smart Money.

Email address: r_borres@yahoo.com

Thanks!

Published in: Education
6 Comments
17 Likes
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total Views
16,880
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
6
Likes
17
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Grade 7 to Grade 9 Compilation of Assignments (General Subjects)

  1. 1. COMPILATION OF ASSIGNMENTS IN GRADE 7 TO GRADE 9 (General Subjects)
  2. 2. TABLE OF CONTENTS: 1. 2nd Lt. Onoda 2. Ang Kalupi - Maikling Kwento ng Makabanghay 3. Ang Kalupi 4. Ang Timog Asya 5. Ang Tula 6. Angelman Syndrome 7. Ants and Plants 8. Anyong Lupa 9. Anyong Tubig 10. AP Questionnaire 11. Application Software - Research 12. Arctic 13. Basic Food Handling Safety 14. Best Filipino inventions for 2012 15. Bone and Muscle Diseases 16. Brainstem 17. Building Better Batteries - Chemistry 18. Caloric Guide for Filipino 19. Car maintenance checklist 20. Cerbrum 21. Chromosomal Aberration 22. Circulatory System 23. Convex Mirror used in Car 24. Convex 25. Cornelia De Lange Syndrome 26. Culture of Filipinos 27. Data Collection Methods in Statistics 28. Diseases - Marasmus, etc. 29. Edith Tiempo - Biography 30. Ethnic and Indigenous Groups of the Philippines 31. Famous Filipino Inventors 32. Filipino Artists 33. Filipino Customs and Traditions
  3. 3. 34. Filipino Epics 35. Fish (Final) 36. Force 37. Gene Mutation 38. Heograpiya 39. History of Early Filipino People 40. Hominadae 41. House Hold Materials 42. How can plastic be made out of milk 43. How to Write a Thesis Statement 44. Idioms 45. Indian Literature 46. Information System 47. Information Technology and Client-Serve and Web-Server - Definitions 48. Inventions - Classical 49. Inventions New 2 50. Inventions New 51. Kabuki and Kabuki Clothing 52. Kahapon, Ngayon at Bukas 53. Kasaysayan ng Daigdig 54. Kasaysayang ng Naic Cavite 55. Katipunan 56. Kawasaki Syndrome 57. Kinagisnang Balon - ni Andres Cristobal Cruz 58. Kinds of Orchids 2 59. Kwakiutl Tribe 60. Lithosphere 61. Mga Epiko (5 epiko) 62. Mga Pangkat Etniko ng Pilipino 63. Muscles Classifications 64. Music - Tara Tena 65. New Science Discoveries 66. One day menu 67. Paalam sa Pagkabata 68. Patakarang Pangkabuhayan ng mga Espanyol
  4. 4. 69. Patry and Breads 70. Pest Control 71. Physiocrats 72. Picking a Medium of Instruction in Class 73. Planets 74. Primary Energy Source in the Philippines 75. Probability 76. Recipe (Desserts) 77. Rogelio Sicat - edited 78. Scandinavian Design 79. Science Investigatory Project 80. Science Journal 81. Sea Monster Masks 82. Sector ng Sambayanan 83. Spacecraft Instruments 84. Spacecraft 85. Totem Poles 86. Types of Essay - Comprehensive 87. Typical Filipino Dishes 88. User of Convex Mirror in Vehicle 89. What is Pneumonia
  5. 5. 2ND LT. HIROO ONODA Lubang Island, Philippines Surrendered - March 5, 1974 The most famous of all Holdouts, his story was widly reported in the world media, and he wrote a book translated to English about his wartime experiences and 29 years as a Japanese holdout. Background Born in the town of Kainan, Japan in 1922 and when he turned seventeen, he went to work for a trading company in China. In May of 1942, Onoda was drafted into the Japanese Army. Unlike most soldiers, he attended a school that trained men for guerilla warfare. Assignment to Lubang Island, Philippines On December 26, 1944 (age 23), Hiroo Onoda was sent to the small island of Lubang Island, approximately seventy-five miles southwest of Manila in the Philippines. Shortly after Americans landed, all but four of the Japanese soldiers had either died or surrendered. Hiroo Onda was also with three other holdouts, who all died over the decades: Private Yuichi Akatsu, Corporal Shoichi Shimada (died 1954), Private Kinshichi Kozuka (died 1972). Circumstances of His Surrender Despite the efforts of the Philippine Army, letters and newspapers left for them, radio broadcasts, and even a plea from Onoda's brother, he did not belive the war was over. On February 20, 1974, Onoda encountered a young Japanese university dropout named Norio Suzuki who was traveling the wold and told his friends that he was “going to look for Lieutenant Onoda, a panda, and the abominable snowman, in that order. The two became friends, but Onoda said that he was waiting for orders from one of his commanders. On March 9, 1974,
  6. 6. Onoda went to an agreed upon place and found a note that had been left by Suzuki. Suzuki had brought along Onoda’s one-time superior commander, Major Taniguchi, who delivered the oral orders for Onoda to surrender. Intelligence Officer 2nd Lt. Hiroo Onada emerged from the jungle of Lubang Island with his .25 caliber rifle, 500 rounds of ammunition and several hand grenades. He sureendered 29 years after Japan's formal surrender, and 15 years after being declared legally dead in Japan. When he accepted that the war was over, he wept openly. Afterwards He returned to Japan to receive a hero’s welcome, and world media attention, and was hounded by the curious public everywhere he went. He was unable to adapt to modern life in Japan, but wrote his memories of survival in "No Surrender: My Thirty Year War" After publication, he moved to Brazil to raise cattle. He revisited Lubang island in 1996, and still alive today. He then married a Japanese woman and moved back to Japan to run a nature camp for kids. Reference: http://www.wanpela.com/holdouts/profiles/onoda.html
  7. 7. PHOTOS OF 2LT HIROO ONODA Hiroo Onoda as a young officer in the Japanese Army Onoda's father travels to Lubong with a Japanese deligation to attempt to convince Onoda the war is over and to come home. Hiroo Onoda posing for Norio Suzuki in February 1974. Norio Suzuki and Hiroo Onoda in February 1974 on Lubong Island, before he decided to surrender. Suzuki is holding his rifle.
  8. 8. Hiroo Onoda photographed immediatly after his surrender in 1974 Turing over his sword to Philippine President, Ferdinan Marcos, March 10, 1975. Marcos returned the sword to him. Onoda returns to Japan Returning to the Phillipines: Hiroo Onoda, 74 In May 1996: leaves Narita airport near Tokyo for his first trip to the Philippines to visit his former island hideout.
  9. 9. Returning to the Phillipines: Hiroo Onoda, 74 In May 1996: leaves Narita airport near Tokyo for his first trip to the Philippines to visit his former island hideout Onoda in 1996 Onoda in 1974 Onoda in 1996
  10. 10. WHAT IS PNEUMONIA? Pneumonia is a serious infection and/or inflammation of your lungs. The air sacs in the lungs fill with pus and other liquid. Oxygen has trouble reaching your blood. If there is too little oxygen in your blood, your body cells can't work properly. Because of this and spreading infection through the body pneumonia can cause death. Until 1936, pneumonia was the No.1 cause of death in the U.S. Since then, the use of antibiotics brought it under control. In 2004, pneumonia and influenza combined ranked as the eighth leading cause of death.1 Pneumonia affects your lungs in two ways. Lobar pneumonia affects a section (lobe) of a lung. Bronchial pneumonia (or bronchopneumonia) affects patches throughout both lungs. CAUSES OF PNEUMONIA Pneumonia is not a single disease. It can have over 30 different causes. There are five main causes of pneumonia:  Bacteria  Viruses  Mycoplasmas  Other infectious agents, such as fungi - including pneumocystis  Various chemicals BACTERIAL PNEUMONIA Bacterial pneumonia can attack anyone from infants through the elderly. Alcoholics, the debilitated, post-operative patients, people with respiratory diseases or viral infections and people who have weakened immune systems are at greater risk. Pneumonia bacteria are present in some healthy throats. When body defenses are weakened in some way, by illness, old age, malnutrition, general debility or impaired immunity, the bacteria can multiply and cause serious damage. Usually, when a person's resistance is lowered, bacteria work their way into the lungs and inflame the air sacs. Pneumonia can have over 30 different causes.
  11. 11. The tissue of part of a lobe of the lung, an entire lobe, or even most of the lung's five lobes becomes completely filled with liquid (this is called "consolidation"). The infection quickly spreads through the bloodstream and the whole body is invaded. The organism streptococcus pneumoniae is the most common cause of bacterial pneumonia. It is one form of pneumonia for which a vaccine is available. Symptoms: The onset of bacterial pneumonia can vary from gradual to sudden. In the most severe cases, the patient may experience shaking chills, chattering teeth, severe chest pain, and a cough that produces rust-colored or greenish mucus. A person's temperature may rise as high as 105 degrees F. The patient sweats profusely, and breathing and pulse rate increase rapidly. Lips and nailbeds may have a bluish color due to lack of oxygen in the blood. A patient's mental state may be confused or delirious. VIRAL PNEUMONIA Half of all pneumonias are believed to be caused by viruses. More and more viruses are being identified as the cause of respiratory infection, and though most attack the upper respiratory tract, some produce pneumonia, especially in children. Most of these pneumonias are not serious and last a short time but some may be. Infection with the influenza virus may be severe and occasionally fatal. The virus invades the lungs and multiplies, but there are almost no physical signs of lung tissue becoming filled with fluid. It finds many of its victims among those who have pre-existing heart or lung disease or are pregnant. Symptoms: The initial symptoms of viral pneumonia are the same as influenza symptoms: fever, a dry cough, headache, muscle pain, and weakness. Within 12 to 36 hours, there is increasing breathlessness; the cough becomes worse and produces a small amount of mucus. There is a high fever and there may be blueness of the lips. In extreme cases, the patient has a desperate need for air and extreme breathlessness. Viral pneumonias may be complicated by an invasion of bacteria, with all the typical symptoms of bacterial pneumonia.
  12. 12. MYCOPLASMA PNEUMONIA Because of its somewhat different symptoms and physical signs, and because the course of the illness differed from classical pneumococcal pneumonia, mycoplasma pneumonia was once believed to be caused by one or more undiscovered viruses and was called "primary atypical pneumonia." Identified during World War II, mycoplasmas are the smallest free-living agents of disease in humankind, unclassified as to whether bacteria or viruses, but having characteristics of both. They generally cause a mild and widespread pneumonia. They affect all age groups, occurring most frequently in older children and young adults. The death rate is low, even in untreated cases. Symptoms: The most prominent symptom of mycoplasma pneumonia is a cough that tends to come in violent attacks, but produces only sparse whitish mucus. Chills and fever are early symptoms, and some patients experience nausea or vomiting. Patients may experience profound weakness that lasts for a long time. OTHER KINDS OF PNEUMONIA Pneumocystis carinii pneumonia (PCP) is caused by an organism believed to be a fungus. PCP may be the first sign of illness in many persons with AIDS. PCP can be successfully treated in many cases. It may recur a few months later, but treatment can help to prevent or delay its recurrence. Other less common pneumonias may be quite serious and are occurring more often. Various special pneumonias are caused by the inhalation of food, liquid, gases or dust, and by fungi. Foreign bodies or a bronchial obstruction such as a tumor may promote the occurrence of pneumonia, although they are not causes of pneumonia. Rickettsia (also considered an organism somewhere between viruses and bacteria) cause Rocky Mountain spotted fever, Q fever, typhus and psittacosis, diseases that may have mild or severe effects on the lungs. Tuberculosis pneumonia is a very serious lung infection and extremely dangerous unless treated early.
  13. 13. TREATING PNEUMONIA If you develop pneumonia, your chances of a fast recovery are greatest under certain conditions: if you're young, if your pneumonia is caught early, if your defenses against disease are working well, if the infection hasn't spread, and if you're not suffering from other illnesses. In the young and healthy, early treatment with antibiotics can cure bacterial pneumonia, speed recovery from mycoplasma pneumonia, and a certain percentage of rickettsia cases. There is not yet a general treatment for viral pneumonia, although antiviral drugs are used for certain kinds. Most people can be treated at home. The drugs used to fight pneumonia are determined by the germ causing the pneumonia and the judgment of the doctor. After a patient's temperature returns to normal, medication must be continued according to the doctor's instructions, otherwise the pneumonia may recur. Relapses can be far more serious than the first attack. Besides antibiotics, patients are given supportive treatment: proper diet and oxygen to increase oxygen in the blood when needed. In some patients, medication to ease chest pain and to provide relief from violent cough may be necessary. The vigorous young person may lead a normal life within a week of recovery from pneumonia. For the middle-aged, however, weeks may elapse before they regain their accustomed strength, vigor, and feeling of well-being. A person recovering from mycoplasma pneumonia may be weak for an extended period of time. Adequate rest is important to maintain progress toward full recovery and to avoid relapse. Remember, don't rush recovery!
  14. 14. PREVENTING PNEUMONIA IS POSSIBLE Because pneumonia is a common complication of influenza (flu), getting a flu shot every fall is good pneumonia prevention. A vaccine is also available to help fight pneumococcal pneumonia, one type of bacterial pneumonia. Your doctor can help you decide if you, or a member of your family, need the vaccine against pneumococcal pneumonia. It is usually given only to people at high risk of getting the disease and its life-threatening complications. The greatest risk of pneumococcal pneumonia is usually among people who:  Have chronic illnesses such as lung disease, heart disease, kidney disorders, sickle cell anemia, or diabetes.  Are recovering from severe illness  Are in nursing homes or other chronic care facilities  Are age 65 or older If you are at risk, ask your doctor for the vaccine. Ask your doctor about any revaccination recommendations. The vaccine is not recommended for pregnant women or children under age two. Since pneumonia often follows ordinary respiratory infections, the most important preventive measure is to be alert to any symptoms of respiratory trouble that linger more than a few days. Good health habits, proper diet and hygiene, rest, regular exercise, etc., increase resistance to all respiratory illnesses. They also help promote fast recovery when illness does occur. IF YOU HAVE SYMPTOMS OF PNEUMONIA Call your doctor immediately. Even with the many effective antibiotics, early diagnosis and treatment are important. Follow your doctor's advice. In serious cases, your doctor may advise a hospital stay. Or recovery at home may be possible. Continue to take the medicine your doctor prescribes until told you may stop. This will help prevent recurrence of pneumonia and relapse. Remember, even though pneumonia can be treated, it is an extremely serious illness. Don't wait, get treatment early.
  15. 15. ANG KALUPI Ni Benjamin P. Pascual (Maikling Kwentong Katutubong Kulay) I. Pagkilala sa May-Akda Si Benjamin Pascual ay ipinanganak sa Lungsod ng Laoag, Ilocos Norte. Isa siyang kuwentista at nobelista. Marami na siyang naisulat na maikling kuwento sa wikang Ilokano at naka sulat na rin ng dalawang nobela sa wikang ito. Naisalin niya sa wikang Ilokano ang Rubaiy at ni Omar Khayam. Magkasama sila ni Jose Bragado na nag-edit ng Pamulinawen, isang antolohiya ng mga tulang 36 namakata ng Ilokano. Siya ang Taga payong Legal ng GUMIL, Metro Manila. Mula sa kanyang panulata ng maikling kuwentong Ang Mga Lawin naisinalin ni Reynaldo Duque sa Tagalog. II. Uri ng Panitikan Ang maikling kwento ay isang anyong panitikan na nagsasalaysay nang tuloy-tuloy ng isang pangyayaring hango sa tunay na buhay. Ito'y may isa o ilang tauhan lamang, sumasaklaw ng maikling panahon, may isang kasukdulan at nag-iiwan ng kakintalan o impresyon sa isip ng mambabasa. Ang kasukdulan ang bahaging kwento na nag bibigay ng pinaka masidhi o pinaka mataas na kapananabikan o interes sa mambabasa. Ang kakintalan o impresyon na manang kaisipa ng naiiwan sa isipan ng mga mambabasa. Ito ay matatapos sa isang upuan lamang, maari itong magpakita ng iba't ibang damdamin at bumabase sa buhay ng isang tao, mayroon
  16. 16. naming kathang isip lamang. Ang maikling kwento ay isang akdang pampanitikan na ang mga pangyayari ay umiinog sa buhay na mga pangunahing tauhan. III. Layuninng May-Akda Ang layunin ng Akda ay upang imulatang mga mata ng mga mambabasa sa mga maaring kalabasan o kahantungan ng panghuhusga ng kapwa. IV. Tema o Paksang Akda "Huwag mong huhusgahan ang panlabas na kaanyuan kundi ang busilak na kalooban." V. Mga Tauhan o Karakter sa Akda Aling Marta:  pumunta sa palengke para mamili ng sangkap sa lulutuing sangkap dahil yun ang araw ng pagtatapos ng kanyang anak  pinag-bintangan niya ang bata  siya ang dahilan ng pagkamatay nito Bata  Batanganak  Mahirap  naka-bangga kay Aling Marta  Ang pinag-bintangan ni Aling Marta sa palengke VI. Tagpuan o Panahon  Bahay - tinitirhan ni Aling Marta  Palengke – doon niya nakabangga ang bata  Pulisya – doon sila iniwan ng pulis para mag-usap  Maaliwalas ang panahon nung namamalengke si Aling Marta VII. Nilalaman/Balangkas ng mga Kaisipan/Ideyang Taglay ng Akda Ang pangayayari ay nagpapahayag ng pananawang may akda. Ang mga pagkapit ng mga pangayayari ay may kaisahan mula umpisa hanggang wakas. Ang Akda ay nagtataglay at nagpapahiwatig ng mga tiyak na sitwasyon o karanasan. And akda ay isang paniniwalang kumokontrol sa buhay.
  17. 17. VIII. Istilong Pagkakasulat ng Akda Ang istilo ng pagkakasul at ng akda ay binase sa isang sitwasyon, pangyayari o karanasan sa buhay. Ito ay angkop sa antas ng pag-unawa ng mga mambabasa. IX. Konklusyon X. Buodng Akda Isang maaliwalas na umagana ng naghahanda si Aling Marta para sa kanyang pamamalengke. Araw ngayon ng pagtatapos ng kanyang anak. Nais niyang makapag handa ng masarap na putahe para sa tanghalian. Nasa palengke na si Aling Marta. Naririnig niya ang ingay mula sa labas habang iniisip ang mga bibilhing sangkap para sa lulutuing ulam. Nasaloob pa ang bilihan ng manok kaya pumasok siya sa loob. "Mag-iingat ka naman sa dinaraanan mo!" ang sabini Aling Marta "Pasensya na po." Sabi ng bata. Ang bata ay nakapantalon ng maruming maong na sa kahabaan ay pinag-ilang lilisang laylayan. Nakasuot ito ng libaging kamiseta, punit mula sa balikat hanga ng pusod, naikinalitaw ng kanyang butuhan at maruming dibdib. Natiyak ni Aling Marta na ang bata ay anak-mahirap. "Pasensiya!" sabi ni Aling Marta. "Kung lahat ng kawalang- ingat mo ay pagpapasensiyahan nang pagpapasensiyahan ay makakapatay kang tao." Pagdaan niya sa bilihan ng mga tuyong paninda ay bumili na rin siyang mantika. Nang mangyaring kukunin na niya ang kanyang pitaka wala na ito sa kanyang bulsa. "Bakit ho?" anito. "E ... e, nawawala ho ang aking pitaka," wala sa loob na sagot ni Aling Marta. "Ku, e, magkano ho naman ang laman?" ang tanong ng babae. "Ang tanda niyang laman ng kanyang kalupi ay pitumpong piso na siyang bigay na sahod ng kanyang asawa nang sinundang gabi, Sabado. Ngunit ewan ba niya kung bakitang di pa ma'y nakikiramay na ng tonong nagtatanong ay nakapag palaki ng kanyang loob upang sabihin, "E, sandaan at sampung piso." Nanatili siya sa pagkakatayo nang ilangsaglit, wari'y tinakasan ng lakas, nag-iisip ng mga nakaraang pangyayari. Maya-maya ay parang kidlat na gumuhit sa kanya ng alaalaa ng gusgusing batang kanyangnakabangga. Hinanap niya ito at nakita malapit sa tindahan ng kangkong. "Nakita rin kita!" ang sabi niyang humihingal. "Ikawang dumukot ng pitakako, ano? Huwag ka ng magkakaila!" Tiyak ang kanyang pagsasalita; ibig niyang sa pagkalito ng bata sa pag-iisip ng isasagot ay masukol niyang buung-buo. Ngunit ang bata ay mahinahong sumagot: "Ano hong pitaka?" ang sabi ng bata. "Wala ho akong kinukuhang pitaka sa inyo." "Anong wala!" pasinghal na sabi ni Aling Marta. "Ikaw nga ang dumukot ng pitakako at wala nang iba. Kunwari pa'y binangga mo ako, ano, ha? Magaling, magaling ang sistema ninyo ng iyan. Kikita nga kayo rito sa palengke." Maya-maya ay may dumating na pulis at kinausap sila. Nagtanong ang pulis ng kaunting impormasyon tungkol sa bata. "Kung maari ay sumama kayo sa amin sa pulisya upang pag-usapan ang tungkol sa bagay na ito. Sumama ang dalawa sa pulisya. Nang makarating sila roon ay iniwan muna sila ng pulis. Hindi na nakapagtimpi si Aling Marta at hinablot ang bata. Sinaktan niya ito. "Kahit kapkapan niyo pa ako ay wala kayong makikita sa akin!" Sabi ng bata sabay takbong walang lingun-lingun kasabay nito ang harurot ng
  18. 18. isang sasakyan na siya na mang dahilan ng pagkaaksidente ng bata. "Kahit nakapkapan niyo pa ako. Wala kayongmakikita sa akin" Ang Mga huling Salita na nasambit ng bata kasabay ng pagkawala nito. Namutla si Aling Marta. Tila sinisisi ang sarili sa mga pangyayari. Sa kabilang banda ay naisip niya ang asawa at anak na kanina pa ay naghihintay sa kanya. Inisip niya kung paano makapag-uuwi ng ulam samantalang wala na siyang pera. Nangutang siya sa tindahan. Nang siya ay makauwi sinalubong siya ng kanyang asawa at anak. "Saan po kayo kumuha ng pambili, inay?" tanong ng anak" "Saan pa, e di sa pitaka." "Ngunit naiwan niyo ho ang inyong pitaka." Noon rin ay naalala ni Aling Marta ang mga katagang sinabi ng bata na kanyang pinagbintangan. "Kahit na kapkapan niyo pa ako. Wala kayong makikita sa akin.”
  19. 19. Ang Kalupi ni Benjamin Pascula (May mabigat na pagkakasala sa batas si Aling Marta dahil sa mali niyang paghatol sa katauhan ng bata. Madalas mangyari na dahil sa ayos ng isang tao ay dagli siyang napagbibintangan ng di mabuti. May karanasan ka ba na nakapagbintang o dili kaya’y napagbintangan ng di mabuti? Basahin ang kwento at ikaw na ang humatol sa mga tauhan nito.) Mataas na ang araw nang lumabas si Aling Marta sa bakuran ng kanilang maliit na barungbarong. Aliwalas ang kanyang mukha: sa kanyang lubog na mga mata na bahagyang pinapagdilim ng kanyang malalagong kilay ay nakikintal ang kagandahan ng kaaya-ayang umaga. At sa kanyang manipis at maputlang labi, bahagyang pasok sa pagkakalat, ay naglalaro ang isang ngiti ng kasiyahan. Araw ng pagtatapos ng kanyang anak na dalaga; sa gabing iyon ay tatanggapin nito ang diploma bilang katunayang natapos niya ang apat na taong inilagi sa mataas na paaralan. Ang sandaling pinakahihintay niya sa mahaba-haba rin namang panahon ng pagpapaaral ay dumating na. Ang pagkakaroon ng isang anak na nagtapos ng high school ay hindi na isang maliit na bagay sa isang mahirap na gaya niya, naiisip niya. Sa mapangarapin niyang diwa ay para niyang nakikita ang kanyang anak na dalaga sa isang kasuotang putting- puti, kipkip ang ilang libro at nakangiti, patungo sa lalo pang mataas na hangarin sa buhay, ang makatapos sa kolehiyo, magpaunlad ng kabuhayan at sumagana. Maaaring balang araw ay magkaroon din siya ng mamanuganging may sinabi rin naman. Nasa daan na siya ay para pa niyang naririnig ang matinis na halakhak ng kanyang anak na dalaga habang paikut-ikot nitong sinusukat sa harap ng salamin ang nagbubur-dahang puting damit na isusuot sa kinagabihan. Napangiti siyang muli. Mamimili si Aling Marta. Bitbit ng isang kamay ng isang pangnang sisidlan ng kanyang pamimiling uulamin. Habang daan, samantalang patungo sa pamilihang bayan sa Tundo, ay mataman niyang iniisip ang mga bagay na kanyang pamimilhin. Hindi pangkaraniwang araw ito at kailangang magkaroon silang mag-anak ng hindi pangkaraniwang pananghalian. Bibili siya ng isang matabang manok, isang kilong baboy, gulay na panahog at dalawang piling na saging. Bibili na rin siya ng garbansos. Gustong-gusto ng kanyang magtatapos na anak ang minatamis na garbansos. Mag-ikakasiyam na nang dumating siya sa pamilihan. Sa labas pa lamang ay naririnig na niya ang di magkamayaw na ingay na nagbubuhat sa loob, ang ingay ng mga magbabangus na pagkanta pangisinisigaw ang halaga ng kanilang paninda, ang salit-salitang tawaran ng mga mamimili. Linggo ng umaga at ang palengke ay siksikan. Sa harapan niya painiling magdaan. Ang lugar ng magmamanok ay nasa dulo ng pamilihan at sa panggitnang lagusan siya daraan upang magdaan
  20. 20. tuloy sa tindahan ng mga tuyong paninda at bumili ng mantika. Nang dumating siya sa gitnang pasilyo at umakmang hahakbang na papasok, ay siyang paglabas na humahangos ng isang batang lalaki, at ang kanilang pagbabangga ay muntik na niyang ikabuwal. Ang siko ng bata ay tumama sa kanyang dibdib. “Ano ka ba?” ang bulyaw ni Aling Marta. “Kaysikip na ng daraanan ay patakbo ka pa kung lumabas!” Ang bata ay nakapantalon ng maruming maong na sa kahabaan ay pinag-ilang-lilis ang laylayan. Nakasuot ito ng libaging kamiseta, punit mula sa balikat hanggang pusod, na ikinalitaw ng kanyang butuhan at maruming dibdib. Natiyak ni Aling Marta na ang bata ay anak-mahirap. “Pasensya na kayo, Ale” ang sabi ng bata. Hawak nito ang isang maliit na bangos. Tigbebente, sa loob-loob ni Aling Marta. Ang bata ay takot na nakatingin sa kanya, “Hindi ko ho kayo sinasadya. Nagmamadali ho ako e.” “Pasensya!” – sabi ni Aling Marta. “Kung lahat ng kawalang-ingat mo’y pagpapasensiyahan nang pagpapasensiyahan ay makakapatay ka ng tao.” Agad siyang tumalikod at tuloy-tuloy na pumasok. Paano’t pano man, naisip niya, ay ako ang huling nakapangusap. Higit kong daramdamin kung ako na itong nagawan ng hindi mabuti ay sa kanyang pa manggagaling ang huling salita. Mataman niyang inisip kung me iba pang nakikita sa nangyari. Marahas ang kanyang pagkakapagsalita sa bata at maaaring may kakilala siyang nagdaraan na nakarinig ng kanyang mga sinabi. Dumating siya sa tindahan ng mga tuyong paninda at bumili ng ilang kartong mantika. “Tumaba yata kayo, Aling Gondang,” ang bati niya sa may kagulangan nang tindera na siya niyang nakaugaliang bilhan. Nakangiti siya at ang babae ay ngumiti rin. “Tila nga ho,” ani Aling Gondang. “Tila ho nahihiyang ako sa pagtitinda.” Natawa si Aling Marta at pagkaraan ay dumukot sa bulsa ng kanyang bestido upang magbayad. Saglit na nangulimlim ang kanyang mukha at ang ngiti sa maninipis niyang labi ay nawala. Wala ang kanyang kalupi! Napansin ng kaharap ang kanyang anyo. “Bakit ho?” anito. “E…e, nawawala ho ang aking pitaka,” wala sa loob na sagot ni Aling Marta. “Ku, e magkano ho naman ang laman?” ang tanong ng babae. Ang tanda niyang laman ng kanyang kalupi ay pitumpong piso na siyang bigay na sahod ng kanyang asawa nang sinundang gabi. Sabado. Ngunit aywan ba niya kung bakit ang di pa ma’y
  21. 21. nakikiramay ang tonong nagtatanong ay nakapagpalaki ng kanyang loob upang sabihing, “E, sandaan at sampung piso ho.” Nanatili siya sa pagkakatayo nang ilang saglit, wari’y tinakasan ng lakas, nag-iisip ng mga nakaraang pangyayari. Mayamaya ay parang kidlat na gumuhit sa kanyang alaala ang gusgusing batang kanyang nakabangga. Tumama ang siko nito sa kanyang dibdib, sa kanyang katawan! Dali-dali siyang tumalikod at patakbong lumabas. Hindi pa marahil iyon nakakalayo; may ilang sandali pa lamang ang nakaraan, ang tabas ng mukha, ang mukha, ang gupit, ang tindig. Sa labas, sa harap ng palengke na kinaroroonan ng ilang tindahang maliliit at ng mangailan-ngilang namimili at ang batang panakaw na nagtitinda ng gulay, ay nagpalingan-linga siya. Patakbo uli siyang lumakad, sa harap ng mga bilao ng gulay na halos mayapakan na niya sa pagmamadali, at sa gawing dulo ng prusisyon na di kalayuan sa natatanaw niyang karatig na outpost ng mga pulis, ay nakita niya ang kanyang hinahanap. Nakatayo ito sa harap ng isang bilao ng kangkong at sa malas niya ay tumatawad. Hindi siya maaari magkamali: ang wakwak na kamiseta nito at ang mahabang panahon na ari’y salawal ding ginagamit ng kanyang ama, ay sapat nang palatandaan upang ito ay madaling makilala. At ang hawak nitong bangos na tigbebente. Maliksi siyang lumapit at binatak ang bata sa liig. “Nakita rin kita!” ang sabi niyang humihingal. “Ikaw ang dumukot sa pitaka ko, ano? Huwag kang magkakaila!” Tiyakan ang kanyang pagsasalita; ibig niyang sa pagkalito ng bata sa pag-aapuhap ng isasagot ay masukol niyang buong-buo. Ngunit ang bata ay mahinang sumagot: “Ano hong pitaka?” ang sabi. “Wala ho akong kinukuha sa inyong pitaka.” “Ano wala!” pasinghal na sabi ni Aling Marta. “Ikaw nga ang dumudukot ng pitaka ko at wala ng iba. Kunwa pa’y binangga mo ‘ko, ano ha? Magaling, magaling ang sistema ninyong iyan! Kikita nga kayo rito sa palengke!” Marami nang nakapaligid sa kanila, mga batang nagtitinda, lalaki at babaeng namimili. Hinigpitan ni Aling Marta ang pagkakahawak sa leeg ng bata at ito’y pilit na iniharap sa karamihan. “Aba, kangina ba namang pumasok ako sa palengke e banggain ako,” ang sabi niya. “Nang magbabayad ako ng pinamimili ko’t kapain ang bulsa ko e wala nang laman!” “Ang mabuti ho’y ipapulis ninyo,” sabing nakalabi ng isang babaeng nakikinig. “Talagang dito ho sa palengke’y maraming naglilipanang batang gaya niyan.” “Tena,” ang sabi ni Aling Marta sa bata. “Sumama ka sa akin.”
  22. 22. “Bakit ho, saan ninyo ako dadalin?” “Saan sa akala mo?” sabi ni Aling Marta at pinisil ang liig ng bata. “Ibibigay kita sa pulis. Ipabibilanggo kita kapag di mo inilabas ang dinukot mo sa akin.” Pilit na nagwawala ang bata; ipinamulsa niya ang hawak na bangos upang dalawahing-kamay ang pag-alis ng mabutong daliri ni Aling Marta na tila kawad sa pagkakasakal ng kanyang liig. May luha nang nakapaminta sa kanyang mga mata at ang uhog at laway ay sabay na umaagos sa kanyang liig. Buhat sa likuran ng mga manonood ay lumapit ang isang pulis na tanod sa mga pagkakataong tulad niyon, at nang ito ay malapit na ay sinimulan ni Aling Marta ang pagsusumbong. “Nasiguro ko hong siya dahil nang ako’y kanyang banggain, e, naramdaman ko ang kanyang kamay sa aking bulsa,” patapos niyang pagsusumbong. “Hindi ko lang ho naino kaagad pagkat ako’y nagmamadali.” Tiningnang matagal ng pulis ang bata, ang maruming saplot nito at ang nagmamapa sa duming katawan, pagkatapos ay patiyad na naupo sa harap ng nito at sinimulang mangapkap. Sa bulsa ng bata, na sa pagdating ng pulis ay tuluyan nang umiyak, ay lumabas ang isang maruming panyolito, basa ng uhog at tadtad ng sulsi, diyes sentimos na papel at tigbebenteng bangos. “Natitiyak ho ba ninyong siya ang dumukot ng inyong pitaka?” ang tanong ng pulis kay Aling Marta. “Siya ho at wala ng iba,” ang sagot ni Aling Marta. “Saan mo dinala ang dinukot mo sa aleng ito?” mabalisik na tanong ng pulis sa bata. “Magsabi ka ng totoo, kung di ay dadalhin kita.” “Wala ho akong dinukot na maski ano sa kanya,” sisiguk-sigok na sagot ng bata. “Maski kapkapan ninyo ‘ko nang kapkapan e wala kayong makukuha sa akin. Hindi ho ako mandurukot.” “Maski kapkapan!” sabad ni Aling Marta. “Ano pa ang kakapkapin naming sa iyo kung ang pitaka ko e naipasa mo na sa kapwa mo mandurukot! O, ano, hindi ba ganon kayong mga tekas kung lumakad…dala-dalawa, tatlu-talto! Ku, ang mabuti ho yata, mamang pulis, e ituloy na natin iyan sa kuwartel. Baka roon matulong matakot iyan at magsabi ng totoo.” Tumindig ang pulis, “Hindi ho natin karakarakang madadala ito ng walang evidencia. Kinakailangang kahit paano’y magkakaroon tayo ng maihaharap na katibayang siya nga ang dumukot ng inyong kuwarta. Papaano ho kung hindi siya?” “E, ano pang ebidensya ang hinahanap mo?” ang sabi ni Aling Marta na nakalimutan ang
  23. 23. pamumupo. “Sinabi nang binangga akong sadya, at naramdaman ko ang kanyang kamay sa aking bulsa. Ano pa?” Sa bata nakatingin ang pulis na wari’y nag-iisip ng dapat niyang Gawain, maya’y maling naupo at dumukot ng isang lapis at isang maliit na kuwaderno sa kanyang bulsa. “Ano ang pangalan mo?” ang tanong niya sa bata. “Andres Reyes po.” “Saan ka nakatira?” ang muling tanong ng pulis. Lumingon ang bata sa kanyang paligid, inisa-isa ang mga mukhang nakatunghay sa kanya. “Wala ho kaming bahay,” ang sagot. “Ang tatay ko ho e may sakit at kami ho, kung minsan, ay sa bahay ng Tiyang Ines ko nakatira, sa Blumentritt, kung minsan naman ho e sa mga tiyo ko sa Kiyapo at kung minsan e sa bahay ng kapatid ng nanay ko rito sa Tundo. Inutusan nga lang ho niya ‘kong bumili ng ulam para Mamayang tanghali.” “Samakatuwid ay dito kayong mag-ama nakatira ngayon sa Tundo?” ang tanong ng pulis. “Oho,” ang sagot ng bata. “Pero hindi ko nga lang ho alam ang kalye at numero ng bahay dahil sa noong makalawa lang kami lumipat at saka hindi ho ako marunong bumasa e.” Ang walang kawawaang tanong at sagot na naririnig ni Aling Marta ay makabagot sa kanyang pandinig; sa palagay ba niya ay para silang walang mararating. Lumalaon ay dumarami ang tao sa kanyang paligid at ang pulis na umuusig ay tila siyang-siya sa kanyang pagtatanong at pagsusulat sa kuwaderno. Nakaramdam siya ng pagkainis. “Ang mabuti ho yata e dalhin na natin iyan kung dadalhin,” ang sabi niya. “Pinagkakaguluhan lamang tayo ng mga tao rito at wala namang nangyayari. Kung hindi naman ninyo kaya ay sabihin ninyo at tatawag ako ng ibang pulis.” “Hirap sa inyo ay sabad kayo ng sabad, e” sabi ng pulis. “Buweno, kung gusto n’yong dalhin ngayon din ang batang ito, pati kayo ay sumama sa akin sa kuwartel. Doon sabihin ang gusto ninyong sabihin at doon ninyo gawin ang gusto ninyong gawin.” Inakbayan niya ang bata at inilakad na patungo sa outpost, kasunod ang hindi umiyak na si Aling Marta at ang isang hugos na tao na ang ilan ay pangiti-ngiti habang silang tatlo ay pinagmamasdan. Sa harap ng outpost ay huminto ang pulis. “Maghintay kayo rito sa sandali at tatawag ako sa kuwartel para pahalili,” ang sabi sa kanya at pumasok. Naiwan siya sa harap ng bata, at ngayon ay tila maamong kordero sa pagkakatungo, sisiguk-sigok, nilalaro ng payat na mga daliri ang ulo ng tangang bangos. Luminga-linga siya. Tanghali na; ilan-ilan na lamang ang nakikita niyang pumasok sa palengke. Iniisip niya kung ilang
  24. 24. oras pa ang kinakailangan niyang ipaghintay bago siya makauwi; dalawa, tatlo, o maaaring sa hapon na. naalala niya ang kanyang anak na dalagang magtatapos, ang kanyang asawa na kaipala ay naiinip na sa paghihintay; at para niyang narinig ang sasabihin nito kung siya’y darating na walang dalang ano man, walang dala at walang pera. Nagsiklab ang poot sa kanya na kanina pa nagpupuyos sa kanyang dibdib; may kung anong sumalak sa kanyang ulo; mandi’y gagahanip ang tingin niya sa batang kaharap. Hinawakan niya ito sa isang bisig, at sa pagdidilim ng kanyang paningin ay pabalingat niyang pinilit sa likod nito. “Tinamaan ka ng lintek na bata ka!” ang sabi niyang pinanginginigan ng laman. “Kung walang binabaing pulis na makapagpapaamin sa iyo, ako ang gagawa ng ikaaamin mo! Saan mo dinala ang dinukot mo sa ‘kin? Saan? Saan?” Napahiyaw ang bata sa sakit; ang bisig nito ay halos napaabot ni Aling Marta sa kanyang balikat sa likod. Ang mga nanonood ay parang nangangapatdan ng dila upang makapagsalita ng pagtutol. Ang kaliwang kamay ni Aling Marta ay pakabig na nakapaikot sa baba ng bata; sinapo ito ng bata ng kanyang kamay at nang mailapit sa kanyang bibig ay buong panggigil na kinagat. Hindi niya gustong tumakbo; halos mabali ang kanyang siko at ang nais lamang niya ay makaalpas sa matitigas na bisig ni Aling Marta; ngunit ngayon, nang siya ay bitiwan ng nasaktang si Aling Marta at makalayong papaurong, ay naalaala niya ang kalayuan, kay Aling Marta at sa dumakip na pulis, at siya ay humahanap ng malulusutan at nang makakita ay walang lingun-lingon na tumakbo, patungo sa ibayo nang maluwag na daan. Bahagya na niyang narinig ang mahahayap na salitang nagbubuhat sa humahabol na si Aling Marta, at ang sigaw ng pulis at ang sumunod na tilian ng mga babae; bahagya ng umabot sa kanyang pandinig ang malakas na busina ng ilang humahagibis na sasakyan. Sa isang sandali ay nagdilim sa kanya ang buong paligid at sa pagmumulat na muli ng kanyang paningin, sa pagbabalik ng kanyang ulirat, ay wala siyang nakita kundi ang madaliin ang anino ng kanyang mukhang nakatunghay sa kanyang lupaypay at duguang katawan. Hindi umimik si Aling Marta habang minamasdan ang bata. Maputla ang kulay ng kanyang mukha at aywan ba niya at pati siya ay tila pinanawan ng lakas. Malamig na pawis ang gumigiit sa kanyang noo at ang tuhod niya ay parang nangangatog. Hindi siya makapag-angat ng paningin; sa palagay ba niya ay sa kanya nakatuon ang paningin ng lahat at siyang binuntunan ng sisi. Bakit ba ako nanganganino sa kanila? Pinipilit niyang usalin sa sarili. Ginawa ko lamang ang dapat gawin nino man at nalalaman ng lahat na ang nangyayaring ito’y pagbabayad lamang ng bata sa kanyang nagawang kasalanan. Ang pulis ay nakabalik na sa outpost at sa isang ospital na tumatawag. Ang bata ay napagtulungan ng ilan na buhatan sa bangketa upang doon pagyamanin at ipaghintay ng ambulansiya kung aabot pa. Ang kalahati ng kanyang katawan, ang dakong ibaba, ay natatakpan ng diyaryo at ang gulanit niyang kasuotang ay tuluyan nang nawalat sa kanyang
  25. 25. katawan. Makailang sandali pa, pagdating ng pulis ay pamuling nagmulat ito ng paningin at ang mga mata ay ipinako sa maputlang mukha ni Aling Marta. “Maski kapkapan ninyo ako, e, wala kayong makukuha sa akin,” ang sabing paputol-putol na nilalabasan ng dugo sa ilong. “Hindi ko kinuha ang inyong pitaka.” May kung anong malamig na naramdaman si Aling Marta na gumapang sa kanyang katawan; ang nata ay pilit na nagsasabi ng kanyang pahimakas. Ilang sandali pa ay lumungayngay ang ulo nito at nang pulsuhan ng isang naroroon ay marahan itong napailing. Patay na, naisaloob ni Aling Marta sa kanyang sarili. “Patay na ang dumukot ng kuwarta ninyo,” matabang na sabi ng pulis sa kanya. Nakatayo ito sa kanyang tabi at hawak naman ang kuwaderno at lapis. “Siguro’y matutuwa na kayo niyan.” “Sa palagay kaya ninyo e may sasagutin ako sa nangyari?” ang tanong ni Aling Marta. “Wala naman, sa palagay ko,” ang sagot ng pulis. “Kung me mananagot niyan ay walang iba kundi ang pobreng tsuper. Wala rin kayong sasagutin sa pagpapalibing. Tsuper na rin ang mananagot niyan,” may himig pangungutya ang tinig ng pulis. “Makakaalis na po ako?” tanong ni Aling Marta. “Maaari na,” sabi ng pulis. “Lamang ay kinakailangang iwan ninyo sa akin ang inyong pangalan at direksyon ng inyong bahay upang kung mangangailangan ng kaunting pag-aayos ay mahingan naming kayo ng ulat.” Ibinigay ni Aling Marta ang tinitirhan at pagkatapos ay tuwid ang tinging lumalayo sa karamihan. Para pa siyang nanghihina at magulong-magulo ang kanyang isip. Sali-salimuot na alalahanin ang nagsasalimbayan sa kanyang diwa. Lumakad siya ng walang tiyak na patutunguhan. Naalala niya ang kanyang anak na ga-graduate, ang ulam na dapat niyang iuuwi na, at ang nananalim, nangungutyang mga mata ng kanyang asawa sa, sandaling malaman nito ang pagkawala ng pera. Magtatanong iyon, magagalit, hanggang sa siya ay mapilitang sumagot. Magpapalitan sila ng mahahayap na pangungusap, sisihan, tungayawan, at ang mga anak niyang ga-graduate ay magpapalahaw ng panangis hanggang sila ay puntahan at payapain ng mga kapitbahay. Katakut-takot na gulo at kahihiyan, sa loob-loob ni Aling Marta, at hindi sinasadya ay muling nadako ang pinag-uugatang diwa sa bangkay na bata na natatakpan ng diyaryo, na siyang pinagmulan ng lahat. Kung hindi sa Tinamaan ng lintek na iyon ay hindi ako masusuot sa suliraning ito, usal niya sa
  26. 26. sarili. Kasi imbis, walang pinag-aralan, maruming palaboy ng kapalarang umaasa sa taba ng iba. Mabuti nga sa kanya! Kinakailangan niyang kumilos, umisip ng paraan. Kinakailangang kahit papaano’y makapag-uwi siya ng ulam sa pananghalian. Pagkakain ng kanyang asawa ay malamig na ang kokote nito at saka niya sasabihin ang pagkawala ng pera. Maaaring magalit ito at ipamukha sa kanya, tulad ng madalas na sabihin nito, na ang lahat ay dahil sa malabis niyang paghahangan na makagpadal ng labis na salaping ipamimili, upang maka-pamburot t maipamata sa kapwa na hindi na sila naghihirap. Ngunit ang lahat ay titiisin niya, hindi siya kikibo. Ililihim din niya ang nangyaring sakuna sa bata; ayaw ng kanyang asawa ng iskandalo; at kung sakali’t darating ang pulis na kukuha ng ulat ay lilihimin niya ito. At tungkol sa ulam mangungutang siya ng pera sa tindahan ni Aling Gondang at iyon ang kanyang ipamimili – nasabi niya rito na ang nawala niyang pera ay isang daan at sampung piso at halagang iyon ay napakalaki na upang ang lima o sampung ay ipagkait nito sa kanya bilang panakip. Hindi iyon makapahihindi. May ngiti ng kasiyahang naglalaro sa manipis na labi ni Aling Marta nang ipihit niya ang kanyang mga paa patungong pamilihan. Tanghali na nang siya ay umuwi. Sa daan pa lamang bago siya pumasok sa tarangkahan, ay natanaw na niya nag kanyang na dalaga na nakapamintana sa kanilang barung-barong. Nakangiti ito at siya ay minamasdan, ngunit nang malapit na siya at nakita ang dala ay napangunot-noo, lumingon sa loob ng kabuhayan at may tinawag. Sumungaw ang payat na mukha ng kanyang asawa. “Saan ka kumuhang ipinamili mo niyan, Nanay?” ang sabi ng kanyang anak na ga-graduate, “E…e,” hindi magkandatutong sagot ni Aling Marta. “Saan pa kundi sa aking pitaka.” Nagkatinginan ang mag-ama. “Ngunit, Marta,” ang sabi ng kanyang asawa. “Ang pitaka mo e Naiwan mo! Kaninang bago ka umalis ay kinuha ko iyon sa bulsa ng iyong bestidong nakasabit at kumuha ako ng pambili ng tabako, pero nakalimutan kong isauli. Saan ka ba kumuha ng ipinamili mo niyan?” biglang-bigla, anaki’y kidlat na gumuhit sa karimlan, nagbalik sa gunita ni Aling Marta ang larawan ng isang batang payat, duguan ang katawan at natatakpan ng diyaryo, at para niyang narinig ang mahina at gumagaralgal na tinig nito; Maski kapkapan ninyo ako, e, wala kayong makukuha sa ‘kin. Saglit siyang natigilan sa pagpanhik sa hagdanan; para siyang pinanganga- pusan ng hininga at sa palagay na niya ay umiikot ang buong paligid; at bago siya tuluyang mawalan ng ulirat ay wala siyang narinig kundi ang papanaog na yabag ng kanyang asawa’t anak, at ang papaliit na lumalabong salitang: Bakit kaya? Bakit kaya?
  27. 27. Buod: Mataas na ang araw nang lumabas si Aling Marta sa bakuran ng kanilang maliit na barung- barong upang mamalengke. Nang dumating siya sa panggitnang pasilyo at umakmang hahakbang na papasok ay siyang paglabas na humahangos ng isang batang lalaki, na sa kanilang pagbabangga ay muntik, na niyang ikabuwal. Ang siko ng bata ay tumama sa kanyang kaliwang dibdib. "Ano ka ba?" bulyaw ni Aling Marta. "kaysikip na ng daraanan ay patakbo ka pa kung lumabas!" "Pasensya na kayo, Ale," sabi ng bata. Hawak nito ang isang maliit na bangos. -tig-bebente, sa loob-loob ni Aling Marta. Ang bata ay takot na nakatingin sa kanya. "Hindi ko ho kayo sinasadya. Nag mamadali ho ako, e." "PASENSYA!" sabi ni Aling Marta. Agad siyang tumalikod at tuloy- tuloy na pumasok. . Dumating siya sa tindahan ng tuyong paninda at bumili ng isang kartong mantika. Pagkaraan ay dumukot sa bulsa ng kanyang bestido upang magbayad. Wala ang kanyang kalupi! Napansin ng kaharap ang kanyang anyo. "Bakit ho?" anito. "E. . .e, nawawala ho ang aking pitaka," "Ku, e magkano ho naman ang laman?" "E, sandaan at sampung piso ho." Mayamaya ay parang kidlat na gumuhit sa kanyang alaala ang gusgusing batang kanyang nakabangga. Sa labas, sa harap ng palengke na kinaroroonan ng ilang tindahang maliliit. Nakatayo ito sa harap ng isang bilao ng kangkong at sa malas niya ay tumatawad. Maliksi siyang lumapit at binatak ang kanyang liig. "Nakita ring kita!" ang sabi niyang humihingal. "Ikaw ang dumukot ng pitaka ko, ano? Huwag kang magkakaila!" "Ano hong pitaka?" ang sabi, "Wala ho akong knukuha sa inyong pitaka" May luha nang nakapamintana sa kanyang mga mata at ang uhog at laway ay sabay na umaagos sa kanyang liig. Buhat sa likuran ng mga manonood ay lumapit ang isang pulis, na tanod. "Iho ano ang pangalan mo?" ang tanong niya sa bata.
  28. 28. "Andres Reyes po." "Saan ka nakatira?" ang muling tanong ng pulis. Sa bahay ng Tiyang Ines ko sa Blumentritt, kapatid ng nanay ko rito sa Tundo. Inuutusan lang ho niya "kong bumili ng ulam, para mamayang tanghali." Naalala ni Aling Marta ang kanyang dalagang magtatapos, ang kanyang asawa na kaipala ay naiinip na sa pag hihintay. "Tinamaan ka ng lintik na bata ka!" Sabi niyang pinanginginigan ng laman. Angbisig nito ay halos napaabot ni Aling Marta sa kanyang balikat sa likod. "Napahiyaw ang bata sa sakit." Halos mabali ang kanyang siko at ang nais lamang niya ay makaalpas sa matigas na bisig ni Aling Marta. Siya ay humanap ng malulusutan at nang makakita ay walang habas na tumakbo, patungo sa ibayo ng maluwag na daan. Bahagya nang umabot sa kanyang pandinig ang malakas na busina ng isang humahagibis na sasakyan. Sa isang sandali ay nagdilim sa kanya ang buong paligid. Wala siyang makita kundi ang madidilim na anino ng mga mukang nakatunghay sa kanyang lupaypay at duguang katawan. Hindi siya makapag- angat ng paningin. Pagdating ng pulis, ayaw pa muling nag mulat ito ng paningin at ang mga mata ay ipinako sa maputlang muka ni Aling Marta. "Maski kapkapan nyo ako, e wala kayong makukuha sa akin." sabing pagatul-gatol na nilalabasan ng dugo sa ilong." Hindi ko kinuha ang iyong pitaka!" Ilang pang sandali pa ay lumangayngay ang ulo nito at ng pulsuhan ng isang naroon ay marahan itong napailing. "Patay na" Naisaloob ni Aling Marta sa kanyang Sarili." "Patay na ang dumukot ng kuwarta ninyo, " Matabang na nagsabi ang pulis sa kanya. "Makaka alis na po ako?" Tanong ni Aling Marta. "Maari na" sabi ng Pulis. Naalala nya ang kanyang anak na ga-graduate, ang ulam na dapat na naiuwi nya sanay nai- uwi na. Tanghali na sya ay umuwi. Sang ka kumuha ng pinamili mo nyan, Nanay? "E. . . e," Hindi magkantuntong sagot ni Aling Marta. Nag ka tinginan ang mag-ama. "Ngunit Marta" ang sabi ng kanyang asawa "Ang pitaka mo, E naiwan mo" Kanina bago ka umalis ay kinuha ko iyon sa Bestido mo at
  29. 29. kumuha ako ng pambili ng Tabacco. Pero nakalimutan kong isauli. Saan ka kumuha ng ipangbili mo nyan?" Biglang-bigla anki'y kidlat na gumuhit sa karimlan, Nag balik sa gunita ni Aling Marta ang isang batang payat, "Duguan ang katawan at natatakpan ng dyaryo. Umikot ang kanyang paligid. At tuluyang nawalan ng malay."
  30. 30. Banaag at Sikat (buod ng nobela) ni Lope K. Santos Ang buod ng kasaysayan ng Banaag at Sikat ay lumiligid sa mga adhikain at paninindigan ng dalawang magkaibigang sina Felipe at Delfin. Si Felipe ay anak ng isang mayamang presidente ng isang bayan sa Silangan. Dahil sa kanyang pagkamuhi sa mga paraan ng pagpapayaman ng kanyang ama at sa kalupitan nito sa mga maralitang kasama sa bukid at sa mga utusan sa bahay ay tinalikdan niya ang kanilang kayamanan, pumasok na manggagawa sa isang palimbagan, at nanligaw sa isang maralita ngunit marangal na dalaga, si Tentay. Samantala, siya’y nakatira sa isang bahay ng amang-kumpil na si Don Ramon sa Maynila. Ang mga paraan ni Don Ramon sa pagpapayaman, ang kanyang mababang pagtingin sa mahihirap at ang pag-api niya sa mga pinamumunuan ay nakapagpalubha sa pagkamuhi ni Felipe sa lahat ng mayayaman at nagpapatibay sa kanyang pagiging anarkista. Pinangarap niya ang araw na mawawala ang mga hari, punumbayan at alagad ng batas, ang lahat ng tao’y magkakapantay-pantay at magtatamasa ng lubos na kalayuan at patas na ginhawa sa buhay. Nang pilitin ng ama na umuwi sa kanilang bayan, siya’y sumunod. Subalit itinuro niya sa mga kasama sa bukid at sa mga katulong sa bahay ang kanilang karapatan. Sa galit ng ama, siya’y pinalayas at itinakwil bilang anak. Nagbalik siya sa dating pinapasukan sa Maynila at hinikayat si Tentay na pumisan sa kanya kahit di kasal, sapagkat tutol siya sa mga seremonyas at lubos na naniniwala sa malayang pag-ibig. Si Delfin ay hindi anarkista kundi sosyalista. Hindi niya hinangad na mawala ang pamahalaan ngunit katulad ni Felipe ay tutol siya sa pagkakaipon ng kayamanan sa ilang taong nagpapasasa sa ginhawa samantalang libu-libo ang nagugutom, nagtitiis at namamatay sa karalitaan. Tutol din siya sa pagmamana ng mga anak sa kayamanan ng mga magulang. Siya’y isang mahirap na ulilang pinalaki sa isang ale (tiya). Habang nag-aaral ng abogasya ay naglilingkod siya bilang manunulat sa isang pahayagan. Kaibigan siya at kapanalig ni Felipe, bagamat hindi kasing radikal nito. Nais ni Felipe ang maagang pagtatamo ng kanilang layunin, sukdang ito’y daanin sa marahas na paraan, samantalang ang hangad ni Delfin ay dahan-dahang pag-akay sa mga tao upang mapawi ang kamangmangan ng masa at kasakiman ng iilang mayayaman, sa pamamagitan ng gradwal na pagpapasok sa Pilipinas ng mga simulain ng sosyalismo. Si Don Ramon ay may dalawang anak na dalaga at isang anak na lalaking may asawa na. Ang mga dalaga’y sina Talia at Meni. Si Talia ay naibigan ng isang abogado, si Madlanglayon. Ang kasal nila’y napakarangal at napakagastos, isang bagay na para kina Felipe at Delfin ay
  31. 31. halimbawa ng kabukulan ng sistema ng lipunan na pinangyayarihan ng mayayamang walang kapararakan kung lumustay ng salapi samantalang libu-libong mamamayan ang salat na salat sa pagkain at sa iba pang pangunahing pangangailangan sa buhay. Sa tulong ni Felipe noong ito’y nakatira sa bahay ni Don Ramon, nakilala at naibigan ni Delfin si Meni. Si Don Ramon ay tutol sa pangingibig ni Delfin sa kanyang anak; dahil ito’y maralita, at ikalawa, dahil tahasang ipinahayag nito ang kanyang pagkasosyalista sa isang pag-uusap nilang dalawa sa isang paliguan sa Antipolo. Ang pagtutol na ito ay walang nagawa. Nakapangyari ang pag-ibig hanggang sa magbinhi ang kanilang pagmamahalan. Nang mahalata na ni Talia at ni Madlanglayon ang kalagayan ni Meni, hindi nila ito naipaglihim kay Don Ramon. Nagalit si Don Ramon; sinaktan nito si Meni at halos patayin. Sa amuki ni Madlanglayon, pumayag si Don Ramon na ipakasal si Meni kay Delfin, Subalit nagpagawa ng isang testamento na nag-iiwan ng lahat ng kayamanan sa dalawa niyang anak; si Meni ay hindi pinagmanahan. Si Meni ay nagtiis sa buhay-maralita sa bahay na pawid na tahanan ni Delfin. Paminsan-minsan, kung mahigpit ang pangangailangan, nagbibili siya ng mga damit o nagsasangla ng kanyang mga alahas noong dalaga pa. Ito’y labis na dinaramdam at ikinahiya ni Delfin at ng kanyang ate, subalit wala naman silang maitakip sa pangangailangan. Sa simula, si Meni ay dinadalaw ng dalawang kapatid, lalo na si Talia, at pinadadalhan ng pera at damit. Subalit ang pagdalaw ay dumalang nang dumalang hanggang tuluyang mahinto, ay gayon din ang ipinadadalang tulong. Samantala, si Don Ramon, sa laki ng kanyang kahihiyan sa lipunan dahil sa kalapastangang ginawa ni Meni at ni Delfin, ay tumulak patungong Hapon, Estados Unidos at Europa, kasama ang isang paboritong utusan. Wala na siyang balak bumalik sa Pilipinas. Nakalimutan niya ang pagwasak na nagawa niya sa karangalan ng maraming babae na kanyang kinasama; ang tanging nagtanim sa kanyang isip ay ang pagkalugso ng sariling karangalan sa mata ng lipunan dahil sa kagagawan ni Meni. Samantala, nagluwal ng isang sanggol na lalaki si Meni. Sa pagnanais na makapaghanda ng isang salu-salo sa binyag ng kanyang anak, susog sa mga kaugalian, si Meni ay nagsangla ng kanyang hikaw, sa kabila ng pagtutol ni Delfin na tutol sa lahat ng karangyaan. Ang ninong sa binyag ay si Felipe na hindi lamang makatanggi sa kaibigan, subalit kontra rin sa seremonyas ng pagbibinyag. Bilang anarkista ay laban siya sa lahat ng pormalismo ng lipunan. Sa karamihan ng mga pangunahing dumalo, kumbidado’t hindi, ay kamuntik nang kulangin ang handa nila Delfin, salamat na lamang at ang kusinero ay marunong ng mga taktikang nakasasagip sa gayong pangyayari. Ang kasiyahan ng binyagan ay biglang naputol sa pagdating ng isang kablegrama na nagbabalitang si Don Ramon ay napatay ng kanyang kasamang utusan sa isang hotel sa New
  32. 32. York. Nang idating sa daungan ang bangkay, sumalubong ang lahat ng manggagawa sa pagawaan ng tabako sa atas ni Don Felimon, kasosyo ni Don Ramon, na nagbabalang hindi pasasahurin sa susunod na Sabado ang lahat ng hindi sasalubong. Kasama sa naghatid ng bangkay sa Pilipinas si Ruperto, ang kapatid ni Tentay na malaon nang nawawala. Pagkatapos makapaglibot sa Pilipinas, kasama ng isang Kastilang kinansalaan niya sa maliit na halaga, siya’y ipinagbili o ipinahingi sa isang kaibigang naglilingkod sa isang tripulante. Dahil dito, nakapagpalibot siya sa iba’t ibang bansa sa Aprika at Europa, at pagkatapos ay nanirahan sa Cuba at California, at sa wakas ay namalagi sa New York. Doon siya nakilala at naging kaibigan ng utusang kasama ni Don Ramon na naninirahan sa isang hotel na malapit sa bar na kanyang pinaglilingkuran. Si Ruperto ang nagsabi kay Felipe na kaya pinatay si Don Ramon ay dahil sa kalupitan nito sa kanyang kasamang utusan. Ang libing ni Don Ramon ay naging marangya, kagaya ng kasal ni Talia. Hanggang sa libingan ay dala-dala pa ng mayamang pamilya ni Don Ramon ang ugali ng karangyaan ng pananalat at paghihirap ng maraming mamamayan. Sa libingan ay Naiwan sina Delfin at Felipe na inabot ng talipsilim sa pagpapalitan ng kuro-kuro at paniniwala. Naalaala ni Felipe ang kaawa-awang kalagayan ng mga kasama’t utusan ng kanyang ama. Nasambit ni Delfin ang kawalang pag-asa para sa maralitang mga mamamayan habang namamalagi sa batas ang karapatan ng mga magulang na magpamana ng yaman at kapangyarihan sa mga anak. Nagunita nila ang laganap na kamangmangan at mga pamahiin, ang bulag na pananampalataya. Kakailanganin ang mahaba at walang hanggang paghihimagsik laban sa mga kasamang umiiral. Marami pang bayani ang hinihingi ang panahon. Kailangang lumaganap ang mga kaisipang sosyalista, hindi lamang sa iisang bansa kundi sa buong daigdig bago matamo ang tunay at lubos na tagumpay. Napag-usapan nina Felipe at Delfin ang kasaysayan ng anarkismo at sosyalismo – ang paglaganap nito sa Europa, sa Aprika, at sa Estados Unidos. Sinabi ni Felipe na ang ilang buhay na napuputi sa pagpapalago ng mga ideyang makamaralita ay kakaunti kung ipaparis sa napakamaraming tao na araw araw ay pinahihirapan. Subalit matigas ang paninindigan ni Delfin laban sa ano mang paraang magiging daan ng pagdanak ng dugo. Sa kabila ng pagkakaibang ito ng kanilang paninindigan ay nagkaisa sila sa pagsasabi, sa kanilang pag-alis sa libingan, noong gumagabi na, “Tayo na: iwan nati’t palipasin ang diin ng gabi."
  33. 33. Mabangis na Lungsod Ni Efren R. Abueg Sadyang may mga taong malupit at mapang-api. Kung sino pa ang mahina at aba, siya pang kinakaya-kaya. Ang gabi ay mabilis na lumatag sa mga gusali, lumagom sa malalaki't maliliit na lansangan, dumantay sa mukha ng mga taong pagal, sa mga taong araw-araw ay may bagong lunas na walang bias. Ngunit ang gabi ay waring manipis na sutla lamang ng dilim na walang lawak mula sa lupa hanggang sa mga unang palapag ng mga gusali. Ang gabi sa kalupaan ay ukol lamang sa dilim sa kalangitan sapagkat ang gabi sa kalupaan ay hinahamig lamang ng mabangis na liwanag ng mga ilaw-dagitab. Ang gabi ay hindi napapansin ng lalabindalawahing taong gulang na si Adong. Ang gabi ay tulad lamang ng pagiging Quiapo ng pook na iyon. Kay Adong, ang gabi'y naroroon, hindi dahil sa may layunin sa pagiging naroroon, kundi dahil sa naroroon katulad ng Quiapo. Sa walang muwang na isipan ni Adong, walang kabuluhan sa kanya kung naroon man o wala ang gabi- at ang Quiapo. Ngunit isang bagay ang may kabuluhan kay Adong sa Quiapo. Alisin na ang nagtatayugang gusali roon, alisin na ang bagong lagusan sa ilalim ng lupa, alisin na ang mga tindahang hanggang sa mga huling oras ng gabi'y mailaw at mabawasan ang mga taong pumapasok at lumalabas doon, dahil sa isang bagay na hinahanap sa isang marikit na altar. Sapagkat ang simbahan ay buhay ni Adong. Kung ilang hanay ang mga pulubing naroroon at mga nagtitinda ng tiket ng suwipistek, ng kandila, ng kung anu-anong ugat ng punongkahoy at halaman. As sa mga hanay na iyon ay nakatunghay ang simbahan, naawa, nahahabag. At nakatingala naman ang mga hanay na iyon, kabilang si Adong. Hindi sa simbahan kundi sa mga taong may puso pa upang dumukot sa bulsa at maglapag ng konting barya sa maruruming palad. Mapapaiyak na si Adong. Ang tingin niya tuloy sa mga ilaw-dagitab ay parang mga piraso ng apoy na ikinakalat sa kalawakan.Kangina pa siyang tanghali sa loob ng marusing na bakuran ng simbahan, nagsawa na ang kanyang mga bisig sa wala pang tunog ng katuwaan. Bagkus ang naroon ay bahaw na tunog ng babala. Babalang ipinararamdam ng pangangalam ng kanyang sikmura at sinasapian pa ng takot na waring higad na gumagapang sa kanyang katawan. "Mama... Ale, palimos na po." Ang maraming mukhang nagdaraan ay malalamig na parang bato, ang imbay ng mga kamay at hiwatig ng pagwawalang-bahala, ang hakbang ay napapahalaga ng pagmamadali ng pag-iwas.
  34. 34. "Palimos na po, ale... hindi pa po ako nanananghali!" Kung may pumapansin man sa panawagan ni Adong, ang nakikita niya ay irap, pandidiri, pagkasuklam. "Pinaghahanapbuhay 'yan ng mga magulang para maisugal." madalas naririnig ni Adong. Nasasaktan siya, sapagkat ang bahagi ng pangungusap na iyon ay untag sa kanya ni Aling Ebeng, ang matandang pilay na kanyang katabi sa dakong liwasan ng simbahan. At halos araw-araw, lagi siyang napapaiyak, hindi lamang niya ipinahahalata kay Aling Ebeng, ni kanino man sa naroroong nagpapalimos. Alam niyang hindi maiiwasan ang paghindi sa kanya ng limang piso, sa lahat. Walang bawas. "May reklamo?" ang nakasisindak na tinig ni Bruno. Ang mga mata nito'y nanlilisik kapag nagpatumpik-tumpik siya sa pagbibigay. At ang mga kamayy ni Adong ay manginginig pa habang inilaladay niya sa masakim na palad ni Bruno ang salapi, mga baryang matagal ding kumalansing sa kanyang bulsa, ngunit kailan man ay hidni nakarating sa kanyang bituka. "Maawa na po kayo, Mama.. Ale.. gutom na gutom na ako!" Ang mga daing ay walang halaga, waring mga patak ng ulan sa malalaking bitak ng lupa. Ang mga tao'y naghihikahos na rin. Ang panahon ay patuloy na ibinuburol ng karukhaan. Ang kampana ay tumutugtog at sa loob ng simbahan, pagkaraan ng maikling sandali, narinig ni Adong ang pagkilos ng mga taong papalabas, waring nagmamadali na tila ba sa wala pang isang oras na pagkakatigil sa simbahan ay napapaso, nakararamdam ng hapdi, hindi sa katawan, kundi sa kaluluwa. Natuwa si Adong. Pinagbuti niya ang paglalahad ng kanyang palad at pagtawag sa mga taong papalapit sa mga taong sa kanyang kinaroroonan. "Malapit nang dumating si Bruno..." ani Aling Ebeng na walang sino mang pinatutungkulan. Manapa'y para sa lahat na maaring makarinig. Biglang-bigla, napawi ang katuwaan ni Adong. Nilagom ng kanyang bituka ang nararamdamang gutom. Ang pangambang sumisigid na kilabot sa kanyang mga laman at nagpapantindig sa kanyang mga balahibo ay waring dinaklot at itinapon sa malayo ng isang mahiwagang kamay. Habang nagdaraan sa kanyang harap ang mga taon malamig, walang awa, walang pakiramdam-nakadarama siya ng kung anong bagay na apoy sa kanyang kalooban. Aywan niya kung bakit gayon ang nararamdaman niya matapos mapawi ang kanyang gutom at pangamba. Kungng ilang araw na niyang nadara iyon, at hanggang sa ngayon ay naroroon pa't waring umuuntag sa kanya na gumawa ng isang marahas na bagay.
  35. 35. Ilang barya ang nalaglag sa kanyang palad, hindi inilagay kung inilaglag, sapagkat ang mga palad na nagbibigay ay nandidiring mapadikit sa marurusing na palad na wari bang mga kamay lamang na maninipis ang malinis, dali-daling inilagay ni Adong ang mga barya sa kanyang lukbutan. Ilan pang barya ang nalaglag sa kanyang palad. At sa kaabalahan niya'y hindi na napansing kakaunti na ang mga taong lumalabas mula sa simbahan, makita na naman ni Adong ang mga mukhang malamig, ang imbay ng mga kamay na nagpapahiwatig ng pagwawalang bahala, ang mga hakbang ng nagmamadaling pag-iwas. "Adong... ayun na si Bruno" narinig niyang wika ni Aling Ebeng. Tinanaw ni Adong ang iniguso sa kanya ni Aling Ebeng. Si Bruno nga. Ang malapad na katawan, ang namumutok na mga bisig. Ang maliit na ulong pinapangit ng suot na gora. Napadukot si Adong sa kanyang bulsa. Dinama niya ang mga barya roon. Malamig. At ang lamig na iyon ay waring dugong biglang umagos sa kanyang mga ugat. Ngunit ang lamig na iyon ay hindi nakasapat upang ang apoy na nararamdaman niya sa kangina pa ay mamamatay. Mahigpig niyang kinulong sa kanyang palad ang mga baryang napagpalimusan. "Diyan na kayo, Aling Ebeng... sabihin ninyo kay Bruno na wala ako!" mabilis niyang sinabi sa matanda. "Ano? naloloko ka na ba. Adong? Sasaktan ka ni Bruno. Nakita ka ni Bruno!" Narinig man ni Adong ang sinabi ng matanda, nagpatulog pa rin sa paglalakad, sa simula'y marahan, ngunit nang makubli siya sa kabila ng bakod ng simbahad ay pumulas siya ng takbo. Lumusot siya sa pagitan ng mga dyipni na mabagal sa pagtakbo. Sumiksik siya sa kakapalan ng mga taong salu-salubong sa paglalakad. At akala niya'y nawala na siya sa loob ng sinuot niyang mumunting iskinita. Sumandal siya sa poste ng ilaw-dagitab. Dinama niya ang tigas niyon sa pamamagitan ng kanyang likod. At sa murang isipang iyon ni Adong ay tumindig ang tagumpay ng isang musmos na paghihimagsik ng paglayo kay Bruno, ng paglayo sa Quiapo, ng paglayo sa gutom, sa malalamig na mukha, sa makatunghay na simbahan, sa kabangisang sa mula't pa'y nakilala niya at kinasusuklaman. Muling dinama niya ang mga barya sa kanyang bulsa. At iyon ay matagal din niyang ipinakalansing. "Adong!" Sinunsan iyon ng papalapit na mga yabag. Napahindik si Adong. Ang basag na tinig ay naghatid sa kanya ng lagim. Ibig niyang tumakbo. Ibig niyang ipagpatuloy ang kanyang paglayo. Ngunit ang mga kamay ni Bruno ay parang bakal na nakahawak na sa kanyang bisig, niluluray ang munting lakas na nagkakaroon ng kapangyarihang maghimadsik laban sa gutom, sa pangamba at kabangisan.
  36. 36. "Bitiwan mo ako! Bitiwan mo ako!" Naisigaw na lamang ni Adong. Ngunit hindi na niya muling narinig ang basag na tinig. Naramdaman na lamang niya ang malupit na palad ni Bruno. Natulig siya. Nahilo. At pagkaraan ng ilang sandali, hindi na niya naramdaman ang kabangisan sa kapayapaang biglang kumandong sa kanya. Tauhan:  Adong - isang batang pulubi  Bruno- kumukuha sa pera na naipon ni Adong  Aling bebeng- matandang pilay na kasamani Adong na mamalimos Buod:  Gabi na at hindi ito napapansin ni Adong  Para kay Adong, walang kabuluhan ang gabi at ang Quiapo  Isang bagay lamang ay may kabuluhankay Adong- Ang simbahan at ang mga tao na pumupunta doon sapagkat ang simbahan ay buhay niya.  Nakatunghay ang simbahan sa mga pulubi at mga nagtitinda at ito ay nahahabag at naaawa.  Si Adong at angiba ay nakatingala naman, hindi sa simbahan kundi sa mga taong may pusong magbigay ng lubos.  Mapapaiyak na si Adong. Ang mga sentimong kumakalansing sa kanayang bulsa ay wala pang tunog at katuwaan. Ito ay tunog ng babala. Babala ng ipinaparamdam ng kanyang sikmura at takot.  Ang mga tao ay malalamig na parang mga bato, walang bahala at nagmamadaling umiwas at ang tanging nakita niya ay mga irap.  “Pinaghahanapbuhay yan ng mga magulang para may maisugal” madalas na naririnig ni Adong at nasasaktan siya nito dahil sinasabi rin ito sa kanya ni Aling Ebeng.  Narinig ito ni Adong ay siya’y nagpatuloysa kakalakad at maya maya’y tumakbo na. Nakaramdam siya ng tagumpay sapaglayo kay Bruno, sa gutom, sa quiapo. Ngunit nahuli siya ni Bruno.  Naramdaman niya ang paghahagupit ni Bruno. Natulig siya. Nahilo. Hindi na niya naramdaman ang kabangisan sakapayapa ang biglang kumandong sakanya. Aral:  Ang pagmamahal sa kapwa ayginagantimpalaan ng Diyos  Pantay-pantay dapat ang pagtrato natin sa isa’t isa mahirap man o hindi dapat tayong magtulungan para sa ikabubuti ng lahat
  37. 37. TATA SELO ni Rogelio R. Sikat Maliit lamang sa simula ang kulumpon ng taong nasa bakuran ng munisipyo, ngunit nang tumaas ang araw, at kumalat na ang balitang tinaga at napatay si Kabesang Tano, ay napuno na ang bakuran ng bahay-pamahalaan. Naggitgitan ang mga tao, nagsiksikan, nagtutulakan, bawat isa’y naghahangad makalapit sa istaked. “Totoo ba, Tata Selo?” “Binabawi niya ang aking saka kaya tinaga ko siya.” Nasa loob ng istaked si Tata Selo. Mahigpit na nakahawak sa rehas. May nakaalsang putok sa noo. Nakasungaw ang luha sa malabo at tila lagi nang may inaaninaw na mata. Kupas ang gris niyang suot, may mga tagpi na ang siko at paypay. Ang kutod niyang yari sa matibay na supot ng
  38. 38. asin ay may bahid ng natuyong putik. Nasa harap niya at kausap ang isang magbubukid, ang kanyang kahangga, na isa sa nakalusot sa mga pulis na sumasawata sa nagkakaguluhang tao. “Hindi ko ho mapaniwalaan, Tata Selo,” umiling na wika ng kanyang kahangga, “talagang hindi ko mapaniwalaan.” Hinaplus-haplos ni Tata Selo ang ga-dali at natuyuan na ng dugong putok sa noo. Sa kanyang harapan, di-kalayuan sa istaked, ipinagtutulakan ng mga pulis ang mga taong ibig makakita sa kanya. Mainit ang sikat ng araw na tumatama sa mga ito, walang humihihip na hangin at sa kanilang ulunan ay nakalutang ang nasasalisod na alikabok. “Bakit niya babawiin ang aking saka?” tanong ni Tata Selo. “Dinaya ko na ba siya sa partihan? Tinuso ko na ba siya? Siya ang may-ari ng lupa at kasama lang niya ako. Hindi ba’t kaya maraming nagagalit sa akin ay dahil sa ayaw kong magpamigay ng kahit isang pinangko kung anihan?” Hindi pa rin umaalis sa harap ng istaked si Tata Selo. Nakahawak pa rin siya sa rehas. Nakatingin siya sa labas ngunit wala siyang sino mang tinitingnan. “Hindi mo na sana tinaga si kabesa,” anang binatang anak ng pinakamayamang propitaryo sa San Roque, na tila isang magilas na pinunong-bayang malayang nakalalakad sa pagitan ng maraming tao at ng istaked. Mataas ito, maputi, nakasalaming may kulay at nakapamaywang habang naninigarilyo. “Binabawi po niya ang aking saka,” sumbong ni Tata Selo. “Saan pa po ako pupunta kung wala na akong saka?” Kumumpas ang binatang mayaman. “Hindi katwiran iyan para tagain mo ang kabesa. Ari niya ang lupang sinasaka mo. Kung gusto ka niyang paalisin, mapaaalis ka niya anumang oras.” Halos lumabas ang mukha ni Tata Selo sa rehas. “Ako po’y hindi ninyo nauunawaan,” nakatingala at nagpipilit ngumiting wika niya sa binatang nagtapon ng sigarilyo at mariing tinakpan pagkatapos. “Alam po ba ninyong dating amin ang lupang iyon? Naisangla lamang po nang magkasakit ang aking asawa, naembargo lamang po ng kabesa. Pangarap ko pong bawiin ang lupang iyon, kaya nga po hindi nagbibigay ng kahit isang pinangko kung anihan. Kung hindi ko na naman po mababawi, masaka ko man lamang po. Nakikiusap po ako sa kabesa kangina, “Kung maari akong paalisin. Kaya ko pa pong magsaka, ‘Besa. Totoo pong ako’y matanda na, ngunit ako po nama’y malakas pa.’ Ngunit... Ay! tinungkod po niya ako nang tinungkod, tingnan po n’yong putok sa aking noo, tingnan po n’yo.”
  39. 39. Dumukot ng sigarilyo ang binata. Nagsindi ito at pagkaraa’y tinalikuran si Tata Selo at lumapit sa isang pulis. “Pa’no po ba’ng nangyari, Tata Selo?” Sa pagkakahawak sa rehas, napabaling si Tata Selo. Nakita niya ang isang batang magbubukid na na nakalapit sa istaked. Nangiti si Tata Selo. Narito ang isang magbubukid, o anak-magbubukid, na maniniwala sa kanya. Nakataas ang malapad na sumbrerong balanggot ng bata. Nangungulintab ito, ang mga bisig at binti ay may halas. May sukbit itong lilik. “Pinutahan niya ako sa aking saka, amang,” paliwanag ni Tata Selo. “Doon ba sa may sangka. Pinaalis sa aking saka, ang wika’y tinungkod ako, amang. Nakikiusap ako, sapagkat kung mawawalan ako ng saka ay saan pa ako pupunta?” “Wala na nga kayong mapupuntahan, Tata Selo.” Gumapang ang luha sa pisngi ni Tata Selo. Tahimik na nakatingin sa kanya ang bata. “Patay po ba?” Namuti ang mga kamao ni Tata Selo sa pagkakahawak sa rehas. Napadukmo siya sa balikat. “Pa’no pa niyan si Saling?” muling tanong ng bata. Tinutukoy nito ang maglalabimpitong taong anak ni Tata Selo na ulila na sa ina. Katulong ito kina Kabesang Tano at kamakalawa lamang umuwi kay Tata Selo. Ginagawang reyna sa pista ng mga magbubukid si Saling nang nakaraang taon, hindi lamang pumayag si Tata Selo. “Pa’no po niyan si Saling?” Lalong humigpit ang pagkakahawak ni Tata Selo sa rehas. Hindi pa nakakausap ng alkalde si Tata Selo. Mag-aalas-onse na nang dumating ito, kasama ang hepe ng mga pulis. Galing sila sa bahay ng kabesa. Abut-abot ang busina ng diyip na kinasasakyan ng dalawa upang mahawi ang hanggang noo’y di pa nag-aalisang tao. Tumigil ang diyip sa di-kalayaun sa istaked. “Patay po ba? Saan po ang taga?” Naggitgitan at nagsiksikan ang mga pinagpapawisang tao. Itinaas ng may-katabang alkalde ang dalawang kamay upang payapain ang pagkakaingay. Nanulak ang malaking hepe. “Saan po tinamaan?”
  40. 40. “Sa bibig.” Ipinasok ng alkalde ang kanang palad sa bibig, hinugot iyon at mariing inihagod hanggang sa kanang punong tainga. “Lagas ang ngipin.” “Lintik na matanda!” Nagkagulo ang mga tao. Nagsigawan, nagsiksikan, naggitgitan, nagtulakan. Nanghataw na ng batuta ang mga pulis. Ipinasiya ng alkalde na ipalabas ng istaked si Tata Selo at dalhin sa kanyang tanggapan. Dalawang pulis ang kumuha kay Tata Selo sa istaked. “Mabibilanggo ka niyan,” anang alkalde pagpasok ni Tata Selo sa kanyang tanggapan. Pinaupo ng alkalde ang namumutlang si Tata Selo. Umupo si Tata Selo sa silyang nasa harap ng mesa. Nanginginig ang kamay ni Tata Selo nang ipatong niya iyon sa nasasalaminang mesa. “Pa’no nga ba’ng nangyari?” kunot-noo at galit na tanong ng alkalde. Matagal bago nakasagot si Tata Selo. “Binabawi po niya ang aking saka, Presidente,” wika ni Tata Selo. “Ayaw ko pong umalis doon. Dati pong amin ang lupang iyon, amin po, naisangla lamang po at naembargo.” “Alam ko na iyan,” kumukumpas at umiiling na putol ng nagbubugnot na alkalde. Lumunok si Tata Selo. Nang muli siyang tumingin sa presidente, may nakasungaw na luha sa kanyang malalabo at tila lagi nang may inaaninaw na mata. “Ako po naman, Presidente, ay malakas pa,” wika ni Tata Selo. “Kaya ko pa pong magsaka. Makatwiran po bang paalisin ako? Malakas pa po naman ako, Presidente, malakas pa po.” “Saan mo tinaga ang kabesa?” Matagal bago nakasagot si Tata Selo. “Nasa may sangka po ako nang dumating ang kabesa. Nagtatapal po ako ng pitas sa pilapil. Alam ko pong pinanood ako ng kabesa, kung kaya po naman pinagbuti ko ang paggawa, para malaman niyang ako po’y talagang malakas pa, na kaya ko pa pong magsaka. Walang anu- ano po, tinawag niya ako at ako po’y lumapit, sinabi niyang makaalis na ako sa aking saka sapagkat iba na ang magsasaka.” “Bakit po naman, “Besa?” tanong ko po. Ang wika’y umalis na lang daw po ako. ‘Bakit po naman, ‘Besa?’ tanong ko po uli, ‘malakas pa po naman ako, a.’ Nilapitan po niya ako nang tinungkod.”
  41. 41. “Tinaga mo na n’on,” anang nakamatyag na hepe. Tahimik sa tanggapan ng alkalde. Lahat ng tingin – may mga eskribiyente pang nakapasok doon – ay nakatuon kay Tata Selo. Nakauyko si Tata Selo at gagalaw-galaw ang tila mamad na daliri sa ibabaw ng maruming kutod. Sa pagkakatapak sa makintab na sahig, hindi mapalagay ang kanyang may putik, maalikabok at luyang paa. “Ang inyong anak, na kina Kasesa raw?” usisa ng alkalde. Hindi sumagot si Tata Selo. “Tinatanong ka,” anang hepe. Lumunok si Tata Selo. “Umuwi na po si Saling, Presidente.” “Kailan?” “Kamakalawa po ng umaga.” “Di ba’t kinatatulong siya ro’n?” “Tatlong buwan na po.” “Bakit siya umuwi?” Dahan-dahang umangat ang mukha ni Tata Selo. Naiyak na napayuko siya. “May sakit po siya?” Nang sumapit ang alas-dose – inihudyat iyon ng sunud-sunod na pagtugtog ng kampana sa simbahan na katapat lamang ng munisipyo – ay umalis ang alkalde upang manghalian. Naiwan si Tata Selo, kasama ang hepe at dalawang pulis. “Napatay mo pala ang kabesa,” anang malaking lalaking hepe. Lumapit ito kay Tata Selo na nakayuko at din pa tumitinag sa upuan. “Binabawi po niya ang aking saka,” katwiran ni Tata Selo. Sinapok ng hepe si Tata Selo. Sa lapag, halos mangudngod si Tata Selo. “Tinungkod po niya ako nang tinungkod,” nakatingala, umiiyak at kumikinig ang labing katwiran ni Tata Selo.
  42. 42. Itinayo ng hepe si Tata Selo. Kinadyot ng hepe si Tata Selo sa sikmura. Sa sahig, napaluhod si Tata Selo, nakakapit sa umipormeng kaki ng hepe. “Tinungkod po niya ako nang tinungkod...Ay! tinungkod po niya ako nang tinungkod...” Sa may pinto ng tanggapan, naaawang nakatingin ang dalawang pulis. “Si Kabesa kasi ang nagrekomenda kat Tsip, e,” sinasabi ng isa nang si Tata Selo ay tila damit na nalaglag sa pagkakasabit nang muling pagmalupitan ng hepe. Mapula ang sumikat na araw kinabukasan. Sa bakuran ng munisipyo, nagkalat ang papel na naiwan nang nagdaang araw. Hindi pa namamatay ang alikabok, gayong sa pagdating ng uwang iyo’y dapat nang nag-uulan. Kung may humihihip na hangin, may mumunting ipu-ipong nagkakalat ng mga papel sa itaas. “Dadalhin ka siguro sa kabesera,” anang bagong paligo at bagong bihis na alkalde sa matandang nasa loob ng istaked. “Doon ka siguro ikukulong.” Wala ni papag sa loob ng istaked at sa maruing sementadong lapag nakasalampak si Tata Selo. Sa paligid niya’y may natutuyong tamak-tamak na tubig. Nakaunat ang kanyang maiitim at hinahalas na paa at nakatukod ang kanyang tila walang butong mga kamay. Nakakiling, nakasandal siya sa steel matting na siyang panlikurang dingding ng istaked. Sa malapit sa kanyang kamay, hindi nagagalaw ang sartin ng maiitim na kape at isang losang kanin. Nilalangaw iyon. “Habang-buhay siguro ang ibibigay sa iyo,” patuloy ng alkalde. Nagsindi ng tabako at lumapit sa istaked. Makintab ang sapatos ng alkalde. “Patayon na rin ninyo ako, Presidente.” Paos at bahagya nang marinig ang rehas nguni’t pinagkiskis niya ang mga palad at tiningnan kung may alikabok iyon. Nang tingnan niya si Tata Selo, nakita niyang lalo nang nakiling ito. May mga tao na namang dumarating sa munisipyo. Kakaunti iyon kaysa kahapon. Nakapasok ang mga iyon sa bakuran ng munisipyo, ngunit may kasunod na pulis. Kakaunti ang magbubukid sabagong langkay na dumating at titingin kay Tata Selo. Karamihan ay mga taga- poblacion. Hanggang noon, bawat isa’y nagtataka, hindi makapaniwala, gayong kalat na ang balitang ililibing kinahapunan ang kabesa. Nagtataka at hindi nakapaniwalang nakatingin sila kay Tata Selo na tila isang di pangkaraniwang hayop na itinatanghal. Ang araw, katulad kahapon, ay mainit na naman. Nang magdakong alas-dos, dumating ang anak ni Tata Selo. Pagkakita sa lugmok na ama, mahigpit itong napahawak sa rehas at malakas na humagulgol.
  43. 43. Nalaman ng alkalde na dumating si Saling at ito’y ipinatawag sa kanyang tanggapan. Di nagtagal at si Tata Selo naman ang ipinakaon. Dalawang pulis ang umaalalay kay Tata Selo. Nabubuwal sa paglakad si Tata Selo. Nakita niya ang babaing nakaupo sa harap ng mesa ng presidente. Nagyakap ang mag-ama pagkakita. “Hindi ka na sana naparito, Saling” wika ni Tata Selo na napaluhod. “May sakit ka Saling, may sakit ka!? Tila tulala ang anak ni Tata Selo habang kalong ang ama. Nakalugay ang walang kintab niyang buhok, ang damit na suot ay tila yaong suot pa nang nagdaang dalawang araw. Matigas ang kanyang namumutlang mukha. Pinaglilipat-lipat niya ang tingin mula sa nakaupong alkalde hanggang sa mga nakatinging pulis. “Umuwi ka na, Saling,” hiling ni Tata Selo. “Bayaan mo na...bayaan mo na. Umuwi ka na, anak. Huwag ka nang magsasabi...” “Kinabog kagabi,” wika ng isang magbubukid. “Binalutan ng basang sako, hindi nga halata.” “Ang anak, dumating daw?” “Naki-mayor.” Sa isang sulok ng istaked iniupo ng dalawang pulis si Tata Selo. Napasubsob si Tata Selo pagakaraang siya’y maiupo. Ngunit nang marinig niyang muling ipinapakaw ang pintong bakal ng istaked, humihilahod na ginapang niya ang rehas, mahigpit na humawak doon at habang nakadapa’y ilang sandali ring iyo’y tila huhutukin. Tinawag niya ang mga pulis ngunit paos siya at malayo na ang mga pulis. Nakalabas ang kanang kamay sa rehas, bumagsak ang kanyang mukha sa sementadong lapah. Matagal siyang nakadapa bago niya narinig na may tila gumigisang sa kanya. “Tata Selo...Tata Selo...” Umangat ang mukha ni Tata Selo. Inaninaw ng may luha niyang mata ang tumatawag sa kanya. Iyon ang batang dumalaw sa kanya kahapon. Hinawakan ng bata ang kamay ni Tata Selo na umaabot sa kanya.
  44. 44. “Nando’n, amang, si Saling sa Presidente,” wika ni Tata Selo. “Yayain mo nang umuwi, umuwi na kayo. Puntahan mo siya, amang. Umuwi na kayo.” Muling bumagsak ang kanyang mukha sa lapag. Ang bata’y saglit na nagpaulik-ulik, pagkaraa’y takot na bantulot na sumunod... Mag-iikapat na ng hapon. Padahilig na ang sikat ng araw, ngunit mainit pa rin iyon. May kapiraso nang lilim sa istaked, sa may dingding sa steel matting, ngunit si Tata Selo’y wala roon. Nasa init siya, nakakapit sa rehas sa dakong harapan ng istaked. Nakatingin sitya sa labas, sa kanyang malalabo at tila lagi nang nag-aaninaw na mata’y tumatama ang mapulang sikat ng araw. Sa labas ng istaked, nakasandig sa rehas ang batang inutusan niya kangina. Sinasabi ng bata na ayaw siyang papasukin sa tanggapan ng alkalde ngunit hindi siya pinakikinggan ni Tata Selo, na ngayo’y hindi na pagbawi ng saka ang sinasabi. Habang nakakapit sa rehas at nakatingin sa labas, sinasabi niyang lahat ay kinuha na sa kanila, lahat, ay! ang lahat ay kihuan na sa kanila... Buod: Ang kwentong Tata Selo ay patungkol sa isang matanda na hinangad lamang na makapagsaka sa kanilang lupa na naibenta dahil sa nagkasakit ang kanyang asawa. Nais ni Tata Selo na mapabalik ang lupa nila sa kanila pero dahil sa kawalan ng pera hindi na ito napabalik sa kanila kaya nakiusap na lang sya kay Kabesa Tano na sya na lang ang magsaka sa kanyang lupa. Hanggang isang araw na habang nagsasaka si Tata Selo kinausap sya ni Kabesa Tano na umalis na sa sinasaka nyang lupa dahil may iba ng magsasaka noon. Nakiusap si Tata Selo ngunit hindi sya pinakinggan ni Kabesa Tano kaya nagawang tagain ni Tata Selo si Kabesa Tano na syang ikinamatay nito. Kaya nakulong si Tata Selo. Mabilis na kumalat ang usapan tungkol sa pagpatay ni Tata Selo kay Kabesa, ito'y naging mainit na usapan ng mga tao at karamihan ay hindi makapaniwala na nagawa nya ito, dahil halos lahat ng tao sa kanilang ay kilala siya bilang isang mabait na tao . Sya ay kinausap ng presidente habang sya ay nasa likod ng mga rehas, at tinanong kung bakit nya nagawa ito. Palaging sagot ni Tata Selo na tinungkod sya ng Kabesa nang subukan nyang makiusap na huwag syang tanggalin sa pagsasaka dahil ito lamang ang kanyang ikinabubuhay sa kanyang pamilya. Sabi ng binatang anak ng pinakamayamang propitaryo sa San Roque na hindi yun sapat na katwiran; paliwanag nya, hindi sya nauunawaan ng mga tao, kung anuh ang rason kung bakit nya nagawa ang nasabing krimen. May isang lalaking lumapit sa kanya at nagtanong kung paano na ang kanyang anak, si Saling, na naninilbihan kanila Kabesa. Ayaw nyang masali ang kanyang anak sa nangyayari dahil ayon sa kanya, may sakit si Saling at mas makabubuti sa kanya ang magpahinga at mapalayo sa kapahamakan. Matapos ang buong araw ng pagsusuri, habang nakakapit sa rehas at nakatingin sa labas,habang siya ay nahandusay sa sahig, sinasabi ni Tata
  45. 45. Selo na lahat ay kinuha na sa kanila, wala nang natira sa kanila, bukod kasi na nasa bilanguan na siya,nwalan pa sila ng ikinabubuhay at may sakit pah ang kanyang anak. [Kategorya: Pagsusuri sa Isang Maikling Kuwento(Ulat sa Binasang Aklat Blg. 3) I. Ipaliwanag ang pamagat Ang pamagat ng kuwento ay “Tata Selo”. Ito ay ibinatay ng Regelio R.Sikat sa pangunahing tauhan ng istorya na isang lalaking magsasaka nanagngangalang Selo. Bagamat may pagkakaiba sa Tata Selo naipinakilala satin ni Rizal sa ilang kabanata ng isa sa kanyang nobela, hindimaitatatangging maaring inspirasyon ng may-akda ang naturang tauhan]
  46. 46. ANG TIMOG ASYA Ang Timog Asya ay isang rehiyon na matagpuan sa katimugang bahagi ng Asya. Ang Timog Asya ay may pitong bansa na matatagpuan sa Asya. Ang pangunahing relihiyon ang Hinduismo. Tinatawag ding "Land of Mysticism" dahil sa mga paniniwalang taglay ng mga relihiyon at mga pilosopiyang umusbong dito. Umusbong din dito ang mga relihiyong Buddhism, Jainism at Sikhism.
  47. 47. BINUBUO ANG TIMOG ASYA NG MGA SUMUSUNOD NA BANSA Banglades: Mapa Watawat Sagisag Ang Banglades o Bangladesh (internasyunal: Republikang Popular ng Banglades; Ingles: People's Republic of Bangladesh) ay isang bansa sa Timog Asya na binubuo ng silangang bahagi ng lumang bahagi ng lumang rehiyon ng Bengal. Nangangahulugang literal ang Bangladesh bilang "Ang Bansa ng Bengal". Matatagpuan ito sa hilaga ng Look ng Bengal at napapaligiran ng India at Myanmar, at kalapit na kapitbahay ng Tsina, Nepal at Bhutan.
  48. 48. Impormasyon Tunkol sa Banglades: Pambansang awit: Amar Shonar Bangla("My Golden Bengal") Kabisera Dhaka (at Pinakamalaking lungsod) 23°42′N 90°22′E / 23.7, 90.367 Opisyal na wika Bangla (Bengali) Pamahalaan Parliamentary republic  Pangulo Zillur Rahman  Punong Ministro (designate) Sheikh Hasina  Chief Adviser Fakhruddin Ahmed Kalayaan Mula sa Pakistan  Dineklara Marso 26, 1971  Victory Day Disyembre 16, 1971 Lawak  Lupa 143,998 km2 (ika-93)  Tubig 0.07% Populasyon  Taya sa 2005 141,822,000 (ika-8)  Densidad 985/km2 (ika-7) GDP (PPP) taya sa 2005  Kabuuan $301 bilyon (ika-31)  Bawat kapita $2100 (ika-143) HDI (2003) 0.520 (medium) (ika-139) Pananalapi Taka (BDT) Sona ng oras BDT (UTC+6)  Summer (DST) hindi inoobserba (UTC+6)
  49. 49. Bhutan: Mapa Watawat Sagisag Ang Kaharian ng Bhutan ay isang bansang walang pampang na nasa mga bundok ng Himalaya, sa pagitan ng India at Tsina sa Timog Asia. Druk Yul ang lokal na pangalan ng bansa. Tinatawag din na Druk Tsendhen (lupain ng dragong kulog), dahil sinasabing katunog ng ungal ng mga dragon ang mga kulog doon. Sa kasaysayan, kilala ang Bhutan sa maraming pangalan, katulad ng Lho Mon (katimogang lupain ng kadiliman), Lho Tsendenjong (katimogang lupain ng cypress), at Lhomen Khazhi (katimogang lupain ng apat na mga paglapit). Hindi malinaw ang pinagmulan ng pangalang Bhutan; inimungkahi ng mga dalubhasa sa kasaysayan na maaaring nagmula sa baryasyon ng mga salitang Sanskrit na Bhota-ant (ang dulo ng Bhot – ang ibang salita para sa Tibet), o Bhu-uttan (mataas na mga lupain). Tinatayang ginagamit ang salitang Bhutan bilang pangalang noong huling bahagi ng ika-9 na siglo BC.
  50. 50. Impormasyon Tungkol sa Bhutan: Pambansang awit: Druk tsendhen Kabisera Thimphu (at Pinakamalaking lungsod) 28°28′N 89°35′E / 28.467, 89.583 Opisyal na wika Dzongkha, Ingles Pamahalaan Wagas na monarkiya  Hari Jigme Khesar Namgyel Wangchuck  Punong Ministro Kinzang Dorji Pagkabuo Early 17th century  Wangchuk Dynasty Disyembre 12, 1907 Lawak  Lupa 47,500 km2 (ika-130) 18,340 sq mi  Tubig negligible Populasyon  2009 Projection 2,232,291 (pinagtatalunan)[1] (ika-139)  2005 Census 672,425  Densidad 45/km2 (ika-123) 117/sq mi GDP (PPP) taya sa 2005  Kabuuan $2.913 bilyon (ika-162)  Bawat kapita $3,330 (ika-124) HDI (2003) 0.536 (medium) (ika-134th) Pananalapi Ngultrum (BTN) Sona ng oras BTT (UTC+6:00)
  51. 51. Indiya: Mapa Watawat Sagisag Ang Republika ng Indiya o Republika ng Indya (internasyonal: Republic of India) ay isang bansang matatagpuan sa Timog Asya. Ito ay ang ikaapat na pinakamalaking bansa sa buong mundo ayon sa lawak ng teritoryo. Ang mga pinakamahahalagang lungsod ay Mumbai (dating Bombay), New Delhi, Kolkata (dating Calcutta), at Chennai (dating Madras).
  52. 52. Impormasyon Tungkol sa Indiya: Pambansang awit: Jana gana mana Sanskrit: Ang pinuno ng mga pag-iisip ng mga tao) Kabisera New Delhi 287 590) 28°34′N 77°12′E / 28.567, 77.2 Pinakamalaking lungsod Mumbai Opisyal na wika Hindi, Inggles, at 21 pang ibang wika (tignan mga opisyal na pangalan ng India para sa mga wika) Pamahalaan Republikang pederal  Pangulo Pratibha Patil  Punong Ministro Manmohan Singh Kalayaan mula sa pagiging kolonya ng Britanya  Diniklara Agosto 15, 1947  Republika Enero 26, 1950 Lawak  Lupa 3 287 590 km2 (Ika-7) 1,269,346 sq mi  Tubig 9.56% Populasyon  2011 Census 1,147,995,904 (Ika-2)  Desnsidad 852.1/sq mi GDP (PPP) taya sa 2007  Kabuuan $2.965 trillion[2] (4th)  Bawat kapita $2,563[2] (165th) GDP (makangalan) taya sa 2007  Kabuuan $1.100 trillion[2] (12th)  Bawat kapita $941[2] (132nd) Pananalapi Rupi (Rs.)1 (INR) Sona ng oras IST (UTC+5:30)  Summer (DST) hindi inoobserba (UTC+5:30)
  53. 53. Nepal: Mapa Watawat Sagisag Ang Kaharian ng Nepal, na matatagpuan sa Kahimalayaan, ay nag-iisang kahariang Hindu sa buong daigdig. Matatagpuan ito sa timog Asya, sa pagitan ng Tsina at India. Pagkatapos ng 240 taon, isang republika na ang Nepal.
  54. 54. Impormasyon Tungkol sa Nepal: Pambansang awit: "Sayaun Thunga Phool Ka" Kabisera Kathmandu (at Pinakamalaking lungsod) 27°42′N 85°19′E / 27.7, 85.317 Opisyal na wika Nepali Recognised regional languages Maithili, Nepal Bhasa, Bhojpuri, Tharu, Gurung, Tamang, Magar, Awadhi, Sherpa, Kiranti at iba pang 100 iba't ibang katutubong wika. Pangalang-turing Nepali Pamahalaan Republic  Pangulo Ram Baran Yadav  Pangalawang Pangulo Parmanand Jha  Punong Ministro Madhav Kumar Nepal Pagkakaisa  Kingdom Diniklara Disyembre 21, 1768  State Diniklara Enero 15, 2007  Republic Diniklara Mayo 28, 2008 Lawak  Lupa 147,181 km2 (ika-93) 56,827 sq mi  Tubig 2.8% Populasyon  2010 Censu 29,519,114 (ika-40)  2007 Census 28,875,140  Densidad 184/km2 (ika-56) 477/sq mi GDP (PPP) taya sa 2008  Kabuuan $31.582 bilyon[1]  Bawat kapita $1,142[1] GDP (makangalan) taya sa 2008  Kabuuan $12.698 billion[1]  Bawat kapita $459[1] Gini (2003–04) 47.2 (high) HDI (2007) 0.534 (medium) (ika-142) Pananalapi Rupee (NPR) Sona ng oras NPT (UTC+5:45)  Summer (DST) wala (UTC+5:45)
  55. 55. Pakistan: Mapa Watawat Sagisag Ang Republikang Islamiko ng Pakistan o Pakistan ay isang bansa sa Timog Asya na sinasakop ang bahagi ng Gitnang Silangan at Gitnang Asya. Napapaligiran ito ng India, Afghanistan, Iran (dating Persia), Tsina at ng Dagat Arabo Ang Pakistan ay humiwalay sa India sa kadahilanan na maraming Hindu sa India.
  56. 56. Impormasyon Tungkol sa Pakistan: Pambansang awit: "Qaumi Tarana" Kabisera Islamabad 33°40′N 73°10′E / 33.667, 73.167 Pinakamalaking lungsod Karachi Opisyal na wika Official: English[1] National: Urdu[1][2] Pangalang-turing| Pakistani Pamahalaan Islamikong Republika  Nagtalaga Asif Ali Zardari (PPP)  Pangulo Yousaf Raza Gillani (PPP)  Punong Ministro Muhammadmian Soomro (PML) Formation from the British Empire  - Diklerasyon 14 Agosto 1947  - Islam Republic 23 Marso 1956 Lawak  Lupa 803,940 km2 (34th) 340,403 sq mi  Tubig 3.1% Populasyon  2011 Census 172,800,000[3] (Ika-6)  1998 Census 132,352,279[4]  Densidad 206/km2 (Ika-53) 534/sq mi GDP (PPP) taya sa 2007  Kabuuan $410.295 billion[5] (26th)  Bawat kapita $2,594[5] (127th) GDP (makangalan) taya sa 2007  Kabuuan $143.766 bilyon (Ika-47)  Bawat kapita $908 (Ika-138) Pananalapi Pakistani Rupee (Rs.) (PKR) Sona ng oras PST (UTC+5)  Summer DST PDT (UTC+6)
  57. 57. Sir Lanka: Mapa Watawat Sagisag Ang Demokratikong Sosyalistang Republika ng Sri Lanka (internasyunal: Democratic Socialist Republic of Sri Lanka) (kilala bilang Ceylon bago ang 1972) ay isang tropikal na pulong bansa sa labas ng timog-silangang pampang ng subkontinenteng Indyan. Kilala ang pulo noong lumang panahon bilang Sinhale, Lanka, Lankadeepa (Sanskrit para sa "kumikinang na lupain"), Simoundou, Taprobane (mula sa Sanskrit Tāmaraparnī), Serendib (mula sa Sanskrit Sinhala-dweepa), at Selan. Sa panahon ng kolonisasyon, nakilala ang pulo bilang Ceylon (mula sa Selon sa salitang Portuges na Ceilão), isang pangalan na malimit na gamitin. Ang hugis at kalapitan nito sa Indya ang nagdulot sa pagtukoy ng iba sa pulo bilang Luha ng India.
  58. 58. Impormasyon Tungkol sa Sri Lanka: Anthem: "Sri Lanka Matha" Kabisera Sri Jayawardenapura-Kotte 6°54′N 79°54′E / 6.9°N 79.9°E / 6.9; 79.9 Pinakamalaking lungsod Colombo Opisyal na wika Sinhala, Tamil Etnikong mga Grupo ≈73.9% Sinhalese,[3] ≈12.6% Tamil,[3] ≈7.4% Moors,[3] ≈5.2% Indian Tamil,[3] ≈0.5% Others.[3] Turing Sri Lankan Pamahalaan Democratic Socialist Republic  Pangulo Mahinda Rajapaksa  Punong Ministro D. M. Jayaratne Independence from the United Kingdom  Dominion (Self Rule) February 4, 1948  Republika May 22, 1972 Lawak  Lupa 65,610 km2 (122nd) 25,332 sq mi  Tubig 4.4% Populasyon  2009 estimate 20,238,000[4] (53rd)  July 2008 census 21,324,791[5]  Densidad 308.4/km2 (35th) 798.9/sq mi GDP (PPP) 2010 estimate  Kabuuan $102.537 billion[6] (65th)  Bawat kapita $5,026[6] GDP (nominal) 2010 estimate  Kabuuan $48.24 billion[7] (74th)  Bawat kapita $2,257[8] Pananalapi Sri Lankan Rupee (LKR) Saang Oras Sri Lanka Standard Time Zone (UTC+5:30)
  59. 59. Maldives: Mapa Watawat Sagisag Ang Republika ng Maldives ay isang pulong bansa na binubuo ng pangkat ng mga atoll sa Karagatang Indyan, timog-timog-kanluran ng India, mga 700 kilometro timog-kanluran ng Sri Lanka.
  60. 60. Impormasyon Tungkol sa Maldives: Anthem: Qaumii salaam Kabisera Malé 4°10′N 73°30′E / 4.167°N 73.5°E / 4.167; 73.5 Pinakamalaking lungsod Dhivehi Opisyal na wika ≈100% Dhivehis [1][2][3] (Excluding Foreigners) Pangalang-turing Maldivian Pamahalaan Presidential republic  President Mohamed Nasheed  Vice President Mohammed Waheed Hassan Independent - from United Kingdom 26 July 1965 Lawak  Lupa 298 km2 (206th) 115 sq mi  Tubig ≈100% (land negligible - Kabuuan ay tubig) Populasyon  2010 estimate 396,334[5] (176th1 )  2006 census 298,968[6]  Density 1,036.9/km2 (11th) 2,866.9/sq mi GDP (PPP) 2010 estimate  Kabuuan $2.734 billion[7]  Bawat kapita $8,541[7] GDP (nominal) 2010 estimate  Kabuuan $1.870 billion[7]  Bawat kapita $5,841[7] Pananalapi Maldivian Rufiyaa (MVR) Saang Oras (UTC+5)
  61. 61. ANG TULA Ang tula ay isang uri ng sining at panitikan ng pilipino na kilala sa malayang paggamit ng wika sa ibat ibang anyo at estilo. Pinagyayaman ang anyo at estilo ng tula sa pamamagitan ng paggamit ng tayutay. Mga Elemento ng Tulang Pilipino 1. Saknong – isang grupo ng mga salita sa loob ng isang tula na may dalawa o higit pang taludtod. a. Dalawang linya – couplet b. Tatlong linya – tercet c. Apat na linya – quatrain d. Limang linya – quintet e. Anim na linya – sextet f. Pitong linya – septet g. Walong linya – octave 2. Sukat – bilang ng pantig ng tula 3. Tugma – pinag isang tunog sa hulihan ng mga taludtod a. Assonance – paraan ng pagtutugma ng tunog na kung saan ang salita ay nagtatapos sa patinig. b. conssonance – paraan ng pagtutugma ng tunog na kung saan ang salita ay nagtatapos sa katinig. 4. Sining o Kariktan – paggamit ng pili, angkop at maririkit na salita. 5. Talinhaga – ito ay tumutukoy sa paggamit ng matatalinhagang alita at tayutay. 6. Anyo – porma ng tula. Ano ang Tula: Ayon kina Ongoco at Pineda, ang tula ay madaling maipaliwanag bunga ng kawalan ng kaalaman sa pagsulat at pagbasa at kailangan munang matutunan ng mga tao upang maging malinaw at maipabatid sa iba ang isang akdang tuluyan. Ang mga akdang patula naman ay madaling maisaulo na maaring maipaulit sa iba hanggang sa mga susunod pang salinlahi.
  62. 62. Ang tula ay pagpapahayag ng magagandang kaisipan at pananalita sa pamamagitan ng mga taludtod. Ang kalipunan ng mga taludtod ay tinatawag na taludturan o saknong. KASAYSAYAN NG TULANG PILIPINO AT ANG KANYANG MGA URI AYON SA PANAHON Ang tulang Pilipino, sariling atin o hiram na panitikan. Ang kasaysayan ng tulang Pilipino ay nababahagi sa limang importanteng mga panahon. Una, ang Matandang Panahon. Ang panahong ito ay nagsimula noong unang pagdating ng mga Negrito o Aeta hanggang sa taong 1521. Pangalawa, ang Panahon ng mga Kastila na nagmula noong taong 1521 hanggang sa taong 1876. Pangatlo, ang Panahon ng Pambansang Pagkamulat. Ito ay panahon ng himagsikan. Pang-apat, ang Panahon ng mga Amerikano na nag-umpisa noong taong 1898 hanggang sa pagkatapos ng panahon ng digmaan. At ang huli'y ang Panahong Patungo sa Pambansang Krisis. ANG MATANDANG PANAHON: Tulad ng maraming dayuhang kabihasnan ang panitikan ng Pilipinas ay nagmula sa mga magkakaibang lipon ng tao na may panahong pagkaka-agwat.na dumating. Ang mga unang tao na dumating sa Pilipinas ay ang mga Negrito o Aeta. Sumunod naman ang grupong Indones at mga Malay. Dahil dito ang sinaunang kabihasnan ay may sarili nang sistema ng pagsulat at pasalita. Ang unang ebidensiya na mayroon nang sariling panitikang pagsulat ang mga pilipino bago pa dumating ang mga dayuhang taga-kanluran ay ang Baybayin na binubuo ng tatlong patinig at 14 na katinig. Ang mga simbolong ito ay nakasulat sa mga dahon at balat ng mga punong-kahoy na ang gamit naman sa pag-ukit ay ang mga matutulis na bato at kahoy din. Mayroon na ring panitikan na pasalita ang mga sinaunang tao. Ang panitikang pasalita ay may anyong panulaan, tuluyan, at dula. Ang panulaan ay binubuo ng mga bugtong, salawikain at kasabihan, tanaga, tulang pambata, bulong, awiting bayan, at epiko. Ang mga ito'y nakasulat din ngunit ng dumating ang mga Kastila marami ang sinunog na mga literatura at saka dahil marami ang nakasulat sa mga kahoy at dahon ito ay natunaw pagkalipas ng maraming taon. Bagamat magkakaiba ang lengguaheng gamit ng mga sinaunang tao ang kanilang panitikan ay may iisang mensahe at layunin. Ang Bugtong. Ang unang layunin ng bugtong ay magbigay kasiyahan sa mga tagapakinig at ng mga manlalaro. Kahit simple ang estraktura dito nasusukat ang talino at kaalaman tungkol sa bayan. Ang Salawikain at Kasabihan. Ang salawikain at ang kasabihan ay nagpapakita ng asal, moralidad, at pag-uunawa sa ating mga ninuno. Ang salawikain ay nagbibigay aral at ang kasabihan ay nagbibigay unawa sa mga pang-araw araw na gawain. Ang Tanaga. Ang tanaga ay naglalaman ng pangaral at payak na pilosopiyang ginagamit ng matatanda sa pagpapagunita sa mga kabataan. Ito ay may estrukturang apat na taludtod at pitong pantig sa iisang saknong. Ang Tulang Pambata. Ito ay nagsisilbing pag-unawa noong kamusmusan ng ating mga ninuno.
  63. 63. Ito rin ay nagpapahayag at nagpapa-alala sa mga maliligayang karanasan noong sila'y bata pa. Ang Bulong. Ang ating mga ninuno ay naniniwala rin sa mga di nakikitang espirito gaya ng mga lamang lupang espirito tulad ng mga duwende. Ang ating mga ninuno ay humihingi ng ng pasintabi at paumanhin sa mga ito upang hindi sila mapahamak sa mga masasamang pangyayari. Halimbawa:  Tabi, tabi po, Ingkong  Makikiraan po lamang Bari-bari Apo Umisbo lang ti tao. (Ilokano) Ang Awiting-Bayan. Marahil sa lahat ng mga tula ang awiting bayan ay may pinakamalawak na paksa at uri. Ang mga paksa nito'y nagbibigay hayag sa damdamin, kaugalian, karanasan, relihiyon, at kabuhayan. Ang mga sumusunod ay mga halimbawa ng ibaÃÂt ibang uri nito, isa ang talindaw. Ang talindaw ay awit sa pamamangka. Ikalawa, ang Kundiman ito ay awit sa pag- ibig. Ikatlo, ang Kumintang ito ay awit sa pakikidigma. Ikaapat, ang Uyayi o Hele ito ay awit na pampatulog ng sanggol. Nabibilang rin dito ang Tigpasin, awit sa paggaod; ang Ihiman, awit sa pangkasal; ang Indulain, awit ng paglalakad sa lansangan at marami pang iba. Halimbawa: Talindaw Sagwan, tayoy sumagwan Ang buong kaya'y ibigay. Malakas ang hangin Baka tayo'y tanghaliin, Pagsagwa'y pagbutihin. Oyayi o Hele Matulog ka na, bunso, Ang ina mo ay malayo At hindi ka masundo, May putik, may balaho. Ang Epiko. Ang epiko ay mahabang tula na inaawit o binibigkas. Ito ay tungkol sa mahiwagang pangyayari at kabayanihan ng isang mamamayan. ANG PANAHON NG MGA KASTILA: Ang Pilipino ay may sarili nang tula na mayaman sa uri, paksa, at estraktura bago pa dumating ang mga dayuhang Espanyol. Subalit nang dumating ang mga Espanyol ang tulang Pilipino ay nagkaroon ng maraming pagbabago at karagdagan lalo na sa uri at paksa. Noong nag-settle ang mga dayuhan sa ating bansa karamihan nila ay mga maimpluensiyang prayle. Ang mga prayleng ito ay hindi lang nagpe-preach kundi sila rin ay mga iskolar ng lengguaheng Espanyol kaya ay
  64. 64. madali nilang nai-spread ang Kristianismo at ang kulturang espanyol. Ang mga dayuhan ay nagpakitang tao sa pamamagitan kagustuhang matuto at umunawa sa ating mga katutubong kultura, baybayin, sining, pulitika,at panitikan. Nang mapailalim tayo sa kanilang mga kamay ang ating mga puso at isipan ay sumunod din. Dahil dito ang mga katutubong Pilipino o ang mga Indio na madaling silang tawagin ay madali na nilang nabago ang anyo ng mga katutubong tula. Ang mga pagbabago ay pagdaragdag sa mga paksang panrelihiyon, pangmoralidad, etika, panlibangan, pangwika, at pangromansa. Mga katangiang abundant na sa Europa. Ang mga uri namang dinagdag sa katutubong panulaan ay ang mgaTugma, Pasyon, Dalit, at ang Awit at Korido. Ang Tugma. Ang tugma ayon sa depinisyon ay ang huling saknong ng tulang ito ay magkakatugma. Actually, ang uring ito ay ginagamit na nang mga Indio noon ngunit ang mga Espanyol ay nagdagdag ng isa o marami pang saknong. At saka, ang dapat na nilalaman o paksa ay ayon sa bagong pananampalataya sa Panginoong HesuCristo. Halimbawa: Quintilla Umulan man sa bundoc houag sa dacong laot, aba si casampaloc nanao nang dico loob ualang bauonang comot. Ang Pasyon. Ang pasyon ay marahil ang pinaka-famous na anyong tula noong panahon ng ,mga Kastila dahil dito sinasalaysay ang buod ng buhay ng Panginoong HesuCristo. Ito ay ikinakanta at nagsasalaysay ng kaniyang buhay mula noong siya’y ipinanganak, dakpin, ipinako sa krus hanggang sa kaniyang muling pagkabuhay. Isang halimbawa ng pasyon sa isang saknong o taludtod: O Diyos sa kalangitan Hari ng Sangkalupaan Mabait, lubhang maalam At puno ng karunungan. Ang Dalit. Ang dalit gaya ng pasyon ay inaawit din nguanit ito ay nagsasalaysay sa buhay ni Birheng Maria. Dahil ang Birheng Maria ay simbolo ng kalinisan ng puri siya ay hinahandugan tuwing buwan ng Mayo. Ito ngayon ay tinatawag na flores de Mayo. Ang Awit at Korido. Ang mga tulang ito ay may paksang tungkol sa pangromansa. Ang Korido ay salaysay sa pakikipag-ibigan at pakikipagsapalaran ng isang tauhang malabayani na punung- puno ng kababalaghan. Ang awit naman ay salaysay sa pakikipag-ibigan at pakikipagsapalaran ngunit ang mga tauhan at walang sangkap na kababalaghan.

×