Prevención e tratamento
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Prevención e tratamento

on

  • 564 views

1. un pouco de historia

1. un pouco de historia
2. vih e sistema inmune
3. prevención
4. Fases e detección
5. Tratamento
6. Conclusión

Statistics

Views

Total Views
564
Views on SlideShare
312
Embed Views
252

Actions

Likes
0
Downloads
1
Comments
0

8 Embeds 252

http://asociatemais.blogspot.com.es 149
http://comitecasco.co.cc 48
https://asociatemais.blogspot.com 27
http://www.comitecasco.co.cc 11
http://asociatemais.blogspot.com 10
https://www.blogger.com 5
http://www.comitecasco.tk 1
http://comitecasco.tk 1
More...

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

CC Attribution License

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Prevención e tratamento Prevención e tratamento Presentation Transcript

  • VIH, SIDAE SISTEMA INMUNE
  • ¿Que significa VIH?VirusAxente infeccioso microscópico só capaz de se replicar comohóspede no interior dunha célula.InmunodeficienciaAtaca ás defensas do corpo deixándoo a merced deenfermidades oportunistas.HumanaSo afecta a humáns. O VIH é o responsable da SIDA
  • ¿Que significa SIDA?Síndrome:Conxunto de síntomas carácterísticosdunha enfermidade.Inmuno:Afecta o sistema defensivo do corpo.Deficiencia:Debilitamento ou disminución do sistemainmune.Adquirida:Non é hereditaria, contráese nun momentoconcreto da vida.
  • ¿Grupos de risco ou conductas de risco ?Agora sabemos cales son as conductas de risco que nosexpoñen á infección.Non estamos indefensos ante o virus, podemos tomarmedidas preventivas diante da ameaza do VIH.
  • ¿Que é o sistema inmunitario ?O Sistema Inmunitario:- defende ó organismo dasagresións.- impide o desenvolvemento decánceres que, a partir de célulasmalignas, poden formarse noorganismo.
  • ¿como actúa?O sistema inmunitario actúa en todo o organismo graciasespecialmente a un tipo de glóbulos brancos do sangue :os linfocitos.Existen 2 grandes familias de linfocitos :  Linfocitos T  linfocitos B.
  • Cando un xermen invade óorganismo é “recoñecido” poloslinfocitos T4 que dan o sinal dealerta e reclutan os T e B para aloita.  Os linfocitos T atacan directamente ós invasores.  Os linfocitos B producen unhas sustancias chamadas anticorpos que atacan ó microbio e o destrúen.
  • VIH VS SISTEMA INMUNE Para reproducirse o VIH necesita :  O sistema reproductor do CD4.  Convertir o seu ARN en ADN.
  • ¿Como é o VIH?
  • Estructura do VIH
  • ACCIÓN DO VIH PASO A PASO
  • Entrada do virus ó torrente sanguineo Conductas de risco Relacións sexuais sen protección Contacto directo co sangue. Materno-infantil
  • Adhesion do VIH ó linfocitoA parede do virus ábrese e deixaespido o ARN vírico dentro dacélula CD4.O virus entra no interior do lifocitoCD4 atravesando a súa mem-brana.
  • O ARN vírico transcríbese en ADN ARN víricogracias a unha enzima que posee chamadatranscriptasa inversa. ADN
  • Introducción do materialxenético do virus no núcleo da célula gracias á integrasa
  • Formación de novos virus gracias á proteasa
  • Replicación viral e esgotamento do sistema inmune Este proceso pode repetirse miles de veces no día. O sistema inmunitario responde con intensidade, pero esto provoca o seu esgotamento e polo tanto a aparición das infeccións e tumores que conducen á instauración da Sida.
  • . O VIH non orixina nengunha enfermidade, senon que fai ao organismo vulnerable a en- fermidades que, en condicións normais, non afectarían gravemente á saúde dun individuo. Son as chamadas enfermidades oportunistas.
  • ¿ Que é o reconto de CD4 ? Defensas: número de linfocitos CD4 que contén un milímetrocúbico de sangue (mm).Considérase que a infección progresa a SIDA cando o reconto de células CD4 émenor de 200 cel/mm e/ou apareza unha enfermidade oportunista.
  • ¿Que é a carga viral?A carga viral é a cantidade de virus VIH que hai no sangue.Canto máis alta a carga viral máis probable que as túas defensas disminúan.É importante realizar esta proba antes de iniciar o tratamento.
  • Carga Viral  Carga vírica alta:Máis de 5000 copias por mililitro. Indica un maior risco de progresión da enfermidade.  Carga vírica baixa: Menos de 500 copias de ARN viral por mililitro.Indica que o virus non se está reproducindo activamente e que o risco de progresión da enfermidade é menor.
  • O avance da infección poloVIH pode compararse cun coche que vai contra un muro. A distancia ata a paredeson os Cd4, e a velocidade do coche, a Carga Viral.
  • SITUACIÓN ÓPTIMA
  • ¿Que é a “carga viral indetectable”? É o obxetivo do tratamento antirretroviral. Cando a cantidade de virus en sangue sexa inferior ao mínimo que pode detectar a proba utilizada, diremos que a carga viral é “indetectable”.(menos de 50 copias/ml)
  • ¿COMO SE TRANSMITE?
  • ¿Existe vacina? A única vacina que existe é a prevención. Por eso é importante coñecer as vías de transmisión, así como as precaucións que podemos adoptar. Enfermidade conductual.
  • ¿Como se transmite o VIH? O VIH atópase en tódolos fluidos corporais: Sangue, semen ou fluído vaxinal e leite materno. Risco Suor, a saliva ou os ouriños. (Concentracións moi baixas)Únicas vías de transmisión do VIH: Transmisión sexual Transmisión sanguínea Transmisión nai a fillo
  • Transmisión sexual Penetración vaxinal e anal sen protección, polo contacto directo con fluidos sexuais ou o sangue. Durante o sexo oral cando existe unha ferida na boca e non se utiliza protección.Sempre que se evite ocontacto directo confluidos xenitais e sangue,estarase reducindo o riscode transmisión.
  • Entrada do virus no corpo HOME:O VIH pode introducirse no corpo a través da uretra ( a abertura na punta do pene ) ou a través de cortaduras pequenas ou feridas abertas no pene. MULLER:Pode haber infección se hai desgarros na vaxina ou se producen durante o acto sexual. Tamén é posible a absorción directa do VIH a través das mucosas que revisten a vaxina. O risco maior é para o individuo receptor.
  • Risco nas distintas prácticas sexuais SEXO ANAL SEXO ORAL ENFERMEDADES DE TRANSMISIÓN SEXUAL
  • Abstinencia. Masturbación en solitario. Abrazos, masaxes, besos profundos. Masturbación con outra persoa sin contacto mutuo. Besos húmidos. Masturbación mutua con contacto únicamente externo Masturbación mutua con contacto interno usando preservativo ou guantes Penetración entre os muslos Masturbación mutua con exaculación (no dentro da parella) Uso individual de xoguetes sexuais (vibradores), ou con preservativo Cunnilingus. Felación sin preservativo pero sin introducir o pene dentro da boca Felación con exaculación con preservativoFelación sin preservativo introducindo na boca o pene e retirándoo antes de exacular Felación sin preservativo con exaculación en la boca Penetración vaginal con un preservativo usado correctamente, y crema espermicida eficaz contra el VIH y con marcha atrás antes del orgasmo.
  •  Penetración anal con un preservativo usado correctamente, con lubricante que contenga espermicida y marcha atrás antes del orgasmo. Penetración vaginal con exaculación interna, con preservativo usado correctamente y con crema espermicida.  Penetración vaginal con exaculación interna, con preservativo usado correctamente, pero sin crema espermicida.  Penetración anal con exaculación interna con preservativo usado correctamente y con crema espermicida.  Introducción del brazo en la vagina (fisting).  Introducción del brazo en el ano (fisting anal). Utilización de xoguetes sexuais entre máis de unha persoa sen preservativo e sen ter sido esterilizados entre usuarios.  Penetración vaxinal empleando crema espermicida, pero sen preservativo y retirándose antes da eyaculación.  Penetración vaxinal empleando sen crema espermicida e sen preservativo e retirándose antes da eyaculación.  Penetración anal con preservativo e retirada antes de eyacular.  Penetración vaxinal con exaculación interna sen preservativo, pero con crema espermicida  Penetración vaxinal con exaculación interna sen preservativo, nin ningunha outra barreira contraceptiva  Penetración anal sin preservativo e con eyaculación interna.
  • ¿Qué podemos facer para evitar riscos?Existen 3 formas para evitar ese risco: - Abstinencia sexual. - Práctica de relacións sexuais alternativas á penetración. - O uso de barreiras que impidan o contacto con semen, sangue e fluxo.
  • Garantía absoluta:  Abstinencia. Masturbación. Evitar relacións sexuais con penetración e/ou con contacto bucoxenital directo. Garantía elevada: Monogamia. Preservativo masculino ou feminino.Garantía dudosa pero alentable: Disminuir o número de parellas. Evitar relacións con descoñecidos Non realizar coito durante a menstruación. Eliminar coito anal.
  • Outras RecomendaciónsUso do codón masculino ou feminino.Dental dam.No sexo anal, utilizar un lubricante baseado en augapara disminuir a posibilidade de romper o condón.
  • PRESERVATIVO MASCULINO
  • PRESERVATIVO FEMININO
  • Utilización dos preservativos de forma sistemática Situacións e causas de rotura dun preservativo . Aplicación de lubricantes oleosos . Desenrolamento incorrecto do. Daño provocado polas uñas ou outros preservativo obxetos afilados . Conservación inadecuada . Inadecuado espacio ou presencia de . Reutilización do preservativo aire na punta do condón. . Caducidade do preservativo . Existencia de piercings nos xenitales
  • Características dos preservativos
  • ¿E se rompe o preservativo?
  • PROFILAXIS POST-EXPOSICIÓN (PPE) Excepcionalmente e no caso de existir un risco elevado pode estar indicado o tratamiento antirretroviral como medida profiláctica. O tratamento debe iniciarse, idealmente, dentro das 6 primeiras horas e en calquer caso antes de transcurridas 72 unha vez ocurrido o accidente. O tratamento adminístrase durante 4 semanas. Non garantiza que a persoa exposta non se infecte polo VIH. Inclúe a toma diaria dunha serie de medicamentos con efectos secundarios adversos.
  • Transmisión sanguíneaTransmítese ó compartir o equipo de inxección no consumo de drogas, o cepillo de dentes ou follas de afeitar.Así como instrumentos que sirven para perforar a pel e que previamente non foran desinfectados ou esterilizados.
  • UDVPO inicio da década de 1990 estimábase que 2/3 das novasinfeccións en España se deran en UDVP.A partir de 1993-1994, dase un descenso progresivo datransmisión do VIH en España (especialmente por esta vía).Na actualidade produciuse un cambio no patrón de transmisión:A vía parenteral foi sustituida pola sexual, tanto homosexual como heterosexual, como vía predominante de infección. Pero non podemos baixar a garda.
  • UDVPO problema aparece cando se comparte o equipo de inxección entre variosconsumidores.Hai dúas razóns que explican estapráctica :– cultura das drogas.– urxencia por consumir.Nesta poboación, a evolución do virus podeser especialmente agresiva.
  • UDVPNon deben compartirse material deinxección.Unha vez usadas, é mellor entregalas nalgún servizo de recollida e intercambio onde se poden conseguir outras gratuitamente.Se non hai este servizo e non se dispón de xeringas desbotables deberán limparse con lexía (mata o VIH)
  • UDVPO sangue infectado pode introducirse nas solucións de drogas polosseguintes medios : Usando as xeringas contaminadas con sangue para preparar ou mezclar as drogas. A reutilización do auga. A reutilización de tapas de botella, de cucharas ou doutros envases usados para disolver ou quentar as drogas no auga. A reutilización dos pedazos pequenos de algodón ou filtros de cigarrillo usados para filtrar as partículas que poderían bloquear a agulla.
  • DESINFECCIÓN DO EQUIPO DE INXECCIÓN 1. Deben limparse con auga a xeringuilla e agulla para eliminar restos de sangue.2. Sumérxense nun recipiente en lexía diluida con auga ao redor dun minuto. Esta dilución aspírase pola agulla con 3 succións enérxicas. 3. Para finalizar debe aclararse con auga da mesma maneira, evitando que non queden restos de lexía. Esta dilución perde as súas propiedades ao cabo dun tempo, polo que debe prepararse diariamente.
  • Impedir que o sangue doutra persoa poda entrar no torrente sanguíneo. Garantía absoluta:  Evitar o consumo de drogas. Cambiar a vía de administración da sustancia, en vez de inxectala mellor fumala ou inhalala. Non compartir a xeringa, auga ou o equipo de inxección, e a ser posible, usalo novo cada vez. Garantía elevada: Desinfectar axeitadamente o equipo de inxección antes de que outro usuario o utilice. Garantía dudosa pero alentable: Non compartir material con persoas de seroloxía descoñecida.
  • TRANSFUSIÓNS DE SANGUE I HEMODERIVADOSOutra vía de transmisión sanguínea son as transfusións desangue i hemoderivados.Por iso outro grupo afectado do que se falaba é o dos hemofílicosxa que reciben maior número de transfusións de sangue.Dende 1985 implantouse o control de anticorpos da sida entódalas donacións. Os métodos de cribado xeneralizáronse taménás donacións de órganos, texidos e semen.
  • Maternidade e Paternidade Hoxe en día, disminuiu moito o risco de transmisión vertical, no caso de tomar certas precaucións. Alternativas á hora de planificar un embarazo:Muller seropositiva+Home seronegativo=Inseminación artificial.Muller seronegativa+Home seropositivo=Lavado de semen.
  • Muller VIH positivaSer VIH positiva crea máis risco de sufrir complicacións, sobre todo nas mulleres con casos máis avanzados.É recomendable que todas as mulleres embarazadas fagan as probas do VIH o antes posible.Sen tratamento, o fillo ten un 25% de posibilidades de resultar infectado. Actualmente, pódese reducir este risco a menos dun 1% co seguemento adecuado.Que implica este seguemento? Vixiar a carga viral da nai. Tomar os medicamentos apropiados. O parto, baixo prescripción médica, será por cesárea. Non amamantar. A alimentación do recén nacido con leite artificial.
  • DESPOIS DO PARTO...Os anticorpos do virus da nai poden permanecer no corpo dobebé ata 18 meses.É crucial que os bebés infectados comecen o tratamentoantirretroviral xusto despois de nacer (seis semanas).Algunhas mulleres infectadas con VIH tendrán que continuarcoa terapia antirretroviral despois do parto e outras podrándeixalo en función do seu estado. Valoración médica.
  • ¿Que é a Reinfección?Incorporar virus do VIH distinto ó que se atopaba no organismo.Empeora a situación e a efectividade da medicación.A prevención segue a ser fundamental, aínda que as 2 persoasimplicadas na transmisión teñan o virus.Poden transmitirse entre sí as distintas cepas do virus,fortalecéndoo ante posibles tratamentos.
  • Fases desde a infección Progreso Detección
  • 1. Infección inicial e O período ventana 2. Fase asintomática 3.Fase sintomática: SIDA
  • Infección inicial ou Primoinfección Multiplicación moi rápida do virus. Resposta inmunitaria. Infección aguda polo VIH: Algunhas persoas desenvolven unha serie de síntomas que se parecen a un cadro gripal.
  • “O PERÍODO VENTANA” É o tempo que demora unha persoa que seinfectou co VIH, en reaccionar contra o virus e crear anticorpos anti-VIH. Ésto chámase conversión serológica. Para ser detectados mediante análise transcurren entre 2 e 3 meses dende a práctica de risco. Durante o período ventana, as persoas infectadas co VIH poden ter altos niveles do virus, e polo tanto poden transmitilo.
  • Fase Asintomática A persoa infectada non experimenta ningún síntoma nin enfermidade. Duelo entre o virus e as defensas. Xa se detéctan os anticorpos frente ó VIH.Trátase dun período de tempo indeterminado, que pode durar dende uns meses ata 20 anos.¿Cómo se explica a variabilidade de duración desta fase ?
  • FactoresDEPENDENTES DO VIRUS DEPENDENTES DO SUXEITO FÍSICOS PSICOLÓXICOSAGRESIVIDADE DA CEPA RESISTENCIAS NATURAIS ESTILOS DE AFRONTAMENTODOSIS INFECTANTE ALIMENTACIÓN NIVEL DE COMPETENCIA PERCIBIDANÚMERO DE CONSUMO DE DROGAS ANSIEDADEREINFECCIÓNS EXERCICIO FÍSICO ESTADO DE ÁNIMO APOIO SOCIAL
  • Fase SintomáticaA persoa pasa de ser seropositiva ou portadora a ter a SIDA. (VIH VS SIDA)Considérase que unha persoa ten SIDA sempre que apareza algunha enfermidade oportunista ou que as defensas do paciente (CD4) descendan por debaixo de 200 células/mm.Aínda nesta fase, cando gran parte das defensas foron destruidas, a terapia con varios fármacos soe resultar efectiva frente ao virus.
  • Categorías ClínicasClasificación da infección por VIH e criterios de definición da SIDA para adultos e adolescentes propostos polos CDC (Centers for Disease Control) Linfocitos CD4 A B C >500/mm A1 B1 C1 200-499/mm A2 B2 C2 <199/mm(sida) A3 B3 C3 Clasificación que propuxeron en 1986 os CDC dos Estados Unidos que foi rectificada en 1993.Categoría A: pacientes asintomáticosCategoría B: individuos que teñan ou tiveran síntomas de enfermidades relacionadas coa infección por VIH.Categoría C: pacientes que padezan ou padeceran algunhas das vinte enfermidades catalogadas como definitorias da SIDA.Considérase que un paciente está afectado de SIDA cando se atopa nas categorías C1, C2, C3, A3 e B3.
  • 01. Candidiasis traqueal, bronquial o pulmonar 14. Linfoma inmunoblástico o equivalente02. Candidiasis esofágica 15. Linfoma cerebral primario03. Coccidioidomicosis generalizada 16. Infección por MAI o M kansasii diseminada o extrapulmonar04. Criptococosis extrapulmonar 17. Tuberculosis extrapulmonar o diseminada05. Criptosporidiasis con diarrea de más de 1 mes 18. Infección por otras micobacterias, diseminada o06. Infección por citomegalovirus de un órgano diferente al extrapulmonar hígado, bazo o ganglios linfáticos 19. Neumonía por Pneunicystis carinii07. Retinitis por citomegalovirus 20. Leucoencefalopatía multifocal progresiva08. Encefalopatía por VIH 21. Sepsis recurrente por especies de Salmonella que no sean09. Infección por el virus del herpes simple que cause úlcera S typhi mucocutánea de más de 1 mes de evolución o bronquitis, neumonitis o esofagitis. 22. Toxoplasmosis cerebral10. Histoplasmosis diseminada 23. Wasting syndrome (síndrome de desgaste)11. Isosporidiasis crónica 24. Carcinoma de cérvix invasivo12. Sarcoma de Kaposi 25. Tuberculosis pulmonar13. Linfoma de Burkitt o equivalente 26. Neumonía recurrente
  • ¿Como se detecta o virus?A proba de detección da sida máis empregada é coñecida como ELISA (Enzyme Liked Immuno Sorbent Assay).Cando ésta proba resulta positiva, para confirmar o diagnóstico aplícase unha proba confirmatoria como a técnica Western Blot ou RIPA, xa que poden darse casos de “falsos positivos”.O tempo de espera para coñecer os resultados soe ser duns días.
  • ¿Onde?Para facerse o test pode solicitarse ao médico de cabecera (enfermería).As probas se realizan mediante análisis de sangue, pero cada vez se extende máis o análisis de mostras de saliva.Esta proba pode facerse de forma confidencial e gratuita en centros de información e prevención sobre a sida, así como en centros sanitarios dependentes da sanidade pública.
  • Ter en conta a Fase ventana
  • ¿Como se fai?
  • ¿Onde podo informarme para facer a proba rápida?
  • TRATAMENTO
  • ¿CURACIÓN?A día de hoxe non existe cura para a infección por VIH. Aínda así, o uso continuado dos fármacos adecuados fan desta enfermidade unha enfermidade crónica, compatible cunha longa vida.A meta dos tratamentos médicos é conseguer que o virus afecte o menos posible ó organismo detendo o seu ciclo de replicación para evitar que infecte a novas células e reducindo o seu número ó máximo.Ó reducir a reproducción do virus, non só se reduce a posibilidade de progresar a enfermidade, senon que permite ó sistema inmunolóxico reconstruir as defensas danadas.Estes tratamentos son os chamados antirretrovirais.
  • TARGA O uso de varios medicamentos simultáneamente é máis efectivo que o uso dun so. Por iso, utilízanse combinacións de 3 ou máis antirretrovirais.Para referirnos ós tratamentos con estas combinacións de fármacos decimos TARGA ( tratamento antirretroviral de gran actividade) ou TARGE (tratamento antirretroviral de gran eficacia) i en inglés HAART (terapia combinada de alta potencia)
  • ¿Cal é o momento de iniciar o tratamento ? - Cando aparece a primeira sintomatoloxía relacionada co VIH. - Cando os CD4 baixan dos 500 se valora, en función da carga viral e a sintomatoloxía individual. É importante unha boa comunicación co teu médico: Sincera, aberta e participativa.É necesario asistir a controles periódicos e asumir un compromiso e unha constancia á hora de tomar a medicación. É preferible non iniciar o tratamento que “picotealo”.
  • ¿COMO SABEMOS SE OS FÁRMACOS ESTÁN SENDO EFECTIVOS?Indicadores que expresan o progreso dainfección, e, polo tanto, informan do éxito queestá tendo o tratamento: - Carga viral - Reconto de células CD4
  • ¿Qué significa tomar correctamente os antirretrovirais?
  • ¿Que son as Resistencias?Desenvolver resistencias á medicación quere dicir que os fármacos que se toman para frear a reproducción do virus xa non fan efecto e a carga viral sube.As resistencias poden desenvolverse : Ó tomar incorrectamente a medicación. Ó descuidar repetidamente a toma da medicación Por mala absorción, ou problemas que dificultan o paso ó sangue dos medicamentos.
  • IMPORTANCIA DA ADHESIÓN O TRATAMENTO
  • ¿Hai que tomar o tratamento de por vida ?
  • FármacosNo noso país dispoñemos dos seguintes fármacos (Xaneiro 2011) -1 inhibidor da fusión= impide a entrada na célula: -1 bloqueante do correceptor CCR5=Bloquea ós receptores que permiten a entrada á célula. - 6 inhibidores da transcriptasa inversa análogos de nucleósidos - 3 inhibidores da TI non análogos de nucleósidos -1 inhibidor da TI análogo dos nucleótidos ti=impiden la transcripcion del ARNvírico en ADN - 6 inhibidores da proteasa=impiden a formación de novos virus - 1 inhibidor da integrasa=impide que o ADN viral se integre co ADN dos CD4, para replicarse. --------------------------------- 19 fármacos
  • Inhibidores da transcriptasa inversa Actúan na 1ª fase do ciclo viral. - A súa acción consiste en impedir que o ARN do retrovirus se transforme en ADN primario, evitando a súa reproducción no interior do núcleo da célula.Analogos de No análogos Análogos denucleósidos de nucleótidos nucleósidosZidovudina AZT Nevirapina TecnofovirDidanosina ddl EfavirenzEstavudina d4T EtravirinaLamivudina 3TC Abacavir Emtricitabina FTC
  • Inhibidores da proteasaActúan na 2ª fase do ciclo, impedindo a acción da proteasa, enzima que é imprescindible para a formación das proteínas necesarias para as novas unidades do virus que crearía a célula infectada. Impiden, polo tanto, que finalice a formación de cada copia de virus, destruíndoos antes de que saia ó exterior. Inhibidores da proteasa Darunavir Lopinavir Saquinavir Fosanprenavir Atazanavir Tipranavir
  • INHIBIDORES DA FUSIÓN, DA INTEGRASA E BLOQUEANTES DO CORRECEPTOR CCR5Inhibidores Inhibidores Bloqueanteda fusión da do integrasa correceptor ccr5Enfuvirtida Raltegravir Maraviroc
  • COMO NON SE TRANSMITE* Por bicos. * A través de animais domésticos.* Por darlle a man a alguén. * Por manter prácticas sexuais seguras.* Ao utilizar teléfonos públicos. * Por visitar a un enfermo.* No cine. * Nas piscinas públicas.* Ó beber en fontes públicas. * No ximnasio.* Nos WC públicos. * Por tocar pomos e pestillos das portas.* Pola convivencia con alguén infectado. * Por picaduras de insectos.* Por traballar con compañeiros * Por compartir vasos ou cubertos. seropositivos.* Por recibir amigos na casa.