Your SlideShare is downloading. ×
გაკვეთილი I
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

გაკვეთილი I

4,180

Published on

Published in: Education
1 Comment
1 Like
Statistics
Notes
  • rac mchirdeboda vipoveeeeee :O
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
No Downloads
Views
Total Views
4,180
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
28
Comments
1
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. ზოგადი ქიმია გაკვეთილი N1 ქიმიის ძირითადი ცნებები ქიმია შეისწავლის ნივთიერებებს. ჩვენს გარშემო არსებული საგნები, ბუ ნ ება და მთელი სამყარო ნავთიერებებისაგან შედგება. მაგ.: წყალი, ჟანგბადი, მარი ლი, ცარცი _ ნივთიერებებია. დღეისათვის ცნობი ლია დაახლოებით 20მილიონი ნივთიერება. ატომები და მოლეკულები ქიმიური ელემენტების სიმბოლოები ნივთიერებები მოლეკულებისგან შედგებიან. ნივთიერების უმცირეს ნაწილაკს, რომელსაც ამ ნივთიერების შედგენილობა და ქიმიური თვისებები აქვს შენარჩუნებული, მოლეკულა ეწოდება. მოლეკულა ლათინური სიტყვაა, “მოლეს”- მასის კნინობითი ფორმაა. მოლეკულები კიდევ უფრო მცირე ნაწილაკებისგან _ ატომებისგან შედ გება. ბერძნულად “ატომოს” განუყოფელს ნიშნავს. ერთნაირი ატომებისერთობლიობას ქიმიური ელემენტი ეწოდება. დღეი სათვის 110-ზე მეტიელემენტია ცნობილი. თითოეულ ელემენტს აქვს თავისი სახელ წო დება დასიმბოლო. სიმბოლოები იწარმოება ელემენტის ლათინური სახელწოდებიდან.მაგალითად: წყალბადის ლათინური სახელწოდებაა Hydrogenium. ამ სიტყვისპირველი ასო მიღებულია წყალბადის სიმბოლოდ. საზოგადოდ ელემენტის სიმბოლოდ მიღებულია ელემენტის ლათინურისახელწოდების პირველი ან პირველი და რომელიმე მომდევნო ასო.
  • 2. ცხრილი 1ქიმიური როგორ დამრგვალეელემენტი სახელწოდება იკითხება ბული ატო ვალენტობას სიმბოლო მუ რი მასასიმბოლო II III IV V I H წყალბადი ჰაშ 1 I Li ლითიუმი ლითიუმ 7 I Be ბერილიუმი ბერილიუმ 9 II B ბორი ბორ 11 III C ნახშირბადი ცე 12 II, IV N აზოტი ენ 14 I, II, III, IV, V O ჟანგბადი ო 16 II F ფტორი ფტორ 19 I Na ნატრიუმი ნატრიუმ 23 I Mg მაგნიუმი მაგნიუმ 24 II Al ალუმინი ალუმინ 27 III Si სილიციუმი სილიციუმ 28 II, IV P ფოსფორი პე 31 III, V S გოგირდი ეს 32 II, IV, VI Cl ქლორი ქლორ 35.5 I, III, V, VII K კალიუმი კალიუმ 39 I Ca კალციუმი კალციუმ 40 II Cr ქრომი ქრომ 52 II, III, IV, VI Mn მანგანუმი მანგანუმ 55 II, III, IV, VI, VII Fe რკინა ფერუმ 56 II, III Co კობალტი კობალტ 59 II, III Ni ნიკელი ნიკელ 59 II, III Cu სპილენძი კუპრუმ 64 I, II, Zn თუთია ცინკუმ 65 II As დარიშხანი არსენიკუმ 75 III, V Se სელენი სელენ 79 II, IV, VI Br ბრომი ბრომ 80 I, III, V, VII Ag ვერცხლი არგენტუმ 108 I Sn კალა სტანუმ 119 II, IV I იოდი იოდ 127 I, III, V, VII Ba ბარიუმი ბარიუმ 137 II Au ოქრო აურუმ 197 I, III Hg ვერცხლისწყალი ჰიდრარგირ 201 I, II
  • 3. უმ Pb ტყვია პლუმბუმ 207 II, IV ამ ცხრილში შეტანილია ის ელემენტები, რომლებიც სხვებზე მეტადგვხვდება ბუნებაში და ხშირად გამოიყენება ქიმიურ პრაქტიკასა და ქიმიის სწავლების პროცესში. სხვა ელემენტებს მოგვიანებით თანდათან გავეც ნო ბით. ცხრილის IV და V სვეტებში მოცემული ინფორმაციის რაობას (დამ რ გვალებული ატომური მასა და ვალენტობა) მოგვიანებით განვმარტავთ. დღესსაჭიროა დავიმახსოვროთ # 1 ცხრილის I II III სვეტებში მოცემულიინფორმაცია. მოლეკულური ფორმულები სიმბოლოების და ინდექსების საშუალებით შეიძლება ჩაიწეროს ნივთი ერებათა ქიმიური ფორმულები. მაგალითად დადგენილია, რომ წყლის მოლეკულაწყალბადის ორი ატომისა და ჟანგბადის ერთი ატომისაგან შედგება. წყლისფორმულას შემდეგი სახე აქვს: H2O ინდექსი გვიჩვენებს მოცემული ელემენტის ატომების რაოდენობას მო ლეკუ ლაში. თუ მოლეკულა ცალკეული ელემენტის ერთ ატომს შეიცავს, მაშინინდექ სი ერთი იგულისხმება და არ იწერება. წყალი - H2O ასე წაიკითხება ჰაშ-ორი-ო. ამრიგად წაკითხვის წესია:სიმბოლო – ინდექსი – სიმბოლო – ინდექსი. ამასთან ინდექსი ერთი, არციწერება და არც იკითხება. წყალბადის ზეჟანგი - H2O2 ასე წაიკითხება ჰაშ-ორი-ო-ორი (სიმბოლო –ინდექსი – სიმბოლო – ინდექსი). ანალოგიურად წავიკითხავთ გოგირდმჟავას მოლეკულის ფორმულას: H2SO4 _ ჰაშ-ორი-ეს-ო-ოთხი. ეს ფორმულა გვიჩვენებს, რომ გოგირდმჟავას მოლეკულა შეიცავს წყალ ბადის ორ, გოგირდის ერთ და ჟანგბადის ოთხ ატომს. ზოგიერთი ფორმულა შეიძლება ასე ჩაიწეროს: Mg(OH)2
  • 4. აქ ინდექსი 2 ეკუთვნის როგორც ჟანგბადს, ისე წყალბადს. ე.ი. ამ ნივთი ერე ბის შედგენილობაში მაგნიუმის ერთი, ჟანგბადის ორი და წყალბადის ორიატომია. ფორმულა უნდა წავიკითხოთ ასე: Mg(OH)2 _ მაგნიუმ-ო-ჰაშ-ორჯერ. განვიხილოთ ზოგიერთი სხვა შეთხვევა და საბოლოოდ დავიმახსოვროთფორმულის წაკითხვის წესი: CaCl2 _ კალციუმ-ქლორ-ორი AlBr3 _ ალუმინ-ბრომ-სამი C12H22O11 - (შაქარი) _ ცე-თორმეტი-ჰაშ-ოცდაორი-ო-თერთმეტი NaCl - (სუფრის მარილი) _ ნატრიუმ ქლორი Ca3(PO4)2 _ კალციუმ-სამი-პე-ო-ოთხი-ორჯერ Fe2(SO4)3 _ ფერუმ-ორი-ეს-ო-ოთხი-სამჯერ თუ რატომ არის საჭირო ფრჩხილების გამოყენება ფორმულებისშედგენისას განხილულ იქნება მოგვიანებით. საშინაო დავალება :1. ვისწავლოთ N1 ცხრილში მოცემული პირველი ათი ქიმიური ელემენტის სახე ლ წო დე ბა და სიმბოლოები.2. წავიკითხოთ შემდეგი ქიმიური ფორმულები: Na2O P2O5 SO3 H2CO3 HNO3 H3PO4 KOH Ba(OH)2 Al(OH)3 Ba3(AsO4)2 Mg(ClO4)2 KMnO4 Fe(NO3)3

×